HANH skkn 2020-2021

Nhiệm vụ:- Nhằm rèn luyện giáo viên và học sinh biết sử dụng vật liệu phế thải từ gia đình, ở nhà trường như các loại vỏ hộp, vỏ bao bánh kẹo, vỏ lon bia, vỏ chai nhựa, miếng xốp cũ, nhữ

KHUYẾN KHÍCH HỌC SINH KẾT HỢP VẬT LIỆU SẴN CÓ

VÀ ĐỒ DÙNG HỌC TẬP TẠO HÌNH 3D THEO PHƯƠNG PHÁP MỚI

I . ĐẶT VẤN ĐỀ

1 Lý do chọn đề tài:

Môn mĩ thuật ở trường tiểu học trang bị cho học sinh những kiến thức ban đầu, cơ bản nhất góp phần từng bước hình thành kĩ năng cảm thụ cái đẹp và biết vận dụng cái đẹp vào trong học tập sinh hoạt hằng ngày Là giáo viên dạy bộ môn

mĩ thuật được trực tiếp tiếp thu phương pháp mới và qua thực tế giảng dạy, tôi nhận thấy Mĩ thuật là môn học nghệ thuật và cũng là môn học bắt buộc trong 9 môn học ở bậc tiểu học Có nhận xét đánh giá từng học kỳ, cuối năm Vì vậy, trong giáo dục mục tiêu giáo dục thẩm mĩ đặt lên hàng đầu

Có thể nói, đây quả thực là một khó khăn để dạy một tiết học có hiệu quả đạt được mục tiêu khi tiếp cận phương pháp mới cho giáo viên và học sinh Các em

tự trải nghiệm vừa phải tìm hiểu tiếp thu, làm quen với cái đẹp trong thiên nhiên Tạo ra cái đẹp bằng khả năng cảm nhận Vận dụng những khả năng hiểu biết về phục vụ trong cuộc sống sinh hoạt hằng ngày vừa rèn luyện kỷ năng sống thông qua môn học

Để đạt kết quả cao trong một tiết dạy người giáo viên cần có những phương pháp thúc đẩy sự phát triển, trí sáng tạo của học sinh Hoạt động trải nghiệm sáng tạo đưa ra những hoạt động thực tiễn của cá nhân trên cơ sở hợp tác tập thể, bên cạnh sự thúc đẩy, hỗ trợ của giáo viên Để đạt được mục tiêu đó có thể thấy sự tham gia của học sinh với cảm giác thoải mái trong quá trình học tập là hai yếu tố cốt lõi của dạy học tích cự nói chung và dạy học mĩ thuật nói riêng Có thể trở thành tiêu chuẩn cơ bản để đánh giá chất lượng của quá trình giáo dục

Sự tham gia ở đây muốn đề cập tới cường độ hoạt động học tập cùng với mức độ tập trung trong nhiệm vụ của học sinh, thể hiện ở sự say mê với việc học, hăng hái, yêu thích khám phá, trải nghiệm, vượt qua những giới hạn khả năng của mỗi học sinh Tất cả những yếu tố đó kết hợp tạo nên biểu hiện xuất sắc cho sự hoàn thiện của quá trình phát triển Dạy học mỹ thuật thực sự có hiệu quả khi giáo viên thực hiện tốt một số yếu tố tăng cường sự tham gia của học sinh Chính vì lý

do trên mà tôi lựa chọn đề tài “Khuyến khích học sinh kết hợp vật liệu sẵn có và

đồ dùng học tập tạo hình 3D theo phương pháp mới ” để nghiên cứu và phục vụ

cho bản thân và đồng nghiệp

2 Mục đích:

+ Làm ra sản phẩm học tập tốn ít kinh phí, đơn giản, dễ kiếm, dễ làm

+ Tạo được sự sinh động, hấp dẫn, lôi cuốn vào bài học

+ Làm giảm được sự ô nhiễm môi trường khi tái sử dụng các vật liệu đó

+ Phát huy sự sáng tạo của giáo viên và học sinh trong dạy - học Mĩ thuật + Giáo dục học sinh biết tiết kiệm, bảo vệ môi trường, sự khéo tay, tính cẩn thận, óc sáng tạo và kĩ năng tạo hình 3D…

