giáo án Tôi yêu em

- Điệp ngữ “Tôi yêu em” được lặp lại lần 3 để tiếp tục khẳng định bản chất tình cảm tôi dành cho em là: “yêu chân thành, đằm thắm” =>vượt qua nỗi ghen tuông ích kỉ thường tình để tình y

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TP.HCM

GVHD: Th.s Nguyễn Phước Bảo Khôi

-A MỤC TIÊU BÀI HỌC:

Giúp học sinh:

- Phân tích được vẻ đẹp giản dị, trong sáng, tinh tế về hình thức ngôn từ và nội dung tâm tình.

- Kĩ năng trình bày quan điểm của mình trước đám đông

2 Phương tiện thực hiện:

- Sách giáo khoa Ngữ văn lớp 11 tập 2

1 Ổn định tổ chức

2 Kiểm tra bài cũ:

3 Bài mới:

Lời vào bài: ( 3 phút)

Tình yêu là một đề tài muôn thuở của nhân loại Xuân Diệu đã từng thốt lên rằng: “Làm sao sống được mà không yêu – Không nhớ, không thương một kẻ nào” Tình yêu là những rung cảm nhẹ nhàng, sâu lắng của hai con tim đồng điệu Thơ tình – cũng như tình yêu, không quan trọng ở vẻ ngoài bóng bẩy hay ngôn từ trau chuốt mà giá trị nằm sâu trong sự chân thành của trái tim Và những

gì xuất phát từ trái tim sẽ đi đến trái tim một cách dễ dàng Bài thơ Tôi yêu em

của Pu-skin cũng là một bài thơ như thế, chỉ tám dòng ngắn gọn, không hoa mỹ nhưng nó lay động và làm thổn thức trái tim hàng triệu con người

Hoạt động của GV và HS Nội dung cần đạt

Hoạt động 1: Hướng dẫn tìm hiểu

khái quát về tác giả và tác phẩm

-Em hãy nêu những nét chính về cuộc

đời và sự nghiệp văn chương của

Puskin?

Học sinh trả lời:

Giáo viên nhận xét và chốt lại ý chính.

Em hãy giới thiệu vắn tắt về hoàn cảnh

ra đời của bài thơ?

Học sinh trả lời.

Giáo viên nhận xét và chốt lại ý chính

- Nhìn vào nhan đề bài thơ gợi cho em

những cảm nghĩ gì?

Câu hỏi gợi mở:

+ Tôi ở đây là ai?

I Tìm hiểu chung:

1 Tác giả:

( Học sinh tự gạch ý trong SGK)

2 Tác phẩm “ Tôi yêu em”

a Hoàn cảnh sáng tác:

Tôi yêu em là bài thơ được khơi gợi cảm xúc từ mối tình không thành của tác giả với Ô-lê-nhi-na (con gái của A.N.Ô-lê-nhin)

b Nhan đề bài thơ:

- Đại từ Tôi có nhiều nghĩa:

+ Có thể là Puskin + Có thể là trái tim yêu của

giúp em nhìn nhận như thế nào về mối

quan hệ giữa hai người này?

Câu hỏi gợi mở:

+Tại sao không phải là “ Anh yêu em”

mà lại là “ Tôi yêu em”?

Giáo viên nhận xét và chốt ý chính

- Dựa vào bài thơ, bạn nào có thể cho

biết kết cấu bài thơ được chia gồm mấy

phần?

Học sinh:

Giáo viên nhận xét và chốt ý chính:

Giáo viên:

Gọi học sinh đọc bản dịch của Thúy

Toàn trong SGK trang 60

những chàng trai, Puskin là người thư kí trung thành của những trái tim ấy.

- Cặp đại từ nhân xưng “ Tôi – em”

+ Gợi mối quan hệ giữa vừa gần vừa xa, vừa đằm thắm vừa dang dở

+ Là tình yêu đơn phương của chàng trai

dành cho nhân vật “em”

c Kết cấu bài thơ:

Dựa trên 3 lần lặp điệp khúc Tôi yêu em, thể hiện diễn biến tâm trạng nhân vật trữ tình:

- Bốn dòng thơ đầu: Lời giãi bày

và mâu thuẫn trong tình yêu

- Hai dòng thơ giữa: Tình yêu

với nhiều cung bậc cảm xúc

- Hai câu thơ cuối: Tình yêu

chân thành, vị tha, cao thượng.

Hoạt động 2: Tìm hiểu bốn câu thơ

đầu tiên của bài Tôi yêu em.

