BÀI GIẢNG ĐƯỜNG LỐI CÁCH MẠNG (PHẦN 6)

BÀI GIẢNG ĐƯỜNG LỐI CÁCH MẠNG

13/06/24 TS Lờ Văn Thai 1

đườngưlốiưcáchưmạngưcủaư

đảngưcộngưsảnưviệtưnam

Giảng viên: TS Lê Văn Thai

§­êng­lèi­x©y­dùng­

hÖ­thèng­chÝnh­trÞ

13/06/24 TS Lờ Văn Thai 3

I Đ ờng lối xây dựng hệ thống chính trị tr ớc

1 Hoàn cảnh lịch sử và chủ tr ơng xây dựng

hệ thống chính trị của Đảng

Sau khi đất n ớc hoàn toàn thống nhất năm 1975, hệ thống chính trị n ớc ta cũng chuyển sang giai đoạn mới: từ hệ thống chính trị dân chủ nhân dân (1945 -1954) sang hệ thống chính trị chuyên chính vô sản (1954 1975 và 1975 - 1989).– 1975 và 1975 - 1989).

 Hệ thống chính trị dân chủ nhân dân (1945-1954)

Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công,

sự ra đời n ớc Việt Nam Dân chủ Cộng hoà với hệ thống chính trị có những đặc tr ng sau:

 Nhiệm vụ của hệ thống chính trị DCND:

 Đánh đuổi bọn đế quốc xâm l ợc giành độc lập

 Xoá bỏ những di tích phong kiến và nửa phong

kiến, làm cho ng ời cày có ruộng,

 Phát triển chế độ DCND, gây cơ sở cho CNXH".

 Dựa trên nền tảng của khối đại đoàn kết toàn dân

tộc; Đặt lợi ích của nhân dân, của dân tộc là cao

13/06/24 TS Lờ Văn Thai 5

 Có một chính quyền tự xác định là công

bộc của dân, thực thi nhiều chính sách

thiết thực cho dân

 Vai trò l nh đạo của Đảng ãnh đạo của Đảng

 Có một Mặt trận Tổ quốc (Liên Việt) và

nhiều tổ chức quần chúng rộng r i, tổ ãnh đạo của Đảng

chức theo hình thức dân sự, tự nguyện,

không h ởng l ơng và kinh phí hoạt động từ nguồn ngân sách nhà n ớc.

 Cơ sở kinh tế: là nền sản xuất t nhân hàng

hoá nhỏ nhiều thành phần, phân tán, tự

cấp, tự túc, bị thực dân phong kiến kìm

h m, chiến tranh tàn phá.ãnh đạo của Đảng

 Hệ thống chính trị chuyên chính vô sản

 Thờiưkỳư1954ư ư1975:ưGiaiưcấpưcôngưnhânư– 1975: Giai cấp công nhân

lãnh đạo của Đảng nhưđạoưcáchưmạngưdânưtộcưdânưchủưthànhưcông,ưchínhưquyềnưdânưchủưnhânưdânưlàmư

nhiệm vụ lịch sử của chuyên chính vô sản.

 Hệưthốngưchínhưtrịưcủaưnướcưtaưlàưhệưthốngư

chuyên chính vô sảnưhoạtưđộngưtrênưphạmưviư

cảưnước

13/06/24 TS Lờ Văn Thai 7

a Cơ sở hình thành

 Một là, lý luận Mác - Lênin về thời kỳ quá độ và

về chuyên chính vô sản

 Hai là, đ ờng lối chung của cách mạng Việt Nam

trong giai đoạn mới…

 Ba là, cơ sở chính trị của hệ thống chuyên chính

vô sản ở n ớc ta đ ợc hình thành từ năm 1930 và bắt rễ vững chắc trong lòng dân tộc và x hội.ãnh đạo của Đảng

 Bốn là, cơ sở kinh tế của hệ thống chuyên chính

vô sản là nền kinh tế kế hoạch hoá tập trung

quan liêu, bao cấp.

 Năm là, cơ sở x hội của hệ thống chuyên chính ãnh đạo của Đảng

vô sản là liên minh giai cấp của giai cấp công

nhân với giai cấp nông dân và tầng lớp trí thức.

b Chủ tr ơng xây dựng hệ thống chuyên

chính vô sản mang đặc điểm Việt Nam

 Xác định quyền làm chủ tập thể của nhân

dân cần phải đ ợc thể chế hoá bằng pháp luật.

