Kết cấu trong tiểu thuyết haruki murakami

Lý luận văn học; Nghệ thuật kết cấu; Tiểu thuyết; Văn học Nhật Bản Văn hóa Nhật Bản đập vào sự chú ý của người quan sát trước hết, bởi những yếu tố đối nghịch của nó: Nhân ái và mềm mại

Kết cấu trong tiểu thuyết Haruki Murakami

Lê Thị Thanh

Trường Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn; Khoa Văn học

Chuyên ngành: Lý luận văn học; Mã số: 60 22 01 20Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Trương Đăng Dung

Năm bảo vệ: 2012

Abstract Giới thiệu kết cấu tiểu thuyết và Haruki Murakami trong bầu trời văn chương

hậu hiện đại Tìm hiểu về cốt truyện trong tiểu thuyết của Haruki Murakami Nghiên cứu

về kết cấu nhân vật trong tiểu thuyết của tác giả Haruki Murakami Phân tích kết cấu không gian - thời gian trong tiểu thuyết của nhà văn Haruki Murakami

Keywords Lý luận văn học; Nghệ thuật kết cấu; Tiểu thuyết; Văn học Nhật Bản

Văn hóa Nhật Bản đập vào sự chú ý của người quan sát trước hết, bởi những yếu

tố đối nghịch của nó: Nhân ái và mềm mại như đạo Phật (Trịnh Độ Tông), vụ nghĩa cứng rắn đến tàn nhẫn như võ sĩ đạo, thực dụng như Khổng giáo và mơ mộng siêu thoát như Thiền, biết trọng lợi ích vật chất mà cũng biết yêu cái đẹp; khép kín mà cởi mở, truyền thống mà hiện đại, một dân tộc đầy sức sống nhưng có hẳn một triết lí chết lúc nào cũng sẵn sàng harakiri (mổ bụng tự sát)

Sự thần kỳ của Nhật Bản cho tới hôm nay vẫn khiến cả thế giới chưa hết ngạc nhiên Nghiên cứu Nhật Bản nói riêng và phương Đông nói chung là một việc làm cần thiết Hiện nay tại các trường Đại học trên thế giới đều đã hình thành khoa Đông Á học trong đó lấy việc nghiên cứu Nhật Bản, Trung Quốc và Hàn Quốc làm trung tâm Và dĩ nhiên việc nghiên cứu văn học Nhật Bản là một trong những quan tâm hàng đầu

Chúng ta từng biết đến nền văn học Nhật Bản với hai tượng đài bất tử Kawabata Yasunary và Oe Kenzaburo - hai nhà văn Nhật Bản đoạt giải Nobel danh giá (vào năm

1968 và 1994), bản đồ văn học Nhật một lần nữa được “cơi nới” bởi “Hình vóc văn chương của thế kỷ XXI” - Haruki Murakami Giới phê bình phương Tây đều khẳng định: Giải Nobel văn chương đang chờ đón ông Ảnh hưởng của ông giống như sương sớm hoặc mây chiều, giăng mắc khắp đường to ngõ nhỏ, phiêu diêu vô định, song lại không nơi nào không có

Không còn nghi ngờ gì nữa, Haruki Murakami đã trở thành nhà văn Nhật bản được chờ đợi nhất trên thế giới hiện nay Sách của Murakami được đón đọc, được xuất hiện trên những kệ sách “best seller” không chỉ ở tại Nhật mà ở khắp nơi trên thế giới

Ông đã biến những tác phẩm của mình thành “giấy thông hành” vượt biên giới Nhật

Bản đến với hơn 40 quốc gia trên thế giới nhanh hơn cả chính các đồng nghiệp của

mình là Kawabata Yasunary và Oe Kezaburo - những người đã sở hữu “tấm vé đi vào cõi bất tử” - giải Nobel văn học - trước đó

Với chúng tôi, “sức hút Murakami” không chỉ hấp dẫn bởi sự đào sâu đến tận cùng cái gọi là bản ngã của con người, lí giải con người, khám phá con người, tìm ra mọi chiều sâu và bến bờ của nó mà còn phải kể tới nghệ thuật biểu hiện - cái làm nên phong cách kiểu Haruki Murakami

Nhiều người ví von tiểu thuyết của Murakami như “món ăn lạ miệng”, đem lại hương vị độc đáo khác biệt cho người thưởng thức Bởi lẽ, với âm sắc duy mỹ Nhật Bản vừa đủ, thêm một chút kiểu tư duy Âu Mỹ và cả những ngẫu hứng của những điệu jazz nóng bỏng, Murakami khiến những độc giả khó tính nhất cũng phải gật gù tán thưởng

và thả rông tâm hồn mình theo những câu chuyện tuyệt vời Khảo sát thế giới nghệ thuật trong tiểu thuyết của ông, khi thì người ta thấy được một vài dấu ấn của triết học hiện sinh, lúc lại thấy được nét nào đó của Phân tâm học Freud Tất cả những học thuyết, triết học ấy đã được nhà văn dụng công một cách tài tình, khéo léo trong những sáng tác của mình, lẽ dĩ nhiên là theo cái cách của riêng ông

Tìm hiểu tiểu thuyết của Murakami, bên cạnh các phương diện được khai thác như: kiểu con người cô đơn, sex, hay các bình diện nội dung tư tưởng… chúng tôi mạnh

dạn thực hiện đề tài Nghệ thuật kết cấu trong tiểu thuyết của ông nhằm tìm thêm những

kiến giải mới mẻ cho bài toán thủ pháp nghệ thuật - “sức hút Murakami”

Lựa chọn tìm hiểu tiểu thuyết Murakami từ góc độ kết cấu còn vì lí do, chúng tôi nhận thấy với Murakami, kết cấu tiểu thuyết giống như một thủ pháp sáng tác, một phương diện hình thức tạo nên cái gọi là phong cách tiểu thuyết Murakami Không một

sự vật nào tồn tại mà không kết cấu; sự tồn tại của bản thân sự vật khẳng định sự tồn tại kết cấu của nó Ngược lại cũng vậy Trong nghệ thuật, kết cấu là một hiện tượng chức năng, chỉ có thông qua phân tích trực tiếp mới phát hiện được giá trị thực sự và vẻ đẹp độc đáo của nó, cũng chỉ thông qua sự phân tích trực tiếp đó chúng ta mới giải thích được ý nghĩa của sự tồn tại của kết cấu tác phẩm Kết cấu là liên hệ cơ bản trong quan