(20 phút)

THẢO LUẬN NHÓM: (GV chia lớp

thành các nhóm nhỏ theo mỗi nhóm 2

bàn, tổ 1 thảo luận tìm hiểu câu 1, 2;

tổ 2 tìm hiểu câu 3,4; tổ 3 thảo luận

tìm hiểu câu 5, 6 và tổ 4 tìm hiểu câu

7, 8 theo các câu hỏi gợi ý của GV).

II Tìm hiểu văn bản

1 Bốn cấu thơ đầu: Lời giãi bày

và những mâu thuẫn trong tình yêu.

- Mở đầu bằng những lời tự nhủ trực tiếp, chân thành, không ồn ào mà giản dị: “Tôi yêu em”

- Cặp đại từ nhân xưng: “tôi”-

“em” trang trọng, có phần xa

Tổ 1: Tìm hiểu hai câu thơ đầu.

- GV: Em có nhận xét gì về cụm từ “Tôi

yêu em”?

+ Tôi ở đây là ai?

+ Vì sao nhà thơ dùng cách xưng hô

em mà không phải là anh-em hay

tôi-cô? Điều đó cho ta hiểu như thế nào về

mối quan hệ giữa nhân vật tôi và cô

gái?

(GV có thể đọc bài “Ngài và anh, cô

và em” để minh họa và giải thích

them)

- Em có nhận xét gì về dấu “:” được

đặt ở dòng thơ đầu?

- Cảm nhận của em về hình ảnh “ngọn

lửa tình” như thế nào?

cách

+ Gợi mối quan hệ có khoảng cách vừa gần vừa xa, vừa đằm thắm vừa dang dở

+ Là tình yêu đơn phương của chàng trai

Nguyên tác: Tôi đã yêu em, tình yêu vẫn có lẽ

Dịch: Tôi yêu em đến nay chừng

có thể->Dịch sót từ “đã”: quá khứ

Khẳng định tình cảm sẽ trường tồn mãi theo thời gian: quá khứ, hiện tại và có lẽ đến mai sau này tôi vẫn yêu em

- Dấu: “:” => tôi và tình yêu là 2 chủ thể hoàn toàn khác, tình yêu vừa là một phần trong tôi vừa là một cái gì độc lập tương đối

- Hình ảnh ẩn dụ: “ Ngọn lửa tình”

->Sự sáng tạo của dich giả Nguyên tác chỉ là: Chưa tắt hẳn

- Em có nhận xét gì về giọng điệu của 2

câu thơ đầu?

- Qua đó em thấy rằng tình yêu của

chàng trai như thế nào?

Tổ 2: Tìm hiểu hai câu thơ tiếp theo

(câu 3,4)

-GV: Sau lời khẳng định tình yêu ở 2

câu thơ đầu, mạch cảm xúc của nhân

vật trữ tình ở 2 câu thơ sau có gì thay

đổi? Đó là tiếng nói của lý trí hay tình

- Giọng thơ có sự dè dặt, ngập ngừng trong lời thổ lộ: “có thể”,

“chưa hẳn”

=> Hai dòng thơ đầu: Tình yêu của nhân vật Tôi được thể hiện một cách tự nhiên và chân thành.

- Nhưng không để em bận lòng, u

hoài”: tương phản đối lập, thể hiện mâu thuẫn giữa tình cảm và

lí trí của chàng trai sự -> mạch thơ đột ngột đổi hướng, tạo ra một mâu thuẫn trong tâm trạng

- “Không”: phủ định, khẳng định

quyết định dứt khoát, tự nguyện rút lui vì tôn trọng tình cảm của người mình yêu, không muốn làm

em buồn vì bất cứ điều gì

- Em có nhận xét gì về giọng điệu của 2

câu thơ tiếp theo?

-GV: Quyết định từ bỏ tình yêu của

chàng trai cho ta biết gì về tình yêu mà

chàng trai dành cho cô gái, về nhân

2 Hai câu thơ 5+6: Những cung bậc cảm xúc của tình yêu.

- Điệp khúc “tôi yêu em”: được

lặp lại lần hai khẳng định một tình yêu nồng nhiệt, chân thành và giản dị đến cảm động

- Ý thơ là lời nhắc nhở, dứt khoát như một lời thề hứa của lý trí

- Những từ ngữ:

Lúc, khi -> diễn tả những trạng thái tình yêu biến đổi vô cùng, dồn dập

- Điệp ngữ “Tôi yêu em”: nối liền

-GV: Em có nhận xét gì về cách “ghen”

của nhân vật “tôi”? Theo em, trong tình

yêu cần hay không cần sự ghen tuông?

Bình giảng “ lòng ghen” trong tình

yêu.

