- Bản thân tôi là một giáo viên đứng lớp đã xác định rõ nhiệm vụ của mình phải làm thế nào để giúp họ thực hành tốt các nghi thức lời nói là yêu cầu tối thiểu để các em trở thành những h
Trang 1PHẦN I - MỞ ĐẦU
1- Lý do chọn đề tài:
Đất nước ta đã hội nhập với thế giới Nền giáo dục của chúng ta cần đào tạo ra những con người phát triển toàn diện
Xét trên lĩnh vực văn hoá thì đó là những con người văn minh, lịch sự có kĩ năng giao tiếp tốt Để có kỹ năng giao tiếp tốt thì bước đầu mỗi con người ai cũng cần biết sử dụng các nghi thức lời nói tối thiểu: Chào hỏi, tự giới thiệu, cảm ơn, xin lỗi, mời, nhờ, yêu cầu, đề nghị, chia buồn, chia vui…
Việc dạy những nghi thức lời nói tối thiểu trên trong chương trình cũ chưa được coi trọng cụ thể là các em chỉ được học một cách gián tiếp qua các bài tập đọc, kể chuyện … Hiện nay chương trình mời đã coi trọng nôi dung này Việc
"Rèn kĩ năng thực hành các nghi thức lời nói" là nội dung chiếm một thời gian lớn trong phân môn Tập làm văn lớp 2 Cụ thể là có mặt trong 25/ 35 tuần
- Bản thân tôi là một giáo viên đứng lớp đã xác định rõ nhiệm vụ của mình phải làm thế nào để giúp họ thực hành tốt các nghi thức lời nói là yêu cầu tối thiểu
để các em trở thành những học sinh văn minh lịch sự
Từ những lí do trên tôi đã quyết định chọn đề tài: "Rèn kĩ năng thực hành nghi thứ lời nói cho học sinh trong phân môn Tập làm văn lớp 2"
2- Mục đích nghiên cứu:
- Tìm hiểu nội dung, phương pháp và thực trạng dạy phân môn Tập làm văn lớp 2 chương trình tiểu học 2000
3- Đối tượng, phạm vi nghiên cứu:
Trong phạm vi đề tài này tôi đi sâu vào việc rèn kĩ năng thực hành nghi thức lời nói cho học sinh trong phân môn tập làm văn
Học sinh lớp 2 trường Tiểu học Vĩnh Ngọc - Đông Anh - Hà Nội
4- Nhiệm vụ nghiên cứu:
- Nghiên cứu cơ sở lí luận của đề tài
- Tìm hiểu thực trạng dạy môn tập làm văn lớp 2
- Những giải pháp đã thực hiện
5- Phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp nghiên cứu đề tài
- Phương pháp điều tra phỏng vấn quan sát
- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm
Trang 2PHẦN II: NỘI DUNG I- CƠ SỞ LÝ LUẬN
1/ " Rèn kỹ kĩ năng thực hành nghi thức lời nói "góp phần quan trọng trong việc thực hiện mục tiêu của môn Tiếng Việt"
Kĩ năng sử dụng Tiếng Việt là một hệ thống kĩ năng đặc biệt, vừa liên quan đến hoạt động của bộ não, của tư duy, vừa liên quan đến một số giác quan Nó mang tính hệ thống cao, nó gắn liền với văn hoá ứng xử, mang đậm tính dân tộc gắn với vốn kinh nghiệm, vốn hiểu biết của cá nhân Nó còn mang tính thực hành cao, vắn liền với các hoạt động của lời nói, các tình huống giao tiếp
Một trong những kĩ năng sử dụng Tiếng Việt là kĩ năng thực hành các nghi thức lời nói Việc luyện tập kĩ năng thực hành các nghi thức lời nói trong phân môn Tập làm văn lớp 2 chú ý đến phạm vi gia đình, lớp học
Luyện tập kĩ năng thực hành các nghi thức lời nói là một cách luyện tập phát triển ngôn ngữ qua hình thức vừa học vừa chơi, vừa phát triển ngôn ngữ diễn đạt lành mạnh, trong sáng, vừa giáo dục tác phong văn minh, lịch sự Nó góp phần quan trọng trong việc thựchiện mục tiêu của môn Tiếng Việt là dạy 4 kĩ năng
"nghe, nói, đọc, viết" cho học sinh
2/ "Nghi thức lời nói" là điều kiện, là tiền đề quan trọng của hoạt động giao tiếp.
