giao an toi yeu em

Xuân Diệu say đắm với tình yêu, khao khát tình yêu đến nỗi đã khẳng định: “Làm sao sống được mà không yêu Không nhớ không thương một kẻ nào” BÀI THƠ TUỔI NHỎ Tagor - nhà triết gia - nhà [r]

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠOTRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

TRƯỜNG THPT NGUYỄN THÁI BÌNH

GIÁO ÁN:

TÔI YÊU EM

( 2TIẾT)

GVHD: Cô Nguyễn Thị Thúy Loan

SVTH: Lê Phương Thảo MSSV: K38.601.135

Giáo án bài dạy

- Tập ghi chép, vở bài soạn

- Đọc bài và chuẩn bị bài đã được giáo viên phân công và dặn dò trước ởnhà

III Phương pháp giảng dạy

Kết hợp các phương pháp:

- Nêu vấn đề - gợi mở

- Trực quan (PPT)

- Thảo luận nhóm.

IV Phương tiện giảng dạy

- Sách giáo khoa Ngữ văn lớp 11, tập 2, NXB Giáo dục, 2009

- Sách giáo viên

- Thiết kế bài học và các phương tiện hỗ trợ khác

V Tiến trình dạy học

1 Ổn định tổ chức (~1 phút)

2 Kiểm tra bài cũ (~ 4 phút)

- Em hãy nêu nội dung chính của bài thơ “Đây thôn Vĩ Dạ” (Hàn MạcTử)?

- Cảnh đẹp thôn Vĩ hiện lên qua những hình ảnh nào?

3 Dẫn vào bài mới (~3 phút)

Như một quy luật của tự nhiên, từ khi ra đời cho đến khi rời khỏi thếgian, con người vẫn miệt mài dấn thân vào cuộc hành trình tìm kiếm tìnhyêu và hạnh phúc Tình yêu chính là tuyệt tác tinh thần của tạo hóa.Chính vì vậy tình yêu trở thành đề tài muôn thuở, nguồn cảm hứng bấttận trong thi ca Xuân Diệu say đắm với tình yêu, khao khát tình yêu đếnnỗi đã khẳng định:

“Làm sao sống được mà không yêuKhông nhớ không thương một kẻ nào”

(BÀI THƠ TUỔI NHỎ)Tagor - nhà triết gia - nhà thơ nổi tiếng của Ấn Độ, chủ đề tình yêu cũngbàng bạc trong khắp các tác phẩm văn chương của ông:

“ Nhưng e ơi, trái tim anh lại là tình yêuNỗi vui sướng, khổ đau của nó là vô biên ”

(KHÔNG ĐỀ)

Và đến với Puskin – “Mặt trời của thi ca Nga”, chúng ta sẽ được chìm đắmtrong tình yêu thật thánh thiện, mang đậm tinh thần nhân văn Bài thơ “Tôiyêu em” là một minh chứng tiêu biểu Bài thơ đã gây một niềm xúc độnglớn lao vì đã vươn tới nhũng giá trị tinh thần chung của loài người, nhữngtình cảm chân thành, cao thượng, nhân ái của tình yêu chứa đựng trong

những lời lẽ giản dị, trong sáng nhất Hôm nay, chúng ta sẽ cùng nhau tìm

hiểu để thấy được cái hay, cái đẹp ẩn chứa trong bài thơ

Hoạt động của GV và HS Nội dung cần đạt

Hoạt động 1: Tìm hiểu khái quát về tác giả

và tác phẩm.(~ 20 phút)

Thao tác 1: GV cho HS tìm hiểu vài nét về

tác giả (~10phút)

 GV đặt câu hỏi

Câu 1: Dựa vào phần tiểu dẫn, em hãy nêu

những nét chính về cuộc đời Puskin?