hệ giữa hình thức và nội dung tác phẩm văn học Trong tác phẩm tự sự, kết cấu là cơ sở của hình thức truyện mà đồng thời cũng là một cách bao quát của nội dung câu chuyện Các loại tài liệu - chất liệu đời sống thông qua sự tổ hợp đa tầng thứ, đa chiều kích của kết cấu hình thành nên hình thức nghệ thuật mang nội dung tự sự cụ thể Vì vậy, phân

tích kết cấu tự sự (analyse Structure du récit) là một trọng điểm trong nghiên cứu văn

học tự sự

Với những lí do trên, chúng tôi đã lựa chọn đề tài luận văn của mình là Nghệ thuật

kết cấu trong tiểu thuyết Haruki Murakami

2 Lịch sử vấn đề

Do những hạn chế khách quan nên đến sau đổi mới, văn học Nhật mới được giới thiệu một cách rộng rãi đến bạn đọc Việt Nam qua bản dịch các tác phẩm từ cổ đến hiện đại và một số công trình nghiên cứu về lịch sử văn học Nhật, về sáng tác của các tác giả thuộc về vẻ đẹp truyền thống Nhật Bản Nghiên cứu và tiếp nhận các tác phẩm của Haruki Murakami là một trong những vấn đề thu hút được nhiều sự quan tâm của các học giả trên thế giới cũng như Việt Nam trong những năm gần đây Tuy nhiên, để tập hợp đầy đủ các bài nghiên cứu, cảm nhận, phê bình về Murakami là một việc hết sức khó khăn Chỉ với hai từ khóa “Haruki Murakami”, chúng ta có thể tìm thấy hơn 4.000.000 kết quả trên google Điều này cho thấy sức hút mạnh mẽ của Murakami đối với công chúng trên toàn thế giới; một “hiện tượng” đặc biệt của văn học Nhật Bản, một kiểu sushi không thuần nhất về chất liệu

Ngay khi những tác phẩm đầu tiên của Murakami được dịch sang tiếng Anh, hàng loạt các bài phê bình, nghiên cứu đã xuất hiện Ở trường Đại học Nus (Đại học quốc

gia) Singapore, người ta có hẳn một danh mục tập hợp những tác phẩm của Murakami

và những cuốn sách, những luận văn, công trình nghiên cứu, những bài phỏng vấn liên

quan đến ông Có thể kể đến những tên tuổi như Ihad Hassan với Between the Eagle

and the Sun; Matthew Strecher với Beyond “Pure” Literature: Mimesis Formula, and the Postmodern in the fiction of Haruki Murakami; Glynne Walley với Two Murakami and the American influence, Jay Rubin với Haruki Murakami and the music of words,

hay The other world of Murakami Haruki, Celeste Loughman với No Place I was meant

to be: Postmodern Japan in Haruki Murakami’s fictions; Koiti Kato với Presents from the dead, Yoshio Iwamoto với A voice from Postmodern Japan: Haruki Murakami;

Naomi Matsuoka với Murakami Haruki and Raymond Carver; Kenzaburo Oe với

Japan’s Dual Identity: A winter’s Dilemma… Tất cả đều nhằm góp phần giải mã những

mạch nguồn sáng tạo, những kế thừa và cách tân các yếu tố hậu hiện đại trong tác phẩm của Murakami

Ở Việt Nam, mảng nghiên cứu văn chương đương đại Nhật với những đại diện như Murakami Haruki, Yoshimoto Banana hầu như chỉ mới được khai lộ qua một vài bài viết trên Internet và vẫn còn đang mở ngõ cho những nghiên cứu tiếp theo Đó là những bài viết, những nhận xét, đánh giá của một số nhà nghiên cứu, dịch giả các tác phẩm của Murakami qua các bản dịch tiếng Anh hoặc tiếng Nga Tính đến thời điểm

hiện tại, ngoài cuốn Truyện ngắn Murakami Haruki - nghiên cứu và phê bình của

Hoàng Long in thành sách (NXB Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh, 2006) thì chưa có một quyển sách hay chuyên luận nào về Murakami được in ấn và xuất bản

Năm 2007, công ty văn hóa Nhã Nam kết hợp với Đại sứ quán Nhật Bản tổ chức hội thảo về các tác phẩm Haruki Murakami và nữ văn sĩ Yoshimoto Banana tại Hà Nội

Kỷ yếu hội thảo đã tập hợp rất nhiều bài viết có giá trị về các sáng tác Murakami cũng như phân tích, giải mã các thủ pháp nghệ thuật ở ông Trong đó phải kể đến các bài viết

như Cái mà tôi muốn mô tả trong tác phẩm của tôi là NHỮNG CON NGƯỜI (Trần Tiễn Cao Đăng dịch), Bí ẩn như là thủ pháp kể chuyện (Cao Việt Dũng), Cuộc tìm kiếm

bản thể của con người hiện đại (Nguyễn Hoài Nam), Những vẻ đẹp trong tác phẩm của Murakami (Dịch giả Lâm Thiếu Hoa)…

Ngoài ra, chúng tôi cũng tiếp nhận thêm những bài viết trên mạng Internet (các website, diễn đạt văn học…) để có thêm tư liệu cho việc thực hiện luận văn Chẳng hạn

như trong bài viết Hệ thống biểu tượng trong Biên niên ký chim vặn dây cót, Bức họa

phi lý và phản quang xã hội trong Biên niên ký chim vặn dây cót của Nguyễn Anh Dân; Rừng Nauy - sex thuần túy hay nghệ thuật đích thực của Phan Quý Bích; Bài phỏng vấn Murakami là một tấm gương về những nỗ lực tìm tòi và sáng tạo không ngừng của Lê

Tân đối với nhà nghiên cứu Nhật Chiêu - một trong những chuyên gia hàng đầu về văn

học Nhật Bản hay Kiểu con người đa ngã trong tiểu thuyết Haruki Murakami (đăng trên

tạp chí văn học nước ngoài số tháng 3/2010), Trần Thị Tố Loan đã nhận xét: “Những

tác phẩm của ông từ Rừng Nauy, Biên niên ký chim văn dây cót, Phía nam biên giới

phía tây mặt trời, Người tình Sputnik thực sự là những hành trình đầy trăn trở, những

cuộc lãng du kỳ lạ trong hiện thực, những cuộc vượt thoát ra ngoài không, thời gian và thám hiểm vào cõi nội tâm đầy bí ẩn của con người để truy tìm bản ngã của mình” Nhiều bài viết giới thiệu về tác phẩm của Murakami cũng được đăng tải trên các trang

báo mạng như Người tình Sputnik đi sâu vào thế giới đồng tính nữ (Jang P), Những vệ

tinh cô đơn trong vô tận (Nhật Chiêu), Người tình Sputnik - sự cô độc của kiếp người

