+Dựa vào điều kiện xuất hiện của ma sát cụ thể: -lực ma sát trượt xuất hiện khi có chuyển động trượt của vật này trên mặt vật khác.. -Lực ma sát lăn xuất hiện khi có chuyển động lăn của [r]
Trang 1Tuần:06 Ngày soạn: 25/09/2016
BÀI 6: LỰC MA SÁT
I Mục tiêu
1 Kiến thức
- Nêu được ví dụ về lực ma sát trượt
- Nêu được ví dụ về lực ma sát lăn
- Nêu được ví dụ về lực ma sát nghỉ
2 Kĩ năng
- Đề ra được cách làm tăng ma sát có lợi và giảm ma sát có hại trong một số trường hợp cụ thể của đời sống, kĩ thuật
3 Thái độ
- Nghiêm túc xây dựng bài, có tinh thần hợp tác trong làm việc nhóm
II Chuẩn bị
1 Chuẩn bị của GV
-1 lực kế, 1 miếng gỗ, 1 quả cân phục vụ cho TN.
- Tranh SGK
2 Chuẩn bị của HS - Đọc trước nội dung bài mới.
III Tổ chức các hoạt động dạy và học
1.
Ổn định lớp Kiểm tra sĩ số và vệ sinh phòng học.
8A3……….………
2 Kiểm tra bài cũ
- Quán tính là gì Giải thích tại sao khi ô tô đột ngột rẽ trái, hành khách trên xe bị nghiêng về phía bên
phải?
3 Tiến trình:
Giáo viên tổ chức các hoạt động Hoạt động của học sinh Kiến thức cần đạt được
Hoạt động 1: Giới thiệu bài mới
- GV thông báo cho HS biết trục
bánh xe bò ngày xưa chỉ có ổ trục
bằng gỗ nên kéo xe bò rất nặng
Trong các ổ trục ,từ xe bò đến các
động cơ, máy móc đều có ổ bi ,dầu
mỡ Vậy ổ bi, dầu mỡ có tác dụng
gì ? Thì bài hôm nay sẽ giúp các em
hiểu rõ vấn đề này
HS chú ý lắng nghe
Hoạt động 2: Tìm hiểu khi nào có lực ma sát
GV: cho HS đọc phần 1 SGK
? Lực ma sát do má phanh ép vào
vành bánh xe là lực ma sát gì
? Lực ma sát trượt xuất hiện khi nào?
? Hãy lấy VD về lực ma sát trượt
trong đời sống?
GV: Khi lăn quả bóng trên mặt đất
HS: Thực hiện đọc
HS: Lực ma sát trượt
Khi vật này trượt lên vật kia
HS: Đẩy cái tủ trên mặt sàn nhà, chuyển động của bít tông trong xi lanh
HS: Là lực xuất hiện khi một vật
I Khi nào có lực ma sát 1.Lực ma sát trượt
Lực ma sát trượt xuất hiện khi một vật chuyển động trượt trên bề mặt một vật khác nó có tác dụng cản trở chuyển động trượt của vật
C1: Ma sát giữa má phanh
và vành bánh xe Ma sát giữa trục quạt với ổ trục
Trang 2thì sau một khoảng thời gian quả
bóng sẽ dừng lại, lực ngăn cản đó là
lực ma sát lăn Vậy lực ma sát lăn là
gì?
? Hãy lấy VD về lực ma sát trượt
trong đời sống?
- Yêu cầu HS trả lời câu C3
GV: Hãy so sánh cường độ lực ma
sat lăn và lực ma sát trượt?
GV: Cho HS quan sát hình 6.2 SGK
GV: Yêu cầu HS làm TN theo nhóm
như hình 6.1
? Tại sao tác dụng lực kéo lên vật
nhưng vật vẫn đứng yên?