3 Nhiệm vụ:

- Nhằm rèn luyện giáo viên và học sinh biết sử dụng vật liệu phế thải từ gia đình, ở nhà trường như các loại vỏ hộp, vỏ bao bánh kẹo, vỏ lon bia, vỏ chai nhựa, miếng xốp cũ, những cuộn phim hỏng hay bìa cứng ; thậm chí khuyến khích phụ huynh tận dụng và ủng hộ những đồ vật trong gia đình đã vứt bỏ để học sinh có vật dụng làm ra sản phẩm học tập hiệu quả

- Đề xuất một số ý kiến nhằm gây ấn tượng ban đầu cho giáo viên, học sinh và

kể cả phụ huynh về sự sáng tạo trong việc kết hợp vật liệu sẵn có và đồ dùng học tập để tao ra sản phẩm theo phương pháp mới của Đan Mạch và có ý thức làm giảm thiểu lượng rác thải, bớt ô nhiễm môi trường

- Nghiên cứu thực trạng kết quả giảng dạy và học tập của học sinh trước và sau khi áp dụng kinh nghiệm

4 Đối tượng nghiên cứu:

- Đối tượng nghiên cứu là học sinh từ khối 4, 5 thuộc đơn vị đang công tác

- Tổng hợp số ĐDDH, dụng cụ học tập của học sinh hiện tại

5 Các phương pháp sử dụng để nghiên cứu:

+ Phương pháp điều tra quan sát., Phương pháp đàm thoại

+ Phương pháp phân tích, tổng hợp

+ Phương pháp rèn luyện kĩ năng tạo hình 3D

+ Phương pháp nghiên cứu xem xét sản phẩm của giáo viên và học sinh

6 Phạm vi nghiên cứu:

Nghiên cứu áp dụng cho các phân môn Mĩ thuật khối 4, 5, chương trình dạy buổi hai/ngày và quy trình tạo hình 3D của phương pháp mới

II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

1 Cơ sở lý luận:

Hoạt động giáo dục Mĩ thuật trong nhà trường không nhằm đào tạo các em trở thành họa sĩ mà thông qua các hoạt động tạo hình để khơi gợi và phát huy khiếu thẩm mĩ vốn có ở trẻ, gây hứng thú cho các em trước cái đẹp tiến tới hình thành thị hiếu thẩm mĩ của riêng mình trong cuộc sống hàng ngày Hoạt động giáo dục mĩ thuật còn góp phần đem lại những nhận thức mới, những niềm vui, hứng thú và sáng tạo học tập, tạo tiền đề cho sự phát triển của thế hệ trẻ, những công dân tương lai của đất nước

Kết hợp vật liệu sẵn có và đồ dùng học tập tạo hình 3D theo phương pháp mới không những góp phần bảo vệ môi trường, ngăn chặn chất thải và giảm thiểu rác thải, đồng thời tiết kiệm chi phí mua đồ dùng dạy - học, khơi dậy sự sáng tạo không ngừng của giáo viên, học sinh để tạo nên những đồ dùng hết sức độc đáo, những sản phẩm tinh tế và hấp dẫn Mặt khác, thông qua việc kết hợp vật liệu sẵn

có và đồ dùng học tập để tạo ra các sản phẩm nhằm giáo dục học sinh tính tiết kiệm, ý thức bảo vệ môi trường, sự cẩn thận, tỉ mỉ và óc sáng tạo của học sinh

2 Cơ sở thực tiễn:

Trên thực tế, ở bậc Tiểu học các em rất thích học Mĩ thuật Nhưng hoạt động này có đem lại hiệu quả cao hay không thì việc trang thiết bị đồ dùng dạy học, đồ dùng học tập của học sinh lại đóng vai trò hết sức quan trọng Qua tìm hiểu, tôi thấy rằng hiện nay đối với các môn học nói chung và hoạt động Mĩ thuật nói riêng