(Hạnh Linh), Kafka bên bờ biển: Câu trả lời của phương Đông về cái phi lý (Khánh

Phương)…

Bên cạnh đó, chúng tôi còn tham khảo những khóa luận tốt nghiệp, báo cáo khoa

học nghiên cứu về Murakami và các vấn đề liên quan như Yếu tố huyền ảo trong sáng

tác của Haruki Murakami (Nguyễn Anh Dân, 2010); Thế giới nhân vật trong tiểu thuyết Haruki Murakami (Luận văn Trần Thị Thạch Hà); Kiểu nhân vật cô đơn trong một số tiểu thuyết của Banana Yoshimoto và Haruki Murakami của Hoàng Thị Hiền Lê, 2008; Ảnh hưởng của J Rousseau và F Kafka đối với nhà văn Nhật Bản Haruki Murakami

của Lê Thị Thu Ngọc, 2009; Hình ảnh con người hiện đại trong tiểu thuyết của Haruki

Murakami và Nguyễn Bình Phương của Nguyễn Thúy Hằng, 2010… Các công trình này

đã tập trung nghiên cứu phong cách sáng tạo độc đáo của Haruki Murakami cũng như

đóng góp mới mẻ của ông cho nền văn học hậu hiện đại

“Hiện tượng” Murakami đã thu hút sự quan tâm rộng lớn của cả giới phê bình lẫn

độc giả với nhiều bài viết trên các báo Văn nghệ, Tuổi trẻ cuối tuần, các trang web như

http://www.evan.com, http://www.tienve.org Đa phần các bài viết mới tiếp cận tác phẩm Murakami từ góc độ nhân vật, một số thủ pháp nghệ thuật ở từng tác phẩm riêng

rẽ hoặc tập trung tranh luận về hiện tượng “Rừng Nauy” mà chưa phân tích, mổ xẻ phương diện kết cấu trong tác phẩm của ông Vậy với việc tìm hiểu kết cấu trong tiểu thuyết Murakami là một hướng nghiên cứu phương diện nghệ thuật mới Đó cũng là mục đích của người thực hiện luận văn này Hy vọng cung cấp một cái nhìn đa diện về phong cách tiểu thuyết Haruki Murakami, đem lại nhiều kiến giải mới mẻ để chúng ta

có thể hiểu sâu hơn về “Hình vóc văn chương của thế kỷ XXI” này

3 Mục đích, đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

Chúng tôi mong muốn từ góc độ kết cấu phần nào chỉ ra được nét đặc trưng trong phong cách tiểu thuyết Murakami

- Đối tượng nghiên cứu: Chúng tôi sẽ tập trung nghiên cứu kết cấu từ các phương

diện: Kết cấu cốt truyện, kết cấu nhân vật, kết cấu không - thời gian

- Phạm vi nghiên cứu: Do những hạn chế, người thực hiện không có cơ hội tiếp

xúc với văn bản gốc, cũng như dung lượng tiểu thuyết lớn với điều kiện thời gian hạn hẹp nên luận văn chỉ tiến hành khảo sát 04 tác phẩm:

- Biên niên ký chim vặn dây cót, Trần Tiễn Cao Đăng dịch, NXB Hội nhà văn,

2006

- Rừng Nauy, Trịnh Lữ dịch, NXB Hội nhà văn, 2006

- Phía nam biên giới phía tây mặt trời, Cao Việt Dũng dịch, NXB Hội nhà văn,

2007

- Người tình Sputnik, Ngân Xuyên dịch, NXB Hội nhà văn, 2009

4 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn được triển khai theo phương pháp thống kê, phân tích kết hợp một số thao tác chứng minh, đối chiếu, so sánh để làm nổi bật vấn đề Ngoài ra, để làm nổi bật

“hình vóc văn chương” của Murakami trong nền văn học đương đại, chúng tôi đặt hoàn cảnh ra đời và thời điểm xuất hiện tác phẩm trong tiến trình phát triển chung của văn học Nhật Bản, đối chiếu và so sánh tác phẩm của ông với tác phẩm của tác giả cùng thời Đồng thời, đặt trên mặt cắt đồng đại văn học chúng ta cần thấy những ảnh hưởng, tiếp thu văn hóa phương Tây đến những sáng tạo, độc đáo, cá tính riêng biệt của Murakami

Ngoài ra, luận văn cũng sử dụng các kiến thức liên ngành: Hệ thống lí thuyết về tự

sự học, Thi pháp học, Phân tâm học… để tìm hiểu nghệ thuật kết cấu trong tiểu thuyết Murakami

Chương 2: Kết cấu cốt truyện trong tiểu thuyết của Haruki Murakami

Chương 3: Kết cấu nhân vật trong tiểu thuyết của Haruki Murakami

Chương 4: Kết cấu không - thời gian trong tiểu thuyết của Haruki Murakami

Cuối cùng là thư mục tài liệu tham khảo

PHẦN NỘI DUNG CHƯƠNG 1: KẾT CẤU TIỂU THUYẾT VÀ HARUKI MURAKAMI TRONG BẦU VĂN CHƯƠNG HẬU HIỆN ĐẠI

1.1 Kết cấu tiểu thuyết

1.1.1 Khái niệm kết cấu

Kết cấu là một tiêu chí quan trọng để đánh giá về “chất” của một tác phẩm văn

học Có rất nhiều cách định nghĩa khác nhau về kết cấu trong các bộ giáo trình Lí luận

văn học và Từ điển thuật ngữ văn học Sách Lí luận văn học do GS Hà Minh Đức (chủ

biên) viết: “Kết cấu là sự tạo thành và liên kết các bộ phận trong bố cục của tác phẩm, là

sự tổ chức, sắp xếp các yếu tố, các chất liệu tạo thành nội dung của tác phẩm trên cơ sở đời sống khách quan theo chiều hướng tư tưởng nhất định”

Tác giả Lại Nguyên Ân trong cuốn 150 Thuật ngữ văn học đưa ra: Kết cấu là “Sự

sắp xếp, phân bố các thành phần hình thức nghệ thuật; tức là sự cấu tạo tác phẩm, tùy theo nội dung và thể tài Kết cấu gắn kết các yếu tố của hình thức và phối thuộc chúng với tư tưởng Các quy luật của kết cấu - là kết quả của nhận thức thẩm mỹ, phản ánh những liên hệ bề sâu của thực tại Kết cấu có tính nội dung độc lập; các phương thức và thủ pháp kết cấu sẽ cải biến và đào sâu hàm nghĩa của cái được mô tả.”