Lòng ghen là một thứ gia vị cần có trong

tình yêu Nó làm cho tình yêu có thêm

nhiều màu sắc và thú vị hơn Tuy nhiên

nếu như ghen tuông mù quáng và không

có giới hạn thì sẽ mang lại những ảnh

hưởng tiêu cực cho tình yêu Nó làm cho

con người mất bình tĩnh và không thể

phân biệt đúng-sai, dễ dẫn tới bi quan và

tuyệt vọng Cuối cùng vì ghen tuông quá

mức mà người ta có thể làm những điều

không tốt đối với chính người mình yêu,

dẫn tới sự tan rã trong tình yêu

Tôi muốn cô đừng nghĩ đến ai

Đừng hôn dù thấy cánh hoa tươi

mạch cảm xúc với 4 câu đầu, tiếp tục khẳng định và giãi bày tình

yêu Kết hợp với các tính từ “âm

-“Hậm hực lòng ghen”: Một

trạng thái tình cảm thường thấy ở bất cứ ai khi đang yêu Puskin gọi ghen tuông là “ nỗi buồn đen tối làm mụ mẫm đầu óc”

- “Lúc rụt rè, khi hậm hực lòng

ghen”

Cách ghen của nhân vật “tôi” là

một cách ghen có văn hóa, chứng

tỏ một tình yêu đích thực, chân chính

Đừng ôm gối chiếc đêm nay ngủ

Đừng tắm chiều nay biển lắm người

( Ghen - Nguyễn Bính)

- Nhận xét về nhịp thơ của hai câu thơ?

Nhóm 4: Tìm hiểu hai câu thơ cuối

- Cụm từ “ tôi yêu em” được lặp lại lần

Hai câu thơ cuối: Tình yêu chân thành, vị tha, cao thượng của nhân vật trữ tình.

- Điệp ngữ “Tôi yêu em” được

lặp lại lần 3 để tiếp tục khẳng định bản chất tình cảm tôi dành cho em là: “yêu chân thành, đằm thắm” =>vượt qua nỗi ghen tuông ích kỉ thường tình để tình yêu được cháy sáng mạnh mẽ, hướng tới sự cao đẹp trong tâm hồn

- “Chân thành, đằm thắm”: là

hai phẩm chất, hai tiêu chuẩn của một tình yêu đẹp

- “Cầu em được người tình như

tôi đã yêu em”

- Lời cầu chúc: thành tâm cầu chúc cho người mình yêu sẽ gặp

-GV: Yêu một người nhưng không được

đáp lại, phải trải qua những dày vò, dằn

xé, ích kỉ Thế nhưng, chàng trai đã xử

sự như thế nào?

-GV: Tại sao có thể nói lời chúc cuối

bài là bất ngờ và chứa nhiều ý vị nhất?

Giáo viên bình giảng:

Trong tình yêu, người ta chỉ muốn nửa

bên kia là của riêng mình, dù tình yêu

không thành họ vẫn không muốn người

kia san sẻ tình yêu cho bất cứ người nào

khác:

Bởi vì ta có được em đâu

Tay kia sẽ ấp nhiều tay khác

Môi ấy vì ai sẽ đượm màu

Họ sẽ ôm em với cánh tay

Và em yêu họ đến muôn ngày

( Bên ấy bên này- Xuân Diệu)

được một người yêu tốt Lời cầu chúc không chỉ là mong ước tốt đẹp gửi tới người mình yêu thay cho lời vĩnh biệt một tình yêu không thành mà còn mang những

ý vị riêng:

+ Lời cầu chúc chân thành: chúc

em tìm được một tình yêu chân thành, đằm thắm như tôi đã yêu em

+ Có chứa sự so sánh pha chút tự tin: chưa chắc em đã tìm được một tình yêu giống như, bằng như hoặc hơn tình yêu của tôi dành cho em

+ Ẩn chứa một niềm hy vọng: tình yêu chân thành lẽ nào không được đền đáp, em cứ tìm đi tôi vẫn sẽ đợi em

=> Câu thơ đưa tình yêu lên ngôi, làm sáng chói nhân cách của nhân vật trữ tình

 Chàng trai đã coi hạnh phúc của

em như hạnh phúc của mình và

 Chia tay nhưng vẫn muốn người mình

yêu được hạnh phúc bên người khác như

nhân vật trữ tình trong bài thơ Tôi yêu

em là một điều hết sức cao thượng.

Hoạt động 3: Tổng kết

Giáo viên:

- Em có nhận xét về nội dung và nghệ

thuật của bài thơ?