Giao tiếp là một hoạt động quan trọng để phát triển xã hội loài người Có nhiều phương tiện để giao tiếp trong đó có ngôn ngữ là phương tiện quan trọng nhất, cơ bản nhất
Giao tiếp là hành động tiếp xúc giữa các thành viên trong xã hội với nhau, dùng ngôn ngữ để bày tỏ tình cảm, tư tưởng, trao đổi ý kiến, nhận xét về xã hội, con người và thiên nhiên … Mỗi cuộc giao tiếp phải có tối thiểu hai người tham gia và phải dùng một ngôn ngữ nhất định Giao tiếp có 4 chức năng cơ bản sau:
- Chức năng thông tin
- Chức năng tạo lập quan hệ
- Chức năng giải trí
- Chức năng tự biểu hiện
Để thực hiện tốt các chức năng của mình, nhất thiết mỗi cuộc giao tiếp cần phải sử dụng các nghi thức lời nói Chính vì vậy ta có thể nói "Nghi thức lời nói" là điều kiện, là tiền đề của hoạt động giao tiếp
Trang 33/ Cần dạy "Kĩ năng thực hành nghi thức lời nói "theo" quan điểm tích cực"
Một trong những nhiệm vụ trọng tâm của đổi mới chương trình và sách giáo khoa lần này là đổi mới phương pháp dạy và học Sách giáo khoa có nhiệm vụ thể hiện và tạo điều kiện để thầy, cô và học sinh thực hiện phương pháp tích cực hoá hoạt động của người học, trong đó thầy cô đóng vai trò là người tổ chức hoạt động của học sinh; mỗi học sinh đều được hoạt động, mỗi học sinh đều được bộc lộ chính mình và phát triển Với một nội dung mới là dạy "nghi thức lời nói" thì người giáo viên lại càng cần chú ý dạy học theo quan điểm tích cực Dạy học theo quan điểm tích cực có nghĩa là cần phối hợp các hình thức tổ chức lớp học và các phương pháp dạy học nhằm phát huy tính tích cực của học sinh
* Về các hình thức tổ chức lớp học: Cần vận dụng linh hoạt, mềm dẻo các
hình thức sau: tổ chức học theo lớp, tổ chức học theo nhóm, tổ chức học cá nhân
* Về phương pháp dạy học: Có thể nhắc đến một số phương pháp hiện nay
thường được sử dụng chung cho nhiều môn học nhưng đặc biệt được sử dụng nhiều trong phần dạy "nghi thức lời nói" trong phân môn Tập làm văn lớp 2 như: phương pháp sử dụng tình huống có vấn đề, phương pháo thảo luận nhóm, phương pháp sử dụng các trò chơi để dạy học, phương pháp thực hành … Dù sử dụng phương pháp nào, nguyên tắc cao nhất là phải phát huy được tính tích cực, chủ động của học sinh, tạo điều kiện cơ hội cho học sinh luyện tập trong giao tiếp bằng Tiếng Việt
II - THỰC TRẠNG
1/ Về học sinh
Lớp 2A3 do tôi chủ nhiệm và giảng dạy là một lớp gồm 48 học sinh, có đầy
đủ các đối tượng: Giỏi, khá, trung bình, yếu Các em giỏi, khá thường nói năng lưu loát, diễn đạt rõ ý Ngượi lại các em trung bình, yếu rất lúng túng, thiếu tự tin khi giao tiếp