 Xác định nhà n ớc là Nhà n ớc chuyên chính

vô sản nh ng lại thực hiện chế độ dân chủ XHCN.

 Xác định Đảng là ng ời l nh đạo chế độ làm ãnh đạo của Đảng

chủ tập thể.

13/06/24 TS Lờ Văn Thai 9

 Xác định vai trò, nhiệm vụ hoạt động của

Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị

x hội khác Mở rộng các hình thức tổ chức ãnh đạo của Đảng

theo nghề nghiệp, nhu cầu của quần

2 Kết quả, ý nghĩa, hạn chế và nguyên

nhân

a Kết quả và ý nghĩa

CoiưlàmưchủưtậpưthểưXHCNưlàưbảnưchấtưcủaưhệưthốngưchínhưtrị

Đãnh đạo của Đảng ưxâyưdựngưmốiưquanưhệưĐảngưlãnh đạo của Đảng nhưđạo,ưnhânưdânưlàmưchủ,ưNhàưnướcưquảnưlý

13/06/24 TS Lờ Văn Thai 11

b Hạn chế và nguyên nhân

Hạn chế

Hạnưchếưchungưcủaưhệưthốngưchuyênưchínhưvôưsản:ưcácưtổưchứcưxãnh đạo của Đảng ưhộiưchưaưlàmưtrònưchứcưnăngưcủaưmình

Hạnưchếưcủaưbộưmáyưnhàưnước:ưcồngưkềnhưkhôngưhiệuưquả

Hạnưchếưv ưvaiưtròưlãnh đạo của Đảng nhưđạoưcủaưĐảng.ề vai trò lãnh đạo của Đảng

HạnưchếưtrongưhoạtưđộngưcủaưMặtưtrậnưTổưquốcưvàưcácưđoànưthểưchínhưtrịưxãnh đạo của Đảng ưhội

§¶ng­ch­a­thùc­sù­ngang­tÇm­víi­nhiÖm­vô­

13/06/24 TS Lờ Văn Thai 13

II Đ ờng lối xây dựng hệ thống chính trị thời

kỳ đổi mới

1 Quá trình hình thành đ ờng lối đổi mới hệ

thống chính trị

a Cơ sở hình thành đ ờng lối đổi mới

 Đổi mới hệ thống chính trị đáp ứng yêu

cầu đổi mới kinh tế từ thể chế kinh tế kế

hoạch hoá tập trung, quan liêu, bao cấp

sang thể chế kinh tế thị tr ờng định h ớng x ãnh đạo của Đảng

hội chủ nghĩa.

 Đổi mới hệ thống chính trị còn xuất phát từ

nhu cầu phải đảm bảo giữ vững ổn định

chính trị - x hội, đảm bảo cho thắng lợi ãnh đạo của Đảng

của công cuộc đổi mới.

 Đổi mới hệ thống chính trị để đáp ứng nhu

cầu phát huy dân chủ, đảm bảo quyền lực thuộc về nhân dân, chống việc tha hoá

quyền lực.

 Đổi mới hệ thống chính trị đáp ứng yêu

cầu tham gia toàn cầu hoá, mở rộng quan

hệ đối ngoại và hội nhập kinh tế quốc tế.

 Đổi mới hệ thống chính trị để thực hiện

chiến l ợc đại đoàn kết dân tộc - động lực chủ yếu để phát triển đất n ớc trong giai

13/06/24 TS Lờ Văn Thai 15

b Quá trình đổi mới t duy về xây dựng hệ

thống chính trị

 Nhận thức mới về vai trò, mục tiêu của hệ

thống chính trị là thực hiện quyền dân chủ của dân và quyền lực thuộc về dân.

 Nhận thức mới về đấu tranh giai cấp và về

động lực chủ yếu phát triển đất n ớc.

13/06/24 TS Lờ Văn Thai 17

2 Mục tiêu, quan điểm và chủ tr ơng xây

dựng hệ thống chính trị thời kỳ đổi mới

a Mục tiêu và quan điểm xây dựng hệ thống

chính trị

 Mục tiêu: Nhằm thực hiện tốt hơn dân chủ

x hội.ãnh đạo của Đảng

 Quan điểm chỉ đạo đổi mới hệ thống chính

trị

 Bắt đầu công cuộc đổi mới từ đổi mới t duy

chính trị trong hoạch định đ ờng lối, chính sách.

 Tập trung tr ớc hết vào chính sách kinh tế,

đồng thời từng b ớc đổi mới chính trị.