ở bậc Tiểu học đều có rất nhiều khó khăn:

- Trang thiết bị đồ dùng dành cho hoạt động Mĩ thuật đang còn thiếu nhiều, đa phần đều in lại từ sách giáo khoa, các vật liệu để tái chế, tranh ảnh có nhưng hạn chế Đồ dùng dạy học được cấp về hoạt động Mĩ thuật còn quá ít, chưa phong phú, Các tài liệu liên quan đến hoạt động giáo dục Mĩ thuật ở thư viện quá ít Vì vậy phần nào đã hạn chế đến việc giảng dạy của giáo viên và những hiểu biết của các em học sinh

- Được ít học sinh chỉ mới có sách học Mĩ thuật, vở thực hành, dụng cụ học tập mà chủ yếu dựa vào nguồn tư liệu duy nhất đó là vở tập vẽ học sinh chưa

có sự chuẩn bị về các vật liệu tái chế khác để chuẩn bị cho một chủ đề hay một tiết học Học sinh đang còn thụ động làm theo sự hướng dẫn của giáo viên, rất ít học sinh làm được theo sách học Mĩ thuật, học sinh đang còn thiếu sự chủ động, sáng tạo khi làm bài Đa số các gia đình phụ huynh điều kiện về kinh tế đang còn khó khăn nên việc mua sắm thêm đồ dùng học tập cho con em chưa đảm bảo và nếu có cũng chỉ chú trọng đến môn Toán và Tiếng Việt

- Máy tính kết nối mạng Internet ở trường còn ít và lại phục vụ cho các môn học khác nữa nên giáo viên và học sinh chưa có điều kiện được tìm hiểu thêm những thông tin và hiểu biết về hoạt động giáo dục Mĩ thuật

- Một số giáo viên chưa tâm huyết với nghề, chưa chịu khó chuẩn bị thêm đồ dùng dạy học hoặc nếu có thì còn sơ sài Vì vậy, trong dạy học chưa tạo được sự hứng thú học tập của học sinh, kết quả chưa cao…

Điều đó khẳng định rằng, mỗi người giáo viên là cần quan tâm, tìm tòi, sáng tạo trong việc tự làm và sử dụng đồ dùng dạy học một cách khoa học trong những giờ dạy thì kết quả sẽ tốt hơn, chất lượng dạy học ngày càng cao hơn, khả năng cảm nhận của học sinh về Mĩ thuật sâu hơn Đặc biệt khuyến khích học sinh kết hợp vật liệu sẵn có và đồ dùng học tập để tạo ra các sản phẩm trong quá trình học tập giúp học sinh biết tận dụng các vật liệu vỏ hộp, bao bánh kẹo và các vật liệu phế thải… trong cuộc sống hằng ngày của chúng ta để áp dụng vào bài học sẽ đưa lại được nhiều mục đích thực tế và sát thực hơn

Phương pháp dạy – học mới này có bảy quy trình, mỗi quy trình đều gây được

sự sáng tạo, sự hứng thú của học sinh, đặc biệt trong đó có quy trình " Tạo hình 3D" là một quy trình gây hứng thú và lôi cuốn sự sáng tạo của học sinh khi sử

dụng các vỏ hộp, vật liệu phế thải để tạo ra sản phẩm Mấy năm qua tôi cũng đã dạy hoạt động giáo dục Mĩ thuật theo phương pháp mới nhưng kết quả không được như mong đợi Qua đó bản thân tôi đã xác định được trách nhiệm, yêu cầu

cụ thể đối với họa động giáo dục Mĩ thuật đó chính là lý do năm học này tôi đi

sâu nghiên cứu đề tài: “Khuyến khích học sinh kết hợp vật liệu sẵn có và đồ dùng học tập tạo hình 3D theo phương pháp mới ”.