Mặt khác các em sống trong những gia đình có hoàn cảnh kinh tế, đại vị rất khác nhau Bố mẹ các em có thể là công nhân, nông dân, trí thức, chủ doanh nghiệp hay cũng có thể là những người buôn bán nhỏ như bán thịt, bán rau Do sống trong hoàn cảnh khác nhau như vậy nên môi trường để mỗi em thực hành nghi thức lời nói rất khác nhau, cách thể hiện cũng rất khác nhau Có em được bố
mẹ quan tâm, uốn nắn thì các em có thể thực hành tốt một số nghi thức lời nói theo chuẩn mực xã hội mặc dù chưa học Nhưng ngược lại có những em ở hoàn cảnh bố
mẹ bận bịu, hoặc thiếu quan tâm hoặc có em thường xuyên bị tiếp xúc với môi trường thiếu lành mạnh thì mặc dù đã học nhưng các em không nhớ thực hành các nghi thức lời nói hay có thể nói "học một đằng, làm một nẻo"
Trang 42/ Về giáo viên
Để giảng dạy tốt chương trình tiểu học 2000 nói chung, dạy tốt "kĩ năng thực hành nghi thức lời nói" nói riêng nhất thiết người giáo viên tiểu học cần đổi mới hoạt động dạy của mình Giáo viên không thể dạy học theo kiểu nặng về thuyết giảng thụ động mà phải thực hiện dạy học theo kiểu tổ chức, hướng dẫn học sinh
"học qua hành" "học qua làm"
Giáo viên cần trân trọng mọi suy nghĩ, đóng góp ý kiến hoặc câu hỏi của học sinh, làm quen với việc chấp nhận các phương án khác nhau khi học sinh giải quyết một vấn đề cụ thể trong bài học
3/ Về đồ dùng dạy học
Khi nghiên cứu tâm sinh lý của trẻ từ 6 đến 8 tuổi (học từ lớp 1 đến lớp 3) các nhà khoa học đã nêu lên các đặc điểm nhận thức Tri giác của các em còn đượm màu sắc cảm xúc, số lượng tri giác ít Trẻ thường bị thu hút bởi các chi tiết ngẫu nhiên, khẳ năng tổng hợp quan sát kém Trong hoạt động khái quát hoá, các em thường căn cứ vào các dấu hiệu bên ngoài, cụ thể, trực quan, chưa chú ý đến những dấu hiệu chung, bản chất … Các em thường phán đoán một chiều, dựa vào những dấu hiệu chung nhất
Từ những đặc điểm nhận thức trên cho ta thấy việc sử dụng đồ dùng dạy học trong các tiết học là hết sức cần thiết Tuy nhiên trong môn Tiếng Việt nói chung, phân môn Tập Làm Văn nói riêng đồ dùng sẵn có rất hạn chế mà chỉ dừng lại ở tranh ảnh phóng to trong sách giáo khoa
Mặt khác việc dạy "kĩ năng thực hành nghi thức lời nói" lại rất cần nhiều các
đồ dùng khác không thể có trong bộ thiết bị đồ dùng dạy học được trang bị Vậy mỗi giáo viên cần chuẩn bị và sử dụng đồ dùng dạy học như thế nào? Đây là một vấn đề bức xúc mà mỗi giáo viên lớp 2 chúng tôi đang cần hướng giải quyết
Với những thực trạng nêu trên, tôi nhận thấy vấn đề tìm ra cácgiải pháp để
