Đặc sắc tạp văn phan thị vàng anh

Nếu xét về cả sự nghiệp văn học của Phan Thị Vàng Anh thì thể loại tạp văn chiếm ưu thế hơn 74 bài tạp văn so với hơn 45 truyện ngắn và hơn 20 bài thơ nhưng dường như tạp văn Phan Thị Và

Sinh viªn thùc hiÖn : TrÇn ThÞ Thu Thñy

ĐẶC SẮC TẠP VĂN PHAN THỊ VÀNG ANH

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

CHUYÊN NGÀNH: LÝ LUẬN VĂN HỌC

Giáo viên hướng dẫn : PGS.TS Phan Huy Dòng Sinh viên thực hiện : Trần Thị Thu Thủy

1.1 Tạp văn là thể loại văn học hình thành tương đối sớm, là một trong các thể loại văn học có lịch sử lâu đời Thế nhưng, trong văn học Việt Nam hiện đại thế kỷ XX, tạp văn là thể loại dường như đã bị lãng quên: hầu như không cuốn văn học sử hiện đại nào nhắc đến nó, không tuyển tập văn học nào chú ý đến nó như là một thể loại Trải qua những biến động của lịch sử và sự đổi thay của hoàn cảnh xã hội, thể loại tạp văn vẫn giữ một sức sống âm ỉ, dai dẳng và đang ngày càng khởi sắc, phát triển mạnh

mẽ Đã có ý kiến cho rằng hiện nay là “thời của tạp văn, tản văn”, khi hầu hết các trang báo đều có mục tạp văn, tản văn, khi ai cũng có thể chia sẻ và

“xuất bản” các trang viết của mình một cách công khai trên các trang mạng

xã hội và blog Có thể nói, tạp văn hay tản văn là mảnh đất màu mỡ để các ngòi bút thể hiện đề tài mình muốn nói Đối với độc giả, lựa chọn thể loại tạp văn, tản văn dường như là phương án tối ưu trong một cuộc sống bận rộn nhiều lo âu, khi mà con người ta không còn thời gian để đọc những cuốn tiểu thuyết dày cộp Thể loại tạp văn với cách viết tự do, rộng mở, súc tích chạm đến những vấn đề thiết thân trong cuộc sống hiện đại đã rất thu hút bạn đọc

1.2 Phan Thị Vàng Anh (bút danh khác: Thảo Hảo, An Bàng) là một cây bút viết tạp văn xuất sắc bên cạnh những tên tuổi như Nguyên Ngọc, Mạc Can, Đỗ Trung Quân, Huỳnh Như Phương, Nguyễn Quang Lập, Nguyễn Ngọc Tư Cái tên Phan Thị Vàng Anh được nhắc đến như một ngòi bút thông minh, sắc sảo, hết sức đáo để, có cái nhìn tinh nhạy đối với các vấn đề của đời sống xã hội và đưa chúng lên trang giấy bằng những trang văn sâu sắc không kém Có thể nói Phan Thị Vàng Anh đã có những đóng góp quan trọng cho sự phát triển của thể loại tạp văn bằng một phong cách rất riêng

Vì những lí do trên, chúng tôi đã chọn đề tài nghiên cứu Đặc sắc tạp

văn Phan Thị Vàng Anh nhằm tìm hiểu sâu hơn về tạp văn Phan Thị Vàng

Anh và làm sáng rõ những đóng góp của Phan Thị Vàng Anh đối với thể loại tạp văn Đồng thời cũng là để khẳng định những ý nghĩa xã hội và ý nghĩa văn học mà thể loại tạp văn đem lại

2 Lịch sử vấn đề

Phan Thị Vàng Anh viết nhiều thể loại: thơ, truyện ngắn, tạp văn Ở thể loại nào chị cũng đạt được những thành công Nếu xét về cả sự nghiệp văn học của Phan Thị Vàng Anh thì thể loại tạp văn chiếm ưu thế (hơn 74 bài tạp văn so với hơn 45 truyện ngắn và hơn 20 bài thơ) nhưng dường như tạp văn Phan Thị Vàng Anh chưa được các nhà nghiên cứu phê bình quan tâm đúng mức Trong khi các bài viết về sáng tác thơ và truyện ngắn của chị khá nhiều, được xét trên nhiều phương diện thì những bài báo, nghiên cứu về tạp văn lại rất ít Chúng tôi tập hợp được những bài viết sau đây:

Trần Nhuệ Tâm, Đọc Nhân trường hợp chị thỏ bông, http// thuvien.com

www.e-Thu Hà, Thảo Hảo với “sức nặng” của thỏ bông, http//www

vnexpress.net

Nguyễn Trương Qúy, Sự quyết liệt có mác Vàng Anh, http//yume.vn

Trong các bài viết trên, chúng tôi chú ý đến các nhận định sau:

Nhà báo Trần Nhuệ Tâm đã phân tích một tạp văn tiêu biểu Nhân

trường hợp chị thỏ bông để khẳng định phong cách tạp văn Phan Thị Vàng

Anh: “ bút pháp sắc gọn,…Thảo Hảo xô thẳng người đọc vào những đề tài

mà người đọc và người viết quan tâm”

Nhà báo Thu Hà nhận định về tập tạp văn Nhân trường hợp chị thỏ

bông: “Trong nhịp sống gấp gáp đang trôi qua hờ hững, khi đọc những dòng suy nghĩ của Thảo Hảo người ta bỗng giật mình vì dường như mình

đã làm vuột qua điều gì đó trong cuộc sống” Và tác giả khẳng định:

“những chuyện văn hóa, chuyện ứng xử, thậm chí cả chuyện thời sự được Vàng Anh chuyển tải theo dòng suy nghĩ và nhiều cách nói khác nhau khiến người đọc bật cười vì sự ngộ nghĩnh và đáo để”

Trong bài Sự quyết liệt có mác Vàng Anh, tác giả Nguyễn Trương Quý đã đánh giá nội dung tạp văn Phan Thị Vàng Anh: “Những vấn đề có

khi nhỏ thôi nhưng người viết đã mở ra vô số cánh cửa, cánh nào cũng hứng gió ào ạt về”

Nhìn vào các bài báo trên, chúng tôi nhận thấy các tác giả mới chỉ có những nhận xét sơ lược, chung chung về tạp văn Phan Thị Vàng Anh, chưa

đi sâu làm sáng tỏ các phương diện cụ thể trong tạp văn Phan Thị Vàng Anh Tuy nhiên, đối với chúng tôi, những ý kiến đó là những ý kiến đánh giá quan trọng có tính chất gợi mở, định hướng cho việc tiếp cận, nghiên cứu đặc sắc tạp văn Phan Thị Vàng Anh một cách có hiệu quả Chình vì vậy, trên cơ sở tiếp thu có chọn lọc các ý kiến của những bài báo trên chúng tôi sẽ đi sâu hơn, tìm hiểu tạp văn Phan Thị Vàng Anh một cách có

hệ thống, cố gắng chỉ ra những nét mới mẻ, sáng tạo những đóng góp của tạp văn Phan Thị Vàng Anh ở cả hai phương diện nội dung và nghệ thuật Khóa luận cũng sẽ là một tư liệu phục vụ cho việc tìm hiểu về thể loại tạp văn nói chung và tạp văn Phan Thị Vàng Anh nói riêng Góp thêm tư liệu

để chân dung văn học của Phan Thị Vàng Anh trở nên hoàn thiện hơn

3 Đối tượng nghiên cứu và phạm vi khảo sát

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Trong khóa luận này, chúng tôi đi sâu tìm hiểu vấn đề Đặc sắc tạp

văn Phan Thị Vàng Anh trên một số phương diện nội dung và hình thức

thể hiện

3.2 Phạm vi khảo sát

Toàn bộ tạp văn Phan Thị Vàng Anh được tập hợp trong cuốn Tạp

văn Phan Thị Vàng Anh, NXB Trẻ, 2011

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

Với đề tài này, chúng tôi xác định nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể là: 4.1 Xác định vị trí của tạp văn Phan Thị Vàng Anh trong mảnh đất tạp văn màu mỡ hiện nay

4.2 Tìm hiểu đặc sắc tạp văn Phan Thị Vàng Anh trên một số phương diện nội dung

4.3 Tìm hiểu những đặc sắc tạp văn Phan Thị Vàng Anh trên một số phương diện nghệ thuật

5 Phương pháp nghiên cứu

Để thực hiện khóa luận này, chúng tôi chủ yếu sử dụng những phương pháp sau đây: Phương pháp phân tích – tổng hợp; Phương pháp so sánh - đối chiếu; Phương pháp thống kê – phân loại

6 Cấu trúc khóa luận

Ngoài Mở đầu, Kết luận và Tài liệu tham khảo, nội dung chính của

khóa luận được triển khai thành ba chương:

Chương 1 Giới thuyết về tạp văn và khái quát về tạp văn Phan Thị Vàng Anh

Chương 2 Đặc sắc tạp văn Phan Thị Vàng Anh trên một số phương diện nội dung

Chương 3 Đặc sắc nghệ thuật trong tạp văn Phan Thị Vàng Anh

Chương 1 GIỚI THUYẾT KHÁI NIỆM TẠP VĂN

VÀ KHÁI QUÁT VỀ TẠP VĂN PHAN THỊ VÀNG ANH

1.1 Khái niệm tạp văn

Trải qua một thời kì bị “lãng quên”, đến hôm nay tạp văn đã được công nhận như một thể loại văn học đứng bên cạnh các thể loại khác như tiểu thuyết, truyện ngắn, thơ… Tuy vậy, đây là một thể loại không thuần nhất, đã có nhiều nhà phê bình, nhà nghiên cứu và các học giả cố gắng đưa

ra các định nghĩa của riêng mình về tạp văn Nhìn chung, khái niệm tạp văn vẫn chưa được minh định rõ ràng Người ta gọi tạp văn bằng nhiều tên gọi khác nhau như tản văn, tạp bút, tạp cảm…