Từ điển Thuật ngữ văn học do Lê Bá Hán - Trần Đình Sử - Nguyễn Khắc Phi

(đồng chủ biên) thì coi kết cấu, tiếng Pháp (composition) là “toàn bộ tổ chức phức tạp

và sinh động của tác phẩm Thuật ngữ kết cấu thể hiện một nội dung rộng rãi, phức tạp hơn bố cục Tổ chức tác phẩm không chỉ giới hạn ở sự tiếp nối bề mặt, ở những tương quan bên ngoài giữa các bộ phận, chương đoạn mà còn bao hàm sự liên kết bên trong, nghệ thuật kiến trúc nội dung cụ thể của tác phẩm Kết cấu bao gồm bố cục, tổ chức tính cách, tổ chức thời gian và không gian nghệ thuật của tác phẩm; nghệ thuật tổ chức những liên kết cụ thể của các thành phần cốt truyện, nghệ thuật trình bày, bố trí các yếu

tố ngoài cốt truyện… sao cho toàn bộ tác phẩm thực sự trở thành một chỉnh thể nghệ thuật ”

Qua những khái niệm của nhà lí luận trên để thấy một điều rằng: Mỗi tác phẩm là một “sinh mệnh”, một “cơ thể sống” nên kết cấu tác phẩm là một kiến trúc, một tổ chức

cụ thể, phù hợp với nội dung cụ thể của tác phẩm Có thể ví kết cấu giống như một mạng lưới được đan bện bởi sự cố kết của những đường dây mắt xích mà từ mạng lưới này tác phẩm sẽ hiện lên trong tính chỉnh thể và sinh động nhất Kết cấu còn bộc lộ nhận thức, tài năng, phong cách của người nghệ sĩ

Vai trò quan trọng nhất của kết cấu là tổ chức tác phẩm sao cho chủ đề tập trung,

tư tưởng thống nhất, sao cho chủ đề tư tưởng thấm sâu vào từng bộ phận của tác phẩm

kể cả những chi tiết nhỏ nhất; Kết cấu đóng vai trò quan trọng trong việc thực hiện sự thống nhất chặt chẽ giữa chủ đề tư tưởng với hệ thống tính cách; tổ chức bố cục của cốt truyện thành các phần, chương, đoạn, lớp, cảnh một cách hợp lý Nhờ kết cấu, tác phẩm văn học trở nên mạch lạc có “vẻ duyên dáng của sự trật tự” (Horatius)

1.1.2 Kết cấu tiểu thuyết

Khái niệm kết cấu là một công cụ lý luận quan trọng trong phê bình, phân tích tiểu thuyết Tiểu thuyết là một hoạt động của nghệ thuật tự sự ngôn từ, do vậy kết cấu tiểu thuyết phải được tìm hiểu trên cơ sở quan sát cả ba bình diện sáng tác (viết), văn bản (tác phẩm tri giác bằng sự đọc) và tiếp nhận (đọc hiểu giải mã)

“Nhận dạng” kết cấu tiểu thuyết trong quan hệ đối sánh với kết cấu các thể loại khác Trong tác phẩm trữ tình - thơ (chủ yếu là kết cấu không có cốt truyện), kết cấu là

“sự tổ chức quá trình vận động bên trong của các trạng thái cảm xúc, là sự phân bố các đoạn thơ, các khổ thơ, các câu thơ, là cách thức sử dụng các hình ảnh, các hình tượng thơ trên cơ sở một tứ thơ nhất định, qua đó nêu bật chử đề tư tưởng của tác phẩm và bộc

lộ ở tính cân đối của các đơn vị ngữ điệu, cú pháp, nhịp điệu…”

Kịch thuộc kết cấu tự sự tuy nhiên việc phân chia tác phẩm thành các hồi và cảnh, bằng cách đó mỗi thời điểm nối tiếp với các thời điểm khác; thời gian được miêu tả ứng với thời gian cảm thụ Người viết kịch không thể xây dựng cốt truyện, tổ chức kết cấu hoàn toàn theo kiểu tác phẩm văn học Bởi kịch vừa thuộc về sân khấu, vừa thuộc về văn học: nó là cơ sở đầu tiên của vở diễn, vừa được cảm thụ bằng việc đọc Kịch được hình thành trên cơ sở sự tiến triển của các diễn xướng mang tính sân khấu Cơ sở của kịch là những mâu thuẫn xã hội, lịch sử hoặc những xung đột muôn thưở của con người Nét chủ đạo của kịch là kịch tính Truyện kịch thường đơn tuyến Mỗi vở kịch thường chỉ tập trung phát triển một tuyến cốt truyện Chính vì những yêu cầu mang tính đặc trưng của thể loại mà kết cấu của kịch mang mẫu số chung ở việc phân chia tác phẩm thành các hồi và cảnh, bằng cách đó mỗi thời điểm nối tiếp với các thời điểm khác; thời gian được miêu tả ứng với thời gian cảm thụ Mỗi thời đại, mỗi tác giả lại có cách xử lý kết cấu kịch khác nhau: về việc miêu tả thời gian và địa điểm của hành động kịch

Trong sân khấu và điện ảnh có một kiểu kết cấu khá thông dụng, mang tính tích cực đó là kết cấu lắp dựng (montage); nó cho phép nghệ sĩ thể hiện những liên hệ cốt lõi, tuy không dễ nhìn thấy giữa các hiện tượng; nó cho phép nghệ sĩ chiếm lĩnh thế giới trong tính cách đa chất, đa tạp mâu thuẫn, lưu chuyển và thống nhất của nó

Còn với tiểu thuyết, mặt quan trọng nhất của kết cấu, là trình tự của việc đưa cái được miêu tả vào văn bản phải khiến cho nội dung nghệ thuật luôn được triển khai Ở tác phẩm cỡ nhỏ, truyện ngắn hay thơ trữ tình, kết thúc bao giờ cũng đột ngột, bất ngờ làm thay đổi thậm chí lật trái ý nghĩa của những điều đã nói trước đó