"Rèn kĩ năng thực hành các nghi thức lời nói" cho học sinh là một nhu cầu cấp thiết đối với mỗi giáo viên Để giúp học sinh mình thực hành tốt các nghi thức lời nói tôi đã thực hiện một số giải pháp sau:
III - GIẢI PHÁP
1/ Giáo viên cần xác định mục tiêu của từng bài cụ thể để từ đó có sự chuẩn bị và định hướng phù hợp:
Với bất kỳ môn học nào, muốn tiết dạy thành công thì mỗi giáo viên phải xác định rõ mục tiêu của tiết học Đây là vấn đề không một giáo viên nào có thể phủ nhận
Trong phần "Rèn kĩ năng thực hành các nghi thức lời nói cho học sinh trong phần môn Tập Làm Văn lớp 2" thì việc xác định rõ mục tiêu của tiết học được cụ thể hoá qua việc xác định yêu cầu của bài tập tình huống Việc làm này sẽ giúp
Trang 5giáo viên chuẩn bị trước đồ dùng dạy học cần thiết phục vụ các bài tập tình huống,
dự kiến trước các nghi thức lời nói phù hợp với từng tình huống giao tiếp Từ việc
dự kiến trước, giáo viên có thể định hướng cho học sinh thực hành tốt các bài tập; nhận thấy được những sai sót cần khắc phục, bổ sung các phương án khác nhau làm cho các cách giải quyết tình huống trở nên phong phú
Ví dụ: Khi dạy tiết Tập Làm Văn tuần 24: Đáp lời phủ định
Với bài tập 1: Đọc lời các nhân vật trong tranh:
- Chú bé: Cô cho cháu gặp bạn Hoa ạ
- Người phụ nữ: ở đây không có ai tên là Hoa đâu cháu ạ
- Chú bé: Thế ạ? Cháu xin lỗi cô
Để hướng dẫn học sinh làm tốt bài tập này, tôi đã xác định rõ yêu cầu: Học sinh cần nói được lời của các nhân vật trong tranh với thái độ phù hợp: cậu bé (lễ phép, lịch sự), người phụ nữ (nhã nhặn) Khi nói không nhất thiết các em phải nói chính xác từng câu, từng chữ lời của hai nhân vật Từ việc xác định yêu cầu của bài, tôi đã chuẩn bị một bức tranh phóng to, treo trên bảng rồi hướng dẫn học sinh nắm vững nội dung tình huống qua các câu hỏi:
- Trong tranh có mấy nhân vật? Là những ai?
- Đọc thầm lời các nhân vật trong tranh, suy nghĩ cho biết cậu bé cần nói với thái độ thế nào? Người phụ nữ cần nói với thái độ ra sao?
- Sau đó từng cặp học sinh lên thực hành đóng vai tình huống
Do xác định trước yêu cầu của bài, giáo viên đã chuẩn bị và có sự định hướng đúng nên hầu hết các cặp học sinh lên thực hành đều có thái độ, cử chỉ phù hợp, đồng thời lời nói của các em cũng rất sáng tạo, giáo viên không cần sửa chữa, uốn nắn nhiều
Với bài tập 2: Nói lời đáp của các em trong mỗi trường hợp sau:
a) Cô làm ơn chỉ giúp cháu nhà bác Hạnh ở đâu?
- Rất tiếc, cô không biết, vì cô không phải người ở đây …
b) Bố ơi, bố có mua được sách cho con không?