Bùi Quang Tịnh trong cuốn Từ điển Tiếng Việt đã định nghĩa: “Tạp

văn: nhiều loại văn lẫn lộn.” [1, 842]

Đại từ điển Tiếng Việt của tác giả Nguyễn Như Ý giải thích: “Tạp văn gồm nhiều thể tài linh hoạt như đoản thiên, tiểu phẩm, tùy bút” [2, 892]

Từ điển Tiếng Việt – Hoàng Phê viết: “Tạp văn là loại văn có nội dung rộng, hình thức không gò bó, bao gồm những bài bình luận ngắn, tiểu phẩm tùy bút”

Lật mở thêm các cuốn từ điển khác như: Từ điển văn học, Từ điển thuật ngữ văn học ta càng thấy những định nghĩa về tạp văn thật sự phong phú, đa dạng, phản ánh các quan điểm khác nhau của các nhà nghiên cứu

Từ điển văn học định nghĩa như sau: “Tạp văn là những bài văn nghị luận có tính nghị luận Phạm vi của tạp văn rất rộng, bao gồm tạp cảm, tùy bút, tiểu phẩm bình luận ngắn gọn Đặc điểm nổi bật là rất ngắn”

Từ điển thuật ngữ văn học (Lê Bá Hán - Trần Đình Sử - Nguyễn

Khắc Phi đồng chủ biên) đưa ra định nghĩa: “Tạp văn là những áng văn

tiểu phẩm có nội dung chính trị, có tác dụng chiến đấu mạnh mẽ Đó là một thứ văn vừa có tính chính luận sắc bén vừa có tính nghệ thuật cô đọng, phản ánh và bình luận kịp thời các hiện tượng xã hội… Phần lớn tạp văn mang yếu tố châm biếm, trào lộng, đả kích Có loại nhằm vào kẻ địch với đòn “giễu cợt chết người”, đánh trúng chỗ hiểm, có loại nhằm vào khuyết điểm của đội ngũ, vạch đúng sai lầm, trào phúng thành khẩn, trị bệnh cứu người” [3, 294] Các tác giả biên soạn cũng có sự phân biệt giữa tạp văn và

tản văn, không đồng nhất giữa tạp văn và tạp văn

Dương Tấn Hào cho rằng: “Theo nghĩa đen thì hai chữ tạp văn dùng

để chỉ những thể đoản thiên không đồng một thể với các tập thi ca, tản văn, tiểu thuyết và bi kịch đã thịnh hành từ xưa Ngày nay bản chất thứ tạp đã biến tướng và danh từ đó hiện giờ chuyên chỉ lối văn đoản thiên, những thiên tạp cảm giàu tính chất tranh đấu” [4, 444]

Theo Lỗ Tấn – tác giả tạp văn xuất sắc của văn học Trung Quốc: “Kì

thực cái gọi là tạp văn cũng không phỉa là món hàng mới mẻ, ngày xưa cũng đã có Phàm là văn chương, nếu xếp loại thì có loại để mà xếp, bất kể thể gì, mọi thể đều xếp vào một chỗ cả, thế là thành tạp” [5, 229]

Ta có thể thấy rằng, các quan niệm về thể loại này có sự khác nhau,

thậm chí đối ngược nhau Chẳng hạn, Đỗ Hải Ninh trong bài Ký trên hành

trình đổi mới xem tạp văn là một dạng nhỏ của tản văn và bày tỏ ý kiến:

“Chúng tôi quan niệm tản văn là một loại văn ngắn gọn, hàm súc, với khả năng khám phá đời sống bất ngờ, thể hiện trực tiếp tư duy, tình cảm của tác giả, bao gồm cả tạp văn, tùy bút, văn tiểu phẩm”

Còn nhà nghiên cứu Hoàng Ngọc Hiến lại xem tạp văn là một dạng

của ký, trong cuốn Năm bài giảng về thể loại Ký-Bi kịch-Trường ca-Anh

hùng ca-Tiểu thuyết ông viết: “Trong nghiên cứu Văn học Việt Nam đương đại, ký là một thuật ngữ dùng để gọi tên một thể loại văn học bao gồm

nhiều “thể” hay nhiều “tiểu loại” như bút ký, hồi ký, du ký, ký chính luận, phóng sự, tùy bút, tản văn, tạp văn, tiểu phẩm”

Tong bài Điểm sáng tản văn năm 2011 Dã Thảo lại cho rằng: “Tác

giả tản văn dùng phương thức trữ tình, tự sự, luân lí… để thể hiện tư tưởng, tình cảm, phản ánh chân thực đời sống hiện thực Tản văn có hình thức đa dạng, cũng có thể là tạp bút, bút ký, du ký Ngoài ra tản văn còn có

đề tài rộng mở, không bị hạn chế bởi thời gian, không gian”

Từ các quan niệm, định nghĩa trên, chúng tôi tạm thời đưa một nhận xét chung về thể loại tạp văn: Tạp văn là một thể loại văn xuôi ngắn gọn, súc tích, rất linh động, có thể viết về bất cứ vấn đề gì trong cuộc sống nhằm thể hiện thái độ và suy nghĩ của người viết, phù hợp với nhu cầu đọc của độc giả hiện đại Đồng thời, chúng tôi cũng rút ra một số đặc trưng về nội dung và hình thức của tạp văn như sau:

Nội dung cua tạp văn rất phong phú, đa dạng, có thể liên quan đến các vấn đề chính trị xã hội mang tính chính luận, cũng có thể là những thiên tạp cảm giàu chất trữ tình Đôi khi tạp văn tưởng chừng như “vu vơ”,

“vớ vẩn” nhưng lại mang giá trị tư tưởng sâu sắc

Nhiều sáng tác tản văn hiện nay mang đậm ý vị nhân tình thế thái, hoài cảm về sự chuyển mình của xã hội, sự thay đổi của con người trong sự biến đổi của tự nhiên

Như vậy, cuộc sống phức tạp, đa dạng, nhiều mâu thuẫn nghịch lý chính là chất liệu để tạp văn phản ánh đời sống Mỗi người cầm bút tùy theo năng lực và sở trường của mình mà hướng đến những đề tài khác nhau

Đặc trưng thẩm mỹ nổi bật của tạp văn là tính trữ tình Nhà văn sở dĩ

có thể sáng tác tạp văn, tản văn… là do có “cảm nhận” mà “giãi bày” cho nên tất yếu viết về những gì mà nhà văn đã tự mình trải qua, tự mình cảm thấy, cái tôi có trong nội tâm của mình

Tạp văn là thể văn tự do, phóng túng nhất, tất cả những yếu tố của thể loại, đối với tạp văn đều hết sức tự do, phóng túng, bất luận là chọn đề tài, lập ý hay là bố cục, kết cấu, hay vận dụng những phương thức biểu hiện

Ngôn ngữ của tạp văn súc tích, tươi mới, tự nhiên, mang đậm dấu ấn

cá nhân tác giả

Trên đây là những giới thuyết chung về tạp văn Vì đây là một thể loại linh hoạt nên chúng ta cũng cần có cái nhìn linh hoạt về thể loại này Mỗi cá nhân người cầm bút tùy vào cảm hứng, đề tài, phong cách viết khác nhau mà

có hnững trang văn khác nhau Đúng như học giả Lương Thục Thu của Trung Quốc từng nói rằng “có một cá nhân thì có một loại tạp văn”

1.2 Sự phát triển và nở rộ của tạp văn trong những năm gần đây

Trên thế giới, tạp văn là thể loại đã có từ lâu, các nhà khoa học, toán học, triết học như Bancon, Pascal, Montaign đều là những tác giả tạp văn nổi tiếng thế giới Văn học Trung Quốc cũng có những cây bút tạp văn nổi tiếng như Lỗ Tấn, Mạc Ngôn… Ở Việt Nam, không ít các nhà văn bên cạnh việc sáng tác các thể loại văn xuôi như tiểu thuyết, truyện ngắn, truyện dài còn viết cả bút kí và tạp văn Trong nền văn xuôi Việt Nam hiện đại, tên tuổi của Nguyễn Tuân gắn liền với thể tùy bút, các nhà văn khác như Vũ Trọng Phụng, Thạch Lam, Vũ Bằng, Nguyễn Huy Tưởng, Nguyễn Khải, Nguyên Ngọc… cũng rất nối tiếng với các tác phẩm bút kí, tùy bút, tạp bút, tạp văn Và những năm gần đây có những tên tuổi nổi bật lên như Dạ

Ngân, Nguyễn Ngọc Tư, Phan Thị Vàng Anh, Huỳnh Như Phương, Đỗ Chu,

Nguyễn Quang Lập… Năm 2005, quyển Tản mạn trước đèn của Đỗ Chu

nhận giải thưởng văn học của HNV Việt Nam đã mở ra thời kì tạp bút xuất

bản ồ ạt, riêng NXB Trẻ đã cho ra đời ba quyển tạp bút: Nghiêng tai dưới gió – Lê Giang, Tạp bút Mạc Can dày hơn ba trăm trang, Mùi của ngày xưa - Tạp

bút nhiều tác giả Sau một thời gian, những cuốn tạp văn rất chất lượng cũng

ra mắt bạn đọc: Yêu người ngóng núi, Gáy người thì lạnh – Nguyễn Ngọc Tư;

