Giải pháp mở rộng hoạt động TTQT tại chi nhánh Techcombank Ba Đình.DOC

Giải pháp mở rộng hoạt động TTQT tại chi nhánh Techcombank Ba Đình

Lời mở đầu

Hoạt động TTQT của các NHTM là hoạt động xuất hiện từ rât sớm đểphục vụ nhu cầu trao đổi, buôn bán hàng hoá giữa các nước với nhau Đây làhoạt động quan trọng góp phần quan trọng thức đẩy sự phát triển kinh tế đấtnước, đặc biệt là trong lĩnh vực kinh tế đối ngoại Sự phát triển của hoạt độngTTQT sẽ tạo điều kiện thúc đẩy sự phát triển của hoạt động xuất nhập khẩuhàng hoá giữa các quốc gia với nhau, và ngược lại sự phát triển của hoạt độngxuất nhập khẩu sẽ khuyến khích cho hoạt động TTQT phát triển

Trong điều kiện đất nước ta đang trong quá trình phát triển mạnh mẽ,ngày càng tham gia vào quá trình khu vực hoá, quốc tế hoá nền kinh tế Đặcbiệt là sau sự kiện Việt Nam giao nhập tổ chức Thương mại thế giới (WTO)tạo điều kiện cho các doanh nghiệp Việt Nam có nhiều cơ hội tiếp cận với thịtrường hàng hóa quốc tế đẩy mạnh hoạt động xuất khẩu, đồng thời, các nhàđầu tư, các doanh nghiệp nước ngoài có nhiều có hội thâm nhập vào thịtrường hàng hoá Việt Nam Đây là những điều kiện hết sức thuận lợi để cácNHTM Việt Nam có cơ hội mở rộng hoạt động TTQT của mình Tuy nhiêncùng với việc mở cửa nền kinh tế, nước ta cũng tiến hành mở cửa thị trườngtài chính, cho phép các Ngân hàng nước ngoài vào kinh doanh tại Việt Nam.Việc này sẽ giúp mở ra các cơ hội trao đổi, hợp tác quốc tế cho các NHTMViệt Nam nhưng bên cạnh đó sẽ phải đối mặt với một áp lực cạnh tranh rấtgay gắt đòi hỏi các Ngân hàng phải đổi mới để tồn tại và phát triển Hiện nay,một trong các vấn đề thu hút sự quan tâm và đầu tư lớn của các NHTM ViệtNam là lĩnh vực TTQT vị nó đem lại nguồn thu nhập cao và góp phần nângcao uy tín, năng lực cạnh tranh trên thị trường

Từ thực tiễn trên, trong quá trình thực tập tại Chi nhánhTechcombank Ba Đình, được tìm hiểu sâu về tình hình TTQT tại đây, em

chọn đề tài "Giải pháp mở rộng hoạt động TTQT tại chi nhánh Techcombank Ba Đình".

Nội dung chuyên đề của em gồm 3 chương, cụ thẻ như sau:

Chương 1: Những vấn đề cơ bản về hoạt động TTQT của NHTM

Chương 2: Thực trạng hoạt động TTQT tại Chi nhánh Techcombank Ba ĐìnhChương 3: Giải pháp mở rộng hoạt động TTQT tại chi nhánhTechcombank Ba Đình

Do thời gian thực tập có hạn, khả năng nghiên cứu, phân tích còn hạnchế nên bài chuyên đề của em không tránh khỏi những thiếu sót Em rất mongđược sự chỉ bảo của cô giáo Nguyễn Thị Thuỳ Dương và tập thể cán bộ tạiChi nhánh Techcombank Ba Đình

Em xin chân thành cảm ơn!

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ HOẠT ĐỘNG

TTQT CỦA NHTM

1.1 Khái quát về các hoạt động cơ bản của NHTM

Ngân hàng là một trong các tổ chức tài chính quan trọng nhất của nềnkinh tế, quá trình hình thành và phát triển của nó gắn liền với sự phát triển củanền sản xuất hàng hoá Sự phát triển của nền kinh tế và sự phát triển của Ngânhàng có mối quan hệ mật thiết, tác động qua lại lẫn nhau; quá trình phát triểnkinh tế là điều kiện và đòi hỏi sự phát triển của Ngân hàng; đến lượt mình, sựphát triển của hệ thống Ngân hàng trở thành động lực thúc đẩy sự phát triểnnền kinh tế Từ khi ra đời, các NHTM đã cung cấp các dịch vụ tài chính quantrọng cho nền kinh tế Trong quá trình phát triển, các NHTM ngày càng hoànthiện và đa dạng hoá các sản phẩm do mình cung cấp, và cho đến nay Ngânhàng là các tổ chức tài chính cung cấp một danh mục các dịch vụ tài chính đadạng nhất và thực hiện nhiều chức năng tài chính nhất so với bất kỳ một tổchức kinh doanh nào trong nền kinh tế Trong các hoạt động của Ngân hàng

có thể rút ra được các hoạt động cơ bản chính đươc Ngân hàng thực hiện ngay

từ trong thời gian đầu ra đời như sau:

1.1.1 Hoạt động nhận tiền gửi

Khi nền kinh tế hàng hoá phát triển, trong xã hội luôn tồn tại hai nhómngười: các cá nhân và tổ chức tạm thời thâm hụt chi tiêu, tức là chi tiêu chotiêu dùng và đầu tư vượt quá thu nhập; và những cá nhân và tổ chức thặng dưtrong chi tiêu, tức là thu nhập hiện tại của họ lớn hơn các khoản chi tiêu, do

đó họ có một khoản tiết kiệm.Trên thực tế, mặc dù luôn tồn tại hai nhómngười này nhưng sự tiếp xúc trực tiếp để hình thành nên mối quan hệ tài chínhgiữa hai nhóm bị nhiều giới hạn do sự không phù hợp về quy mô, thời gian,

không gian…Đây là điều kiện cho sự ra đời chức năng trung gian tài chínhcủa Ngân hàng: với hoạt động chủ yếu là chuyển tiết kiệm thành đầu tư Đểthực hiện được chức năng trung gian tài chính của mình Ngân hàng mở dịch

vụ nhận tiền gửi đẻ giữ hộ và thanh toán hộ cho khách hàng, bằng cách đóNgân hàng huy động tiền của doanh nghiệp, các chức và dân cư với cam kếthoàn trả đúng hạn Để thu hút được nguồn tiền gửi, các NHTM đã đưa ranhiều hình thức nhận tiền gửi khác nhau:

- Tiền gửi thanh toán: Đây là khoản tiền của doanh nghiệp, tổ chức, cánhân gửi vào ngân hàng để nhờ Ngân hàng giừ hộ và thực hiện các nhu cầuthanh toán, chi trả của doanh nghiệp và cá nhân Do loại tiền này các doanhnghiệp và tổ chức gửi vào Ngân hàng với mục đích thuận tiện cho hoạt độngthanh toán của mình nên lãi suất của các khoản tiền gửi này là rất thấp vàNgân hàng chỉ thực hiện thanh toán trong phạm vi số dư cho phép

- Tiền gửi có kỳ hạn: Tiền gửi thanh toán tuy rất thuận tiện cho hoạt độngthanh toán, song nó lại có nhược điểm là lãi suất thấp Nhiều khoản tiền dư thừacủa doanh nghiệp và các cá nhân không được sử dụng trong một khoảng thờigian xác định Do đó, để đáp ứng được nhu cầu của khách hàng, Ngân hàng đãđưa ra loại hình tiền gửi có kỳ hạn với lãi suất cao hơn tiền gửi thanh toán

- Tiền gửi tiết kiệm của dân cư: Để đáp ứng nhu cầu cho dân cư khi cócác khoản tiền gửi tiết kiệm để đáp ứng nhu cầu bảo toàn và sinh lời đối vớicác khoản tiết kiệm này

- Tiền gửi của các NHTM khác: Các NHTM thường mở tài khoản tiềngửi thanh toán và gửi tiền tại các NHTM khác để phục vụ cho hoạt độngthanh toán bù trừ giữa các ngân hàng và một số mục đích khác

1.1.2 Hoạt động cho vay

Cho vay là hoạt động đặc trưng của NHTM và là hoạt động sinh lờicao, đem lại phần thu nhập quan trọng nhất cho Ngân hàng Các NHTM là tổ

chức cho vay chủ yếu đối với các doanh nghiệp, cá nhân, hộ gia đình, nhànước…Ngân hàng cung cấp các khoản vay cho doanh nghiệp để mở rộng sảnxuất, xây dựng nhà máy, mua sắm trang thiết bị…;các khoản vay tiêu dùngcủa Ngân hàng cho cá nhân đáp ứng nhu cầu sinh hoạt, góp phần nâng cao đờisống của người dân Ngoài ra, Ngân hàng cũng là tổ chức quan trọng tài trợcho nhu cầu chi tiêu của Chính phủ trong trường hợp ngân sách tạm thời thâmhụt Có nhiều tiêu thức để phân loại các khoản cho vay, sau đây là cách phânloại theo thời gian cho vay:

- Khoản cho vay ngắn hạn: Khoản cho vay này có thời hạn từ 12 thángtrở xuống

- Khoản cho vay Trung hạn: Khoản cho vay này có thời hạn từ trên 1năm đến 5 năm

- Khoản cho vay dài hạn: Khoản cho vay này có thời hạn tử 5 năm trở lên

1.1.3 Hoạt động thanh toán

Khi huy động các khoản tiền gửi của tổ chức và dân cư, ngoài việc thựchiện chức năng bảo quản tiền gửi, các NHTM còn thực hiện vai trò trung gianthanh toán cho khách hàng thông qua tài khoản tiền gửi thanh toán của họ.Nhờ có vai trò trung gian thanh toán của Ngân hàng, việc thanh toán hànghoá, dịch vụ của Ngân hàng trở lên nhanh chóng, thuận tiện, an toàn và tiếtkiệm chi phí Để việc thanh toán qua Ngân hàng được thuận tiện, Ngân hàng

đã áp dụng nhiều hình thức thanh toán như: Séc, Uỷ nhiệm thu, Nhờ thu,L/Cho vay mở L/C, thanh toán bằng điện, thẻ…

