van 9 tuan 13

HƯỚNG DẪN TỰ HỌC: Gv gợi ý: HS có thể ghi lại người kể chuyện trong - Nắm được thế nào là người kể chuyện ở văn bản “Làng” – Kim Lân ngôi thứ nhất, thứ ba, vai trò của người kể chuyện - [r]

Trang 1

Tuần: 13 Ngày soạn: 14/11/2015 Tiết PPCT: 61 - 62 Ngày dạy: 16/11/2015 Văn bản:

LÀNG (Trích)

Kim Lân

-A MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT:

- Có hiểu biết bước đầu về tác giả Kim Lân – một đại diện của thế hệ nhà văn đã có những thành công từ giai đoạn trước Cách mạng tháng Tám

- Hiểu và cảm nhận được giá trị nội dung và nghệ thuật của truyện ngắn Làng

B TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG, THÁI ĐỘ:

1 Kiến thức:

- Nhân vật, sự kiện, cốt truyện trong một tác phẩm truyện hiện đại

- Đối thoại, độc thoại nội tâm; tự sự kết hợp các yếu tố miêu tả, biểu cảm trong vanư bản tự sự hiện đại

- Tình yêu làng, yêu nước, tinh thần kháng chiến của người nông dân Việt Nam trong kháng

chiến chống Pháp

2 Kỹ năng:

- Đọc – hiểu văn bản truyện hiện đại được sáng tác trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp

- Vận dụng kiến thức về thể loại và sự kết hợp các phương thức biểu đạt trong một tác phẩm truyện để cảm nhận một văn bản tự sự hiện đại

3 Thái độ:

- Giáo dục tình yêu quê hương, đất nước

C PHƯƠNG PHÁP:

- Giải thích minh họa, phân tích, phát vấn, thảo luận nhóm, bình giảng

D TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:

1 Ổn định lớp: (1’)

- Lớp 9ª3: Sĩ số: , Vắng:

2 Kiểm tra bài cũ: (4’)

- Đọc thuộc lòng bài thơ “Ánh trăng” – Nguyễn Duy Nêu ý nghĩa văn bản?

3 Bài mới: (40’)

* Vào bài: (2’)

- Mỗi người dân Việt Nam đều gắn bó với làng quê của mình, nơi sinh ra và sống suốt cả cuộc đời cần lao giản dị Sống nhờ làng, chết cũng nhờ làng Người dân trong sáng tác của nhà văn Kim Lân đã thể hiện tình yêu quê hương làng xóm của mình như thế nào? Chúng ta cùng tìm hiểu trong giờ học hôm nay

GIỚI THIỆU CHUNG (5’)

- Nêu vài nét chính về tác giả ?

- Hoàn cảnh ra đời của tác phẩm ? Thể loại

HS suy nghĩ và trả lời Gv chốt ý

ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN : (33’)

GV: Đọc, kể tóm tắt từng đoạn Giải thích từ

I GIỚI THIỆU CHUNG:

1 Tác giả: Kim Lân (1920 – 2007) là nhà văn

chuyên viết về truyện ngắn và có sáng tác từ trước Cách mạng tháng Tám năm 1945

- Đề tài sáng tác: cảnh ngộ của người nông dân

và sinh hoạt làng quê

2 Tác phẩm:

a Xuất xứ: Viết trong thời kỳ đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp Đăng lần đầu tiên trên Tạp chí văn nghệ: 1948

- Là tác phẩm thành công của văn học Việt Nam thời kỳ đầu cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp

b Thể loại: truyện ngắn

II ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN:

Trang 2

khó: chú ý những từ ngữ địa phương, giải thích

thêm một số từ: vạt: mảnh, vùng, khoảng(đất);

gồng: gánh một đầu có hàng (quang) còn một

đầu không có gì (dùng tay chặn lên đòn gánh);

liếp: phên; ghét thậm: ghét lắm; vưỡn: vẫn

GV :Tóm tắt đoạn trích?

GV: Đoạn trích này có thể chia bố cục làm mấy

phần? Nêu nội dung từng phần?

GV: Để khắc họa nổi bật chủ đề của truyện Kim

Lân đã đặt nhân vật chính vào tình huống truyện

như thế nào? Tác dụng?

HS suy nghĩ và trả lời

* Thảo luận 4 nhóm - 3p : Tìm những chi tiết

thể hiện tâm trạng ông Hai khi nghe tin làng chợ

Dầu theo giặc ? Em có nhận xét gì về những chi

tiết đó ?

GV: Về đến nhà, tâm trạng của ông Hai diễn

biến ra sao ? Em có nhận xét gì về tâm trạng

này ?