Cooktail thị thành – Dili; Ký ức vụn, Bạn Văn, Chuyện đời vớ vẩn – Nguyễn

Quang Lập; Sài Gòn tản văn – nhiều tác giả… Đó là còn chưa kể đến những

trang báo giấy và báo mạng đều có chuyên mục riêng giành cho tạp văn Có thể thấy tạp văn ngày càng nở rộ

Mặc dù thể loại này được nhiều người viết, nhưng có lẽ thật sự quan tâm và có hứng thú muốn theo đuổi và đạt được nhiều thành công tới mức chúng trở thành một bộ phận làm nên phong cách văn chương thì không nhiều Ta có thể điểm qua một số cây bút tạp văn nổi trội:

Tạp văn Nguyễn Khải lấy chất liệu hiện thực là những quang cảnh sự kiện, con người bình thường của cuộc sống hàng ngày, chủ yếu là môi trường quen thuộc với nhà văn: gia đình, bạn bè đồng nghiệp Tuy khai thác đề tài có phần hẹp nhưng tác phẩm của ông vẫn đạt đến mức độ khái quát cao Chính vì vậy tạp văn của ông mang dáng dấp những câu chuyện nhỏ nhặt hàng ngày song lại có sức chuyển tải những thông điệp lớn hơn

Khác với những tạp bút thường thấy trên các báo, tạp bút Mạc Can dài hơn nhiều và không dừng lại ở chuyện hoa lá cành, nó là những cuộc đối thoại “mật mã” với ai ông gặp bên bàn trà đá Đọc tạp văn Mạc Can, ta ngộ ra bao cảnh đời mà tác giả đã từng trải qua, ta tự làm đầy lên kinh nghiệm sống của chính mình

Tạp văn Nguyên Ngọc phong phú đa dạng, hầu như đề cập đến mọi vấn đề của đời sống trong xã hội Trong đó, đề tài về văn hóa, phát triển giáo dục được Nguyên Ngọc quan tâm chú ý nhất Nguyên Ngọc viết những câu chuyện có dung lượng nhỏ nhưng có tầm khái quát cao, phản ánh những vấn đề chính trị xã hội đang diễn ra hàng ngày xung quanh ta Kết cấu tác phẩm tạp văn cảu ông phần lớn đều là liên tưởng, tưởng tượng, hiệu quả hơn cho việc mở rộng ý nghĩa tạp văn

Cây bút Nguyễn Ngọc Tư không chỉ khẳng định phong cách riêng qua các tập truyện ngắn mà còn chứng tỏ một cây bút viết tạp văn đặc sắc Tạp văn Nguyễn Ngọc Tư hầu như đề cập đến mọi vấn đề của đời sống con người Nam Bộ Qua các trang tạp văn ấy, người nông dân Nam Bộ hiện lên lam lũ, cực nhọc, gặp nhiều khó khăn trong nền kinh tế thị trường Đọc tạp văn Nguyễn Ngọc Tư, ta thấy chúng mang đậm những nỗi buồn, phần nhiều nghiêng về tự sự

Nguyễn Quang Lập là một cái tên rất “hot” trong thời gian gần đây, khi ba cuốn tạp văn của ông được xuất bản và gây sốt Qua những câu chuyện được hồi tưởng, những chuyện tản mạn ta nhận ra những bài học đường đời sâu sắc, thấm thía nhưng vẫn mang nét hóm hỉnh, vui nhộn Ta còn nhận ra những nỗi buồn không tên, buồn về con người, về cuộc đời, về thời cuộc, về những điều tưởng như “vụn”và “vớ vẩn” nhưng đó là những tair nghiệm của một con người sống đích thực, sống thật, của một người thấy rằng làm người thật khó khăn

Trong các cây bút tạp văn có tiếng trong thời gian mười năm trở lại đây, cái tên Phan Thị Vàng Anh được độc giả yêu mến và đón đọc ngay từ những ngày đầu Đến bây giờ khi đọc lại những trang tạp văn của chị, ta thấy càng rõ sự thông minh, sắc sảo, một phong cách riêng biệt cuả một ngòi bút vừa thấu tình vừa đạt lý, có cái nhìn sâu sắc, triệt để trong mọi vấn

đề Có lẽ vì thế mà Nguyễn Trương Quý nhận định rằng tạp văn Phan Thị Vàng Anh mang sự quyết liệt – sự quyết liệt có mác Vàng Anh!

1.3 Khái quát về tạp văn Phan Thị Vàng Anh

1.3.1 Vài nét tiểu sử

Nhà văn Phan Thị Vàng Anh sinh ngày 18 tháng 08 năm 1968 tại Hà Nội, quê gốc tại huyện Cam Lộc tỉnh Quảng Trị Chị tốt nghiệp Đại học y khoa thành phố Hồ Chí Minh năm 1993, trở thành hội viên HNV Việt Nam năm 1996 Năm 2005, chị được bầu làm ủy viên Ban chấp hành HNV Việt Nam nhiệm kỳ VII Hiện nay, chị đang sống và làm việc tại thành phố Hồ Chí Minh

Phan Thị Vàng Anh là con gái của nhà thơ Chế Lan Viên và nhà văn

Vũ Thị Thường chị nổi tiếng trong giới văn nghệ sỹ là một người đầy sự kiêu hãnh, thông minh, mạnh mẽ, tự tin Là một người đa tài, Phan Thị Vàng thử sức trên nhiều lĩnh vực khác nhau: viết văn, viết báo, làm thơ, làm phim và ở công việc nào chị cũng giành được những thành công Có thể khẳng định, ngay từ những tác phẩm đầu tay chị đã thể hiện một phong cách riêng và được bạn đọc yêu thích

Ngoài ra, Phan Thị Vàng Anh cũng là nhiều công việc khác nhau: làm việc ở bệnh viện, từng quản lý phòng trưng bày tranh, làm kế toán cho một siêu thị ở thành phố Hồ Chí Minh Bởi vậy mà chị đã có được nhiều trải nghiệm thực tế, những kinh nghiệm phục vụ cho việc viết văn của mình

1.3.2 Sự đa năng của một nghệ sĩ

1.3.2.1 Phan Thị Vàng Anh – nhà thơ

Là “con nhà nòi”, được thừa hưởng tư chất của cả bố và mẹ, Phan Thị Vàng Anh từng được coi là thần đồng thơ, chị làm thơ từ rất sớm Năm

1977 (9 tuổi) Phan Thị Vàng Anh đã sáng tác bài thơ mà rất nhiều thiếu nhi

Việt Nam thời kì trước thuộc lòng: Mèo con đi học Bài thơ này đã được tổ

chức UNESCO trao giải thưởng Nhiều bài thơ khác của Phan Thị Vàng

Anh niên thiếu được đăng trên các báo Khăn quàng đỏ, Kim Đồng và được

bạn đọc thiếu nhi yêu thích

Tập thơ Gửi VB (2006) đã đánh giấu sự trở lại của Phan Thị Vàng

Anh với tư cách một nhà thơ Tính đến nay đó là tập thơ duy nhất của chị nhưng lại là tác phẩm rất thành công – được trao giải thưởng của HNV Hà

Nội 2007 Gửi VB là tập thơ của đời thường, giản dị mà tinh tế Có thể khẳng

định: “Gửi VB là triết kí của cái đơn giản trong cuộc sống, trong sự sáng tạo” (Lê Hồ Quang) [6] Một trong những điểm nổi bật nhất của tập thơ là cách nói mô tả và phát hiện lại đời sống tinh thần một cách tinh nhạy Đọc thơ của Phan Thị Vàng Anh ta nhận ra một tâm hồn rất tinh tế trong cảm nhận, rất trí tuệ khi ghi nhận có chọ lọc các chi tiết trong đời sống

1.3.2.2 Phan Thị Vàng Anh – một cây bút truyện ngắn đặc sắc

Phan Thị Vàng Anh có số lượng truyện ngắn tương đối nhiều, hơn bốn

mươi lăm truyện được in trong các tập Khi người ta trẻ (NXB HNV Việt Nam, Hà Nội, 1993), Hội chợ (NXB Trẻ, thành phố Hồ Chí Minh, 1995),

Truyện ngắn Phan Thị Vàng Anh (Nguyễn Trọng Nghĩa biên soạn, NXB

Công an nhân dân) Mới đây, truyện ngắn Phan Thị Vàng Anh được NXB

Trẻ tập hợp lại và in trong cuốn Truyện ngắn Phan Thị Vàng Anh (2011)

Với thể loại truyện ngắn, Vàng Anh đã thể hiện một lối viết, cách suy nghĩ, cách nhìn đời khác lạ, một ngòi bút vô cùng tinh tế trong các chi

tiết nghệ thuật Nhà nghiên cứu Huỳnh Phan Anh đã nhận định: “Đọc Phan

Thị Vàng Anh tức là tìm đến, làm quen với cái thế giới rất gần gũi và cũng rất xa lại của những tâm hồn trai gái với những ưu tư, những quan hệ ràng buộc, những biến cố trong vượt ra ngoài cuộc sống đời thực hàng ngày”