 Đổi mới hệ thống chính trị nhằm làm cho

từng thành tố và cả hệ thống hoạt động

năng động hơn, hiệu quả hơn phù hợp với

đ ờng lối đổi mới Đặc biệt là phù hợp với yêu cầu của nền kinh tế thị tr ờng định h

13/06/24 TS Lờ Văn Thai 19

b Chủ tr ơng xây dựng hệ thống chính trị

Trọng tâm của đổi mới hệ thống chính trị là:

 Xây dựng Đảng trong hệ thống chính trị

 Nhận thức rõ hơn Đảng là của ai, đại biểu

cho lợi ích của ai.

 Nhận thức rõ hơn về đổi mới có hiệu quả

hơn ph ơng thức l nh đạo của Đảng đối với ãnh đạo của Đảng

X©y dùng §¶ng trong hÖ thèng chÝnh trÞ

Quan điểm đổi mới phương thức lãnh đạo

của Đảng

- Đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng phải

được tiến hành đồng bộ với nhiệm vụ xây

dựng và chỉnh đổn Đảng, với các thành tố của HTCT, với đổi mới kinh tế

- Đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng kiên

định nguyên tắc tổ chức và hoạt động của

Đảng

- Đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng cần

13/06/24 TS Lê Văn Thai 21

Nội dung đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng

- Đảng lãnh đạo Nhà nước thông qua việc đề ra đường

lối, chủ trương, các chính sách lớn, định hướng cho

sự phát triển và kiểm tra việc tổ chức thực hiện

đường lối, chủ trương của Đảng và Hiến pháp, pháp luật của Nhà nước.

- Đảng lãnh đạo bằng công tác tuyên truyền, thuyết

phục, vận động, tổ chức kiểm tra bằng hành động gương mẫu của đảng viên.

- Đảng giới thiệu những đảng viên ưu tú có đủ năng

lực và phẩm chất vào hoạt động trong các cơ quan lãnh đạo chính quyền và các đoàn thể

- Đảng không làm thay công việc của các tổ chức khác

trong hệ thống chính trị

- Đảng lãnh đạo hệ thống chính trị, đồng thời là một bộ

phận của hệ thống ấy Đảng liên hệ mật thiết với

nhân dân, chịu sự giám sát của nhân dân, hoạt

động trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật

- Phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước và

xã hội được đổi mới theo hướng không ngừng mở rộng dân chủ và công khai; các phương tiện thông tin đại chúng ngày càng phát huy vai trò tuyên

truyền, giáo dục, thuyết phục nhân dân và vai trò

người phản biện đối với các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước.

- BCH Trung ương, tập thể cấp ủy, ban cán sự đảng,

đảng đoàn thảo luận dân chủ, biểu quyết và ra nghị

13/06/24 TS Lê Văn Thai 23

- Tăng cường chế độ lãnh đạo tập thể đi đôi với phát huy tinh

thần chủ động, sáng tạo và trách nhiệm cá nhân

- Đảng đã bố trí cán bộ, đảng viên của mình giữ những cương vị

chủ chốt trong bộ máy chính quyền các cấp, nhờ đó, giữ

vững được sự lãnh đạo toàn diện và tuyệt đối của Đảng đối với hệ thống chính trị.

- Ngày càng xác định rõ hơn nội dung, phạm vi lãnh đạo, mối

quan hệ lãnh đạo của cấp ủy với cơ quan nhà nước, nhất là

ở Trung ương, thông qua đó, xử lý đúng đắn hơn, rành mạch hơn (nhưng không phải cứng nhắc, máy móc) mối quan hệ giữa Đảng và chính quyền, giữa cơ quan đảng và cơ quan chính quyền, giúp cho cấp ủy tập trung trí tuệ và sức lực lãnh đạo những vấn đề lớn và quan trọng.

- Quá trình xây dựng và ban hành nghị quyết của Đảng đã được

cải tiến (chú ý hơn đến công tác tham mưu, tư vấn, sử dụng chuyên gia, làm thí điểm), việc phổ biến nghị quyết cũng

giảm bớt tính hình thức, tăng tính thiết thực, ngắn gọn, gắn với chương trình hành động

 Xây dựng Nhà n ớc pháp quyền XHCN trong hệ

thống chính trị.

 Nhà n ớc pháp quyền là một tất yếu lịch sử, là sản

phẩm của nền văn minh nhân loại, Việt Nam cần tiếp thu.