HS: Tìm dẫn chứng, phân tích

GV: Qua đoạn trò chuyện với bà Hai, tâm trạng

và thái độ của ông Hai thể hiện ra sao?

GV: Tâm trạng ông Hai diễn biến như thế nào

qua ba bốn ngày sau đó?

HS suy nghĩ và trả lời

GV: Qua câu chuyện với mụ chủ nhà, vợ chồng

ông Hai bị đẩy đến tình thế như thế nào?

HS: Tình thế bế tắc, tuyệt vọng

HẾT TIẾT 61 CHUYỂN TIẾT 62 (45’)

(18’)

GV: Với sự giằng xé nội tâm gay gắt, cuối cùng

ông Hai đã quyết định như thế nào ? Nhận xét về

quyết định ấy ?

HS: suy nghĩ và trả lời

GV: Ý nghĩ “Làng …phải thù” Chứng tỏ lòng

yêu làng, yêu nước thực sự hoà quyện vào tâm

hồn ông lão Ông quyết định dứt khoát, trong cực

kỳ đau khổ, uất hận Muốn sao thì sao không thể

bỏ về làng, phải thù cái làng theo giặc ấy mặc dù

trước đây, dù cả cuộc đời ông đã gắn bó máu thịt

với nó, vô cùng yêu thương, tự hào về nó Thế là

1 Đọc – Tìm hiểu từ khó:

* Tóm tắt : Ông Hai gắn bó với làng chợ Dầu,

nhưng vì hoàn cảnh ông phải đi tản cư, ông luôn theo dõi tin tức về làng và ông nhận được tin làng mình theo giặc Nỗi sầu khổ, tủi nhục làm cho ông Hai không dám trò chuyện với ai

và tâm trạng ông vui vẻ trở lại khi tin tức ấy được cải chính Ông là người có lòng yêu làng

và yêu nước sâu nặng

2 Tìm hiểu văn bản:

a Bố cục: 2 phần

- Phần 1: Từ đầu đến “đôi phần”-> Tâm trạng của ông Hai khi nghe tin làng Chợ Dầu làm Việt gian theo Tây

- Phần 2: Còn lại -> Tâm trạng ông Hai khi nghe tin cải chính

b Phương thức biểu đạt: Tự sự + Miêu tả +

Biểu cảm

c Phân tích:

c1 Tình huống truyện: Ông Hai nghe tin làng

Chợ Dầu theo giặc

c2 Tâm trạng nhân vật ông Hai khi nghe tin làng chợ Dầu theo giặc:

- Nỗi đau đớn bẽ bàng: “Cổ ông lão nghẹn ắng lại, da mặt tê rân rân”, “lặng đi tưởng như không thở được”, “cười nhạt, vờ đứng lảng sang chỗ khác”

-> Tâm trạng sững sờ, ngạc nhiên, hốt hoảng

- Dáng vẻ, cử chỉ, điệu bộ : Cúi gằm mặt mà đi, nằm vật ra giường, tủi thân và khóc

-> Trốn tránh, xấu hổ

- Băn khoăn kiểm điểm từng người trụ lại ở làng

- Bực bội, gắt gỏng vô cớ với vợ,“trống ngực đập thình thịch, trằn trọc không ngủ được, chột

dạ, nơm nớp lo sợ”

-> Xung đột nội tâm gay gắt: Nỗi ám ảnh trở thành nỗi sợ hãi trong lòng nhân vật

- Bị mụ chủ dọa đuổi khỏi nhà: ông suy nghĩ

“Biết đem nhau đi đâu bây giờ”

+ Về làng: Bỏ kháng chiến, cụ Hồ + Làng: yêu thật Làng theo Tây phải thù -> Dứt khoát trong đau khổ

Trang 3

mâu thuẫn nội tâm trong ông Hai tạm thời tự ông

tìm được hướng giải quyết trong tình thế thúc

bách Nhưng trong lòng ông đau đớn biết bao!

HS: Đọc diễn cảm đoạn trò chuyện với thằng

Húc

GV : Qua lời trò chuyện với đứa con út, thể hiện

thái độ gì ở ông Hai?

HS: Thái độ yêu – ghét rõ ràng

GV: Đoạn văn cảm động diễn tả tình yêu thương

con đồng thời thể hiện tâm trạng quyết tâm trung

thành với cách mạng, với cụ Hồ Nước mắt ông

lại giàn ra, tràn hai bên má Đó là tiếng lòng tự

giãi bày tâm hồn mình, thủy chung, ân tình với

kháng chiến

GV: Khi miêu tả về tâm trạng ông Hai, tác giả đã

sử dụng nghệ thuật gì?

c3 (20’)

* HS chú ý đoạn cuối cùng phần chữ nhỏ

GV: Đến diểm đỉnh của câu chuyện, tác giả tìm

cách giải quyết mâu thuẫn và tâm trạng của nhân

vật ông Hai như thế nào?