 GV yêu cầu HS dựa vào SGK rút ra

- Ông sinh tại Moskva, trong một gia đình

dòng dõi quý tộc và có truyền thống văn

chương Song thân của nhà thơ được lĩnh hội

một nền văn hóa hoàn hảo, là những con

người tài hoa, am tường và yêu thích nghệ

thuật Ngoài dòng máu quý tộc Nga, trong

Puskin còn tiềm ẩn đôi chút khí chất dòng

máu Phi châu nóng bỏng, nhiệt thành : mẹ

ông là cháu nội của viên tướng kỹ thuật lừng

danh có nguồn gốc Phi châu

- Ngay từ thời thơ bé, Puskin hấp thụ sâu sắc

truyền thống văn chương của dòng họ và gia

đình Tài năng của ông được hình thành từ

hai nguồn mạch: văn chương bác học và văn

-Puskin là nhà cải cách vĩ đại của văn họcNga

-Ông có nhiều đóng góp trong nhiều thểloại: thơ trữ tình, văn xuôi, truyện ngắn, tiểuthuyết lịch sử Nhưng cống hiến vĩ đại nhấtcủa ông là thơ trữ tình

- Các sáng tác tiêu biểu: Ép-ghê-nhi ghin (tiểu thuyết), Con đầm pích (truyệnngắn), Cô tiểu thư nông thôn (truyện ngắn),Cáp-ca-dơ (trường ca), Bô-rit Gô-đu-nốp(kịch lịch sử)…

Ô-nhê Nội dung:

+ Các sáng tác của ông thê hiện vẻ đẹp tâm

chương bình dân Thân phụ của ông là người

sành âm nhạc, thơ ca, sân khấu Chú ruột là

nhà thơ có tên tuổi thời ấy Thư viện gia đình

dòng họ Puskin rất lớn, tập trung hầu hết tác

phẩm của các nhà văn sáng giá nhất thế giới

Phòng khách của họ là nơi gặp gỡ và đàm đạo

văn chương của giới nghệ sĩ Puskin được

tiếp nhận một nền giáo dục của con em dòng

dõi trâm anh thế phiệt Văn chương bác học

sớm ngấm trong tâm hồn nhà thơ Có một

mảnh đất dồi dào phù sa nữa vun trồng tài

năng và nhân cách của nhà thơ tương lai là

nền văn học dân gian Nga sống động Puskin

sớm gắn bó với những người thuộc lớp bình

dân, nhũ mẫu nuôi nấng Puskin bằng dòng

sữa mát lành, tưới đẫm tâm hồn mộng mơ

Vì vậy, ngay từ bé, trong hồn thơ của Puskin

có sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa văn chương

bác học sang trọng và văn chương bình dân

sống động

- Puskin thành công trên nhiều thể loại văn

chương Không chỉ là một thi sĩ lừng danh

với hơn 800 bài thơ trữ tình, ông còn là tác

giả của tiểu thuyết bằng thơ nôi tiếng

(Ép-ghê-nhi Ô-nê-ghin), là tác giả của những bi

kịch lịch sử hoành tráng, những trường ca sâu

lắng, những truyện ngắn xuất sắc Nhưng

đóng góp lớn nhất và xuất sắc nhất của

Puskin chủ yếu là thơ trữ tình

 GV kể thêm cho HS biết về cuộc đấu

súng giữa Puskin và Dantes diễn ra

-Nhân vật em là Ô-lê-nhi-na, con gái vị chủtịch Viện hàn lâm nghệ thuật

-Bài thơ tình đặc sắc của Puskin-Chủ đề: giãi bày tâm trạng và tình cảm đốivới người yêu

 GV nhận xét, bổ sung, giới thiệu vài

nét về bài thơ:

-Bài thơ liên quan đến mối tình giữa Puskin

với Ô-lê-nhi-na, con gái vị chủ tịch Viện Hàn

lâm Nghệ thuật Nga Thời kì ở Pê-tec-bua,

Puskin thường lui tới nhà ông vì không khí

nghệ thuật và cũng vì người thiếu nữ này

Rung động, say mê, thi sĩ đã dành cho

Ô-lê-nhi-na nhiều vần thơ đằm thắm Năm 1828,

nhà thơ ngỏ ý cầu hôn nhưng cuộc tình không

thành Năm 1829, bài thơ ra đời, được in

trong tập “Những bông hoa phương Bắc”