 Nhà n ớc pháp quyền XHCN Việt Nam có 5 đặc

13/06/24 TS Lờ Văn Thai 25

 Nhà n ớc đ ợc tổ chức và hoạt động trên cơ sở

Hiến pháp, pháp luật và bảo đảm cho Hiến pháp

và các đạo luật giữ vị trí tối th ợng trong điều

chỉnh các quan hệ thuộc tất cả các lĩnh vực của

đời sống x hội.ãnh đạo của Đảng

 Nhà n ớc tôn trọng và bảo đảm quyền con ng ời,

quyền công dân, nâng cao trách nhiệm pháp lý giữa nhà n ớc và công dân, thực hành dân chủ

đồng thời tăng c ờng kỷ c ơng, kỷ luật.

 Nhà n ớc pháp quyền XHCN Việt Nam do một

đảng duy nhất l nh đạo, có sự giám sát của nhân ãnh đạo của Đảng

dân, sự phản biện x hội cả Mặt trận Tổ quốc ãnh đạo của Đảng

Việt Nam và các tổ chức thành viên của Mặt trận.

 Xây dựng Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức

chính trị - x hội trong hệ thống chính trị.ãnh đạo của Đảng

Mặt Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - x hội có vai trò rất quan trọng ãnh đạo của Đảng

trong việc tập hợp, vận động, đoàn kết

rộng r i các tầng lớp nhân dân; đại diện ãnh đạo của Đảng

cho quyền và lợi ích hợp pháp của nhân dân, đề xuất các chủ tr ơng, chính sách về kinh tế, văn hoá, x hội; an ninh, quốc ãnh đạo của Đảng

phòng.

13/06/24 TS Lờ Văn Thai 27

3 Kết quả, ý nghĩa, hạn chế và nguyên nhân

a Kết quả thực hiện chủ tr ơng và ý nghĩa

 Nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan nhà

n ớc đ ợc phân định rõ hơn, phân biệt quản

lý nhà n ớc với quản lý sản xuất kinh

doanh.

 Mặt trận các tổ chức chính trị - x hội đ ãnh đạo của Đảng ãnh đạo của Đảng

có nhiều đổi mới về tổ chức, bộ máy.

 Đảng đ th ờng xuyên coi trọng xây dựng, ãnh đạo của Đảng

chỉnh đốn, giữ vững và nâng cao vai trò

l nh đạo của Đảng đối với sự nghiệp cách ãnh đạo của Đảng

mạng của nhân dân ta trong điều kiện mới.

b Hạn chế và nguyên nhân

 Hạn chế

 Năng lực và hiệu quả l nh đạo của Đảng, ãnh đạo của Đảng

hiệu lực quản lý, điều hành của Nhà n ớc,

hiệu quả hoạt động của Mặt trận Tổ quốc

và các tổ chức chính trị - x hội ch a ngang ãnh đạo của Đảng

tầm với những đòi hỏi của tình hình.

 Bộ máy hành chính còn nhiều tầng lớp làm

cho việc quản lý các quá trình kinh tế - x ãnh đạo của Đảng

hội ch a thật nhanh, nhạy và có hiệu quả

13/06/24 TS Lờ Văn Thai 29

 Ph ơng thức tổ chức, phong cách hoạt

động của Mặt trận và các tổ chức chính trị

- x hội vẫn ch a thoát khỏi tình trạng hành ãnh đạo của Đảng

chính, xơ cứng.

 Vai trò giám sát, phản biện của Mặt trận Tổ

quốc và các tổ chức chính trị - x hội còn ãnh đạo của Đảng

yếu.

 Đội ngũ cán bộ của hệ thống chính trị nói

chung và của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam

nói riêng chất l ợng còn hạn chế.

 Ph ơng thức l nh đạo của Đảng đối với ãnh đạo của Đảng

hoạt động của hệ thống chính trị còn chậm

đổi mới, có mặt lúng túng.

 Đổi mới hệ thống chính trị còn chậm chễ

so với đổi mới kinh tế và các lĩnh vực khác.

 Lý luận về hệ thống chính trị và đổi mới hệ

thống chính trị còn nhiều điều ch a sáng tỏ.

13/06/24 TS Lờ Văn Thai 31

Kiểm tra 30 phút

Anhư(hayưchị)ưhãnh đạo của Đảng yưlàmưrõưsựưđúngưđắnưcủaư

Đảngưtaưtrongưviệcưnhấnưmạnhưnhiệmưvụư

chốngưđếưquốc,ưgiảiưphóngưdânưtộcưtrongưchủưtrươngưcủaưĐảngưthờiưkỳư1939ư-ư1945