Kết cấu trong tiểu thuyết chủ yếu là tổ chức điểm nhìn và trật tự sự kiện để đưa người đọc đi vào thế giới nghệ thuật của nhà văn, là xác lập quan hệ giữa người kể chuyện với nhân vật và với người đọc Người đọc bao giờ cũng đọc truyện với sự chờ đợi nhất định Khác với truyện kể truyền thống, sử dụng người kể toàn tri, một giọng, tiểu thuyết hiện đại đã sử dụng điểm nhìn linh hoạt và đa dạng Ngoài điểm nhìn của người trần thuật, điểm nhìn nhân vật được sử dụng trong các tiểu thuyết bằng thư, tiểu thuyết bằng nhật ký, bằng các hình thức ngôn ngữ nửa trực tiếp hoặc độc thoại nội tâm, làm người đọc dễ dàng xâm nhập vào thế giới nội tâm đầy bí mật của nhân vật

Kết cấu tiểu thuyết có nhiều dạng thức tùy theo yêu cầu của đề tài, chủ đề hoặc

theo sở trường của người viết Nó không gò bó trong những chế định chặt chẽ, nó không

có quy phạm cố định và người viết thậm chí có thể phá vỡ những khuôn mẫu sẵn có để vận dụng một cách linh hoạt và sáng tạo các hình thức kết cấu khác nhau: tiểu thuyết chương hồi, tiểu thuyết tâm lý, tiểu thuyết luận đề, tiểu thuyết đa thanh…

1.2 Haruki Murakami trong bầu văn chương hậu hiện đại

1.2.1 Văn chương đi từ hiện đại tới hậu hiện đại

Chủ nghĩa hậu hiện đại là một hiện tượng văn hóa, có nguyên nhân sâu xa từ cơ sở

xã hội và ý thức của thời đại

Nền văn hóa hậu hiện đại cũng chứa chất chủ nghĩa tương đối cực đoan về mặt nhận thức và màu sắc hư vô về mặt nhân sinh Không tách rời với những đặc điểm đó, nền văn học hậu hiện đại từ những năm 50, 60 trở đi lan tràn khắp Âu Mỹ và cả Nhật Bản nữa Thời đại mà con người giống như nhân vật của Samuel Beckett băn khoăn:

Tôi sinh ra hay không sinh ra, tôi đã sống hay không sống, tôi đã chết hay chỉ là đang chết, tất cả những điều này không quan trọng Tôi chỉ sẽ làm như từ trước đến nay tôi vẫn luôn luôn làm trong tình trạng không hay biết gì về những việc tôi làm, về việc tôi

là ai, từ đâu đến, và tôi có tồn tại thực hay không? Nhật vật chỉ còn như bóng ma Chính nhà phê bình Pháp Pierre Boideffre đã phải thừa nhận: “Nhân vật đã bị phế bỏ,

mà không được thay thế Trong cuộc viễn du sang đầu mút của đêm khuya, nhân vật đã thải bỏ dần tất cả những gì khiến nó nên người, để trở thành bóng ma vô danh mà người

ta chỉ còn nghe được giọng nói”(Tiểu thuyết sẽ đi đến đâu?)

Có lẽ cách dễ nhất để bắt đầu nghĩ về Hậu hiện đại là suy nghĩ về chủ nghĩa hiện đại, phong trào mà từ đó Hậu hiện đại dường như đã hình thành phát triển Hậu hiện đại

có hai khía cạnh, hay nói cách khác là có hai phương thức định nghĩa, cả hai đều có liên quan đến sự hiểu biết hiện đại

Chủ nghĩa hiện đại là một khái niệm chỉ trào lưu nghệ thuật thuộc phong trào tiên phong ở nửa đầu thế kỷ XX: Chủ nghĩa biểu hiện, Chủ nghĩa đa đa, Chủ nghĩa siêu thực, Chủ nghĩa lập thể, Chủ nghĩ vị lai, Chủ nghĩa trừu tượng…

Từ góc độ văn học, ta thấy nghệ thuật chủ nghĩa hiện đại nhấn mạnh vào ấn tượng

và tính chủ quan trong các văn bản Còn nghệ thuật hậu hiện đại ủng hộ sự phản tỉnh và

tự ý thức, phân mảnh và gián đoạn; nhấn mạnh sự phản cấu trúc và phản trung tâm Chủ nghĩa hiện đại, có xu hướng quan tâm đến những mảnh vỡ của con người và lịch sử được trình bày bằng sự phân mảnh như là một cái gì đó bi thảm, một cái gì đó để được than khóc và chia buồn như một sự đánh mất (của con người và lịch sử) Hậu hiện đại, ngược lại, không than thở ý tưởng phân mảnh, tính tạm bợ, hoặc không liên kết, mà

nó bị hoài nghi về sự tồn tại trong chủ nghĩ hậu hiện đại

Nhân vật trong văn học hiện đại thường là con người với một khuôn mặt rõ nét, tính cách cụ thể, các hành động tiếp diễn và “một bản lí lịch cá nhân” thì ở văn học hậu hiện đại, đặc điểm ấy hầu như không còn Thời đại hậu hiện đại, cách xây dựng nhân vật theo các nhà tiểu thuyết trước kia không còn đủ sức để triển khai hiện thực tâm lý: Trung tâm hứng thú của tiểu thuyết không còn là việc liệt kê ra những tính cách và cảnh ngộ nữa, không còn là chuyện miêu tả phong tục mà là việc vạch ra những chất liệu tâm

lý mới mẻ Những hiện thực, chất liệu hay yếu tố tâm lý này bao gồm những tình cảm mâu thuẫn, mối xúc động nội tâm, những đối thoại tiềm ẩn, những rung động tế vi tất

cả đều là những rung động sâu thẳm nhất của con người Từ đó trong tiểu thuyết mới, nhân vật chỉ còn là cái “tôi”, tất cả còn lại chỉ là những mộng tưởng, mộng mơ, ác mộng của chính tôi

Một đặc điểm quan trọng của văn học hậu hiện đại là “bành trướng ngôn từ” Chủ nghĩa hiện đại coi trọng “cái được biểu đạt”-“cái được phản ánh” (signifié), còn chủ nghĩa hậu hiện đại lại sùng bái “cái biểu đạt”- “cái phản ánh” (signifiant), phóng đại vai trò to lớn của nó tới vô hạn, dẫn đến việc tùy tiện trong ghép từ, tạo câu, bất kể sự trống rỗng trong nội dung Ngôn từ trở thành ngọn nguồn của mọi thứ, văn bản mà nó đan dệt lên là tất cả Trước trạng thái tha hóa của nhân sinh, chủ nghĩa hậu hiện đại càng dị

thường hóa, ảo giác hóa sự tha hóa đó để vừa lấy làm thú vị, vừa khiếp sợ Trong chủ nghĩa hiện đại, ý thức về cái tôi rất mãnh liệt thì trái lại, nó bị hoài nghi về sự tồn tại trong chủ nghĩa hậu hiện đại Con người ở đây bị phân tán thành “một chủ thể phi trung tâm” bao hàm nhiều mảnh vụn, và tất cả đều bị hòa tan trong bầu xám xịt xung quanh Chủ nghĩa hiện đại ít nhiều có cảm quan lịch sử, nhưng đến chủ nghĩa hậu hiện đại chỉ còn những mối liên hệ không gian mà thôi