1.1.4 Các hoạt động khác

- Mua bán ngoại tệ: Đây là một trong những dịch vụ đầu tiên của cácNHTM trong quá trình hình thành Sản xuất càng phát triển xuất hiện nhu cầutrao đổi hàng hoá giữa các quốc gia và để quá trình này diễn ra thuận tiện cácNgân hàng đứng ra thực hiện việc mua bán ngoại tệ tức là mua bán một loại

tiền này lấy một loại tiền khác và hưởng phí dịch vụ Đây là hoạt động chứađựng rủi ro cao và yêu cầu phải có trình độ chuyên môn cao vì thế hoạt độngnày thường được các Ngân hàng lớn thực hiện.

- Bảo lãnh: Các NHTM nhận tiền gửi của khách hàng và thường họ cónăng lực tài chính tốt nên có uy tín trong việc bảo lãnh cho khách hàng củamình để mua hàng hoá, trang thiết bị, tham gia dự thầu, phát hành chứngkhoán…

- Cho thuê tài sản: Thông thường, các NHTM cho khách hàng vaytiền để họ mua sắm tài sản, tuy nhiên để mở rộng hoạt động cho vay đối vớinhững khách hàng không đủ điều kiện vay vốn, các NHTM bỏ tiền mua cáctài sản theo yêu cầu của khách hàng sau đó cho khách hàng thuê Hình thứctài trợ này ít rủi ro hơn do các Ngân hàng có quyền thu hồi lại tài sản khingười thuê không trả được nợ

- Ngoài ra các NHTM còn cung cấp nhiều dịch vụ khác như: Bảoquản vật có giá, Quản lý ngân quỹ, Tài trợ cho các hoạt động của chính phủ,Cung cấp các dịch vụ uỷ thác và tư vấn, Cung cấp dịch vụ môi giới và đầu tưchứng khoán…

1.2 Hoạt động thanh toán quốc tế của NHTM

1.2.1 Cơ sở hình thành và khái niệm về hoạt động TTQT của NHTM

Cùng với sự phát triển mạnh mẽ của khoa hoc kỹ thuật như hiện nay,trên thế giới đang diễn ra xu hướng hội nhập của nền kinh tế thế giới, cácnước đều không ngừng phát triển quan hệ kinh tế đối ngoại, trong đó thươngmại quốc tế đóng vai trò quan trọng, là động lực phát triển của quốc gia Bất

cứ một quốc gia nào muốn phát triển kinh tế, đều phải phát triển hoạt độngxuất nhập khẩu, mở rộng quan hệ với các nước trên thế giới Điều này xuất

phát từ nguyên nhân do mỗi nước có điều kiện khác biệt nhau về vị trí địa lý,tài nguyên thiên nhiên,…mỗi quốc gia chỉ có điều kiện thuận lợi để sản xuấtmột hoặc một số loại sản phẩm nhất định Để tận dụng được tối đa đượcnhững lợi thế so sánh của đất nước mình, mỗi quốc gia sẽ tập trung vào sảnxuất những mặt hàng này với chi phí thấp nhất để phục vụ nhu cầu trongnước và xuất khẩu Tuy nhiên, mỗi quốc gia chỉ có lợi thế trong việc sản xuấtmột số loại sản phẩm, trong khi nhu cầu của con người thì rất đa dạng vì thếmỗi quốc gia sẽ nhập khẩu những loại hàng hoá mà họ không thể sản xuấthoặc sản xuất ra với giá thành cao hơn các quốc gia khác Như thế, các quốcgia trên thế giới diễn ra quá trình trao đổi hàng hoá với nhau Điều này làmxuất hiện nhu cầu TTQT giữa các quôc gia Kinh tế mở rộng dẫn đến sự pháttriển của TTQT vừa về chất vừa về lượng là một tất yếu khách quan để đápứng nhu cầu thương mại quốc tế như thanh toán nhập khẩu, các giao dịch trênthị trường vốn quốc tế.

Ngoài ra, hoạt động thương mại quốc tế gặp phải những khó khăn nhấtđịnh do mỗi nước có hệ thống tiền tệ riêng, không đồng nhất, trở ngại về bấtđồng ngôn ngữ, môi trường văn hoá, phong tục tập quán khác nhau, môitrường pháp lý và luật pháp ở các quốc gia khác nhau, các chế độ kinh tế-chính trị khác nhau… Mặt khác, sự xa cách về mặt địa lý của người mua vàngười bán, năng lực tài chính của người mua và người bán ở các nước khácnhau thì không giống nhau cũng là những trở ngại không nhỏ ảnh hưởng đếnquá trình trao đổi hàng hoá, dịch vụ và thanh toán của cả hai bên Do đó, cácNHTM có vai trò rất quan trọng đối với thương mại quốc tế khi cung ứng cáccác dịch vụ TTQT nhằm làm cho quá trình này diễn ra một cách suôn sẻ VậyThanh toán quốc tế là gì