[7] Những truyện ngắn như Khi người ta trẻ, Cha tôi, Kịch câm, Hoa

muộn, Con trộm… đã để lại những ấn tượng khó phai trong lòng độc giả

1.3.2.3 Phan Thị Vàng Anh – Người làm phim

Phan Thị Vàng Anh còn khẳng định tài năng trong lĩnh vực viết kịch

bản phim, bộ phim tài liệu có cái tên ngộ nghĩnh Trong phường Thành

Công có làng Thành Công do chị viết kịch bản, quay phim và làm đạo diễn

Phim được chiếu năm 2004 tại Hà Nội trong chương trình phim tư liệu

Sống ở thành phố Với phim tài liệu này, Phan Thị Vàng Anh đã đem đến

cho khán giả một cái nhìn rõ nét và sâu sắc hơn về đời sống của người dân

đô thị “Đấy là cách nhìn cuộc sống không công thức, không sáo mòn,

không giáo điều, là không phải nhìn về người khác mà sống với người khác, là tính hài hước và nhân bản khi nhìn cuộc sống” [8]

1.3.3 Khái quát về tạp văn Phan Thị Vàng Anh

Bạn đọc biết đến Phan Thị Vàng Anh của thể loại tạp văn là qua các bài viết trên các tờ báo từ những năm 1997, 1998 với bút danh Thảo Hảo

Cái tên Thảo Hảo được biết đến nhiều hơn khi chị đảm nhận mục Tôi nghe,

đọc, thấy của báo Thể thao Văn hóa những năm 2002, 2003, 2004 Và khi

các bài viết này được tập hợp trong cuốn Nhân trường hợp chị thỏ bông thì

bút danh Thảo Hảo đã gây nhiều bất ngờ thú vị cho độc giả Ngay lập tức, người ta xếp tác giả của chúng vào hàng những cây bút xuất sắc nhất của thể loại này Tiếp tục phát huy khả năng viết tạp văn của mình, chị viết bài

cho mục Có thể các đại biểu chưa biết của báo Đại biểu nhân dân năm

2005, 2006 với bút danh An Bàng Ngoài ra, Phan Thị Vàng Anh còn viết

tạp văn cho các báo Tuổi trẻ, Tia sáng, Thời báo kinh tế Sài Gòn Các bài

tạp văn của chị được đông đảo độc giả đón nhận bởi khả năng cung cấp các thông tin thời sự nóng hổi đồng thời các vấn đề nhức nhối, những nghịch lý của xã hội được đưa ra mổ xẻ bằng cái nhìn vừa trng thực vừa khách quan, đầy tính thuyết phục Phan Thị Vàng Anh không hoa lá cành mà đưa người đọc nhìn trực diện vào vấn đề, phân tích thấu triệt bằng giọng điệu nhiều

khi vừa dửng dưng, vừa mạnh bạo khiến người đọc đôi lúc giật mình vì nhận ra bản thân đã sống hời hợt hoặc bị mù mờ trước những vấn đề gần gũi ngay trong đời sống Tính đến nay, chị đã có gần tám mươi tạp văn Xét

về số lượng có lẽ đây không phải là một con số ít nhưng cũng chưa được coi là nhiều so với một số tác giả tạp văn khác Văn chương vốn coi trọng

“quý hồ tinh bất quý hồ đa”, với vốn tạp văn của mình, Phan Thị Vàng Anh

đã được độc giả mến mộ, khẳng định được phong cách riêng, không hề bị lẫn vào cả vườn tạp bút đang nở rộ

Chương 2 ĐẶC SẮC TẠP VĂN PHAN THỊ VÀNG ANH TRÊN PHƯƠNG DIỆN NỘI DUNG

2.1 Những trang viết đậm tính thời sự

Nói tạp văn Phan Thị Vàng Anh mang đậm tính thời sự, chúng tôi muốn khẳng định đề tài mà tạp văn Phan Thị Vàng Anh hướng đến là những vấn đề có tính chất nóng hổi trong đời sống xã hội, những vấn đề đang được đông đảo mọi người quan tâm

Bằng một lý trí sáng suốt, Phan Thị Vàng Anh đã đưa những vấn đề đang thu hút dư luận nên trang viết một cách thẳng thắn và dân chủ Phần

lớn các bài tạp văn đậm tính thời sự là những bài được đăng trong mục Tôi

nghe, đọc, thấy của báo Thể thao văn hóa và mục Có thể các đại biểu chưa biết của báo Đại biểu nhân dân Các bài viết như: Ai dám nhận là mình xấu

xí, Giao trứng cho ác, À… ở Việt Nam mình cái đó rất khó nói, Tư cách con cá, Cụ Rùa thuộc biên chế bộ nào, 150 diễn viên bằng 75 cân thịt, Nếu tao là nhà nước, Hà Nội có những việc rất không tinh ý, Chất vấn, chất vấn, chất vấn nữa…khi được đăng báo đã đem đến cho người đọc cách

nhìn nhận nhiều chiều về vấn đề có tính chất thời sự Ngay cả khi, những vấn đề ấy không còn “hot”, ít được quan tâm hơn trước nhưng khi chúng ta đọc lại trang văn của Thảo Hảo ta vẫn nhận ra những điều mà tác giả đề cập là chưa bao giờ cũ

Chẳng hạn như vấn đề quy hoạch đô thị phải đi đôi với việc bảo tồn những công trình mang giá trị truyền thống sẽ là chuyện chẳng bao giờ cũ trong tình hình phát triển kinh tế như hiện nay Và vấn đề ấy đã được Vàng

Anh phân tích thấu triệt trong bài Ai dám nhận là mình xấu xí Bài tạp văn

viết về một việc cụ thể là lãnh đạo thành phố Hồ Chí Minh quyết định dẹp Bến Bình Đông để làm đại lộ ĐôngTây nhưng người đọc có thể liên tưởng

đến nhiều dự án khác trên khắp đất nước cũng đang chạy theo sự đổi mới

và quên đi việc bảo tồn những “vốn cổ” của dân tộc

“Bạn đã đi Đà Lạt chưa? Đến Sài Gòn chưa? Đã về những làng Bắc

Bộ chưa?

Nếu chưa, thì bạn nên đi Bạn nên đi sớm

Đi trước khi những biệt thự bị bỏ hoang đến tàn lụi

Đi trước khi rêu trên tường chùa bị cạo và tượng bị sơn son thếp vàng

Đi trước khi thành phố lớn muốn tạo dấu ấn hiện đại khổng lồ, dẫm lên chính những khẩu hiệu bảo tồn vốn cổ mà mình đã hô hào trước đó”

[10, 27]

Phan Thị Vàng Anh luôn nhìn vấn đề từ khái quát đến cụ thể, chứ không phải là từ một hiện tượng đang được dư luận đông đảo quan tâm mà suy diễn ra những vấn đề to tát Sau khi phân tích một cách thấu đáo và thuyết phục những “vốn cổ” mà bến Bình Đông đang có và cái bất lợi của

chiều hướng “hiện đại hóa” Phan Thị Vàng Anh đã đặt ra một giả thiết: “thử

tưởng tượng hai mươi năm sau thôi, những khu nhà cổ (chưa bị đập) ngày hôm nay lên bưu ảnh Và sẽ có những người chỉ cho con cái mình mà nói :

“Chỗ này ngày xưa bố (mẹ) có đi qua, đẹp lắm” Và có những người không dám chỉ tay vào ảnh mà nói: “Cái khu này chính bố đã kí quyết định đập đi”

[10, 29] Vậy là Vàng Anh đã tự đặt mình và người đọc vào tình huống trớ trêu để giúp người đọc lựa chọn Đến bây giờ, khi đại lộ Đông Tây đã được đưa vào sử dụng có ai vẫn thầm tiếc nuối một thời bến Bình Đông

Bài viết Giao trứng cho ác cũng đề cập đến một vấn đề nóng muôn

thuở là tình trạng giáo dục ở Việt Nam Sau khi phân thích một đề thi tốt nghiệp tiểu học rất ngớ ngẩn của Sở GD-ĐT Cần Thơ, Phan Thị Vàng Anh

đã cho ta thấy tình trạng bất cập của giáo dục hiện nay, mà nói theo cách của Vàng Anh thì ngành sư phạm nước ta thật “lẩn thẩn” và chị chỉ ra rằng

có những người đã kém về năng lực nhưng lại làm sư phạm, họ “sợ nhất

học sinh đi lang thang vào rừng, bứt về một bông hoa và hỏi họ: “Cái gì đây” Cái gì vượt qua sức họ là họ thấy nguy hiểm Và đối với những con sâu của ngành sư phạm, không có gì nguy hiểm hơn là sự sáng tạo, tự do tìm hiểu của học trò” [10, 94] Và cuối cùng Phan Thị Vàng Anh kết luận:

“Vấn đề giáo dục nước mình là hình như không có thuốc trừ sâu, nếu không nói rằng đây còn là môi trường cho sâu phát triển Và với một nền giáo dục dung dưỡng cho những sự lẩn thẩn như đã dẫn chứng ở trên, thì việc đẻ con ra, ngoài những lo âu về tài chính, sức khỏe, nuôi nấng…, bạn còn phải tính đến một nỗi lo khác – nỗi lo “giao trứng cho ác”- là một ngày kia nó sẽ phải đến trường” [10, 95] Bài tạp văn vừa nêu được vấn đề

đang gây tranh cãi – việc ra đề thi thế nào cho phù hợp của Sở GD-ĐT Cần Thơ - vừa đặt ra nhiều suy nghĩ cho ta về tình trạng giáo dục của Việt Nam Cho đến bây giờ vấn đề về giáo dục và đổi mới giáo dục vẫn chưa bao giờ

là “nguội”