Hình thức nghệ thuật hiện đại chủ nghĩa, mặc dù cũng rất dị thường, nhưng vẫn gói ghém trong đấy một hàm ý nào đó, và vẫn có khả năng lí giải, trái lại trong tác phẩm của chủ nghĩa hậu hiện đại, cái biểu đạt hoàn toàn tách rời với cái được biểu đạt, nhằm

cự tuyệt mọi sự lí giải, hoặc muốn lí giải thế nào tùy thích Tác phẩm hậu hiện đại thường viết dễ dãi với những sự việc đời thường, mang xu hướng thông tục hóa, thích ứng với xã hội tiêu dùng

Lyotard viết: Nói một cách giản dị nhất, người ta coi "postmoderne" là sự không tin vào những lý thuyết lớn, siêu văn bản (métarécits) Edit Deak tuyên bố: Nghệ thuật hậu hiện đại sản sinh ra những cú shock của nhận thức chứ không phải những cú shock của cái mới

Về văn chương hậu hiện đại nói chung hầu như mọi sự việc và con người đều bị bóp méo; tính trung thực và lành mạnh bị phế bỏ; nhân vật tùy tiện không thể giải thích

nổi vì chính tác phẩm cũng tồn tại như một ẩn dụ về sự phá vỡ trật tự về thời gian, cấu

trúc và tính hỗn độn:

1.2.2 Haruki Murakami trong nền văn chương hậu hiện đại

Chúng ta biết, văn học Nhật Bản điển hình cho sự liên kết chặt chẽ trong tổ chức của họ và thể hiện thái độ đóng cửa đối với các tổ chức khác Khuynh hướng các nhà văn thống nhất thành những nhóm đã ít nhiều khiến nguồn tư liệu trong văn học Nhật Bản bị hạn chế Các nhà văn chuyên nghiệp trở nên rất thống nhất trong nhóm của họ đến lỗi họ dường như không biết gì về thế giới bên ngoài

Thế giới quan của người Nhật chuyển biến bởi sự thâm nhập của các hệ thống tư tưởng nước ngoài khác nhau không nhiều bằng sự bám chặt dai dẳng vào thế giới quan bản xứ và vào sự tích hợp bản sắc Nhật Bản đến các hệ thống ngoại nhập

Nhật Bản những năm đầu của thế kỷ XX là một Nhật Bản đang trên đà phát triển

và hội nhập Những làn gió phương Tây thổi vào đem lại cho Nhật Bản truyền thống những luồng sinh khí mới Nét chung của văn học hiện đại Nhật Bản là văn hóa phương Tây vẫn không ngừng hấp dẫn các nhà văn trong khi truyền thống Nhật Bản lại khơi nguồn cảm hứng

Haruki Murakami là một trong những nhà văn mới hứng trọn luồn sinh khí ấy Phong cách hành văn trong tác phẩm của ông rõ ràng mang nhiều dấu vết của văn học phương Tây, đạo cụ và góc nhìn Tây hóa Văn hóa phương Tây, nhạc jazz, spaghetti là một phần tạo nên âm sắc riêng cho tiểu thuyết Murakami Ông bị ảnh hưởng mạnh mẽ bởi những nhà văn Mỹ như Kurt Vonnegut, Raymond Chandler, Richard Brautigan cũng như Frank Kafka và Fyodor Dostoyevski Cho nên Will Slocombe (Anh) kết luận:

“Murakami không hẳn là một nhà văn Nhật mà có khi là một nhà văn phương Tây viết bằng tiếng Nhật”

Một mặt, tác phẩm của Murakami bị xem là “lai căng”, mâu thuẫn với thế hệ những nhà văn gạo cội của Nhật Mặt khác, theo đánh giá của nhà văn Masatsugu Ono, Murakami chính là người tạo nên diện mạo văn học Nhật đương đại, bản thân ông là động lực cho các nhà văn đồng hương; Murakami không hẳn đã phá vỡ bức tường bao quanh nền văn học Nhật nhưng là người có công đầu đẩy bức tường đó xa khỏi biên giới Nhật Bản, đưa văn học Nhật đến với thế giới

Theo chúng tôi, bản sắc dân tộc Nhật Bản và diện mạo Murakami - nhà văn đương đại Nhật Bản, là sự hòa quyện thống nhất Trong một bài phê bình năm 2005, trên tờ The New Yorker, tác giả John Updike từng viết: "Dù tác phẩm của ông nhan nhản sự tham khảo văn hóa đương đại Mỹ, đặc biệt là âm nhạc bình dân; dù ông miêu tả chi tiết

sự sáo rỗng, tầm thường của giới trẻ phương Tây, lối kể chuyện của ông vẫn rất đáng

mơ ước và gần với tính chất siêu thực mềm dẻo, linh hoạt của Kobo Abe hơn là tính chất cứng nhắc, mãnh liệt của Yukio Mishima và Jun'ichirō Tanizaki”

Đối với sáng tác của Murakami cái vị Nhật Bản ấy, không nguyên chất, đậm đặc như các bậc tiền bối trước ông mà nó được gia giảm, trộn lẫn trong một hỗn hợp “nhiều

dư vị”

Nhân vật trong tác phẩm của Murakami là những con người luôn sống cuộc đời độc lập, phóng khoáng như là một bản nguyên Họ không phải là một sự sao chép theo một khuôn mẫu nào Tính hậu hiện đại thể hiện ở điểm này vì tin theo một đại tự sự nào

đó thì đánh mất bản nguyên của mình Vấn đề ở đây là nhân vật từ biệt đại tự sự để cho cuộc sống của mình bộc lộ cái bản nguyên vốn có Vấn đề là Murakami đưa ra một chân dung thuyết phục, sống động của đời thường chứ không nên khuôn định nó bằng những

mô thức sẵn có Ông là người luôn luôn chống lại những mô thức tiền giả lập: Kimono, hoa anh đào, kịch Nol

Văn học Nhật thường chú trọng đến vẻ đẹp ngôn từ, do đó có thể khiến cho khả năng diễn đạt bị giới hạn và trở nên cứng nhắc, trong khi phong cách của Murkami tương đối thoáng đạt và uyển chuyển