Thanh toán quốc tế là việc thực hiện các nghĩa vụ chi trả về tiền tệ phátsinh từ các quan hệ kinh tế, thương mại, tài chính, tín dụng giữa các tổ chức

kinh tế, giữa các hãng, các cá nhân của các nước khác nhau để kết thúc mộtchu trình hoạt động trong lĩnh vực kinh tế đối ngoại bằng các hình thứcchuyển tiền hay bù trừ trên các tài khoản tại các Ngân hàng Căn cứ vào mốiquan hệ trong TTQT, họat động thanh TTQT được chia làm hai loại như sau:

- Thanh toán mậu dịch: là các khoản thanh toán phát sinh trên cơ sởcác hợp đồng thương mại liên quan tới việc mua bán, trao đổi hàng hoá, dịch

vụ giữa các quốc gia với nhau Đây là hoạt động chủ yếu trong hoạt độngTTQT và là hoạt động quan trọng góp phần thúc đẩy sự phát triển quan hệthương mại quốc tế

- Thanh toán phi mậu dịch: là hoạt động thanh toán không liên quantới hoạt động thương mại giữa các quốc gia, hoạt động thanh toán này khôngnhằm mục đích thanh toán cho bất kỳ một hợp đồng mua bán hàng hoá, dịch

vụ nào Hoạt động thanh toán phi mậu dịch để thực hiện thanh toán trên cáclĩnh vực chính trị, văn hoá, hợp tác khoa học - kỹ thuật, …giữa các quốc giavới nhau

1.2.2 Vai trò của hoạt động TTQT của NHTM

Ngày nay, trong xu thế phát triển chung của nền kinh tế thế giới, cácmối quan hệ kinh tế quốc tế đang diễn ra hết sức sôi động và kéo theo đó là sự

đa dạng, phức tạp trong hoạt động buôn bán, trao đổi hàng hoá quốc tế Chính

vì thế, hoạt động TTQT cũng gặp rất nhiều khó khăn do những trở ngại về vịtrí địa lý, luật pháp mỗi nước…Do đó, phần lớn các doanh nghiệp, tổ chức và

cá nhân không thể tự thực hiện hoạt động TTQT cho mình mà phải nhờ tớivai trò của các NHTM Nhờ chức năng làm trung gian thanh toán, các NHTM

đã góp phần thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế và của bản thân Ngân hàngmình, đồng thời làm cho quá trình thanh toán của khách hàng thêm thuận tiện

1.2.2.1 Đối với nền kinh tế

Hoạt động TTQT phát triển tạo điều kiện thuận lợi thúc đẩy hoạt độngthương mại quốc tế giữa các quốc gia Khi hoạt động TTQT được thực hiệnnhanh chóng, an toàn, chính xác sẽ giúp cho quá trình trao đổi, buôn bán hànghoá được thực hiện thuận tiện, dễ dàng hơn Và điều này sẽ đẩy mạnh hoạtđộng sản xuất, lưu thông hàng hoá góp phần phát triển kinh tế.

1.2.2.2 Đối với khách hàng

Nhờ hoạt động TTQT mà các tổ chức và cá nhân thực hiện được cáchợp đồng mua bán hàng hoá, dịch vụ quốc tế Trong hoạt động thương mạiquốc tế, các bên tham gia ở các quốc gia khác nhau nên có rất ít hiểu biết vềnăng lực tài chính của nhau làm cho quan hệ thương mại rất khó khăn Nhưng

do có sự tham gia của các NHTM, họ đứng ra bảo lãnh cho các khoản thanhtoán trực tiếp nhận nhiệm vụ thu tiền cho nhà xuất khẩu khiến cho hoạt độngxuất nhập khẩu được tiến hành nhanh chóng hơn Ngoài ra, trong quá trìnhthực hiện hoạt động thanh toán, các NHTM có thể nhận chiết khấu chứng từxuất khẩu cho khách hàng khi khách hàng có nhu cầu vốn ngay

1.2.2.3 Đối với bản thân Ngân hàng

Họat động TTQT là hoạt động cơ bản và không thể thiếu của NHTM vàđược ra đời ngay từ thời gian đầu xuất hiện Ngân hàng Hoạt động TTQT đemlại cho Ngân hàng nguồn thu đáng kể từ phí dịch vụ thanh toán, đóng gópkhông nhỏ vào lợi nhuận của ngân hàng Cũng chính nhờ sự phát triển của hoạtđộng TTQT giúp cho các NHTM đẩy mạnh các hoạt động tín dụng tài trợ xuấtnhập khẩu và các loại hình dịch vụ như: bảo lãnh, kinh doanh ngoại tệ…

Hoạt động TTQT giúp các NHTM mở rộng các mối quan hệ với cácNgân hàng, các tổ chức quốc tế, qua đó nâng cao uy tín của ngân hàng trên thịtrường thế giới cũng như đối với khách hàng.Và đã tạo lập được uy tín sẽ giúpNgân hàng thu hút được nhiều khách hàng trong và ngoài nước đến sử dụngdịch vụ thanh toán và các dịch vụ khác của ngân hàng, tăng khả năng cạnh

tranh của ngân hàng Hoạt động TTQT cũng giúp thực hiện chức năng làmtrung gian trong TTQT, các NHTM nắm giữ các khoản tiền ký quỹ của kháchhàng, các khoản tiền chưa đến hạn thanh toán, các nguồn vốn tài trợ của cácNgân hàng nước ngoài, làm tăng vốn tạm thời của ngân hàng.