Học sinh trả lời

Giáo viên nhận xét và chốt ý chính

mình yêu Đó là một ứng xử cao thượng, là giá trị nhân văn cao cả,

là nét đẹp văn hóa trong tình yêu

III Tổng kết

E CỦNG CỐ: ( 5 phút)

1 Củng cố

Sau khi học xong bài thơ, anh (chị) có suy nghĩ gì về văn hóa “cho” – “nhận” quà trong tình yêu của giới trẻ hiện nay khi mà một số bộ phận thanh niên có ứng xử chưa được văn hóa trong tình yêu (tung hình ảnh của người yêu cũ lên

mạng, đòi lại quà đã tặng cho người yêu cũ, tìm mọi cách để có được người mình yêu…)?

2 Dặn dò

- Chuần bị bài đọc thêm: Bài thơ số 28 của R.Ta-go

- Học thuộc lòng bài thơ, nắm được những ý chính về nội dung và nghệ thuật bài thơ

Nhận xét

- Giáo án khá đầy đủ về nội dung

- Các bước lên lớp rõ ràng, mạch lạc

- Phương pháp giảng dạy phù hợp với nội dung bài học

- Bây giờ chỉ chú ý khi lên lớp tự tin, nói rõ ràng rành mạch, bao quát được tất cả học sinh

- Chúc em lên lớp thành công 

BÀI VIẾT HOÀN CHỈNH

A-lếch-xan-đrơ Xéc-ghê-ê-vích Pu-skin (1799 – 1837) đã có những đóng góp lớn lao cho sự phát triển của nền văn học Nga và thế giới nửa đầu thế kỉ XIX,Mặc dù xuất thân từ tầng lớp đại quý tộc nhưng cuộc đời Pu-skin lại gắn bó sâu sắc với số phận của nhân dân, đất nước Nhà thơ dũng cảm đấu tranh chống

tâm hồn Nga đôn hậu, trong sáng, khao khát tự do và tình yêu Tài năng văn chương của Pu-skin hết sức đa dạng, ông viết được nhiều thể loại và thể loại nào cũng có những tác phẩm được đánh giá là kiệt tác nghệ thuật, tiêu biểu như: Ép-ghê-nhi Ô-nhê-ghin (tiểu thuyết thơ), Con đầm pich(truyện ngắn), Bô-rít Gô-đu-nốp (kịch lịch sử),

Một trong những chủ đề lớn của thơ trữ tình Pu-skin là tình yêu Đúng như Biêlinxki đã nói “Hầu như tình bạn, tình yêu luôn luôn là những tình cảm chi phối nhà thơ nhiều nhất và là ngọn nguồn trực tiếp nhất cho những hạnh phúc và đau khổ của cuộc đời ông Màu sắc chung của thơ Puskin đặc biệt trong thơ trữ tình, là vẽ đẹp nội tâm con người và là lòng nhân ái vuốt ve tâm hồn” Qua thơ ông, những cung bậc tình cảm đa dạng, những sắc thái cảm xúc phong phú, những rung động thầm kín của con tim, những ấn tượng khó nắm bắt của tình yêu con người được diễn tả vô cùng chân thực Sức hấp dẫn tuyệt vời trong thơ tình yêu của Puskin chính là sự chân thành, cao thượng được thể hiện bằng nghệ thuật ngôn từ điêu luyện Tôi yêu em là bài thơ thể hiện thành công điều đó

Cầu trời cho em được người khác yêu cũng như thế.

Bài thơ dường như là một lời từ giả về mối tình đơn phương vô vọng Điểm độc đáo là lời từ giã này cung chính là lời giãi bày, thổ lộ, bộc bạch của trái tim yêu luôn sôi nổi, nồng nàn Bài thơ hấp dẫn người đọc không phải bằng ngôn từ cầu kì, trau chuốt mà là bằng tình cảm chân thành, xúc động, giống như những đợt sóng lúc sôi nổi dạt dào, lúc dịu êm, sầu lắng

Nhân vật em trong bài thơ là Ô-lê-nhi-na, một thiếu nữ xinh đẹp mà Pu-skin yêu say đắm và dã dành cho nàng những vần thơ ca ngợi Mùa hè năm 1828, thi sĩ đã ngỏ lời cầu hôn nhưng nàng không chấp nhận Nỗi thất vọng đắng cay âm thầm

ấy là nguyên nhân ra đời của bài thơ nổi tiếng này Có thể xem đây là một câu chuyện tình thu nhỏ

Mở đầu bài thơ là điệp khúc khẳng định: “Tôi yêu em”, một lời tự nhủ trực tiếp hay đó cũng là lời bộc lộ chân thành xuất phát từ một trái tim trung thực, qua đó báo hiệu một tình yêu thật sự “Tôi yêu em”, lời lẽ giản dị không ồn ào mà mang bao nỗi quyến rũ, bí ẩn muôn đời.