HS tìm chi tiết: vui mừng hớn hở, ông dường

như không tiếc ngôi nhà, lại đi khoe tin nhà mình

bị đốt …

* Thảo luận theo cặp - 3p : Nét riêng trong tình

yêu làng của ông Hai là gì?

HS: - Yêu làng đến say mê, hãnh diện, thành thói

quen khoe làng;

- Yêu làng đặt trong tình yêu nước, thống nhất

với tinh thần kháng chiến Kiên quyết chống giặc

để bảo vệ làng quê, đất nước Nếu làng theo giặc

thì phải thù

GV bình : Văn hào Nga I-li-a Ê-ren-bua từng

nói: “Lòng yêu nhà, yêu làng xóm, yêu đồng quê

trở nên lòng yêu Tổ quốc” Ông Hai là một con

người như thế Tình yêu làng của ông chính là

cội nguồn của lòng yêu nước

GV: Nhận xét về cách kết thúc truyện?

HS: Vui, có hậu

GV: Tóm lại, tâm trạng của ông Hai là tâm trạng

của ai, trong hoàn cảnh nào?

HS: Tâm trạng của người dân yêu làng nước,

phải rời làng đi tản cư trong kháng chiến chống

Pháp, được đặt trong một tình huống đặc biệt bất

ngờ

GV : Nêu nghệ thuật và ý nghĩa văn bản?

GV chốt : Thông qua nhân vật ông Hai, ta cảm

nhận được tình yêu làng hòa quyện, gắn bó với

tình yêu nước một cách thống nhất Đó cũng là

tình cảm mới xuất hiện trong tâm hồn, tình cảm

của ngừơi nông dân Việt Nam từ sau

CMT8/1945, trong kháng chiến chống Pháp

- Trò chuyện với con út để tự nhủ, tự giải bày

nỗi lòng, “nước mắt ông lão giàn ra”:

+ Nhà ở làng chợ Dầu; ủng hộ cụ Hồ Chí Minh + Anh em đồng chí biết cho ; cụ Hồ soi xét cho Cái lòng của bố con ông: “Có bao giờ dám đơn sai.”

-> Ý chí quyết tâm, lòng thủy chung với cách mạng

=>Tình huống truyện gay cấn, miêu tả tâm lý nhân vật qua lời nói, suy nghĩ và hành động :

Tình yêu làng hòa quyện với tình yêu nước.

c3 Tâm trạng của ông Hai khi nghe tin cải chính

- Cái mặt buồn thỉu mọi ngày tươi vui rạng rỡ hẳn lên

- Chia quà cho các con

- Lật đật đi qua các gian nhà khác, bô bô, múa tay khoe Tây đốt nhà

- Lại nói chuyện về làng Chợ Dầu -> Tâm trạng vui sướng, hả hê, tự hào

=> Tình yêu làng của ông Hai là biểu hiện của tình yêu đối với đất nước, kháng chiến, với cụ

Hồ Nhân vật ông Hai tiêu biểu cho tinh thần yêu nước của nhân dân ta thời kháng chiến chống Pháp

3.Tổng kết:

a Nghệ thuật:

- Tạo tình huống truyện gay cấn : tin thất thiệt được chính những người đang đi tản cư từ phía làng Chợ Dầu nói ra

- Miêu tả tâm lí nhân vật chân thực và sinh động qua suy nghĩ, hành động, lời nói (đối thoại

và độc thoại)

b Nội dung: Người nông dân tản cư

* Ý nghĩa văn bản:

Đoạn trích thể hiện tình cảm yêu làng, tinh thần yêu nước của người nông dân trong thời kì

Trang 4

Tổng kết (5’)

HƯỚNG DẪN TỰ HỌC (2’)

GV gợi ý : Diễn biến tâm trạng nhân vật ông Hai

Khi nghe tin làng theo giặc

Tin được cải chính

- Chi tiết nghệ thuật đặc sắc : miêu tả tâm lí nhân

vật là người yêu làng, yêu nước sâu sắc, thông

qua ngôn ngữ ( đối thoại, độc thoại), hành động,

suy nghĩ

kháng chiến chống thực dân Pháp

III HƯỚNG DẪN TỰ HỌC

- Nắm nội dung và ý nghĩa văn bản Chú ý phân tích được diễn biến tâm trạng nhân vật ông Hai khi nghe tin làng chợ Dầu theo giặc

- Nhớ được một số chi tiết nghệ thuật đặc sắc miêu tả tâm trạng nhân vật ông Hai trong truyện

- Soạn "Lặng lẽ Sa Pa" – Nguyễn Thành Long, chú phân tích được nhân vật anh thanh niên với lối sống, những phẩm chất cao đẹp

E RÚT KINH NGHIỆM:

Tuần: 13 Ngày soạn: 15/11/2015 Tiết PPCT: 63 Ngày dạy: 18/11/2015 Tập làm văn:

ĐỐI THOẠI, ĐỘC THOẠI VÀ ĐỘC THOẠI NỘI TÂM

TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ

A MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT:

- Hiểu được vai trò của đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm trong văn bản tự sự

- Biết viết văn bản tự sự có đối thoại và độc thoại nội tâm

- Đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm trong văn bản tự sự

- Tác dụng của việc sử dụng đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm trong văn bản tự sự.