3 Thực trạng

Thực tế hiện nay nói về trang thiết bị đồ dùng dạy - học ở các môn học vẫn đang còn thiếu nhiều, đặc biệt đối với hoạt động Mĩ thuật ở Tiểu học hết sức hạn chế như mẫu vẽ, tranh ảnh, tài liệu và đồ dùng khác liên quan đến Mĩ thuật quá ít; chủ yếu là sách học Mĩ thuật, SGV, một số tranh ảnh nhưng đều được in lại từ SGK Vì vậy, chất lượng dạy học chưa cao, học sinh thiếu sự sáng tạo trong quá trình làm bài

Bảng chất lượng khảo sát giữa học kỳ I năm học 2020 - 2021 của lớp 5A, 4A:

Lớp Tổng số Hoàn thành tốt Hoàn thành Chưa hoàn thành

Nhìn vào bảng khảo sát ta thấy số học sinh hoàn thành bài tỷ lệ còn khiêm tốn, trong số học sinh biết sáng tạo khi làm bài đang còn rất hạn chế

4 Những biện pháp khuyến khích học sinh kết hợp vật liệu sẵn có và đồ dùng học tập tạo hình 3D theo phương pháp mới.

4.1 Vật liệu đơn giản, dễ kiếm, dễ làm, dễ sử dụng, phong phú, đa dạng và đỡ

tốn kém kinh phí lại bền, đẹp, hấp dẫn.

Đây là các loại vật liệu hết sức đơn giản, dễ tìm kiếm trong thực tế cuộc sống của chúng ta nhất Bởi lẽ khi chúng ta hay là các em học sinh có được một vỏ hộp hay bao bánh kẹo mà khi ăn xong chúng ta vứt đi mà thay vào đó chúng ta sử dụng nó để làm đồ dùng dạy - học

Những vỏ hộp, bao bánh kẹo, giấy bóng, vỏ chai nhựa, vỏ lon bia, bìa cứng, báo cũ, giấy loại, quy kem chúng ta tái sử dụng kết hợp với đất nặn, dây thép, sáp màu…làm các đồ dùng như tạo ra các hình con vật (con bướm, con chuồn chuồn, con chim, cá ); những hoạ tiết sử dụng trong các bài trang trí hình vuông, hình chữ nhật, hình tròn, đường diềm, áo váy, tranh xé dán hay các chiếc xe ô

tô, máy cẩu, hình ngôi nhà, cây cối, hình người hay các hình khác để phục vụ

trong các bài tạo hình 3D hoặc sử dụng trong chương trình dạy 2 buổi /ngày, cũng

có thể áp dụng cho môn Thủ Công, Kỉ thuật

Ví dụ:

- Một hộp keo thường trị giá 2000 - 3000 đồng kết hợp với vỏ sữa, các loai vỏ hộp có thể làm được 7 đến 8 sản phẩm

- Khoảng 3000-5000 đồng tiền dây thép buộc kết hợp với chai nhựa, vỏ hộp, que kem…có thể làm được 10 đến 15 sản phẩm

Tóm lại việc tái sử dụng vật liệu phế thải để làm đồ dùng dạy - học cho môn

Mĩ thuật tiện lợi và rẻ hơn nhiều so với các vật liệu khác có sẳn để mua làm

* Hình ảnh một số vật liệu qua sử dụng kết hợp được với đồ dùng học tập làm ra các sản phẩm.

4.2 Việc khuyến khích học sinh kết hợp vật liệu sẳn có và đồ dùng học tập tạo hình 3D theo phương pháp mới tạo nên sự sinh động, hấp dẫn, lôi cuốn và sáng tạo của học sinh.