- Bài thơ “Tôi yêu em” tràn ngập những nốt

nhạc buồn trong trẻo và dịu êm của con tim

đã qua rồi cái thời tuổi trẻ bồng bột, cuồng

nhiệt, mà giờ đây như đã lắng đọng trong sự

chiêm nghiệm, nghĩ suy

-Giọng điệu bài thơ thay đổi một cách linh

hoạt Từ giọng điệu phân trần, ngập ngừng

đến kiên quyết, dứt khoát Từ day dứt, dằn

vặt đến đằm thắm, thiết tha Cụ thể:

+ Câu 1- 2: đọc với giọng trầm, chậm, ngập

ngừng như một lời thú nhận, giãi bày

+ Câu 3 – 4: đọc với giọng mạnh mẽ, dứt

khoát như một lời hứa, lời quyết tâm

+ Câu 5 – 6: giọng day dứt, u buồn như một

lời chiêm nghiệm, nghĩ suy

+ Câu 7 -8: giọng đằm thắm, tha thiết và

điềm tĩnh

II Đọc- hiểu văn bản

 GV gọi HS đọc tác phẩm và nhận xét.

 GV đọc lại tác phẩm

Câu 1: Em hãy phân chia bố cục của bài thơ

và nêu nội dung chính của từng phần?

 Câu 3 và 4: là lời tự nhắc nhở, điềm

tĩnh và dứt khoát, như là một lời hứa

của lý trí

+ Phần 2: 4 câu sau – Lời nguyện ước cho

tình yêu

Cụ thể:

 Câu 4 và 6: diễn tả tâm trạng biến đổi

dồn dập, đầy sóng gió của nhân vật trữ

- Trong nguyên bản bài thơ không có tên

Nhan đề “Tôi yêu em”là do người dịch đặt

- Trong tiếng Nga “Tôi yêu em” có thể dịch

ra tiếng Việt là:

+ Tôi yêu chị

+ Tôi yêu em

+ Tôi yêu cô

 Bố cục bài thơ: 2 phần+Phần 1: 4 dòng đầu Lời bộc bạch trần tình+Phần 2: 4 dòng sau Lời nguyện ước chotình yêu

 Nhan đề

+Anh yêu em: quan hệ quá thân mật

+Tôi yêu chị, cô, bà: trang trọng và xa cách.+Tôi yêu em: “tôi” thể hiện quan hệ tình yêu mang sắc thái trầm tĩnh, tự tin, đúng mực, có mang ý thức về mình

 Nét tinh tế trong quan hệ của hai nhân vật được bộc lộ qua đại từ nhân xưng “tôi” và “em”

+ Anh yêu em

-Cặp đại từ nhân xưng “Anh-em”: thân thiết,

gần gũi

-Cặp đại từ nhân xưng “tôi-cô”: trang trọng,

xa cách

-Cặp đại từ nhân xưng “Tôi-em”: gợi mối

quan hệ giữa nhân vật trữ tình với đối tượng

có khoảng cách vừa gần vừa xa, vừa đằm

thắm, vừa dang dở Là tình yêu đơn phương

của chàng trai

 ”Tôi yêu em” là lời thổ lộ chân thành,

xuất phát từ trái tim trung thực, báo

hiệu một tình yêu lớn, cao cả, chân

chính

-Vì tình yêu là thứ tình cảm có vô vàn cung

bậc Chỉ khẽ chuyển gam đã là chuyện hệ

trọng, từ “tôi” sang “anh”, từ “cô” sang “em”

là cả một bước đột biến trong tình cảm

 GV đọc bài thơ “Ngài và Anh, Cô và

Em” để minh họa thêm:

“Nàng buộc miệng đổi tiếng ‘ngài’ trống

rỗng

Thành tiếng ‘anh’ thân thiết đậm đà

Và gợi lên trong lòng đang say đắm

Bao ước mơ tràn hạnh phúc reo ca.

Trước mặt nàng tôi trầm ngâm đứng lặng

Không thể rời ánh mắt khỏi nàng

Và tôi nói: ‘Thưa cô, cô đẹp lắm’

Mà thâm tâm: ‘Anh quá đỗi yêu em!’ ”

-Trong tiếng Việt, cách xưng hô thường thể

hiện một mức độ tình cảm Mỗi đại từ nhân

xưng đều hàm chứa một ý nghĩa đặc biệt

Trong bài thơ “Tôi yêu em”, đại từ “tôi” và

“em” đã thể hiện thái độ tôn thờ và sắc thái 1.Lời bộc bạch trần tình

nhất định về khoảng cách.

