Tuy nhiên, Bà Tính cho rằng thời hiệu khởi kiện về thừa di sản của bà Bé đã hết nên bà không đồng ý với yêu cầu chia di sản của bà Bé.. Tất cả những tài sản riêng của vợ và chồng có khi
Trang 1BÀI KIỂM TRA MÔN PHÁP LUẬT DÂN SỰ CHUYÊN SÂU
LỚP CAO HỌC K14 – ĐẠI HỌC LUẬT HUẾ
Tình huống:
Ông Ri và bà Bé kết hôn hợp pháp năm 1965, có 5 người con chung là Thủy, Khánh, Liên, Dung và Hùng Năm 1969, ông Ri được người bạn tên Đức cho căn nhà tại 652 xa lộ Hà Nội, khu phố 1, Phước Long B, quận 9, tp HCM Năm 1972, ông Ri chung sống như vợ chồng với bà Tính nhưng không đăng ký kết hôn, sinh được 4 người con là Quỳnh, Quang, Quyên và Tuấn Ông Ri và bà Tính sống trong ngôi nhà tại số 652 xa lộ Hà Nội từ năm 1972 cho đến khi ông Ri chết Trong quá trình chung sống, ông bà đã sửa chữa, cải tạo lại ngôi nhà nói trên Năm 2006, ông
Ri chết không đế lại di chúc Ngày 02/01/2017, bà Bé khởi kiện yêu cầu Tòa án xác định căn nhà 652 nói trên là tài sản chung của bà Bé và ông Ri và yêu cầu chia
di sản thừa kế của ông Ri Tuy nhiên, Bà Tính cho rằng thời hiệu khởi kiện về thừa
di sản của bà Bé đã hết nên bà không đồng ý với yêu cầu chia di sản của bà Bé Được biết, bà Bé không sống cùng với ông Ri kể từ năm 1972
Hãy lập luận cho yêu cầu chia di sản thừa kế của bà Bé trên cơ sở quy định của pháp luật dân sự
Bản án số 174/2006/DS-ST ngày 15/12/2006 của TAND quận 9, tp HCM
BÀI LÀM Một số vấn đề cần lí giải:
Thứ nhất, Quan hệ vợ chồng của ông Ri và bà Tính:
Trang 2Theo tình huống, Ông Ri và bà Bé kết hôn hợp pháp năm 1965 Năm 1972, ông Ri chung sống như vợ chồng với bà Tính nhưng không đăng ký kết hôn Được biết, bà Bé không sống cùng với ông Ri kể từ năm 1972
Căn cứ Nghị quyết 35/2000/NQ-QH10 về thi hành luật hôn nhân và gia đinh năm 2000 đã có hướng dẫn như sau:
Nam nữ sống chung với nhau như vợ chồng trước ngày 03/01/1987 (ngày có hiệu lực của Luật hôn nhân và gia đình 1986) dù không đăng ký kết hôn vẫn được công nhận là vợ chồng hợp pháp Như vậy, quan hệ vợ chồng của ông Ri và bà Tính là hợp pháp
Bên cạnh đó, năm 1972 ông Ri không sống chung với bà Bé, nhưng quan hệ hôn nhân của ông và bà vẫn chưa kết thúc nên bà Bé vẫn là vợ hợp pháp của ông
Ri
Thứ hai, căn nhà căn nhà tại 652 xa lộ Hà Nội, khu phố 1, Phước Long B,
quận 9, tp HCM:
Luật HN&GĐ năm 1959 (có hiệu lực thi hành từ 15/01/1960 đến 02/01/1987 trên lãnh thổ miền Bắc; từ 25/3/1977 đến 02/01/1987 trên lãnh thổ miền Nam)
Cho nên, quan hệ hôn nhân của ông Ri và bà Bé được điều chỉnh bởi Luật I/
59 và sắc luật 15/64 Chính phủ Việt Nam cộng hòa ở miền Nam Theo đó:
“Nếu không có hôn ước, vợ chồng sẽ được đặt dưới chế độ cộng đồng tài sản Tất cả những tài sản riêng của vợ và chồng có khi lập hôn thú, hoặc vợ, chồng được hưởng trong thời gian hôn thú do thừa kế, được tặng cho đều được nhập vào tài sản chung, trừ khi người để di sản hoặc người cho có quyết định khác Còn
Trang 3những kỷ phần, tài sản khác của vợ, chồng có được trong thời gian hôn thú đều thuộc khối tài sản chung Vợ và chồng đều có quyền quản trị tài sản cộng đồng”
Như vậy, tại thời điểm ông Ri được cho căn nhà, căn nhà này được xem làm tài sản chung của vợ chồng Ông Ri có quan hệ hôn nhân hợp pháp với bà Tính, nên căn nhà nhà cũng là đồng sở hữu hợp pháp với bà Tính
Thứ ba, về thời hiệu yêu cầu chia di sản thừa kế:
Ngày 02/01/2017, bà Bé khởi kiện yêu cầu Tòa án xác định căn nhà 652 nói trên là tài sản chung của bà Bé và ông Ri và yêu cầu chia di sản thừa kế của ông Ri
Về luật áp dụng:
Căn cứ Điều 517 BLTTDS 2015:
Bộ luật này có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 7 năm 2016, trừ các quy định sau đây của Bộ luật này có liên quan đến quy định của Bộ luật dân sự số 91/2015/QH13 thì có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 01 năm 2017:
…
c) Quy định liên quan đến áp dụng thời hiệu tại khoản 2 Điều 184 và điểm e khoản 1 Điều 217 của Bộ luật này;
Như vậy, luật áp dụng trong trường hợp này là BLTTDS 2015