- Bố chưa mua được đâu …
Để hướng dẫn học sinh làm tốt bài tập này, tôi đã xác định rõ yêu cầu của bài
là học sinh cần nói được nghi thức lời nói: Đáp lời phủ định bằng các cách khác nhau trong mỗi tình huống Khi tiến hành tiết dạy, trong bài tập này tôi đã cho học sinh thảo luận nhóm, tìm lời đáp trong mỗi tình huống, đại diện các nhóm nêu lời đáp, nhóm khác nhận xét
Với tình huống a) học sinh chỉ nêu được 2 cách đáp phù hợp:
- Thế ạ, cháu xin lỗi cô
- Dạ, thế ạ, cháu xin lỗi cô
Trang 6Vì xác định trước yêu cầu cảu bài và có sự chuẩn bị nên tôi đã chủ động bổ sung một số cách đáp khác:
- Không sao ạ Cháu xin lỗi cô
- Không sao ạ Cháu chào cô
- Dạ, cháu sẽ hỏi thăm người khác vậy
Việc làm trên không những giúp học sinh nắm vững bài học, nói được cách đáp khác nhau theo yêu cầu của bài mà cao hơn nó còn làm cho học sinh luôn có thói quen tìm ra những phương án khác nhau trong khi giải quyết bất kì tình huống nào khác
2/ Sử dụng đồ dùng dạy học có hiệu quả
Với học sinh tiểu học nói chung, học sinh lớp 2 nói riêng tư duy trực quan vẫn chiếm ưu thế Trong mỗi môn học đồ dùng dạy học là phương tiện hỗ trợ đắc lực, giúp học sinh nắm vững bài học
Việc "Rèn kĩ năng thực hành nghi thức lời nói cho học sinh trong phân môn Tập Làm Văn lớp 2" thường gắn liền với các tình huống Vì vậy đồ dùng trực
quan cho phần này chính là tranh ảnh thể hiện nội dung tình huống và các dụng cụ,
đồ dùng, trang phục để thực hành tình huống
* Về tranh ảnh:
Tranh ảnh minh hoạ làm cho học sinh nắm vững nội dung tình huống mà không đòi hỏi phải mất nhiều thời gian Nhờ quan sát tranh, ảnh học sinh biết: Nội dung tình huống là gì? Trong tình huống có mấy nhân vật tham gia? Các nhân vật
có biểu hiện, cử chỉ, thái độ như thế nào?
Khi đã có tranh ảnh phục vụ, tôi cũng luôn chú ý sử dụng tranh đúng lúc, đúng chỗ, khai thác triệt để tác dụng của tranh để tạo hứng thú cho học sinh nâng cao hiệu quả tiết học
Ví dụ: Khi dạy tiết Tập Làm Văn tuần 2 có phần rèn kĩ năng thực hành nghi thức lời nói là "Chào hỏi, tự giới thiệu"
Với bài tập 2: Nhắc lại lời các bạn trong tranh (Mít, Bóng Nhựa, Bút Thép)
tôi đã sử dụng tranh như sau:
Trước hết tôi treo tranh lên bảng để thu hút sự chú ý của học sinh và hỏi:
- Tranh vẽ những ai?
- Mít đã chào và tự giới thiệu về mình như thế nào?
- Bóng Nhựa và Bút Thép chào Mít và tự giới thiệu như thế nào?
- Ba bạn chao nhau, tự giới thiệu với nhau như thế nào? Có thân mật không?
Có lịch sự không?
- Ngoài lời chào hỏi và tự giới thiệu, ba bạn còn làmgì?
Trang 7Khi có bức tranh treo trên bảng làm điểm tựa, tất cả học sinh trong lớp đều chú ý vào bài, không bị phân tán vào các nội dung khác nên các em nắm bài rất tốt
Vì vậy ngay sau khi quan sát tranh, trả lời các câu hỏi trên, tôi yêu cầu nhóm 3 học sinh lên đóng vai lại "lời chào và giới thiệu" của 3 bạn trong tranh thì hầu hết các
em có lời nói và cử chỉ rất phù hợp
* Về dụng cụ, đồ dùng, trang phục
Để lĩnh hội kiến thức từ bài học đạt kết quả cao, với người học không thể thiếu được sự hứng thú, đặc biệt là với đối tượng học sinh lớp 2 cấp tiểu học Khi thực hành các tình huống, đồ dùng, dụng cụ, trang phục là phương tiện hỗ trợ đắc lực làm tăng hứng thú cho học sinh Đồ dùng, dụng cụ, trang phục sẽ đưa các em vào các tình huống sát thực tế, giúp các em thể hiện tự nhiên,sinh động tình huống, sinh động tình huống, làm tăng hiệu quả giờ học
Trong bộ thiết bị đồ dùng dạy học không thể chuẩn bị được cho giáo viên những đồ dùng, dụng cụ, trang phục cho các tình huống bởi nó rất đa dạng, phong phú Về giáo viên, nếu tự chuẩn bị những thứ trên thì vô cùng vất vả, mất thời gian Nhận thấy như vậy nên tôi đã kết hợp với phụ huynh và học sinh để có được
đồ dùng, dụng cụ, trang phục theo yêu cầu của từng tiết học
Ví dụ: Khi dạy tiết Tập Làm Văn tuần 31
Với nội dung bài tập 1: Đáp lời khen ngợi trong mỗi trường hợp sau:
a) Em quét dọn nhà cửa sạch sẽ, được cha mẹ khen
b) Em mặc đẹp được các bạn khen.