Làm rõ hơn về những vấn đề của ngành giáo dục, bài viết Món nợ

ngành giáo dục đã nhìn thẳng vào công việc biên soạn SGK, những bất cập

khi biên soạn SGK Phan Thị Vàng Anh đã chỉ ra việc biên soạn kiến thức trong sách giáo khoa chưa phù hợp với trình độ nhận thức của lứa tuổi và điều đặc biệt là cần có sự liên kết giữa các thế hệ từ bộ SGK mà những người soạn sách chưa làm được Chị cũng thấy rằng học trò không phải là những chuột bạch để ta thí nghiệm, để sau khi nhận ra bất cập lại đòi đổi thay, học trò sẽ lại có sách cải cách Cuối cùng, Phan Thị Vàng Anh kết

luận: “Và nếu sách cứ cải cách như thế này, thì cái món nợ “tình nghĩa

giáo khoa thư” của ngành giáo dục với các thế hệ người Việt Nam chỉ càng chồng chất mãi lên thôi” [10, 100]

Những vấn đề có tính chất thời sự vốn dĩ đã nhiều, và khi viết về các vấn đề ấy, người viết cũng cần có cách nhìn từ nhiều chiều khác nhau, để nhìn sự việc một cách vừa tổng thể vừa kĩ lưỡng Đọc tạp văn Phan Thị Vàng Anh, ta có thể thấy rõ những cái nhìn nhiều chiều ấy vào những vấn

đề đang được quan tâm Tiêu biểu như trong bài viết có cái tên ngộ nghĩnh:

Cụ Rùa thuộc biên chế bộ nào? Ta tưởng Phan Thị Vàng Anh đang viết về

một câu chuyện đùa mà lại không phải vậy, vấn đề chị đưa ra rất nghiêm túc, thậm chí có ý nghĩa hệ trọng: việc vệ sinh môi trường, đảm bảo cảnh quan môi trường Thời gian trước, rộ lên chuyện “Cụ Rùa” ở Hồ Gươm bị bệnh, do hồ bị nhiễm bẩn, người ta vớt cụ lên để lo chạy chữa cho cụ Nhưng xét đến cùng, vẫn không có cơ quan nào nhận trách nhiệm Và rồi

tác giả lên tiếng chỉ ra nguyên nhân: “Xét cho cùng, tất cả chỉ tại…cụ Rùa

Cụ không thuộc biên chế bộ nào rõ ràng để người ta quy trách nhiệm Cụ

là một niềm tự hào chung nên bắt buộc phải có những thiệt thòi riêng Điều này, khi cho mượn kiếm, tổ tiên cụ đã không ngờ tới” [10, 136]

Ngòi bút của Phan Thị Vàng Anh cũng không bỏ những vấn đề chính trị nhạy cảm, khi mà các phiên chất vấn trong Quốc hội đang thu hút dư

luận quan tâm thì trong bài Chất vấn, chất vấn, chất vấn nữa, chị đã mạnh

dạn nói về tình trạng chung trong việc chất vấn những người lãnh đạo của

các bộ, ngành hiện nay: “Chất vấn như hiện nay thì các bộ trưởng chỉ cần

bình tĩnh một tí, “nhã” một tí, là “thoát” Đại biểu đặt ra câu hỏi Bộ trưởng chỉ cần đứng lên nhận về chủ quan còn thiếu sót, còn buông lỏng trong quản lý, còn phải cải tiến nhiều về thủ tục, còn đang nghiên cứu đây, rồi bảo khách quan còn nhiều cái khó, khó lắm… Thế là xong Đại biểu không được vặn vẹo ngay lúc đó Còn có muốn vặn thêm thì phải vặn sau đó một lúc, lần lượt sau các đại biểu khác, lúc ấy cũng đã cụt hứng hết rồi.”

[10, 283] Phan Thị Vàng Anh đã nhìn bằng con mắt của nhiều người dân để

nhận thấy: “bộ máy của ta quả thật khó mà trông cậy vào, vì nó có nhiều

“tình người” mà thiếu “tính máy” Nó có quá nhiều khoảng du di tình cảm

để mà kẻ xấu, người vô trách nhiệm, và người khéo nói lọt qua dễ dàng, hết

kỳ này đến kỳ khác” [10, 284] Như vậy, tác giả bài viết đã đứng trên tinh

thần dân chủ để thẳng thắn góp ý, mong muốn, hi vọng sự linh động hơn, mang tính giải pháp hơn của những lần chất vấn Quốc hội kế tiếp

Đọc các tạp văn khác của Phan Thị Vàng Anh, ta thấy rõ, hầu như vấn đề nào có tính thời sự cũng được chị quan tâm và đưa lên trang viết Chẳng hạn chuyện ở Hà Nội có một thời gian trên vỉa hè xuất hiện rất

nhiều biển CẤM – trong bài Hà Nội: Có những việc rất không tinh ý [10,

235] Chuyện còn đáng nói ở chỗ những biến cấm này được sơn nền đỏ, viết chữ vàng – giống màu cờ Tổ quốc, và khiến cho bộ mặt của thủ đô thêm phần ngột ngạt, thiếu văn minh Rồi chuyện cần tiêu hủy gà, vịt trong dịch cúm thế nào cho hợp lí và tránh những thiệt hại không đáng có cũng

được tác giả viết mạnh tay trong bài 150 diễn viên = 75 cân thịt [10, 137] Trong bài Giá như tỉnh ta bớt vài phút cho người nghèo Phan Thị Vàng

Anh đã nói về việc thành phố Hồ Chí Minh cho bắn pháo hoa trong thời gian dài và liên hệ tới việc hai tỉnh Phú Yên và Quảng Nam không bắn pháo hoa để dùng số tiền 370 triệu đó sẽ chi tiêu vào việc hỗ trợ các hộ nghèo trong tỉnh Đối với tác giả, đây là việc làm rất có ý nghĩa và cảm động Những lời bàn của Phan Thị Vàng Anh đã khiến người đọc liên hệ đến tình hình đời sống chung, sự phân biệt giàu nghèo, và những khoản chi thực sự có ý nghĩa đối với đời sống chung của nhân dân

Như vậy là với những vấn đề nóng hổi, ngòi bút của Phan Thị Vàng Anh cũng bắt sóng rất kịp thời, cung cấp thêm thông tin cho độc giả, mở ra những cách nhìn khác nhau Đọc tạp văn Phan Thị Vàng Anh người ta thấy những câu chuyện thời sựu trở nên dễ tiêu hóa và sinh động hơn rất nhiều

2.2 Giàu ý nghĩa xã hội

Một trong những đặc trưng nội dung của thể loại tạp văn là viết về chính đời sống hiện thực, đưa những vấn đề của đời sống lên trang viết, vì vậy mà nội dung của tạp văn đặc biệt phong phú, chạm đến mọi ngóc ngách của đời sống, mổ xẻ những vấn đề của cuộc sống Chính vì thế mà tạp văn luôn mang ý nghĩa xã hội sâu sắc

Phan Thị Vàng Anh có khả năng nhìn ra vấn đề theo nhiều chiều, từ

đó lật lại vấn đề Vàng Anh chỉ ra cho ta thấy những cái vô lý, quái đản

trong những chuyện tưởng như không có gì để nói (Cái bệnh hòn non bộ,

Ai sẽ làm việc này đây, Gửi Đoàn của tôi, Học phí trả bằng máu, Cái không thuộc về y đức, May mà không biết vẽ, Tôi nghi ngờ ông Hê-ghen, Chuyện tiểu tiết, Con ngựa không phải là con chó, Đầu năm nghĩ đến một chuyện con con, Đánh kẻ ngã ngựa…) Ta thấy qua những trang viết này,

Vàng Anh đã nhìn thẳng vào những nghịch lý của xã hội, mổ xẻ nó để tìm

ra nguyên nhân của căn bệnh Giúp người đọc rút ra những ý nghĩa, hiểu sâu hơn các vấn đề của xã hội

Với những cái phi lý, thậm chí quái đản của xã hội Vàng Anh đã soi chiếu vào sự việc bằng cái nhìn của lý trí sáng suốt, chỉ ra cho mọi người thấy những điều vô lý trong những điều mà ta tưởng là có lý và bỏ qua, chẳng chú ý tới

Trong bài viết Tôi cũng muốn ăn cắp, tác giả đã nói về một thưc

trạng trong các thư viện hiện nay:

“Ở thư viện tôi đến đọc, nội quy ghi rõ:

 Sáng: từ 7h30 đến 11h30

 Chiều: từ 13h30 đến 16h30

Và chỉ cấp thẻ cho những người có công ăn việc làm đàng hoàng, có

cơ quan chứng nhận, hoặc không thì cũng phải là sinh viên, học sinh; tức

là bọn không thể đến thư viện vào cái giờ thư viện mở cửa được

Nội quy ngặt nghèo trái khoáy khiến thư viện trở thành chốn riêng của bọn mọt sách (cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng, cả về phương diện con người lẫn côn trùng)” [10, 33]