Bên cạnh là loại vật liệu dễ tìm kiếm đễ làm ra các sản phẩm cho nội dung bài học thì nó tạo ra được: “sự sinh động và hấp dẫn” của sản phẩm Vì đây là loại vật liệu phế thải có nhiều hình ảnh phong phú, đa dàng về kích thức, kiểu dáng, nhiều màu sắc, nhiều chất liệu, nên khi làm ra sản phẩm nó rất sinh động, phong phú, đa dạng tạo được sự thu hút của mọi người; đặc biệt là đối với lứa tuổi các em học sinh tiểu học, vì đây là lứa tuổi hiếu động khi thấy những đồ vật được tạo ra mà

có nhiều hình ảnh, nhiều màu sắc, đặc biệt hơn nữa đó là các em được trực tiếp dùng các vật liệu đó tự tay tạo ra các sản phẩm trong hoạt động học tập Mĩ thuật của mình thì lại càng hấp dẫn, hứng thú

Dưới đây là một số hình ảnh về vật liệu và sản phẩm được tạo ra từ các loại

vỏ hộp vật liệu phế thải tìm được

Tận dụng các loại hộp với các kích cỡ khác nhau để làm các bộ phận của chiếc

ô tô, con vật…

- Từ những vật liệu như vậy có thể tạo ra được nhiều kiểu dáng xe khác nhau:

(Một số sản phẩm ô tô, ngôi nhà có nhiều kiểu dáng được tạo ra từ các loại vỏ

hộp phế thải)

(Sản phẩm con vật được tạo ra từ các vật liệu phế thải)

4.3 Để thấy được hiệu quả của các mục tiêu nêu trên, sau đây tôi đưa ra thiết

kế một quy trình dạy học (giáo án) cụ thể áp dụng vỏ hộp, bao bánh kẹo, vật liệu phế thải theo phương pháp mới của dự án Đan Mạch cho môn Mĩ thuật tiểu học

Quy trình dạy - học mĩ thuật theo một chủ đề cụ thể

(Ví dụ: “Nhà của em”)

MỤC TIÊU:

Quy trình dạy - học mĩ thuật theo chủ đề học sinh sẽ có khả năng:

Cùng nhau tạo ra sơ đồ tư duy về một chủ đề được lựa chọn

• Sáng tạo từ trí nhớ

• Tìm ra sự giống và khác nhau thông qua quan sát

• Lắp ráp các vật tìm được để tạo thành một mô hình biểu đạt không gian 3 chiều (3D)

• Làm việc theo cặp để hợp tác, giúp đỡ lẫn nhau

CHUẨN BỊ:

Giáo viên:

- Hình ảnh minh họa liên quan đến chủ đề, các vật liệu tìm được

- Chuẩn bị các hộp để phân loại vật liệu tìm được của HS

Học sinh:

- Thu thập vật liệu

- Hình ảnh liên quan đến chủ đề

HOẠT ĐỘNG 1: KHÁM PHÁ CHỦ ĐIỂM " NGÔI NHÀ"

Mục tiêu

Giáo viên sẽ khuyến khích học

sinh:

• Xây dựng các ý tưởng liên quan

đến chủ đề ngôi nhà;

• Biết cách chọn một nội dung chủ

đề cho công việc của các em;

• K hám phá, phát hiện về ngôi nhà

và ngôi nhà riêng của mình;

• Chia sẻ kinh nghiệm từ trí nhớ

và quan sát

Kết quả

Cuối hoạt động này học sinh có khả năng:

• Tạo ý tưởng và trình bày được ý tưởng về ngôi nhà;

• Lắng nghe và tôn trọng ý kiến từ những người khác;

• Thu thập được hình ảnh của các loại nhà khác nhau;

• K hám phá ngôi nhà của chính mình

Để bắt đầu quy trình dạy - học mĩ thuật này, giáo viên cho HS quan sát về hình

ảnh của các ngôi nhà khác nhau Học sinh sẽ ngạc nhiên, tò mò, và có động lực để

khám phá những đặc điểm của ngôi nhà như kích thước, màu sắc, hình dáng, chất liệu, vị trí của các bộ phận, không gian xung quanh, chức năng của từng ngôi nhà;

HS tìm thấy điểm tương đồng, sự khác biệt và nhận thức của các em về ngôi nhà.