Thao tác 3: GV hướng dẫn HS phân tích

(~45 phút)

 GV yêu cầu HS tự đọc bản dịch nghĩa

 GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi

Câu 1: So với bản dịch nghĩa thì bản dich

thơ của Thúy Toàn đã chuyển dịch hết ý

nghĩa chưa?

 HS trả lời câu hỏi, GV nhận xét, bổ

sung

- Lựa chọn “Tôi yêu em” người dịch đã đạt

được hai điều:

+ Phù hợp với sắc thái tình cảm vừa gần gũi,

vừa xa cách, vừa đằm thắm, vừa dang dở của

hình tượng bài thơ

+ Phù hợp với một bài thơ viết về tình yêu

đôi lứa

-Bản dịch của Thuý Toàn, hàng chục

năm nay đã được xem là bản dịch thành

công và đã được nhiều thế hệ bạn đọc

yêu mến, thuộc lòng vì đã chuyển tải

được cái "hồn cốt" của nguyên tác

Câu 2: Nhận xét về cách mở đầu bài thơ của

tác giả? Điệp khúc nào làm nổi bật cảm xúc

chủ đạo của bài thơ?

 HS trả lời

 GV ghi nhận, bổ sung

-Mở đầu bài thơ là ba tiếng “Tôi yêu em”, lột

tả được cái tinh tế trong cách dùng từ xưng

hô của nhà thơ

- Bài thơ ngay lập tức đi thẳng vào điều cốt

yếu: “Tôi yêu em” như một lời thú nhận lại

như một lời tự nhủ, trực tiếp ngắn gọn và

“Tôi yêu em đến nay chừng có thể Ngọn lửa tình chưa hẳn đã tàn phai”

- Điệp khúc “Tôi yêu em”: được lặp lại balần tạo nên giọng điệu chủ đạo của bài thơ

Đó là lời thổ lộ, bộc bạch tình yêu sôi nổi,nồng nàn, mãnh liệt

- Bài thơ mở đầu bằng ba tiếng “Tôi yêu

em” một cách trực tiếp, giản dị như bày tỏtình cảm, tâm trạng của nhân vật trữ tình

- Nhưng ngay sau đó là cụm từ “đến nay

chừng có thể”đã thể hiện một cách nói vừa

thổ lộ, vừa thăm dò, biểu hiện tính chất khóxác định của tâm hồn, tình cảm trong nhânvật trữ tình

giản dị

- Đây như một lời bộc lộ chân thành, xuất

phát từ một trái tim trung thực, báo hiệu một

tình yêu thực sự

 GV giảng: nói thêm về bản dịch nghĩa

-Trong bản dịch nghĩa, xuất hiện thêm chữ

“đã” Tức là, tác giả khẳng định tình yêu của

mình đã có trong quá khứ và đến bây giờ tình

yêu ấy vẫn còn tồn tại Điều đó, cho ta thấy

đây là một tình yêu rất mãnh liệt, thủy chung

và bền bỉ

Câu 3: Em có nhận xét gì về giọng điệu của

hai câu thơ đầu?

-Bài thơ như là một lời từ giã cho một mối

tình không thành

- Giọng điệu có sự ngập ngừng, dè dặt trong

lời thổ lộ, thấm đượm nỗi buồn nhưng không

bi lụy

Câu 4: Nêu một hình ảnh ấn dụ mà tác giả

đã sử dụng trong bài thơ? Hình ảnh ấy có tác

dụng gì?

-Đó là hình ảnh ẩn dụ “ngọn lửa tình”

Khẳng định tình yêu đang còn rạo rực trong

trái tim nhân vật trữ tình, một tình yêu rất tha

thiết, rất mãnh liệt

Câu 5: Nêu cảm nhận của em về mối tình của

nhân vật “tôi” được thể hiện qua hai câu

đầu Những từ ngữ nào giúp em cảm nhận

được điều đó?