Tôi yêu em: đến nay chừng có thểNgọn lửa tình chưa hẳn đã tàn phai;

Ở đây ta có thể dễ dàng nhận thấy tác giả đã sử dụng cặp đại từ nhân xưng “tôi” – “em” thật trang trọng nhưng cũng có phần xa cách giữa hai nhân vật Từ đó thì tác giả đã gợi lên cho người đọc thấy được đây là mối quan hệ có khoảng cách vừa gần gũi nhưng đồng thời cũng vừa xa, vừa đằm thắm nhưng cũng vừa mang

sự dỡ dang về một mối tình đơn phương của một chàng trai trẻ Và theo như nguyên tác với từ “đã” thì ta có thể dễ dàng cảm nhận được đây là một một sự khẳng định tình cảm của nhân vật “tôi” với “em” đó là tình cảm trường tồn mãi theo thời gian, ở quá khứ, hiện tại và có lẽ đến mai sau thì tôi vẫn yêu em thiết tha và nồng cháy Kèm theo đó là việc tác giả đã sử dụng dấu hai chấm được đặt ngay sau cụm từ “tôi yêu em” như muốn khẳng định rằng tôi và tình yêu là hai hai chủ thể hoàn toàn khác, tình yêu cũng là môt phần trong tôi nhưng đồng thời

nó cũng là một cái gì đó độc lập tương đối Không dừng lại ở đó, với sự sáng tạo của mình tác giả đã sử dụng hình ảnh ẩn dụ “ngọn lửa tình” để gần như nhấn mạnh cho một tình yêu bùng cháy và mãi âm ĩ như ngọn lửa nơi nhân vật trữ tình đối với người con gái đó Có lẽ như vậy vẫn chưa đủ để khẳng định tình yêu nồng cháy, âm ĩ của mình chăng? Để tiếp sau đó tác giả đã phủ định “chưa hẳn

đã tàn phai” để một lần nữa khẳng định tình yêu vẫn còn da diết dai dẳng nơi tác giả Hai câu thơ đầu với lời thơ chậm rãi, tình thơ thâm trầm, kín đáo, dè dặt, ngập ngừng trong lời thổ lộ với những từ “có thể”, “chưa hẳn” và dùng một ngữ mang tính phủ định, nhân vật trữ tình đã bày tỏ một tình yêu, một say mê mang

dáng vẻ âm thầm, dai dẳng, dấu hiệu của những cảm xúc vững bền, của một trái tim chung thủy không phải là một đam mê bộc phát vụt sáng lóe rồi lại lụi tàn ngay đấy một cách tự nhiên và chân thành nhất.

Tuy nhiên đến hai câu thơ tiếp theo thì mạch thơ lại có sự chuyển đổi đột ngột

Nhưng không để em bận lòng thêm nữa,Hay hồn em phải gợn bóng u hoài

Câu thơ toát lên cái vẽ điềm tĩnh của lí trí, cái dồn nén của cảm xúc Với từ

“không” đã nhấn mạnh sự dứt khoát: cần phải dập tắt ngọn lửa tình yêu để tránh cho em phải bận lòng, tránh cho hồn em phải gợn sóng u hoài Lời thơ như một lời nhắn nhủ, một sự tự ý thức về tình yêu của mình và cũng như một lời nói bên trong đầy dịu dàng, trân trọng với hồn em Nhưng đằng sau những lời lẽ điềm tỉnh, đúng mực ấy là bao nỗi niềm, bao sắc thái của tình yêu: có cái chua xót của thân phận vì nếu tình yêu không đem lại hạnh phúc, niềm vui mà chỉ là nỗi băn khoăn, nỗi buồn bã cho người mình yêu thì nên chấm dứt tình yêu đó; có sự chế ngự của lí trí đối với con tim; có cái tế nhị, cao thượng của tình tôi; Tình yêu

có thể chấm dứt vì nhiều lí do, nhưng cái lí do đầy dịu dàng, trân trọng và cao thượng ấy đối với người phụ nữ thì dễ mấy ai có được

Nếu bốn câu thơ đầu, đó là lời giãi bày, cảm xúc có xu hướng bị dồn nén, bị lí trí chi phối thi ở hai câu thơ sau, mạch cảm xúc lại tuôn tràn, không tuân theo mệnh lệnh của lí trí, khẳng định một tình yêu mãnh liệt không che giấu:

Tôi yêu em âm thầm, không hi vọng,Lúc rụt rè, khi hậm hực lòng ghen,