1.2.3 Các điều kiện TTQT của NHTM

Hoạt động TTQT liên quan tới lợi ích của các tổ chức, cá nhân ở cácquốc gia khác nhau nên đây là hoạt động rất phức tạp do sự khác biệt về ngônngữ, tiền tệ, quy chế của mỗi quốc gia là khác nhau Do đó, để đảm bảo lợiích cho các bên tham gia, việc thanh toán cần phải thoả thuận các vấn đề cụthể liên quan tởi quyền lợi và nghĩa vụ của hai bên khi thực hiện hợp đồng.Những vấn đề này trở thành các điều kiện trong TTQT, bao gồm:

- Điều kiện về tiền tệ

- Điều kiện về địa điểm

- Điều kiện về thời gian thanh toán

- Điều kiện về phương thức thanh toán

Trong từng trường hợp, những điều kiện này được quy định trong cácđiều khoản của các hợp đồng thương mại quốc tế để đảm bảo quyền lợi củacác bên tham gia

1.2.3.1 Điều kiện về tiền tệ

Do các bên tham gia trong TTQT ở các nước khác nhau nên thường

sử dụng các đồng tiền khác nhau nên các bên phải thoả thuận sử dụng đồngtiền nào trong thanh toán và quy định các xử lý khi có sự biến động về giá trịcủa đồng tiền đó Việc lựa chọn đồng tiền nào phải được sự đồng ý của cả haibên mua – bán Đồng tiền sử dụng trong TTQT có nhiều cách phân loại khácnhau căn cứ vào các tiêu thức khác nhau:

- Phân loại theo phạm vi lưu thông của tiền tệ chia thành 3 loại: Tiền

tệ thế giới (World Currency) là Tiền vàng; Tiền tệ quốc tế là tiền của khối

nước hay hiệp định quốc tế (international currency); Tiền tệ quốc gia(National currency) là tiền tệ của từng nước.

- Phân loại theo hình thức tồn tại của đồng tiền gồm hai loại: Tiền mặt(Cash) là tiền mặt, tiền kim loại đang tồn tại trong lưu thông của mỗi quốcgia; Tiền tín dụng (Credit currency) là tiền trên tài khoản, tiền ghi sổ

- Căn cứ vào mục đích sử dụng đồng tiền trong thanh toán: Tiền tínhtoán (Account currency) và tiền tệ thanh toán (payment currency)

- Căn cứ vào sự chuyển đổi của tiền tệ, chia thành ba loại tiền sau:Tiền tệ tự do chuyển đổi (Free convertible currency) là những đồng tiền quốcgia có thể được chuyển đổi tự do ra các đồng tiền khác; Tiền tệ chuyểnnhượng (Transferable currency) là tiền tệ được quyền chuyển nhượng từngười này sang người khác qua hệ thống tài khoản mở tại Ngân hàng; Tiền tệsong biên (Clearing currency) là tiền tệ ghi trên tài khoản và không đượcchuyển dịch sang tài khoản khác

Các bên tham gia hợp đồng thương mại quốc tế sẽ phải đàm phán đểquyết định loại tiền sẽ sử dụng để thanh toán, tuy nhiên việc lựa chọn đồngtiền của nước xuất khẩu; của nước nhập khẩu hay của một nước thứ ba sẽ chịutác động của các yếu tố sau:

+ Sự so sánh lực lượng của các bên mua và bán

+ Vị trí của đồng tiền lựa chọn trên thị trường quốc tế

+ Tập quán sử dụng đồng tiền thanh toán trên thế giới

Mặc dù việc TTQT thường chọn các loại tiền mạnh và có xu hướng ổnđịnh nhưng do sự biến động của thị trường thế giới gây ra những tổn thất cho cácbên tham gia hoạt động thương mại quốc tế: Các khoản thu ngoại hối bị tổn thất

do ngoại hối đó sụt giá hoặc những khoản chi ngoại hối bị tổn thất do ngoại hối

đó tăng giá Do đó, để hạn chế những tổn thất đó, các bên tham gia thanh toánthoả thuận với nhau các điều kiện đảm bảo hối đoái nhằm bảo đảm giá trị thực tế

của các khoản thu nhập bằng tiền khi tiền tệ lên xuống thất thường Các điềukiện đảm bảo hối đoái thường được áp dụng trong TTQT bao gồm:

- Điều kiện đảm bảo bằng vàng: Từ xưa, vàng đã được coi như làthước đo của giá trị hàng hoá nên người ta đã sử dụng điều kiện đảm bảo vàng