Khi đọc những dòng này, ta mới ớ người nhận ra giờ giấc hoạt động của cái thư viện đúng là hết sức vô lý – điều mà từ trước đến giờ ta vốn thấy là hiển nhiên đúng nên không để ý quan tâm Từ chuyện giờ giấc không hợp lý của thư viện Phan Thị Vàng Anh đã bàn tiếp về vấn đề có ý nghĩa hơn nữa đó là “sự bình đẳng trước sách” Ai cũng hiểu sách thư viện

là tài sản chung, phục vụ nhu cầu của bạn đọc nhưng “Chỉ khi nào, sau giờ

hành chính, anh thợ máy ham đọc đã tắm rửa thơm tho được ngồi đàng hoàng trong thư viện, chị kế toán trốn người yêu có thể lẩn quẩn giữa các

kệ sách đến tận 10h tối, hoặc anh kĩ sư thất nghiệp không có nhiệm sở nào (nhận đóng dấu làm thẻ) vẫn giết được thời gian cả ngày trong thư viện, thì khi đó chúng ta hẵng nói là có sự bình đẳng trước sách” [10, 34] Bản

thân cá nhân tác giả cho rằng việc có một anh nhân viên thư viện ăn cắp sách tuồn ra ngoài, không phải để bán theo kiểu giấy vụn mà bán theo diện sách quý cho các nhà sách cũ thế cũng…được, Phan Thị Vàng Anh muốn nhấn mạnh đến vấn đề ý nghĩa sử dụng, một vật từ-vô-dụng-chuyển-sang-hữu-dụng Rõ ràng, những quyển sách ấy khi đưa ra ngoài sẽ được người yêu sách sờ tới tự do chứ không phải là nằm phủ bụi trong thư viện, trở

thành miếng ngon của bọn mọt sách Và tác giả kết luận: “Đám sách

kia…giang hồ tơi tả ngoài chợ đời một tí, mà được tiếp xúc với nhiều người, nhiều giới cũng còn hơn” [10 35]

Bên cạnh việc chỉ ra cái phi lý từ việc mà ít người nhận ra như chuyện thư viện và những quyển sách như ở trên, Phan Thị Vàng Anh còn phơi bày những sự phi lý mà ai cũng biết nhưng vẫn để cho sự việc xảy ra

một cách đáng tiếc, tiêu biểu là bài viết Cái không thuộc về y đức Từ

chuyện mọi người nô nức kỉ niệm ngày thấy thuốc Việt Nam nhà văn đã đề

cập đến vấn đề nhạy cảm, về cái tưởng như “bé nhất mà thật ra lại rất to

của các bệnh viện nước mình, ấy là khu nhà vệ sinh, tắm giặt” [10, 155]

Phan Thị Vàng Anh đã chỉ cho ta thấy một sự thật: dù là ở bệnh viện to hay

nhỏ thì “cái khu vực tối quan trọng này lại ẩm thấp và tối tăm, tanh tanh

mùi bông băng, đen tù mù soi những sọt đầy giấy và rác”, “bên trong không có đến một cái đinh móc áo, một cái gương con tối thiểu tiện nghi Chỉ có một cái xô bẩn, mấy cái vòi, và nước thì lạnh toát Bồn vệ sinh thì rất bẩn, người nhà thà nhịn còn hơn phải rung mình” [10, 156] Và tác giả

đã nêu ra một chân lý: “người ta sợ bệnh nhiều phần không phải vì bệnh

mà là vì sự mất vệ sinh của bệnh viện” Bài viết của Phan Thị Vàng Anh

khiến người ta nhận ra rằng, có biết bao vấn đề trong cuộc sống gắn bó với những nhu cầu tối thiểu nhất của con người nhưng đã không được quan tâm đúng mức, thậm chí dưới mức cho phép Trang văn của nhà văn làm cho bất cứ ai đọc được cũng cảm thấy trăn trở, tự đặt ra những câu hỏi, thế nhưng dù có biết đáp án ta vẫn đành ngậm ngùi bó tay Có những vấn đề nan giải, chẳng thể giải quyết trong ngày một ngày hai, nhưng ít nhất nhờ

có các bài viết của Vàng Anh mà ta nhận thức rõ hơn về các vấn đề xã hội

Đó là những câu chuyện rất gần gũi, như chuyện về nông nghiệp trong bài

Tư cách con cá Với bài viết này, ngòi bút của Phan Thị Vàng Anh hướng

về…con ốc bươu vàng và con cá chim trắng (biển) qua đó thấy sự chậm chạp và vô lý của Viện nghiên cứu nuôi trồng thủy sản khi mà biết rõ tác hại của ốc bươu vàng nhưng không có quyết định kịp thời để ngăn chặn tình trạng lan rộng của loại ốc bươu nguy hiểm này cũng như không có nỗ

lực xếp loại nhanh và phân biệt giữa cá hổ với cá chim trắng nước ngọt, khiến cho cá chim trắng biển bị nhìn như một “tội phạm” Kết thúc bài viết,

tác giả đành ngậm ngùi : “ Anh cá chim trắng biển ơi Nếu anh đã nằm trên

thớt cơ chế nước tôi, thì anh phải hiểu cái sự không rõ ràng nó có trong vô vàn lĩnh vực Và tập cho người ta dám nói “Có” hay “Không” một cách rõ ràng có lẽ còn phải rất lâu, biết đâu lúc đó những giống ưu việt như anh đã thành tuyệt chủng” [10, 133]

Nguyễn Ngọc Tư cũng có bài viết về cái khổ của người nông dân

trước dịch ốc bươu vàng: "Tôi đi học xa, chiều thứ bảy về nhà bắt ốc Cả

nhà bắt ốc, cả xóm bắt ốc, cả tỉnh bắt ốc Lúc sức trẻ tôi rệu rã thì má tôi vẫn chăm chăm từng con ốc theo mỗi bước chân thụt lút dưới sình phải lượm lại ốc để gieo sạ đợt hai Má già sọp như trăm ngày góp lại Mắt tôi nhức, rụng xuống những giọt nước mắt trong và mặn " (Mơ thấy mùa đang tới) Đọc những dòng chữ này ta thấy xót xa, thương cho nỗi khổ của

người nông dân Còn đọc bài viết của Vàng Anh với những dẫn chứng khoa học cụ thể, thái độ cứng rắn và đanh, ta lại thấy tức tối trước cơ quan

vô trách nhiệm đẩy người nông dân vào nạn ốc bươu vàng Sự khác nhau này có lẽ là do Phan Thị Vàng Anh đã viết bằng cái nhìn phân tích của một lối tư duy sắc sảo chứ không đậm cảm xúc như Nguyễn Ngọc Tư

Nhưng không phải lúc nào Vàng Anh cúng tư duy lý trí, vẫn có

những bài viết mang theo sự đồng cảm xót xa của tác giả, Để bóp (gần)

chết lòng yêu nghề là một dẫn chứng tiêu biểu

Bài viết nói về một kỉ niệm của tác giả vào ngày cuối tuần: đi xem xiếc nhưng bàn đến việc lớn hơn, đó là lòng yêu nghề của diễn viên xiếc Tác giả nhận ra rằng khi mà đời sống con người càng ngày được nâng cao thì những thú vui cũng dần thay đổi Dường như người ta quay lưng với xiếc, có quá ít khách đến xem Thế mà những diễn viên xiếc vẫn diễn hết

lòng cho số người xem “lèo tèo” bên dưới Nhà văn thấy xót xa khi: “nước

ta đã giàu hơn, rạp đã to hơn, trẻ con không cần ngoan bằng ngày xưa cũng có thể được đi xem xiếc, thì sao lòng yêu nghề của diễn viên lại bị đem ra thử thách thế này” [10, 76] Trong lời lẽ của chị mang theo dư vị

vừa xót xa vừa tiếc nuối, thương cho các diễn viên xiếc, tiếc cho nghiệp xiếc Và bằng tình cảm đó của mình, Vàng Anh đã đưa ra biện pháp để

động viên lòng yêu nghề: “Nếu như mỗi người trong chúng ta chịu khó một

năm dẫn con đi xem xiếc một lần, trước là để nó có được thú vui tuổi thơ, sau là mình ôn lại tuổi thơ của mình với nó, sau nữa (tí ti thôi cũng được), nghĩ việc này như mình đem bao bột của mình đến xay cho ông già vui, thì những buổi diễn xiếc như hôm nay đớ đáng thương biết bao Mà còn cao hơn nữa, nhìn tấm gương những nghệ sỹ xiếc, cái lòng yêu nghề trong chúng ta, lâu nay tưởng đã chết, biết đâu lại tự nhiên mà sống dậy thì sao!” [10, 77] Nếu không có những tình cảm xót xa, sự cảm thông thì nhà

văn đã không viết được những trang văn rất có tình người ấy

2.3 Những bài học về phép ứng xử

Câu chuyện về lòng yêu nghề của các diễn viên xiếc xét cho đến cùng đó là cách ứng xử của con người với nhau để cuộc sống có “tình” hơn Tạp văn của Phan Thị Vàng Anh cũng có nhiều trang viết giúp ta nhận

ra nhiều bài học về cách ứng xử Không chỉ là những trang viết về phép ứng xử với cuộc sống, với những người xung quanh mà còn là ứng xử với chính con người mình

Từ thực tế cuộc sống con người hiện đại ngày nay đang ngày càng

đánh mất đi sự trọng lời hứa của mình, nhà văn đã viết về Chữ tín như một

cách để giúp người đọc nhìn nhận thấu đáo hơn về việc giữ chữ tín – đó cũng là một cách ứng xử của con người đối với những người xung quanh Phan Thị Vàng Anh khẳng định “ chữ tín muôn hình vạn trạng”, và tác giả

cũng chỉ ra rất nhiều hình thức thất tín, người Việt hiện đại quen thất tín

đến mức: “Chỉ cần một anh nào hẹn giò nào đến đúng giờ ấy, mượn cái gì,

trả cái nấy đúng ngày, là đã được coi là… Tây!” [10, 17] Và tác giả cũng

lập luận một cách sắc sảo: “Chữ tín mà trong tâm trí người Việt ta, chắc

hẳn là cao quý và vô vọng, đến nỗi cuối cùng phải dùng đến vàng mà đảm bảo Những tên ngân hàng Thương Tín, những tên tiệm vàng Bảo Tín, Tín Phát là thí dụ Vậy những hàng vải hoặc trái cây, những mặt hàng bé hơn chắc hẳn không đáng để chữ tín phải ra mắt?” [10, 18] Đối với Phan Thị