2 Kỹ năng:

- Phân tích được đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm

- Phân tích vai trò của đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm

3 Thái độ:

- Có cái nhìn và sử dụng thích hợp đối với phương ngữ toàn dân và địa phương

- Vấn đáp, giải thích minh họa, phân tích, phát vấn, thảo luận

1 Ổn định lớp: (1’)

- GV kiểm tra sự chuẩn bị bài ở nhà của HS

3 Bài mới: (42’)

* Vào bài: (2’)

- Nói đến tự sự, không thể không nói đến nhân vật Nhân vật là yếu tố trung tâm của văn bản tự sự Nhân vật tự sự được miêu tả trên nhiều phương diện: ngoại hình, nội tâm, hành động, ngôn ngữ, trang phục…Phần ngoại hình, trang phục chúng ta đã được tìm hiểu ở lớp dưới, còn bây giờ chúng ta đi vào tìm hiểu về ngôn ngữ

Trang 5

HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS NỘI DUNG BÀI DẠY

TÌM HIỂU CHUNG (20’)

Gọi HS đọc đoạn trích sgk/176,177 và trả lời câu hỏi

GV: Trong ba câu đầu đoạn trích,ai nói với ai ?

HS: Miêu tả cuộc đối thoại của người phụ nữ tản

cư.trong cuộc đối thoại này có ít nhất hai người tham

gia

GV: Dấu hiệu nào cho ta biết đó là một cuộc trò

chuyện trao đổi qua lại?

HS: Hai lượt lời đối thoại:

GV: Lượt 1(người phụ nữ A):- Sao bảo làng chợ Dầu

tinh thần lắm cơ mà

GV: Lượt 2 (người phụ nữ B):- Ấy thế mà bây giờ đổ

đốn ra thế đấy

GV: Câu “Hà, nắng gớm,về nào ” ông Hai nói với ai

?

GV: Đây có phải là một câu đối thoại không ? Vì

sao ? Trong đoạn trích còn có câu nào kiểu này

không ? Hãy dẫn ra các câu đó ?

HS: Câu nói trống không, bâng quơ của ông Hai Câu

nói này không hướng tới một người tiếp nhận cụ thể

nào, cũng không có ai đáp lại Do đó đây là một lời

độc thoại Câu độc thoại như vậy: “Chúng bay ăn

miếng cơm hay miếng gì vào mồm …thế này”

GV: Những câu như: Chúng nó cũng là trẻ con làng

Việt gian đấy ư ? Chúng nó cũng bị người ta rẻ rúng

hắt hủi đấy ư ? Khốn nạn, bằng ấy tuổi đầu…”là

những câu ai hỏi ai ? Tại sao những câu này không có

gạch đầu dòng như những câu đã nêu ở điểm (a) và

(b)?

HS: Đây là những câu ông Hai tự hỏi chính mình,

chúng không phát thành tiếng mà chỉ là một mạch

ngầm diễn ra trong đầu ông Hai, nó thể hiện tâm trạng

đau đớn, dằn vặt của ông Hai khi nghe tin làng chợ

Dầu theo giặc Vì không thoát ra thành tiếng, không

thốt thành lời như các lượt lời trong đối thoại nên

những câu ấy không có gạch đầu dòng Chúng là

những câu độc thoại nội tâm

* Thảo luận 4 nhóm - 5p : Các hình thức diễn đạt

trên có tác dụng như thế nào trong việc thể hiện diễn

biến của câu chuyện và thái độ của những người tản

cư trong buổi trưa ông Hai gặp họ ? Đặc biệt chúng đã

giúp nhà văn thể hiện thành công những diễn biến tâm

lý của nhân vật ông Hai như thế nào ?

HS: Tạo cho câu chuyện có không khí gần gũi, thật

như cuộc sống đang diễn ra trong thực tế, tạo tình

huống để tác giả khai thác nội tâm nhân vật

GV: Tóm lại thế nào là đối thoại, độc thoại nội tâm

trong văn bản tự sự ?