c) Em vứt một hòn đá nằm giữa đường sang bên đường để người qua lại khỏi
bị vấp, một cụ già nhìn thấy, khen em
Khi học sinh lên thực hành đóng vai tình huống a) một chiếc chổi quét nhà sẽ giúp các em thành công trong tình huống
Nhưng khi học sinh lên thực hành tình huống b)thì giáo viên lại cần chú ý đến trang phục ngay trên người học sinh Giáo viền cần chọn học sinh mặc đẹp thật sự
để thực hành tình huống trước lớp vì nếu chọn em ăn mặc lôi thôi, xấu thì sẽ làm cho tình huống giả tạo
Còn với tình huống c) thì ta lại có thể sử dụng một hòn đá rất dễ kiếm, chuẩn
bị đơn giản mà lại làm tăng hiệu quả giờ học
3/ Chú ý vận dụng những tri thức đã có, vốn sống của học sinh trong quá trình giảng dạy:
Nghi thức lời nói được gắn liền với cuộc sống hàng ngày Từ khi chưa đi học, các em đã được tiếp xúc với các nghi thức lời nói ở gia đình và xã hội Do đó khi dạy các nội dung này mà giáo viên chỉ nghĩ đến việc cung cấp kiến thức mà không chú ý khêu gợi cái "vốn sống" của các em thì sẽ gây ra sự nhàm chán, tâm lý "biết rồi", trong học sinh
Trang 8Bản thân tôi khi dạy nội dung này đã xác định rõ mình phải vận dụng triệt để những cái đã có của các em Trong nội dung những bài học, những tình huống tôi đều chú ý để học sinh nêu trước "vốn" của mình Những gì các em nêu đúng thì được cả lớp công nhận, tuyên dương, cùng thực hiện Ngược lại, những gì các em nêu sai, chưa đúng chuẩn mực thì được các bạn cùng cô giáo góp ý, sửa chữa Làm như vậy tôi thấy em nào cũng hào hứng phấn khởi nêu những kiến thức, hiểu biết của mình Giờ học phát huy được tính chủ động, tích cực của học sinh
Ví dụ: Khi dạy nội dung "Đáp lời xin lỗi" trong tuần 22
Với bài tập 2: Em đáp lại lời xin lỗi trong các trường hợp sau:
a) Một bạn vội, nói với em trên cầu thang "Xin lỗi, cho tới đi trước một chút"
b) Một bạn vô ý đụng vào người em, vội nói "Xin lỗi, tớ vô ý quá"
c) Một bạn nghịch làm bắn mực vào áo em, xin lỗi em "Xin lỗi bạn, mình lỡ tay thôi"
d) Bạn xin lỗi em vì quên mang sách trả em"Xin lỗi cậu tớ quên mang sách trả cậu rồi"
Đây là các tình huống rất quen thuộc với các em Nhận thấy như vậy không cần diễn giải cho các em tự trao đổi, vận dụng "vốn sống" của mình, tìm lời đáp và thực hành tình huống Đúng như dự đoán, đa số các em đều có những lời đáp, cử chỉ rất phù hợp Cụ thể các em đã nêu ra các lời đáp trong từng tình huống như sau:
a) Xin mời bạn cứ đi đi / Không sao, mời bạn đi đi / Vâng , bạn đi trước di/