Vàng Anh, con người cần giữ chữ tín trong bất cứ hoàn cảnh nào, thế

nhưng: “Chúng ta, quả thực chưa có bản năng giữ chứ tín, khởi đầu là việc

nhỏ nhất: đúng giờ Lại nữa, có quá nhiều thứ lạc hậu có thể dùng để giải thích: kẹt xe, cúp điện, không ai nhắn lại…” [10, 19] Đọc bài viết của

Phan Thị Vàng Anh, độc giả luôn có cơ hội nhìn lại chính mình, trong trường hợp này cũng vậy Tự xem lại bản thân, liệu có mấy ai đảm bảo là mình chưa từng thất tín trong cuộc sống Và khi bạn thất tín cũng là khi bạn

đã cư xử không tốt với người khác và với chính mình, rõ ràng đã tự hạ thấp mình trong sự đánh giá của người khác Thất tín với người khác rồi đến lúc người khác thất tín với bạn cũng là một chuyện dễ hiểu Với những dẫn chứng sinh động mà Phan Thị Vàng Anh đưa ra trong bài viết, bản thân chúng ta – những người đọc như có cơ hội “thức tỉnh”, nhìn nhận lại chính mình và quan niệm về chữ tín của mình

Bài học về cách ứng xử với cuộc sống có khi lại được tác giả viết

thông qua việc viết cảm nhận về một cuốn sách (Người bệnh ung thư đi tìm

ý nghĩa cuộc sống, NXB Trẻ 1999) nhưng qua bài viết ấy, ta nhận ra điều

mà nhà văn muốn gửi gắm là cách ứng xử với chính mình, đối với những

điều tất yếu sẽ xảy đến với mình: Học cách chết Tác giả đã tự đặt ra câu hỏi cho chính mình và cho cả người đọc: “Làm sao để thấy cái chết là nhẹ

nhàng đây?” và lần lượt nhà văn dẫn ra các cách hiểu về cái chết nhưng có

vẻ như không có cách hiểu nào chấp nhận được vì : “Có lý thuyết nào làm

người ta nguôi được nỗi buồn, khi đến một cái hạn cận kề mà mình đã biết,

và cái cuộc đời là duy nhất này, thế là, xong mọi nỗ lực từ trước đến nay chẳng để làm gì nữa Từ đây cho đến mãi mãi, chẳng bao giờ được quay trở lại, để bước đi trên đường, để vuốt ve một con chó, để ngồi uống cà phê vào những sáng chẳng đi làm…” [10, 42] Phan Thị Vàng Anh đã trăn trở,

đã day dứt khi nghĩ đến một ngày mình cũng có sự kết thúc ấy Vượt lên trên nỗi sợ hãi, Phan Thị Vàng Anh đã sáng suốt khi đưa ra kết luận rằng:

“phải biết cách chết sao cho ra chết trước đã, thì họa chăng mới sống ra hồn” [10, 44] Nói một cách khác, hãy sống một cách thật xứng đáng để

đến một ngày khi từ giã cuối đời, ta không có gì phải hối tiếc, “để trong

mắt người thân, mình không phải là gánh nặng” [10, 43] Khi bạn sống hết

tốt, sống hết mình cũng là lúc bạn đã biết đối xử tốt với chính mình,với những người xung quanh và với chính cuộc sống của bạn

Lật mở những trang tạp văn của Phan Thị Vàng Anh ta sẽ thấy có nhiều bài viết mang đúng tính chất của một người có con mắt nghệ thuật đi

phê bình nghệ thuật mà cụ thể ở đây là những bộ phim (Sự hấp dẫn của lưu

manh, Cái bệnh hòn non bộ, Ra về lúc giải lao ) Nhưng qua một số bài

viết ấy, ta lại thấy đằng sau nó là bài học về cách ứng xử nên có của những người làm nghệ thuật

Trong bài viết có một cái tên rất “chợ búa” là Ai cho mày chê con tao

xấu, Phan Thị Vàng Anh đã viết về một tình trạng phổ biến là khi một tác

phẩm nghệ thuật bị chê thì tác giả của nó sẽ lớn tiếng lên báo chê bài chê

ấy, dùng đủ mọi cách biện minh để chỉ ra người ta đã chê sai Bằng sự lập luận sắc sảo và khôn khéo, Phan Thị Vàng Anh đã chỉ ra cho người đọc thấy rằng việc đó thật sự vô nghĩa, thậm chí còn thể hiện trình độ nhận thức

kém vì : “Một bộ phim anh đã chiếu ra , thì tốt nhất anh nên coi nó như sự

đã rồi, và mình đã chết rồi Tiền (nhà nước) đã mất, tâm sức (anh) đã bỏ vào, việc bây giờ là của người xem Anh không có nhiều phép như Tôn Ngộ Không để hóa thành 100 anh con con, bám vào tai của 100 khán giả trong rạp, thuyết minh cho họ cái chủ đề của anh, giải thích cái triết lí của anh, ngăn chặn kịp thời cái cau mày của họ Họ có quyền có những nhận xét của họ, tùy theo kinh nghiệm và trình độ cá nhân, và cái tính đa chiều lắm hướng đó trong cảm nhận tác phẩm mới là cái hấp dẫn của nghệ thuật”

[10, 68] Những điều mà Phan Thị Vàng Anh đưa ra, không phải ai cũng ý thức được và kể cả ý thức được cũng chưa chắc đã làm được Từ câu chuyện một bộ phim, tác giả đã đưa ra cách ứng xử nên có của những

người làm nghệ thuật nói chung: “Hỡi nghệ sỹ…hãy tập câm, tập mù, tập

điếc Ai khen không cười, ai chê không giận, cắm cúi mà làm việc Người ta không hiểu mình trong khi mình có giá trị thật thì hẳn năm sau thể nào cũng có tháng sáng mắt nhìn ra…” [10, 69] Đó cũng là cách sống biết

người và biết mình mà nhiều người làm nghệ thuật cần có

2.4 Khát vọng muốn đổi thay

Phan Thị Vàng Anh đã cập nhật cùng người đọc những tin tức thời

sự nóng hổi, đã đưa lên trang viết những vấn đề chung của xã hội, đã đưa ra những bài học về phép ứng xử và nhiều câu chuyện khác Qua những trang viết đó ta nhận ra mong muốn đổi thay một cách mạnh mẽ, để xã hội trở nên tốt đẹp hơn, cuộc sống của con người trở nên hạnh phúc hơn, không còn những nghịch lý trái khoáy, không còn những sự việc gây ấm ức, tức tối… Đó cũng chính là tấm lòng của người cầm bút

Khát vọng thay đổi của Phan Thị Vàng Anh thể hiện rõ trong rất

nhiều bài viết ở nhiều phương diện khác nhau: giáo dục (Sự nan giải của

Tí, Món nợ ngành giáo dục, Giao trứng cho ác, (Điểm) tuy là mất, tiếng vang như mõ, Cuối cùng là lè lưỡi…); giao thông (Gửi người quản lý

đường Cát Linh, Người nghèo hỏi ngành đường sắt, Thế ai quản ah lái tàu, Hàng không có biết thương dân…); du lịch (Hội An có những thứ rất mâu thuẫn, 10 câu trắc nghiệm gửi lãnh đạo Thừa Thiên – Huế, Mong vị đầu ngành du lịch liếc mắt cho cái); người lãnh đạo (Bữa rượu trưa của cán bộ

ta, Chất vấn,chất vấn, chất vấn nữa, Vài tác phong xấu của cán bộ ta, À…ở Việt Nam mình cái đó rất khó nói)… Tất cả đã được Phan Thị Vàng Anh

viết bằng một thái độ rất dân chủ, của một người công dân thẳng thắn muốn góp ý kiến nhằm cải tạo thực tại, điều đó càng làm những mong muốn thay đổi mà chị gửi gắm trên trang viết càng trở nên đáng quý

Trong bài Nếu tao là nhà nước, Phan Thị Vàng Anh đã bộc lộ cụ thể

mong muốn thay đổi của mình Bài tạp văn được thể hiện dưới hình thức những bức thư mà hai người bạn gửi cho nhau, thông qua nội dung của các bức thư, tác giả đã nêu rõ nhưng biện pháp mình sẽ thực hiện để thay đổi tình trạng những thế mạnh du lịch tiềm ẩn của rừng quốc gia Cúc Phương đang bị bỏ phí: “Nếu tao là nhà nước, thì tao đã thu được khối tiền từ Cúc Phương Có biết bao nhiêu là khách, mà dịch vụ thì lại quá sức tồi tàn” Cứ mỗi lần cụm từ “Nếu tao là nhà nước” xuất hiện, người đọc sẽ lại được biết thêm những hạn chế của dịch vụ du lịch Cúc Phương và các biện pháp thay