* SUY NGHĨ:

Sơ đồ tư duy: Học sinh được yêu cầu suy nghĩ và viết ra những gì các em nghĩ

đến trong đầu khi nghe đến Ngôi nhà Giáo viên tạo một sơ đồ tư duy lên bảng

và viết từng nội dung của chủ đề ngôi nhà Ví dụ như sơ đồ tư duy dưới đây: Lá cọ Mái tôn M

áNhà gần biển Nhà trên núi Nhà ở thành phố Nhà vùng nông thôn

Cửa hàng Nhà máy N hà của em Nhà hàng

Cơquan

Đồ chơi – Quần áo – Xe đạp Trường học – Bệnh viện

i rơm Ngó

i Mái gianh

Sơ đồ trên cho thấy sự bắt đầu phát triển theo chủ đề Ngôi nhà Trong ví dụ này học sinh sẽ có ý kiến khác nhau về ngôi nhà ở các vùng miền khác nhau Giáo

viên dần dần hướng các em vào ngôi nhà mà các em yêu thích trong chủ điểm:

Nhà của em

Các loại nhà khác nhau của từng địa phương, vùng miền

Ngôi nhà

Nhà của em

Hình dáng Sàn

Mái Chất liệu

Hình thức

Màu sắc

Nhựa Lá cọ Mái tôn Mái rơm Ngói Mái tranh

Giáo viên cùng học sinh quyết định sẽ làm gì trong tiết học tiếp theo, học sinh sẽ tạo ra một bức tranh về ngôi nhà của các em:

• Khuyến khích học sinh tìm hiểu ngôi nhà của các em từ phía bên ngoài;

• Y êu cầu các em mang bản vẽ phác thảo hoặc bức ảnh – tốt nhất là ghi nhớ hình ảnh ngôi nhà trong đầu

• Tạo cho các em sự tò mò và mong muốn khám phá/phát hiện/nhận dạng

ngôi nhà bằng các câu hỏi như: Nhà làm bằng gì, điều gì làm cho nó khác biệt mà

em nhớ nhất? càng chi tiết càng tốt.

HOẠT ĐỘNG 2: TẠO NGÔI NHÀ MƠ ƯỚC BẰNG NHỮNG

VẬT DỤNG TÌM ĐƯỢC Mục tiêu

Giáo viên sẽ khuyến khích

học

sinh:

• Quan sát hình dáng đồ vật

cũ

bằng “con mắt mới”;

• Tò mò, sáng tạo và thúc

đẩy học

sinh trải nghiệm;

• Thử nghiệm và tìm cách

kết nối

các yếu tố;

• Trải nghiệm việc hợp tác và

có

sự giúp đỡ, hỗ trợ lẫn nhau

trong

hoạt động nhóm

Kết quả

Cuối hoạt động này học sinh có khả năng:

• Chia sẻ ý tưởng từ nhiều thử nghiệm khác nhau;

• Tìm được cách đề lắp ráp vật liệu;

• Hợp tác và chia sẻ ý tưởng về cách lắp ráp;

• Cảm thấy thú vị khi sử dụng vật dụng bỏ đi, đồ vật tìm được hoặc vật liệu rẻ tiền khác để tạo ra sản phẩm

Học sinh trải nghiệm và học qua cảm giác của mình: Sờ, khám phá, làm, tạo ra là những phương pháp cơ bản trên thế giới vẫn hay dùng Giác quan của học sinh được kích thích khi giáo viên đưa những vật liệu tìm được vào trong quy trình sáng tạo

Học sinh có một hoặc hai tuần chuẩn bị - nhờ sự giúp đỡ của gia đình, bạn bè- tìm kiếm những vật dụng, những thứ đã bỏ đi từ đồ dùng gia đình, từ tự nhiên, mua đồ rẻ tiền, dễ kiếm ở địa phương

Học sinh và giáo viên thu thập và phân loại vật liệu tìm được vào các hộp khác nhau để sử dụng trong các hoạt động