để phòng tránh những biến động về tỷ giá Hình thức đơn giản nhất của điềukiện đảm bảo này là giá cả hàng hoá và tổng giá trị hợp đồng được quy địnhtrực tiếp bằng một số lượng vàng nhất định Tuy nhiên, ngày nay hình thứcnày hầu như không còn được sử dụng do người ta không sử dụng vàng để thểhiện giá cả và thanh toán mà thường sử dụng ngoại tệ để thanh toán Hìnhthức thường được áp dụng của điều kiện đảm bảo vàng là giá trị của hàng hoá

và tổng giá trị hợp đồng mua bán được quy định bằng đồng tiền nào đó vàxác định trị giá vàng của đồng tiền này Giá cả của hàng hoá và tổng trị giá củahợp đồng mua bán phải được điều chỉnh theo giá trị vàng của đồng tiền đó

- Điều kiện đảm bảo ngoại hối: Tức là hai bên sẽ lựa chọn một đồngtiền tương đối ổn định và xác định mói quan hệ tỷ giá với đồng tiền được lựachọn thanh toán để đảm bảo giá trị của đồng tiền thanh toán Tuy nhiên, trongtrường hợp hai đồng tiền cùng sụt giá, hay cùng lên giá thì điều kiện đảm bảohối đoái sẽ mất tác dụng

- Điều kiện đảm bảo theo “rổ” tiền tệ: Trong điều kiện hiện nay, tỷ giátrên thị trường thế giới thường xuyên biến động, bị “thả nổi” và không chịu tácđộng bởi hàm lượng vàng của tiền tệ nên việc áp dụng các điều kiện đảm bảo hốiđoái không phát huy được tác dụng Do đó, người ta thường lựa chọn một loạtngoại tệ để đảm bảo giá trị cho đồng tiền được sử dụng trong thanh toán gọi làcách đảm bảo hối đoái theo “rổ” tiền tệ Vấn đề quan trọng khi sử dụng phươngpháp này là các bên phải thoả thuận số lượng ngoại tệ đưa vào “rổ” và cách lấy

tỷ giá trung bình của cả “rổ” ngoại tệ này với tổng tiền dùng để thanh toán

- Điều kiện đảm bảo căn cứ vào tiền tệ quốc tế: SDR, ECU

Khi sử dụng phương pháp này, tổng trị giá hợp đồng được tính toán vàthanh toán bằng một ngoại tệ nào đó và lựa chọn SDR (hay ECU) để đảm bảocho đồng tiền thanh toán Căn cứ vào chênh lệch giữa tỷ giá của SDR (hayECU) và đồng tiền sử dụng trong hợp đồng vào ngày thanh toán so với ngày

ký hợp đồng để điều chỉnh tổng trị giá của hợp đồng

1.2.3.2 Điều kiện về địa điểm thanh toán

Các bên thoả thuận với nhau về địa điểm thanh toán trong hợp đồngthương mại quốc tế để quy định nghĩa vụ thanh toán tiền sẽ được trả tiền ởđâu Do các nước xuất khẩu và nhập khẩu thường có vị trí cách xa nhau nênviệc lựa chọn địa điểm thanh toán cũng rất quan trọng vì nếu bên nào giànhđược quyền thanh toán ở nước mình sẽ có những lợi thế như: Đỡ bị đọng vốn

do đến ngày trả tiền mới phải chi tiền ra và có thể thu tiền về nhanh chóngnếu thanh toán ở nước xuất khẩu; tạo điều kiện thu được phí nghiệp vụ choNgân hàng nước mình; ngoài ra còn có thể tạo điều kiện nâng cao được địa vịcủa thị trường tiền tệ nước mình trên thị trường tiền tệ thế giới

Việc xem xét, lựa chọn địa điểm thanh toán chịu tác động của nhiềunhân tố như: Tương quan lực lượng của các bên, ngoài ra còn chịu chi phốicủa việc lựa chọn đồng tiền trong thanh toán vì thế địa điểm thanh toán đượclựa chọn có thể là nước xuất khẩu, nhập khẩu hay ở nước thứ ba có đồng tiền

sử dụng thanh toán

1.2.3.3 Điều kiện về thời gian thanh toán

Điều kiện này quy định về thời hạn mà bên nhập khẩu phải trả tiềncho bên xuất khẩu, thời gian thanh toán ảnh hưởng tới việc luân chuyển vốn,lợi tức, những rủi ro về tỷ giá hối đoái, lãi suất, vì thế đây là vấn đề quantrọng và thường xảy ra tranh chấp giữa các bên trong các hợp đồng thươngmại quốc tế Điều kiện về thời gian thanh toán thường có ba cách sau:

- Thời gian trả tiền trước: Hình thức này được sử dụng với mục đích đểcấp tin dụng ngắn hạn cho người xuất khẩu hoặc nhằm đảm bảo thực hiện hợpđồng của người nhập khẩu, khi đó bên nhập khẩu trả cho bên xuất khẩu toàn

bộ hay một phần số tiền hàng sau khi ký hợp đồng hoặc sau khi bên xuất khẩuchấp nhận đơn đặt hàng của bên nhập khẩu nhưng trước khi giao hàng Có hailoại trả tiền trước gồm: Người mua trả tiền trước cho người bán x ngày kể từsau ngày ký hợp đồng hoặc sau ngày hợp đồng có hiệu lực và Người mua trảtiền trước cho người bán x ngày trước ngày giao hàng