Với các tác phẩm quan trọng lần lượt được giới thiệu ở Việt Nam và các nước trên

thế giới: Rừng Nauy Biên niên ký chim vặn dây cót, Phía nam biên giới phía tây mặt

trời, và Kafka bên bờ biển, Haruki Murakami trở thành sự xuất hiện ấn tượng, tên tuổi

ông nổi lên với phong cách tiểu thuyết độc đáo, đại diện cho một “nước Nhật mới” được khai phóng mãnh liệt năng lượng của cảm giác, dục tính và tâm linh, một thể loại văn chương thách thức lối viết duy lý và vượt ra ngoài sự bế tắc của các trường phái tri thức trong lối kể chuyện hậu hiện đại

Người đọc có thể cảm thức một cách sâu sắc những ảnh hưởng của chủ nghĩa hậu hiện đại, tư duy phương Tây thể hiện rõ nét trong tác phẩm của ông: kỳ ảo, lắp ghép, ám ảnh và sex Ở đó, chúng ta có thể phát hiện những vết tích phi lý của Kafka, tìm thấy triết lí hiện sinh của F Nietzsche, A Camus, huyền ảo của Market hay nhiều nhà hiện đại khác

CHƯƠNG 2: KẾT CẤU CỐT TRUYỆN TRONG TIỂU THUYẾT HARUKI

MURAKAMI 2.1 Kết cấu cốt truyện phân mảnh

Cốt truyện là một yếu tố thuộc nội dung của tác phẩm, là chuỗi sự kiện liên tiếp; thực hiện diễn biến cuộc sống và xung đột xã hội; bộc lộ chủ đề, tư tưởng của tác phẩm Một tác phẩm văn học muốn thực hiện chủ đề, tư tưởng một cách khái quát, rộng lớn và

có sức thuyết phục thì phải thể hiện sinh động cốt truyện

Nếu cốt truyện là yếu tố của nội dung thì kết cấu là một yếu tố của hình thức Kết cấu cốt truyện chính là cách tổ chức, xây dựng bố cục cốt truyện, nói cách khác là cách

tổ chức hệ thống sự kiện sao cho hợp lý, khẳng định được chủ đề tư tưởng của tác phẩm Cốt truyện tồn tại ở nhiều dạng thức khác nhau Trong khuôn khổ tiểu thuyết Haruki Murakami, chúng tôi đề cập tới hai dạng thức (nghệ thuật) kết cấu tổ chức cốt

truyện là cốt truyện phân mảnh và cốt truyện mở

Kết cấu phân mảnh được hiểu là kiểu kết cấu được tạo nên từ hệ thống các mảng

có tính độc lập tồn tại bên cạnh nhau Đây là một kết cấu lắp ghép mang hơi hướng của

tư duy hội họa lập thể Ở đây, cốt truyện đã bị nghiền nát, đập vỡ thành từng mảnh vụn rời rạc, không theo một trình tự thời gian hay mối liên hệ nhân quả nào và mỗi mảnh vụn chính là một mảnh của hiện thực Việc sử dụng cốt tuyện phân mảnh đã phá vỡ khung tự sự truyền thống

Tiểu thuyết truyền thống đề cao tính truyện rõ ràng, rành mạch, do đó cốt truyện luôn giữ một vị trí không thể thay thế, cốt truyện chính là một trong những yếu tố quan trọng tạo nên tính hấp dẫn cho tác phẩm Đó là một trong những yếu tố khu biệt tác phẩm tự sự với tác phẩm trữ tình Nhờ có cốt truyện, truyện mới có thể tóm tắt được trong khi điều này đối với một bài thơ, một bản nhạc là hoàn toàn vô nghĩa Đề cao tuyệt đối vai trò của cốt truyện, quan niệm cũ cho rằng tiểu thuyết nhất thiết phải tồn tại

và được xây dựng trên một cốt truyện Không có cốt truyện, không thể có tiểu thuyết Thông thường, cốt truyện trong tiểu thuyết thường có 5 phần: trình bày, thắt nút, phát triển, cao trào, mở nút Mặc dù không phải bất cứ tác phẩm nào cũng có một cốt truyện với đầy đủ các thành phần như vậy nhưng hầu như trong các tiểu thuyết truyền thống, tính tuyến tính, nhân quả vẫn thường nổi lên rất rõ Việc phá vỡ khuynh hướng tuyến tính, đề cao tính bất định, đứt đoạn phân mảnh trong việc xây dựng kết cấu cốt truyện là một trong những biểu hiện của chất hậu hiện đại trong tiểu thuyết Haruki Murakami Nhật Bản những năm đầu của thế kỷ XX đang trên đà phát triển và hội nhập Những làn gió phương Tây thổi vào đem lại cho Nhật Bản truyền thống những luồng sinh khí mới Tuy nhiên, nhịp sống tư bản đã đẩy con người ta rơi vào trạng thái hoài nghi cô đơn, trống rỗng Giữa lúc giá trị đạo đức bị tấn công nhiều phía con người tìm đến thế giới ẩn dụ như một giải pháp thăng bằng tâm linh giữa xã hội đầy biến động Thế giới ấy trước tiên như tiếng chuông cảnh tỉnh con người về sự đổ vỡ những giá trị đạo đức truyền thống, tập trung tô đậm tình cảm tha hóa sâu sắc của con người thời hiện đại, thời bùng nổ công nghệ thông tin, sự lạnh lùng vô cảm của con người Văn chương dẫn ta đi đến tận cùng của sự thực trần trụi để ta có thể ngộ ra một điều gì khác so với những ý nghĩ hàng ngày Nó làm cho ta cảnh giác hơn với những sự thực giả dối quanh

ta cũng như tự chiêm nghiệm, tự nhận thức lại những việc mình làm J.G.Ballard đã nói: Chúng ta sống trong một thế giới do mọi thứ giả tưởng thống trị - thương mại, quảng cáo, chính trị thuộc cơ chế quảng cáo và màn ảnh truyền hình làm rỗng trước mọi phản ứng độc đáo đối với kinh nghiệm đời…

Murakami đã xây dựng những câu chuyện của mình theo lối cốt truyện phân mảnh kiểu hậu hiện đại ấy Chúng ta có thể thấy tiểu thuyết của ông là câu chuyện rời rạc, những mảnh ghép số phận khác nhau, được ghép lối bởi dòng ý thức của nhân vật, được lắp ghép không theo một trật tự nào