HS: Rút ra kết luận GV chốt ý

I TÌM HIỂU CHUNG:

1.Tìm hiểu yêú tố đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm trong văn bản tự sự

a Ví dụ: Đoạn trích Sgk/176, 177

+ Hai lượt lời đối thoại:

Lượt 1 (người phụ nữ A):

- Sao bảo làng chợ Dầu tinh thần lắm cơ mà

Lượt 2 (người phụ nữ B):

- Ấy thế mà bây giờ đổ đốn ra thế đấy

=> Đối thoại là hình thức đối đáp, trò chuyện giữa hai hoặc nhiều người Trong văn bản, đối thoại được thể hiện bằng các gạch đầu dòng ở đầu lời trao và lời đáp

+ Câu “Hà, nắng gớm, về nào… ”

=> Độc thoại

+ Những câu như: Chúng nó cũng là trẻ con làng Việt gian đấy ư ? Chúng nó cũng

bị người ta rẻ rúng hắt hủi đấy ư ? Khốn nạn, bằng ấy tuổi đầu…”

=> Độc thoại nội tâm

2 Kết luận :

- Đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm đều là ngôn ngữ của nhân vật, là những hình thức quan trọng để thể hiện nhân vật trong tác phẩm tự sự

- Độc thoại là lời của người nào đó nói với chính mình hoặc với ai đó trong tưởng tượng Trong văn bản tự sự, khi độc thoại được nói thành lời thì phía trước có gạch đầu dòng ; khi độc thoại không thành lời thì đó là độc thoại nội tâm Trong văn bản

tự sự độc thoại nội tâm không có gạch đầu dòng

* Ghi nhớ: SGK/178

Trang 6

LUYỆN TẬP (18’)

* Hs thảo luận nhóm – 3 phút bài tập 1/178

GV: Đoạn văn có mấy lời chào, mấy lời đáp ?

GV: Nhận xét gì về lời đáp của ông Hai ? Tác dụng

của hình thức đối thoại

(Các đoạn văn tham khảo trong chương trình có sử

dụng độc thoại nội tâm :

- Mẹ tôi giọng khản đặc… khóc nhiều (Cuộc chi tay

của những con búp bê, SGK Ngữ Văn 7 tập 1)

- Anh bước vội vàng với những bước dài rồi dừng lại

kêu to: ……… buông xuống như bị gãy

(Trích Chiếc lược ngà, Nguyễn Quang Sáng)

GV: hướng dẫn HS làm bài tập 2/178

Đoạn đầu: kể về kỉ niệm trường lớp đã qua

Đoạn hai: kể về cuộc gặp gỡ, đối thoại với một bạn

học gặp tại thời điểm đó

Đoạn ba: những suy nghĩ của bản thân về người bạn

đó, về thầy, cô giáo, …

GV gợi ý : Đối thoại: khi giao tiếp với ai, người hỏi,

người trả lời, có dấu gạch đầu dòng trước các lượt lời

- Độc thoại :suy nghĩ của bản thân về vấn đề nào đó,

những suy nghĩ đó được ghi lại, viết lại, được nói

thành lời có gạch đầu dòng là độc thọai, những suy

nghĩ ấy chỉ lóe ra trong đầu, không được ghi lại, không

được nói thành lời là độc thoại nội tâm

- Chuẩn bị bài Luyện nói:

+ Nhóm 1 lập đề cương cho câu 1/179

+ Nhóm 3- 4 lập đề cương cho câu 3/179

II LUYỆN TẬP:

Bài 1: SGK/178

- Nhân vật bà Hai có 3 lượt lời (1)- Này, thầy nó ạ

(2)- Thầy nó ngủ rồi à?

(3)- Tôi thấy người ta đồn…

- Nhân vật ông Hai có 2 lượt lời (1), (2)- Gì?, (3)- Biết rồi!

* Ông Hai bỏ lượt lời phải đáp lại bà Hai ở lần 1 thể hiện tâm trạng chán chường đến mức không muốn nói đến cái chuyện đang làm ông đau lòng ấy nữa

-> Lượt lời 2,3 đều trả lời cộc lốc thể hiện

sự miễn cưỡng của ông Hai khi buộc phải trả lời bà Hai

Bài 2/178 : HS viết đoạn văn tự sự chủ đề

về trường lớp, thầy cô, bạn bè có sử dụng yếu tố đối thoại, độc thoại, độc thoại nội tâm

III HƯỚNG DẪN TỰ HỌC :

- HS cần nắm khái niệm và hiểu được đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm trong văn tự sự

- Liên hệ thực tế sử dụng đối thoại, độc thoại, độc thoại nội tâm và rút ra bài học

sử dụng đối thoại, độc thoại, và độc thoại nội tâm một cách hiểu biết, hiệu quả

- Chuẩn bị bài Luyện nói:Tự sự kết hợp với nghị luận và miêu tả nội tâm

E RÚT KINH NGHIỆM:

………

LUYỆN NÓI: TỰ SỰ KẾT HỢP VỚI NGHỊ LUẬN

VÀ MIÊU TẢ NỘI TÂM

- Hiểu được vai trò của tự sự, nghị luận và miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự

- Biết kết hợp tự sự, nghị luận và miêu tả nội tâm trong văn kể chuyện

Trang 7

- Tự sự, nghị luận và miêu tả nội tâm trong kể chuyện.