- Thời gian trả ngay: Là cách trả tiền khi toàn bộ giá trị hàng hoá đượcthanh toán trong khoảng thời gian từ lúc chuẩn bị xong hàng để bốc lên tàu chođến khi hàng đến tau người nhập khẩu Có 5 loại được coi là trả tiền ngay:

+ Người nhập khẩu trả tiền cho bên xuất khẩu ngay sau khi ngườinhận được điện báo của người xuất khẩu là hàng đã sẵn sàng bốc lên tàu trở đi(Cash on Delivery)

+ Người nhập khẩu trả tiền ngay cho người xuất khẩu khi nhận đượcđiện báo của thuyền trưởng là hàng đã bốc xong lên tàu tại cảng đi (C.O.B –Cash on Board)

+ Người nhập khẩu trả tiền ngay sau khi nhận được bộ chứng từ, hànghoá đã gửi (D/P – Documents Against Payment)

+ Người nhập khẩu trả tiền ngay sau khi nhận được bộ chứng từ hànghoá vài ngày (5-7 ngày)

+ Người nhập khẩu trả tiền sau khi nhận hàng hoá tại cảng đến (C.O.R– Cash on Receipt)

- Thời gian trả tiền sau: Theo hình thức này, người nhập khẩu trả tiềncho xuất khẩu sau khi giao hàng một thời gian nhất định, bản chất là việc cấptín dụng cho người nhập khẩu của người xuất khẩu Cách trả tiền này được sửdụng để hỗ trợ cho người nhập khẩu có điều kiện mua nhiều hàng hoá và giúp

cho nhà xuất khẩu bán được nhiều hàng hóa, thu hút được nhiều khấch hàng.

Có 4 loại trả tiền sau :

+ Trả tiền sau x ngày kể từ ngày nhận được thông báo của người bán đãhoàn thành giao hàng trên phương tiện vận tải tại nơi giao hàng được quy định

+ Trả tiền sau x ngày kể từ ngày bên bán hoàn thành giao hàng trênphương tiện vận tải tại nơi giao hàng

+ Trả tiền sau x ngày kể từ ngày nhận được bộ chứng từ thanh toán + Trả tiền sau x ngày kể từ ngày nhận được hàng hoá

1.2.3.4

Phương thức thanh toán chỉ ra cách thức mà người mụa chuyển tiềncho người bán, việc lựa chọn phương thức thanh toán nào liên quan trực tiếptới lợi ích của các bên tham gia thương mại quốc tế vì thế đây là điều kiệnquan trọng nhất trong các điều kiện TTQT Việc lựa chọn phương thức thanhtoán cho phù hợp dựa trên việc dung hoà lợi ích của cả người mua và ngườibán: người bán muốn thu tiền nhanh, đầy đủ, đúng; người mua muốn nhậpđược hàng đúng số lượng, chất lượng và đúng hạn Các phương thức thanhtoán thường được sử dụng trong thương mại quốc tế:

- Phương thức chuyển tiền

1.2.4.1 Phương thức chuyển tiền (Remittance)

 Định nghĩa : Phương thức chuyển tiền là phương thức thanh toán

mà trong đó khách hàng (tức là người trả tiền) yêu cầu Ngân hàng của mình

 Quy trỡnh tiến hành nghiệp vụ:

Giải thớch:

(1) Người bỏn giao hàng hoỏ và bộ chứng từ cho người mua

(2) Người mua kiểm tra hàng hoỏ và bộ chứng từ, nếu phự hợp viết đơnyờu cầu chuyển tiền cựng với uỷ nhiệm chi (nếu cú tài khoản mở tại Ngõn hàng)

(3) Ngõn hàng chuyển tiền lập thủ tục chuyển tiền qua Ngõn hàng đại

lý hoặc chi nhỏnh nhận trả tiền

(4) Ngõn hàng đại lý thanh toỏn tiền cho người thụ hưởng

Nhỡn chung phương thức chuyển tiền khỏ đơn giản, dễ thực hiện, tuynhiờn phương thức này chỉ nờn ỏp dụng thanh toỏn trong trường hợp khỏchhàng đó quen biết nhau từ trước, tin tưởng lẫn nhau vỡ phương thức này khụngđảm bảo rằng người bỏn sẽ thu được hàng khi thanh toỏn sau và người muanhận hàng như yờu cầu trong trường hợp thanh toỏn trước Ngoài ra phương

NgườiưyêuưcầuchuyểnưtiềnNgườiưMua

ưưNgườiưBán

NHưnhận

thức này rất thuận tiện trong việc chuyển vốn ra bên ngoài để đầu tư hoặc chi tiêu phí thương mại hay chuyển kiều hối,…

- Các hình thức chuyển tiền: Phương thức chuyển tiền chủ yếu được thực hiện qua hai hệ thống: Chuyển tiền bằng thẻ (Mail/ Transfer- M/T) là hình thức chuyển tiền trong đó lệnh chuyển tiền của Ngân hàng chuyển tiền được chuyển đến Ngân hàng đại lý bằng một bức thư; Phương thức chuyển tiền bằng điện (T/T: Telegraphic transfer) lệnh chuyển tiền của Ngân hàng chuyển tiền được gửi đến Ngân hàng đại lý thông qua nội dung một bức điện nhờ hệ thống truyền tin của mạng viễn thông như SWIFT