…
b) Không có gì./ Không sao đâu./ Có gì đâu mà bạn phải xin lỗi /…
c) Không sao, nhưng lần sau bạn cẩn thận hơn nhé! / Lần sau bạn đừng nghịch như thế nhé!/ Tiếc quá Thôi để mình tìm cách tẩy đi vậy/…
d) Không sao Mai bạn mang đi cũng được./ Mai cậu nhớ mang đi nhé./ Thôi được Mai cậu đừng quên nữa nhé!/…
Với một số ít em có lời nói, cử chỉ chưa phù hợp sau khi được các bạn nhận xét, các em cũng tiếp thu sửa chữa rất tốt
4/ Phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh trong hình thức hoạt động nhóm:
Tổ chức học theo nhóm là chia lớp học thành nhiều nhóm Học sinh trong cùng một nhóm cùng trao đổi, bàn bạc để thực hiện nhiệm vụ học tập Có nhiều cách chia nhóm Có thể chia nhómcố định suốt một học kỳ, một năm học; có thể chia nhóm tạm thời trong một tiết học, có thể chia nhóm ngẫu nhiên
Trong việc đổi mới phương pháp dạy học hiện nay, hình thức hoạt động nhóm được giáo viên đưa vào nhiều tiết học Riêng trong những tiết Tập Làm Văn, ở
Trang 9phần "Rèn kĩ năng thực hành nghi thức lời nói" thì hình thức hoạt động nhóm là hình thức chiếm ưu thế trong giờ học
Nhưng trong thực tế khi sử dụng hình thức này cho thấy nhiều học sinh tham gia rất tích cực song lại có những học sinh ỷ lại hoặc hiếu động, nghịch ngợm không tham gia Vậy làm thế nào để không còn hiện tượng trên? Làm thế nào để phát huy được tính tích cực, chủ động của học sinh trong hoạt động nhóm? Đây là câu hỏi khiến nhiều giáo viên trong đó có tôi phải băn khoăn suy nghĩ tìm hướng giải quyết
Với điều trăn trở trên, trong mỗi tiết học tôi đều rút ra những bài học kinh nghiệm để tiết sau có được kết quả cao hơn tiết trước
Để học sinh tích cực, chủ động trong nhóm học tập của mình khi thực hành nghi thức lời nói tôi luôn chú ý làm tốt những việc sau:
- Ngay từ bước chia nhóm tôi chú ý chia nhóm với số lượng phù hợp theo từng nội dung bài học, để mỗi học sinh đều được hoạt động và phải được hoạt động, tránh tình trạng có học sinh không tham gia
Ví dụ: Khi dạy tiết Tập Làm Văn tuần 19: "Đáp lời chào, lời tự giới thiệu" Khi học sinh thực hành tình huống, tôi đã phân nhóm như sau:
Với bài tập 1: Đáp lời tự giới thiệu của chị phụ trách Tôi chia học sinh theo
nhóm 5 em (1 em vai chị phụ trách, 4 em trong vai sao nhi đồng)
Nhưng với bài tập 2: Có người khách lạ đến nhà em, gõ cửa và tự giới thiệu:
"Chú là bạn bố cháu Chú đến thăm bố mẹ cháu "Em sẽ nói thế nào"
a) Nếu bố mẹ em có nhà
b) Nếu bố mẹ em vắng nhà.