- Tác dụng của việc sử dụng các yếu tố tự sự, nghị luận và miêu tả nội tâm trong văn kể chuyện.

2 Kỹ năng:

- Nhận biết được các yếu tố tự sự, nghị luận và miêu tả nội tâm trong một văn bản

- Sử dụng các yếu tố tự sự, nghị luận và miêu tả nội tâm trong văn kể chuyện

3 Thái độ:

- Vận dụng yếu tố nghị luận kết hợp miêu tả nội tâm trong văn tự sự, câu chuyện

- Vấn đáp, thuyết trình, phân tích, phát vấn, thảo luận

1 Ổn định lớp: (1’)

- Thế nào là đối thoại ? Độc thoại ? Độc thoại nội tâm trong văn bản tự sự ?

- GV kiểm tra sự chuẩn bị bài ở nhà của HS

3 Bài mới: (40’)

* Vào bài: (2’)

- Khả năng nói trước tập thể, trước đám đông, không phải ai cũng có được Vì vậy luyện nói là một trong những kỹ năng được môn Ngữ Văn bổ sung và chú ý nhiều hơn trước Gìơ học này với những kiến thức đã chuẩn bị theo hướng dẫn, các em sẽ thể hiện khả năng nói của mình trước tập thể lớp

CỦNG CỐ KIẾN THỨC (5’)

GV: củng cố lại một số kiến thức liên

quan đến văn tự sự, yếu tố nghị luận trong

văn tự sự, ngôi kể, người kể, trình tự kể,

sự việc được kể…

Vai trò của các yếu tố nghị luận trong văn

tự sự…

Gv phát vấn, HS trả lời, Gv chốt ý

GV kiểm tra sự chuẩn bị ở nhà của HS

+ Nhóm 3 - 4 lập đề cương cho câu 3/179

- Sau khi kiểm tra, GV cho HS trao đổi

trong nhóm để có một đề cương nói thống

nhất, hợp lý

I CỦNG CỐ KIẾN THỨC:

- Sự việc được kể, người kể, ngôi kể, trình tự kể… trong tác phẩm tự sự

- Các yếu tố nghị luận được sử dụng để làm cho việc

tự sự sâu sắc hơn với việc bày tỏ quan điểm, lập trường, cách nhìn nhận, đánh giá…

- Các yếu tố miêu tả được sử dụng để làm hiện lên hình ảnh nhân vật với các đặc điểm diện mạo, hành động và nội tâm nhân vật

- Trong đoạn văn tự sự, các yếu tố nghị luận, miêu tả không được lấn át tự sự

II LUYỆN TẬP:

1 Lập ý:

Đề 1:

a Diễn biến của sự việc

- Nguyên nhân nào dẫn đến việc làm sai trái của em ?

- Sự việc gì? Mức độ có lỗi đối với bạn ?

- Có ai chứng kiến hay chỉ một mình em biết ?

b Tâm trạng

- Tại sao em phải suy nghĩ, dằn vặt ? Do em tự vấn lương tâm hay có ai nhắc nhở ?

- Em có những suy nghĩ cụ thể như thế nào ?

Đề 2:

a Không khí chung của buổi sinh hoạt lớp

- Là buổi sinh hoạt định kỳ hay đột xuất ?

- Có nhiều nội dung hay chỉ có một nội dung là phê bình,góp ý cho bạn Nam ?

- Thái độ của các bạn đối với Nam ra sao ?

b Nội dung ý kiến của em

- Phân tích nguyên nhân khiến các bạn có thể hiểu lầm

Trang 8

GV hướng dẫn HS thực hành nói trước

lớp

Yêu cầu mỗi nhóm cử đại diện của mình

lên bảng,quay xuống phía các bạn và trình

bày bài nói của nhóm mình.Cả lớp theo

dõi và chuẩn bị nhận xét

* HS nhận xét ưu, nhược điểm trong việc

trình bày miệng của HS vừa nói trước lớp

+ GV tổng kết nhắc nhở những lỗi cần

tránh trong việc nói trước tập thể

Cử đại diện nhóm trình bày trước lớp

HS khác nghe, nhận xét, bổ sung (nếu có)