Về việc xác định thời hiệu khởi kiện trong trường hợp này như sau:
Theo quy định tại Điều 517 BLTTDS 2015, dẫn chiếu Điều 184 về áp dụng thời hiệu khởi kiện theo yêu cầu của đương sự, thì trường hợp đương sự yêu cầu áp dụng thời hiệu đúng quy định thì cần làm rõ thời điểm mở thừa kế (thời điểm bắt đầu thời hiệu khởi kiện) và ngày khởi kiện để xác định còn thời hiệu khởi kiện hay
Trang 4đã hết Khi xác định thời hiệu khởi kiện về thừa kế, cần lưu ý các quy định về thời gian không tính vào thời hiệu khởi kiện (trường hợp sự kiện bất khả kháng, trở ngại khách quan), quy định bắt đầu lại thời hiệu khởi kiện vụ án trong BLDS
Theo quy định tại điểm d khoản 1 Điều 688 Bộ luật Dân sự năm 2015, đối với giao dịch dân sự được xác lập trước ngày Bộ luật Dân sự này có hiệu lực, thì thời hiệu được áp dụng theo quy định của Bộ luật này
Theo cách diễn đạt tại khoản 1 Điều 688 Bộ luật Dân sự năm 2015 thì chỉ các giao dịch dân sự mới áp dụng thời hiệu Tại Điều 116 Bộ luật Dân sự 2015 đã định nghĩa “Giao dịch dân sự là hợp đồng hoặc hành vi pháp lý đơn phương làm phát sinh, thay đổi hoặc chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự” Như vậy, thừa kế theo pháp luật có thể áp dụng thời hiệu chia di sản thừa kế cho trường hợp này hay không? Tuy nhiên, Để đảm bảo cho quyền và lợi ích của đương sự trong việc chia
di sản thừa kế, quy định tại Điều 688 hoàn toàn có thể được áp dụng trong trường hợp này
Như vậy kể từ ngày Bộ luật Dân sự năm 2015 có hiệu lực thi hành, Tòa án
áp dụng quy định tại Điều 623 Bộ luật Dân sự năm 2015 để xác định thời hiệu đối với trường hợp mở thừa kế trước ngày 01-01-2017 Theo quy định tại khoản 1 Điều 623 Bộ luật Dân sự năm 2015 (có hiệu lực thi hành từ ngày 01-01-2017), thì thời hiệu để người thừa kế yêu cầu chia di sản là 30 năm đối với bất động sản, kể
từ thời điểm mở thừa kế
Để xác định thời hiệu khởi kiện yêu cầu chia di sản thừa kế cần căn cứ các quy định về thời hiệu khởi kiện tại Điều 184 BLTTDS, Điều 149 và Điều 623 BLDS 2015, Điều 4 Nghị quyết số 02/2016/NQ-HĐTP ngày 30/6/2016 của Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao, Án lệ số 26/2018/AL của Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao và tham khảo mục 1, 2 Phần III Giải đáp vướng mắc
Trang 5số TANDTC ngày 25/7/2016 và Phần I Giải đáp vướng mắc số 01/GĐ-TANDTC ngày 05/01/2018 của Tòa án nhân dân tối cao
Mặc dù, ông Ri chết năm 2006, tức là thời điểm mở thừa kế được tính tại thời điểm ông Ri chết Tuy nhiên, căn cứ áp dụng để tính thời hiệu khởi kiện trong trường hợp này là BLDS 2015, cụ thể là Điề 688, 623 BLDS
Thời điểm mở thừa kế là năm 2006 (ông Ri chết), thời điểm yêu cầu là 2017: năm, tức là còn thời hiệu khởi kiện yêu cầu chia di sản Nên yêu cầu chia di sản thừa kế của bà Bé trên cơ sở quy định của pháp luật dân sự là có căn cứ và được Tòa án chấp nhận
Bình luận:
Hiện nay, vấn đề thời hiệu khởi kiện chia di sản thừa kế liên quan đến căn
cứ áp dụng xác định thời hiệu:
Tòa án nhân dân tối cao đã có Án lệ số 26/2018 với nội dung như sau:
“Tuy nhiên, theo quy định tại khoản 1 Điều 623 Bộ luật Dân sự năm 2015 (có hiệu lực thi hành từ ngày 01-01-2017), thì thời hiệu để người thừa kế yêu cầu chia di sản là 30 năm đối với bất động sản, kể từ thời điểm mở thừa kế
…
Như vậy kể từ ngày Bộ luật Dân sự năm 2015 có hiệu lực thi hành, Tòa án
áp dụng quy định tại Điều 623 Bộ luật Dân sự năm 2015 để xác định thời hiệu đối với trường hợp mở thừa kế trước ngày 01-01-2017”
Nội dung Án lệ đã chấp nhận việc áp dụng thời hiệu 30 năm kể từ thời điểm
mở thừa kế đối với các yêu cầu chia di sản thừa kế là bất động sản mà người để lại
di sản chết trước ngày Bộ luật Dân sự 2015 có hiệu lực
Trang 6Việc phát triển nội dung án lệ đã bổ sung các thiếu sót trong quy định về thời hiệu của pháp luật, đồng thời mở ra hướng giải quyết mới cho tòa án, giúp các tranh chấp về chia di sản thừa kế không bị bỏ ngỏ vì hết thời hiệu