GV: Hãy tìm vài VD về lực ma sát
nghỉ trong đời sống, kỉ thuật?
lăn trên bề mặt vật kia
- Viên bi chuyển động trên sàn nhà, bánh xe đạp lăn trên mặt đường
HS: Hình a là ma sát trượt, hình b
là ma sát lăn
HS: Độ lớn của lực ma sát lăn nhỏ hơn so với lực ma sát trượt
HS: Quan sát số chỉ của lực kế lúc vật chưa chuyển động
HS: Vì lực kéo chưa đủ lớn để làm vật chuyển động
HS: - Ma sát giữa các bao xi măng với dây chuyền trong nhà máy sản xuất xi măng nhờ vậy mà bao xi măng có thể chuyển từ hệ thống này sang hệ thống khác
Nhờ lực ma sát nghỉ mà ta đi lại được
2.Lực ma sát lăn
Lực ma sát lăn xuất hiện khi một vật chuyển động lăn trên bề mặt một vật khác và cản lại chuyển động ấy
C2 - Bánh xe và mặt đường
- Các viên bi với trục C3: Hình a là ma sát trượt, hình b là ma sát lăn
Lực ma sát lăn nhỏ hơn
ma sát trượt
3.Lực ma sát nghỉ
Lực ma sát nghỉ giữ cho vật không trượt khi vật bị tác dụng của lực khác
C4 Vì lực kéo chưa đủ lớn
để làm vật chuyển động
C5: Một vật đặt trên mặt phẳng nghiêng và không bị trượt xuống, khi đó tại mặt tiếp xúc giữa vật và mặt phẳng nghiêng xuất hiện lực
ma sát nghỉ giữ vật không bị trượt xuống
Hoạt động 3: Tìm hiểu lực ma sát trong đời sống và kĩ thuật
? Lực ma sát có lợi hay có hại
? Hãy nêu một số ví dụ về lực ma sát
có hại?
GV: Các biện pháp làm giảm lực ma
sát?
? Hãy nêu một số lực ma sát có ích?
HS: Có lợi và có hại
HS: Ma sát làm mòn giày ta đi,
ma sát làm mòn líp của xe đạp … HS: Bôi trơn bằng dầu, mỡ
HS: Vặn ốc, mài dao, viết bảng
…
II Lực ma sát trong đời sống và kĩ thuật
1.Ma sát có thể có hại 2.Lực ma sát có thể ích
Vậy đối với ma sát có lợi thì ta cần làm tăng ma sát Đối với ma sát có hại thì ta cần làm giảm ma sát
Hoạt động 4: Vận dụng
- Yêu cầu HS thảo luận nhóm trả lời
câu C8
? Ổ bi có tác dụng gì?
? Tại sao phát minh ra ổ bi có ý nghĩa
hết sức quan trọng trong sự phát triển
kĩ thuật, công nghệ?
HS: Tiến hành thảo luận nhóm
HS: Chống ma sát HS: vì nó làm giảm được cản trở chuyển động, góp phần phát triển ngành động cơ họ
III Vận dụng
C8:
a,b,d Ma sát có ích (ma sát nghỉ)
c,e Ma sát có hại C9: Ổ bi có tác dụng giảm lực ma sát Nhờ sử dụng ổ bi nên nó làm giảm được lực
ma sát khiến cho các máy móc họat động dễ dàng
IV Củng cố:
GV hệ thống lại kiến thức chính của bài
Để nhận biết các loại ma sát cần dựa vào điều kiện nào?
+Dựa vào điều kiện xuất hiện của ma sát cụ thể:
-lực ma sát trượt xuất hiện khi có chuyển động trượt của vật này trên mặt vật khác
-Lực ma sát lăn xuất hiện khi có chuyển động lăn của vật này trên mặt vật khác
-Lực ma sát nghỉ xuất hiện khi vật có xu hướng chuyển động( do có lực tác dụng) nhưng chưa chuyển động
Trang 3Mở rộng:
-lực ma sát luôn ngược hướng với hướng chuyển động của vật
-Lực ma sát lăn có giá trị nhỏ hơn ma sát trượt
-lực ma sát nghỉ luôn căn bằng với lực keo1theo phương song song với mặt tiếp xúc giữa 2 vật
V Hướng dẫn về nhà
Học thuộc phần ghi nhớ SGK Đọc phần “ Em có thể chưa biết”
VI Rút kinh nghiệm