GV nhận xét ưu, nhược điểm của HS

trong giờ học

GV đánh gía, ghi điểm cho những HS đã

trình bày trước lớp

* GV nhận xét, đánh giá: Ưu điểm, Tồn

tại, Đánh giá, ghi điểm

Gv gợi ý: Có phải cái ánh sáng trong

quyển sách của mình ? Những người con

gái sắp xa ta, biết không bao giờ gặp ta

nữa, hay nhìn ta như vậy

bạn Nam : Khách quan, chủ quan, cá tính của bạn Nam, quan hệ của bạn Nam…

- Dùng những lý lẽ, dẫn chứng để khẳng định bạn Nam là một người bạn tốt

- Cảm nghĩ của em về sự hiểu lầm đáng tiếc đối với bạn Nam và bài học chung trong quan hệ bạn bè

Đề 3:

a Xác định ngôi kể

- Nếu đóng vai Vũ Nương thì ngôi kể là ngôi thứ nhất

và xưng “tôi”

b Xác định cách kể

- Tập trung phân tích sâu sắc những suy nghĩ, tình cảm của nhân vật Vũ Nương Nói cách khác phải hoá thân vào nhân vật Vũ Nương để kể lại câu chuyện

- Các nhân vật và các sự việc còn lại chỉ có vai trò như

một cái cớ để nhân vật tôi giãi bày tâm trạng của mình

2 Luyện nói trên lớp:

HS thực hành luyện nói trên lớp

- Bài tập 1: Nhóm 1

- Bài tập 2: Nhóm 2

- Bài tập 3: Nhóm 3 – 4

III HƯỚNG DẪN TỰ HỌC:

- Cần luyện tập nói trước lớp thật nhiều, đặc biệt là kĩ năng thuyết trình một vấn đề nào đó trước tập thể

- Tìm hiểu sự kết hợp giữa yếu tố nghị luận và miêu tả trong truyện Lặng lẽ Sa Pa

- Chuẩn bị : Lặng lẽ Sa Pa

E RÚT KINH NGHIỆM:

………

Tự học có hướng dẫn NGƯỜI KỂ CHUYỆN TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ HƯỚNG DẪN VIẾT BÀI TẬP LÀM VĂN SỐ 3

- Hiểu người kể chuyện là hình tượng ước lệ về người trần thuật trong tác phẩm truyện

- Thấy được tác dụng của việc lựa chọn người kể chuyện trong một số tác phẩm đã học

Trang 9

1 Kiến thức

- Vai trò của người kể chuyện trong tác phẩm tự sự

- Nghệ thuật kể chuyện, miêu tả sinh động, hấp dẫn trong truyện.

2 Kỹ năng

- Nắm bắt diễn biến truyện và tóm tắt được truyện

- Những hình thức kể chuyện trong tác phẩm tự sự

- Đặc điểm của mỗi hình thức người kể chuyện trong tác phẩm tự sự

3 Thái độ

- Giáo dục Hs biết xác định ngôi kể, người kể chuyện trong văn bản tự sự

C PHƯƠNG PHÁP

- Vấn đáp, phân tích, phát vấn, thảo luận nhóm

1 Ổn định lớp: (1’)

- GV kiểm tra sự chuẩn bị bài của HS

3 Bài mới: (42’)

* Vào bài: (2’)

- Ở các lớp 6 ,7, 8 chúng ta đã được học về ngôi kể và chuyển đổi ngôi kể, trong chương trình

Ngữ văn lớp 9, các em tiếp tục được học nâng cao hơn một bước về người kể chuyện và ngôi kể trong văn tự sự, cụ thể như thế nào ? Chúng ta cùng tìm hiểu trong giờ học hôm nay

TÌM HIỂU CHUNG (23’)

* HS đọc đoạn trích SGK/192

GV: Cho biết đoạn trích trên kể về ai, về sự việc gì

? Ai là người kể về các nhân vật và sự việc trên ?

GV: Những dấu hiệu nào cho biết ở đây các nhân

vật không phải là người kể chuyện ?

HS: Các nhân vật đều trở thành đối tượng miêu tả

một cách khách quan Mặt khác, ngôi kể và lời văn

không có sự thay đổi, không xưng tôi hoặc xưng

tên một trong ba nhân vật đó

GV: Những câu “giọng cười nhưng đầy tiếc rẻ”,

“những người con gái sắp xa ta, …nhìn ta như

vậy”…là nhận xét của người nào? Về ai?