đổi tình trạng ấy mà chính tác giả đề xuất : “Nếu tao là nhà nước, tao sẽ

làm lại hết Tao làm một khu nhà đơn giản, xinh xắn, nhiều cửa sổ; mở cửa

ra, với tay ra là đã chạm vào rừng Chăn nệm sạch sẽ, nhà tắm nước nóng

ở bên trong…” , “Nếu tao là nhà nước, tao sẽ giàu to Tao sẽ mở một cụm dịch vụ ngay cạnh khu nhà nghỉ và cái nhà hàng tao vừa nói Tao sẽ bán gậy cho khách đi rừng, bán ống nhòm cho trẻ con nhìn ngọn cây, cho thuê võng và tấm trải để khách nghỉ trong rừng, bán giày cho người lỡ đi cao gót, bán nước suối, bán phim chụp ảnh, bán dầu gió, bán thuốc chống muỗi…Tao sẽ làm tủ đồ cho khách thuê để gửi bớt đồ đạc Khách lảo đảo

từ trong rừng chui ra đã có khu tẩm quất hoặc phòng tắm hơi, phòng gội

đầu thảo dược Chưa kể, tao có cả dịch vụ sửa xe cho những khách đi xe máy…”, “ Nếu tao là nhà nước, tao sẽ bắt các quan chức phải trình bày cho tao nghe kế hoạch” Nếu tôi là nhà nước…” của họ (Thí dụ, tao bắt ông Ninh Bình trình bày kế hoạch làm thế nào để thu được tiền từ Cúc Phương mà vẫn bảo vệ được Cúc Phương) [10, 142-144] Các biện pháp

mà nhà văn đưa ra đều là kết quả của một lý trí đã phân tích kĩ các mặt lợi – hại của vấn đề, một mong muốn tốt đẹp là thay đổi thực tại đang trì trệ

Ngoài bốn nội dung chính mà chúng tôi vừa tìm hiểu ở trên, tạp văn Phan Thị Vàng Anh còn viết về rất nhiều vấn đề mà ở bài viết nào tác giả cũng cho thấy chiều sâu tư duy phân tích, cái nhìn cuộc sống nhiều chiều Mối quan tâm của Vàng Anh trải rộng, không nề hà mà nói thẳng, lên án, phê phán những cái mà tác giả thấy là vô lý , nghịch lý, cung cấp thêm cho người đọc những cái nhìn khác nhau, để độc giả có thêm nhận thức đúng về con người, cuộc đời, về xã hội mà ta đang sống Nét hấp dẫn tạp văn Phan Thị Vàng Anh cũng là ở đó

Chương 3 NHỮNG ĐẶC SẮC NGHỆ THUẬT TRONG TẠP VĂN PHAN THỊ VÀNG ANH

Với bản lĩnh và cá tính sắc sảo, mạnh mẽ kết hợp cùng một tư duy có chiều sâu, Phan Thị Vàng Anh đã tạo nên một phong cách tạp văn rất riêng, không bị lẫn với bất kì ai Để làm rõ những nét đặc sắc nghệ thuật trong tạp văn Phan Thị Vàng Anh, chúng tôi khảo sát trên các phương diện nghệ thuật sau : Cách đặt tên nhan đề bài viết ; Kết cấu; Ngôn ngữ; Giọng điệu

3.1 Cách đặt nhan đề cho bài viết

Bất cứ ai làm nghệ thuật cũng đều ý thức được tầm quan trọng của việc đặt tên cho những đứa con tinh thần của mình Không phải ngẫu nhiên

mà có những tác phẩm đã được đổi tên nhiều lần Tên tác phẩm có ý nghĩa khái quát tư tưởng nghệ thuật hoặc nội dung, chủ đề của tác phẩm; cho người đọc biết tâm thế sáng tạo của người nghệ sỹ, cá tính sáng tạo riêng của tác giả… Trong lĩnh vực văn học, việc đặt tên tác phẩm còn có ý nghĩa quan trọng hơn nữa vì văn học là nghệ thuật của ngôn từ Tên tác phẩm có thể coi như chìa khóa để giúp người đọc đi vào thế giới nghệ thuật của tác phẩm, tìm hiểu tư tưởng và tình cảm của nhà văn

Cứ đọc tên nhan đề các bài tạp văn của Nguyễn Ngọc Tư như Đất

Mũi mù xa, Xa Đầm Thị Tường, Quán nhớ, Yêu người ngóng núi, Tháng Chạp ở rạch Bộ Tời, Lời nhắn, Sân nhà Ngậm ngùi Hưng Mỹ, Đi qua những cơn bão khô, Ngơ ngác mùa dưa, Chờ đợi những mùa tôm, Làm cho biết, Kính thưa anh nhà báo ta có thể đoán biết được nhà văn viết về ai,

cái gì, ở đâu Và có lẽ vì tạp văn Nguyễn Ngọc Tư mang đậm tình người, tình quê, giàu sức rung cảm nên cách đặt tên của chị cũng mang đậm cảm xúc cá nhân, các từ chỉ trạng thái cảm xúc hay tên các địa danh gắn với vùng Nam Bộ được dùng khá nhiều Nguyễn Quang Lập lại có cách đặt tên

theo nhân vật của bài viết, chẳng hạn như: Thằng Á, chị Du, Anh cu Đô,

Anh Thu, Bà Thiêm, Ông cụ Hoi, Thằng cu Hó, Nhớ Trần Dần, Nhớ Nguyễn Khải, Nhớ Bùi Giáng, Nhớ Phùng Quán, Nhớ Đoàn Anh Thắng, Nhớ Xuân Sách, Nhớ anh Hải Bằng, Hoàng Phủ Ngọc Tường… Chỉ cần

đọc nhan đề, ta đã biết được nguười mà tác giả đề cập đến là ai Kể cả khi không viết về những “bạn văn” của mình mà viết về những “kí ức vụn” hay những “chuyện đời vớ vẩn” thì cách đặt tên của Nguyễn Qaung Lập vẫn có

thể cho ta đoán biết nội dung của bài viết: Nụ hôn đầu, Chuyện ma,

Thương nhớ vỉa hè, Những giao thừa thương nhớ, Chuyện ghi trên ràu, Hồn quê đâu rồi, Tết miền thơ ấu…

Là một người phụ nữ đã trải qua nhiều sóng gió của cuộc đời, Dạ Ngân viết tạp văn như một cách để trải lòng mình, để sẻ chia những chuyện

đã qua Có lẽ vì thế mà đọc tạp văn Dạ Ngân từ Phố của làng đến Gánh

đàn bà người đọc cảm nhận được những dư vị cảm xúc của cuộc sống,

những giá trị văn hóa và tinh thần của quê hương đất nước thông qua các

bài như: Nhớ chiếu, Những người đàn bà lễ hội, Tờ lịch mới, Vó đi, Giỗ

chuyền, Câu hát tình yêu, Những mét đường song nước, Đêm Sài Gòn nghe dừa rụng, Tuổi thơ của mỗi người, Câu chuyện hòa bình, Múi của má, Ngâu và mẹ, Gánh đàn bà, Chuyện một con mèo, Ai còn mẹ xin đừng làm

mẹ khóc …

Với cá tính sáng tạo riêng, Phan Thị Vàng Anh đã thể hiện rõ cái tôi

cá tính của mình ngay từ việc đặt nhan đề của bài viết Thông qua việc khảo sát gần 80 tạp văn của Phan Thị Vàng Anh, chúng tôi nhận thấy tên các bài tạp văn với nội dung chính mà tác giả đề cập nhiều khi không liên quan gì đến nhau, tức là không thể dựa vào nhan đề mà đoán nội dung của bài viết Phan Thị Vàng Anh hầu như không sử dụng các từ chỉ trạng thái

cảm xúc khi đặt tên cho bài viết của mình Cách đặt tên nhan đề của chị mang phong cách riêng rất độc đáo

3.1.1 Nhan đề bài viết là các câu hỏi

Trong tổng số gần 80 tạp văn, số lượng các bài có tên ở dạng câu hỏi chiếm 19 bài, cũng là một số lượng không nhỏ Khi đọc những cái nhan đề

như : Ai dám nhận là mình xấu xí?, Ở đâu có bán kính viễn vọng?, Ai cho

mày chê con tao xấu?, Ai sẽ làm việc này đây?, Ai khiến mày lạ?, 150 diễn viên = 75 cân thịt? Cụ Rùa thuộc biên chế bộ nào?, Hàng không có biết thương dân?, 34 tỉ, 16 tỉ, và bao nhiêu đồng bào?, Mì gói, bạn hay thù?, Tôi muốn đời tôi màu gì?, Yêu Bác, nhưng yêu thế nào?, Không có các đồng chí ấy, sao có đồng chí Hùng?, Có bao nhiêu người mắc cái tật này?, Khi nào ta thiếu uyển chuyển?, Mứt thối, lỗi tại vợ, Vì sao nắng mùng Một khác nắng ngày thường?, Chúng ta nên sống giả? người đọc sẽ cảm thấy

rất tò mò Rõ ràng Phan Thị Vàng Anh đã nắm được tính cách chung của độc giả: sự tò mò, thích cái lạ, và Vàng Anh đặt người đọc vào tâm thế, khi đọc được nhan đề thì không thể không đọc tiếp xem nội dung bài viết là gì

Có những câu hỏi được tác giả đặt ra cũng là để người đọc tự đưa ra câu trả lời cho mình khi đã đưa đọc xong bài viết Đó cũng là cách Vàng Anh lựa chọn để gửi thông điệp đến độc giả, không để người đọc ăn sẵn mà cùng tư duy với mình Trả lời được các câu hỏi cũng là khi vấn đề Vàng Anh đưa ra được giải quyết Từ đó mà nhận thức của người đọc về các vấn đề thời sự hay ý nghĩa xã hội cũng được nâng lên

3.1.2 Nhan đề là những câu lấp lửng

Nhà văn sử dụng dấu ba chấm như một công cụ hữu ích giúp tác giả thu hút người đọc Thông thường, khi dấu ba chấm xuất hiện trong câu, người ta sẽ liên tưởng đến những ẩn ý mà người viết muốn ngầm thông báo, đằng sau dấu ba chấm kia chắc hẳn còn điều gì mà tác giả chưa nói