 HS trả lời, GV nhận xét, liên hệ đối

chiếu với bản dịch:

“Tôi vẫn yêu em: tình yêu, có lẽ

Còn chưa hoàn toàn lụi tắt trong lòng tôi”.

- “vẫn”, “có lẽ”: một sự khẳng định pha chút

cân nhắc, dè dặt

thành

-Giọng điệu: dè dặt, ngập ngừng, thấmđượm nỗi buồn nhưng không hoàn toàn bilụy

-Hình ảnh “ngọn lửa tình”: thể hiện tình

yêu nồng nàn, tha thiết cháy bỏng

=> Hai câu thơ đầu như lời bộc lộ cõi lòngcủa nhân vật trữ tình Trong đáy sâu tâmhồn của nhân vật, tình yêu vẫn chưa hoàntoàn lụi tắt, vẫn dai dẳng cháy và còn được

ấp ủ

- Dùng một ngữ mang tính phủ định “chưa

hẳn” (trong nguyên văn “chưa tắt hẳn”),

nhân vật trữ tình bày tỏ một tình yêu mang

dáng vẻ âm thầm, dai dẳng, dấu hiệu của

những cảm xúc vững bền, của một trái tim

chung thủy, không phải là sự đam mê bộc

phát vụt lóe sáng rồi lụi tàn

- “vẫn yêu em”: nghĩa là quá khứ tôi đã yêu

em, hiện tại tôi đang còn yêu em và tương lai

tôi cũng sẽ yêu em Tình yêu này đã diễn ra,

tưởng mờ chìm, tưởng bị vùi lấp nhưng nó

vẫn đang hiện hữu trong tâm hồn của nhà thơ

Hiểu như vậy, mới biết sức sống của cuộc

tình này trong trái tim nhà thơ Và nó gào thét

miên man như sóng vỗ bờ, như ngọn lửa âm ỉ

cháy

Đây là một mối tình sâu nặng, chân thành

Câu 6: Với tâm trạng như đã phân tích trên,

nhân vật trữ tình đã cư xử với em như thế

nào?

 GV nhận xét, bổ sung các ý:

- Nhân vật trữ tình có ý định dừng bước trong

quan hệ với “em”, tuy nhiên ý thức thì nhún

nhường nhưng con tim có lý lẽ riêng nên rất

bướng bỉnh

-Câu thơ toát lên cái điềm tĩnh của lí trí, cái

dồn nén của cảm xúc

+“Nhưng”: tạo mâu thuẫn, cảm xúc trong

nhân vật trữ tình Vừa mới phân vân, dùng

dằng, day dứt về tình yêu chưa tắt hẳn thì lập

tức phủ định quyết liệt rằng tình yêu vẫn còn,

vẫn mạnh mẽ và say đắm

-“bận lòng”, “bóng u hoài”: thể hiện sự éo le

trong quan hệ tình cảm của nhân vật Phải

chăng tình yêu của tôi không đem lại niềm

“ Nhưng không để em bận lòng thêm nữa

Hay hồn em phải gợn bóng u hoài”

-“Nhưng”: hư từ chỉ sự tương phản, đối lập.

Tạo mâu thuẫn trong tâm trạng của nhân vậttrữ tình Vừa mới phân vân, dùng dằng, day

dứt về tình yêu “chưa tắt hẳn” thì lập tức đã

phủ định rằng tình yêu ấy vẫn còn, vẫnmạnh mẽ và say đắm Đó là sự kìm nén, sựdằn lòng và đấu tranh với chính mình

- “không”: nhấn mạnh sự dứt khoát, cần

phải dập tắt ngọn lửa tình yêu

- “bận lòng”, “bóng u hoài”: thể hiện sự éo

le trong quan hệ tình cảm của nhân vật trữtình

- Phủ định khát vọng của mình và mongmuốn người yêu được bình yên, hạnh phúc

vui, niềm vui, hạnh phúc mà chi đem lại nỗi u

hoài cho em Vì tôn trọng tình cảm người

mình yêu, không để em buồn vì bất cứ điều gì

nên nhân vật trữ tình đã tự chối bỏ tình yêu

trong nỗi đau khổ giằng xé Đến đây, thì ta có

thể nhận biết được tính chất phức tạp của một

tình yêu đơn phương

Câu 7: Qua sự phân tích trên, ta thấy được

điều gì trong nhân cách của nhà thơ?