HS: Lời nhận xét của người kể chuyện về anh

thanh niên và suy nghĩ của anh ta

GV: Câu “những người con gái…như vậy”, người

kể chuyện như nhập vai vào nhân vật anh thanh

niên để nói hộ suy nghĩ và tình cảm của anh ta,

nhưng vẫn là câu trần thuật của người kể chuyện

GV: Nếu câu nói này là câu nói trực tiếp của anh

thanh niên thì ý nghĩa, tính khái quát của câu nói

có sự thay đổi không

HS: Tính khái quát sẽ bị hạn chế rất nhiều

GV: Vì sao có thể nói : Người kể chuyện ở đây

dường như thấy hết và biết tất mọi việc, mọi hành

động, tâm tư, tình cảm của các nhân vật ?

HS: Căn cứ vào chủ thể đứng ra kể câu chuyện,

đối tượng được miêu tả, ngôi kể, điểm nhìn và lời

I TÌM HIỂU CHUNG

1 Vai trò của người kể chuyện trong văn bản tự sự

a Đoạn trích: SGK/192

- Kể về phút chia tay giữa người hoạ sĩ già, cô

kĩ sư và anh thanh niên

- Người kể không xuất hiện trong câu chuyện

- Người kể ở ngôi thứ 3

=>Người kể dường như biết hết mọi việc Các nhân vật đều trở thành đối tượng miêu tả một cách khách quan

2 Kết luận:

Trong văn bản tự sự: người kể chuyện ở ngôi thứ nhất (xưng “tôi”) thường là nhân vật của truyện hay nhân vật chứng kiến câu chuyện

+ Người kể chuyện ở ngôi thứ ba là người kể giấu mặt, nhưng cái nhìn lại có mặt ở mọi nơi, biết hết mọi sự việc, nhìn thấu nhân vật trong truyện

+ Người kể chuyện có vai trò dẫn dắt người đọc vào câu chuyện, kết nối sự việc, giúp người đọc hiểu về nhân vật, đưa ra nhận xét, đánh giá về những điều được kể

Trang 10

văn

GV: Qua ngữ liệu trên, hãy cho biết trong văn bản

tự sự ta có thể kể theo những ngôi nào, tác dụng

của từng ngôi ?

* HS rút ra ghi nhớ SGK/193

1HS đọc yêu cầu BT

GV: hướng dẫn HS làm bài tập

HS thảo luận nhóm 4 phút Các nhóm trình bày

miệng trước lớp

Nhóm khác nhận xét , bổ sung

GV đánh giá

HS đọc yêu cầu bài tập 2

GV hướng dẫn HS làm bài tập

HS thảo luận nhóm 4 phút Các nhóm trình bày

miệng trước lớp

Nhóm khác nhận xét , bổ sung

GV đánh giá

Gv gợi ý: HS có thể ghi lại người kể chuyện trong

văn bản “Làng” – Kim Lân

GV hướng dẫn HS viết bài viết số 3

- Yêu cầu: bài viết phải kết hợp sử dụng yếu tố

nghị luận và miêu tả nội tâm

Ghi nhớ: (SGK/193)

II LUYỆN TẬP Bài tập 2a: ( SGK/193)

- Cách kể ở đoạn trích này là nhân vật “tôi

”(ngôi thứ nhất) - chú bé - trong cuộc gặp gỡ cảm động với mẹ mình sau những ngày xa cách

- Tác giả hóa thân vào nhân vật chú bé Hồng

- Ưu điểm và hạn chế của ngôi kể này:

+ Người kể dễ đi sâu vào tâm tư, tình cảm miêu tả được những diễn biến tâm lý, phức tạp đang diễn ra trong tâm hồn nhân vật “tôi” + Hạn chế: trong việc miêu tả bao quát các đối tượng khách quan sinh động, khó tạo ra cái nhìn nhiều chiều, do đó đễ gây nên sự đơn điệu trong giọng văn trần thuật

Bài tập 2b: (SGK/194)

Chọn một trong ba nhân vật là người kể chuyện, sau đó chuyển đoạn văn trích ở mục I thành một đoạn văn khác, sao cho nhân vật,

sự kiện, lời văn và cách kể phù hợp với ngôi thứ nhất

III HƯỚNG DẪN TỰ HỌC:

- Nắm được thế nào là người kể chuyện ở ngôi thứ nhất, thứ ba, vai trò của người kể chuyện

- Ghi lại hình dung của em về một người kể chuyện trong một văn bản

HƯỚNG DẪN BÀI VIẾT SỐ 3

- HS xem và đọc kĩ các đề bài SGK/ 191

- Chú ý đề số 3, lập dàn ý và tìm ý trước ở nhà cho đề bài số 3

- Xem kĩ loại văn tự sự, nghị luận và miêu tả nội tâm đã học ở những bài trước

E RÚT KINH NGHIỆM

Định dạng
Số trang	10
Dung lượng	42,64 KB