Murakami lấp đầy khoảng trống tiểu thuyết của mình những câu chuyện mang hơi

hướng siêu thực, những văn bản báo chí: Bài báo về căn nhà có dớp (Biên niên ký chim

vặn dây cót); sự cắt dán, lồng ghép và tiếp nối các chương tiểu thuyết đôi khi không liên

quan, ăn nhập gì với nhau Đưa ra các vấn đề và cách giải quyết vấn đề rất xa nhau; Các tuyến nhân vật tưởng chừng không liên quan đến nhau, nhưng thật ra gắn bó rất chặt chẽ với nhau Ông đưa vào tiểu thuyết các cuộc đối thoại và thư như một sự cắt dán, gá ghép nhiều mảng đời vào với nhau Bằng cách này, Murakami không những thể hiện cuộc đời của nhân vật chính một cách toàn diện dưới nhiều góc nhìn, mà còn đề cập được số phận của biết bao con người khác, tạo bức tranh ghép hoàn chỉnh

Với việc sử dụng cốt truyện phân mảnh, Haruki Murakami thể hiện một quan niệm mới về hiện thực Đó là một hiện thực không toàn vẹn, một hiện thực rời rạc, đổ vỡ, rạn nứt, một cuộc sống đang tan ra dần dần, một cuộc sống không dễ tìm mối tương giao, liên kết Thế giới là tập hợp của những mảnh vụn hiện thực, mỗi mảnh vụn nằm ở một chỗ riêng của nó - mỗi mảnh vụn tự nó là một tâm điểm, nó có giá trị tự thân của nó

Bằng cách đó, Murakami đào sâu vào những ẩn ức trong sâu thẳm con người Nó có ý

nghĩa “Một thế giới đã đổ vỡ thành từng mảnh, con người không thể tạo dựng lại nổi”

Thế giới con người đã đánh mất cái chìa khóa của mình; Người ta chỉ có thể đặt câu hỏi

“ta là ai?” chứ không thể đặt câu hỏi “tại sao”

2.1.2 Kết cấu cốt truyện mở

Không thừa nhận “một vũ trụ ổn định, ăn khớp, liên tục, bao quanh, hoàn toàn có thể cắt nghĩa, lí giải được” (A.R.Grillet), tin rằng cuộc sống là những biến thiên mặc định cùng với những vấp ngã, khúc quanh trong tính sống động, Murakami đã xây dựng tiểu thuyết của mình theo lối cốt truyện mở

Cốt truyện đóng được hiểu: “Một tác phẩm khép lại chính nó, cái kết thúc gặp gỡ cái mở đầu” hay “Một truyện kể, được kết thúc bởi tác giả của nó, có một kết luận rõ ràng” Còn với cốt truyện mở, Umberto Eco viết: Mọi tác phẩm nghệ thuật, ngay cả khi

nó là một hình thức đã hoàn tất về tổ chức đã được định cỡ một cách chính xác, đều là

mở, ít ra là trong những gì mà nó có thể được diễn giải từ những cách khác nhau Nói cách khác, cốt truyện mở được hiểu là câu chuyện khép lại nhưng số phận của nhân vật chưa rõ hồi kết hay vấn đề đặt ra trong tác phẩm chưa được giải quyết một cách triệt để Lối kết thúc này như một sự bỏ lửng tạo khoảng trống lớn để người đọc đồng sáng tạo Rộng hơn, chính cách viết này mở ra tối đa con đường để người đọc từ đi vào văn học Haruki Murakami viết chương một, không biết rằng những chương tới sẽ đi tới đâu Ông thả nhân vật ra cho nó sống và dường như ông chiều theo nhân vật hơn là nhân vật chiều theo ông Ông để cho sự tưởng tượng của mình đi theo nhân vật chứ không đặt định cho nó theo một cấu trúc tiền lập Ông thả rong nhân vật đi giữa đồng cỏ như những du tử, ông viết bằng ngòi bút rất tự do… Văn chương của ông cố nhiên là

“trần trụi” hay “trong suốt”, nhưng câu chuyện của ông lại tầng lớp điệp trùng, khó nắm bắt Nhân vật của ông tự do đi về, hành động trong những không gian giấc mộng mà lí trí cùng những lôgic vật chất không thể can thiệp, lí giải Bước chân vào ranh giới của tiềm thức, vô thức sâu kín (với phương Đông là khái niệm tâm linh) cũng đồng nghĩa với trở về ngọn nguồn, điểm xuất phát của cái đã có và sẽ được phóng chiếu thành toàn

bộ “thế giới quan” bao quanh con người Sự huỷ diệt, cái chết, cái phi lí của tồn tại… những vấn đề thực tiễn, làm đau đầu các nhà tư tưởng qua các thời, thật giản dị lại xuất phát từ bản thể tâm linh sâu thẳm từ chính con người

Tác phẩm của Murakami được xây dựng một phần trên sự từ chối giải thích, nó phải ngược lại ham muốn soi sáng của tiểu thuyết Lẽ ra, như thông thuờng, vẫn vậy, nhà văn phải giải thích - nếu không phải tất cả thì cũng là một phần, và nếu không ít nhất cũng có những gợi ý cho sự tưởng tượng của người đọc, như nguyên nhân dẫn đến tình trạng của Shimamoto-san, người đàn ông đưa phong bì tiền cho Hajime, hoặc cuộc đời của Izumi Có vẻ như là cuốn tiểu thuyết nhất quyết không tạo ra sự hợp tác giữa nhà văn và người đọc

Các nhân vật tiểu thuyết của ông một mặt hết sức thờ ơ với mọi thứ chuyện thời cuộc, mặt khác lại không ngừng khao khát một điều gì đó từ những sự kiện đời sống xã hội Điều này cho phép chúng ta thấy rõ thời mà, có sự kết hợp đáng ngạc nhiên giữa tình trạng thiếu tự do (về chính trị) và có tự do (trong âm nhạc) lại sinh ra một thứ chủ nghĩa hư vô buông thả bề ngoài, với một nỗi thất vọng sâu xa bên trong Đó là xúc cảm buồn bã của dân đô thị chính hiệu Cái nỗi sầu muộn giống như khi một gã buổi sáng soi gương, cạo râu mà biết chắc rằng những cái mầm đen kia sẽ luôn luôn mọc lại Đứa con siêu đô thị (Metropolitant), hiểu qúa rõ sự có mặt của “cái địa ngục hỗn độn” thời hiện đại luôn đối kháng với cái “địa ngục cá thể” của gã Cho dù gã có thể sống sót một cách sung sướng qua sự hỗn độn ấy thì khi màn đêm buông xuống, sự đối lập ấy sẽ tiếp tục,