 HS trả lời

 GV nhận xét, bổ sung:

-Từ những suy nghĩ ấy, ta thấy sự ý thức về

tình yêu đơn phương của nhà thơ ẩn chứa

niềm chua xót, thấy được sự chế ngự của lý

trí đối với con tim đồng thời thể hiện sự tôn

trọng đối với người phụ nữ mình yêu Điều

đó đã ẩn dấu một sự hy sinh cao thượng Đó

chính là nét đẹp trong tâm hồn và nhân cách

của nhà thơ

-Tình yêu đơn phương và gần như tuyệt vọng

bỗng vụt lớn lên, tỏa sáng một tình cảm trong

trẻo, cao thượng đến tuyệt vời Hai câu thơ

trên như nhấn mạnh sự quyết định dứt khoát

đầy tính lý trí Như vậy sự mâu thuẫn giữa lý

trí và tình cảm trong tâm trạng nhân vật đã

được bộc lộ Bằng cách đó nhà thơ đã thể

hiện khát vọng tình yêu mãnh liệt của nhân

vật trữ tình Lời thơ như một lời tự nhắc nhủ,

một sự tự ý thức về tình yêu của mình và

cũng như một lời nói bên trong đầy dịu dàng,

trân trọng với hồn em Nhưng đằng sau cái

lời lẽ điềm tĩnh Đúng mực ấy là bao nỗi

niềm, bao sắc thái của tình yêu: có cái chua

xót của thân phận, có sự chế ngự của lí trí đối

- Vượt qua thói tầm thường, ích kỷ

Kết luận: 4 câu thơ đầu thể hiện tâm trạng u

buồn và vẻ đẹp nhân cách của nhân vật trữtình

với con tim, có cái tôn thờ, sùng kính của bậc

nam nhi đối với người phụ nữ Điều quan

trọng không phải là tình yêu của “tôi” mà là

sự thanh thản, yên tĩnh của hồn “em” Tình

yêu có thể kết thúc vì nhiều lý do, nhưng cái

lý do đầy dịu dàng, trân trọng và cao thượng

ấy đối với người phụ nữ dễ mấy ai có được

Câu 8: Em có nhận xét gì về tình yêu của

chàng trai?

 HS trả lời

 GV nhận xét và liên hệ mở rộng đến

những câu thơ trong “Tự hát” của

Xuân Quỳnh Trong cái hữu hạn, ngắn

ngủi của cuộc đời, tình yêu trở thành

vĩnh cửu:

“Em trở về đúng nghĩa trái tim em

Là máu thịt, đời thường ai cũng có

Cũng ngừng đập lúc cuộc đời không còn

nữa

Nhưng biết yêu anh cả khi chết đi rồi.”

-Qua bài thơ, ta bắt gặp ở đó một sự đánh đổi,

phủ nhận cái vĩnh cửu của vũ trụ để khẳng

định cái vĩnh cửu của tình yêu Tình yêu chân

chính là mãi mãi Tình yêu là thứ của cải cần

được nâng niu, cất giữ và không có nơi nào

cất giữ tình yêu tốt nhất bằng trái tim Trong

bài thơ “Tôi yêu em”, trái tim của chàng trai

là trái tim yêu vĩnh hằng, là ngọn lửa cháy

suốt đêm dài

Câu 9: Mạch cảm xúc trong hai câu thơ 5, 6

có gì đặc biệt? Nó hé mở trạng thái tình cảm

gì trong tâm trạng nhân vật?\

 HS trả lời

 GV bổ sung các ý:

-Puskin là thi sĩ biết dùng “lời ca để đốt trái

2.Lời nguyện ước cho tình yêu

“Tôi yêu em âm thầm không hy vọng Lúc rụt rè, khi hậm hực lòng ghen”

-Điệp ngữ “Tôi yêu em” được lặp lại: khẳngđịnh tấm lòng và tình yêu chân thành Lý lẽcủa con tim không còn tuân theo mệnh lệnh