Tôi lại chia học sinh theo nhóm 2 em Dãy tổ 1, tổ 2 thực hành tình huống a) dãy tổ 3, tổ 4 thực hành tình huống b)
- Để tạo hứng thú cho học sinh, sau khi chia nhóm tôi còn chú ý đặt cho mỗi một cái tên dễ thương; nhóm Sao sáng, nhóm Chăm ngoan, nhóm Sơn ca, nhóm Thỏ trắng …
- Sau khi chia nhóm tôi chú ý giao nhiệm vụ cụ thể cho mỗi nhóm
- Để hình thức hoạt động nhóm có hiệu quả, phát huy tính tích cực chủ động trong mỗi học sinh thì sự bao quát lớn của giáo viên là rất cần thiết, với những em chưa chú ý, còn nghịch ngợm, chưa tích cực, tôi nhắc nhở ngay
- Bên cạnh đó tôi cũng luôn chú ý cho học sinh nhận xét,bình chọn những nhóm, cá nhân thực hành tốt để làm gương cho học sinh khác cố gắng hơn
Với những việc làm trên tôi nhận thấy 100% học sinh trong lớp đều rất tích cực tham gia thực hành các nghi thức lời nói Các em hào hứng, sôi nổi đưa ra ý kiến của mình về nội dung và cách thể hiện các tình huống, em nào cũng thích
Trang 10mình được thực hành trước lớp Trong hoạt động nhóm em học giỏi đã biết giúp đỡ
em học yếu, trung bình Ngược lại em học yếu, trung bình lại học tập em giỏi để cùng nhau vươn lên Đến nay những em nhút nhát, rụt rè nhất cũng học tập bạn, nói năng trôi chảy, lưu loát thực hành đúng các nghi thức lời nói
5/ Tăng cường cho học sinh tham gia các "Trò chơi học tập"
Trò chơi là một hoạt động của con người nhằm mục đích trước tiên và chủ yếu là vui chơi, giải trí, thư giãn sau những giờ làmviệc căng thẳng Qua trò chơi,người chơi còn được rèn luyện thể lực, rèn luyện giác quan, tao cơ hội giao lưu với mọi người, cùng hợp tác với bạn bè trong nhóm, trong tổ …
Đối với trẻ em nói chung,trẻ em lớp 2 nói riêng, trò chơi có vai trò quan trọng trong sinh hoạt Nếu trong mỗi tiết học người giáo viên biết kết hợp trong "học" lại
có "chơi" thì hiệu quả tiết học chắc chắn được nâng cao
Để "Rèn kĩ năng thực hành nghi thức lời nói "cho học sinh lớp mình tôi đã chú ý sử dụng nhiều trò chơi trong nội dung bài, khi củng cố bài, hay kể cả ngoài tiết học chính khoá
Thông thường trong các tiết học thì "trò chơi đóng vai" được tôi tiến hành thường xuyên khi các nhóm tham gia thực hành tình huống
Ví dụ: Khi dạy tiết Tập Làm Văn tuần 4 (Tiếng việt 2 tập 1 trang 38)
Tiết học này có phần rèn cho học sinh thực hành nghi thức lời nói là: Biết nói lời cảm ơn, xin lỗi phù hợp với tình huống giao tiếp Nội dung này được cung cấp qua hai bài tập:
Bài 1: Nói lời cảm ơn của em trong những trường hợp sau:
a) Bạn cùng lớp cho em đi chung áo mưa
b) Cô giáo cho em mượn quyển sách
c) Em bé nhặt hộ em chiếc bút rơi
Bài 2: Nói lời xin lỗi của em trong những trường hợp sau:
a) Em lỡ bước, giẫm vào chân bạn
b) Em mải chơi quên làm việc mẹ đã dặn
c) Em đùa nghịch và phải một cụ già
Trong hai bài tập trên, nếu chọn hình thức giáo viên hỏi, từng học sinh trả lời thì tiết học sẽ diễn ra đơn điệu, nặng nề, học sinh không hứng thú Để tạo sự nhẹ nhàng, tự nhiên, tăng tính thực hành, khi học sinh đã nắm được yêu cầu của bài, tôi cho học sinh thảo luận nhóm tìm lời đáp, sau đó gọi một số nhóm lên thực hiện
"trò chơi đóng vai"
Làm như vậy tôi thấy không những rèn được lời nói mà còn rèn được cử chỉ, thái độ cho các em, đảm bảo mục tiêu tiết học