1.2.4.2 Phương thức ghi sổ (Open account)

- Khái niệm: Phương thức ghi sổ là phương thức thanh toán mà người bán mở tài khoản (hoặc một quyển sổ để ghi nợ người mua sau khi người bán

đã hoàn thành giao hàng hay dịch vụ và đến định kỳ theo thoả thuận (tháng, quý, bán niên) người người mua trả tiền cho người bán

Quy trình nghiệp vụ:

(1)

(2)

(3) (3)

(3)

Giải thích: (1) Người bán giao hàng hoá, dịch vụ cùng với các chứng từ hàng hoá cho người mua (2) Báo nợ trực tiếp Người mua Người bán NH bên mua

NH bên bán

(3) Người mua trả tiền theo phương thức chuyển tiền khi đến định kỳthanh toán

- Đặc điểm của phương thức thanh toán mở tài khoản:

+ Đây là phương thức thanh toán chỉ có người mua và người bán thamgia thanh toán Ngân hàng không có sự tham gia của các Ngân hàng với chứcnăng là người mở tài khoản va thực hiện thanh toán

+ Phương thức này chỉ mở tài khoản đơn bên, không mở tài khoản songbiên Nếu người mua mở tài khoản để ghi thì tài khoản đấy chỉ là tài khoảntheo dõi, không có giá trị thanh quyết toán giữa hai bên

+ Phương thức này chỉ có hai bên tham gia thanh toán: là người mua vàngười bán

Phương thức thanh toán ghi sổ là phương thức thanh toán chứa đựngnhiều rủi ro nhất, nhà xuất khẩu không kiểm soát được hàng hoá và việc thutiền, nhà xuất khẩu giao hàng trước mới nhận đựơc thanh toán sau và không

có sự đảm bảo của Ngân hàng hay chứng từ Tuy nhiên, trong trường hợpngười mua và người bán có mối quan hệ lâu dài và tin tưởng lẫn nhau thìphương thức ghi sổ là phương thức thanh toán rất thuận tiện khi hai bên muabán trao đổi hàng hoá thường xuyên cho nhau

1.2.4.3 Phương thức nhờ thu (Collection Payment)

- Khái niệm: Phương thức nhờ thu là phương thức thanh toán mà ngườibán hoàn thành nghĩa vụ giao hàng hoặc cung ứng dịch vụ cho khách hàng,rồi tiến hành uỷ thác cho Ngân hàng của mình thu hộ tiền trên cơ sở hối phiếuhoặc chứng từ do người bán lập ra

- Phương thức nhờ thu có sự tham gia của các bên : Người bán là bênhưởng lợi (Principal); Ngân hàng nhận sự uỷ thác của người bán (Remitting

Bank); Ngân hàng đại lý của Ngân hàng bên bán (Collecting Bank and/ or Presenting Bank); Người mua (Drawee)

- Phân loại phương thức thanh toán nhờ thu và quy trình nghiệp vụ: Nhờ thu được chia thành hai loại như sau:

+ Phương thức thanh toán nhờ thu phiếu trơn (clean collection)

Quy trình tiến hành nghiệp vụ của nhờ thu phiếu trơn như sau:

(1)

(5) (4) (2) (7)

(3)

(6)

Giải thích:

(1) Người bán chuyển giao hàng hoá và toàn bộ chứng từ hàng hoá cho bên mua

(2) Người bán lập hối phiếu đòi tiền người mua, uỷ nhiệm chi qua ngân hàng phục vụ mình thu hộ tiền từ người mua

(3) Ngân hàng phục vụ bên bán gửi thư uỷ thác nhờ thu kèm hối phiếu cho ngân hàng đại lý của mình ở nước người mua nhờ thu tiền

(4) Ngân hàng đại lý đòi tiền người mua hoặc yêu cầu ký chấp nhận hối phiếu

(5) Người mua thanh toán tiền

(6) Chuyển tiền trả qua ngân hàng phục vụ bên bán

(7) Ngân hàng phục vụ người bán thanh toán tiền cho người bán

Ngêi­mua

Người bán

NH phục vụ người mua

NH phục vụ người bán

+ Phương thức thanh toán nhờ thu kèm chứng từ (Documentary collection): Là phương thức thanh toán trong đó người bán uỷ thác cho ngân hàng Ngân hàng thu hộ tiền ở người mua không chỉ căn cứ vào hối phiếu mà còn căn cứ vào bộ chứng từ gửi hàng gửi kèm theo, với điều kiện là Ngân hàng chỉ trao bộ chứng từ cho người mua đi nhận hàng sau khi người này trả tiền, hoặc ký chấp nhận thanh toán (trong trường hợp bán chịu)

Quy trình tiến hành nghiệp vụ nhờ thu kèm chứng từ:

(1)

(5) (4) (2) (7)

(3)

(6)

(1) Người bán chuyển giao hàng hoá cho người mua

(2) Người bán lập hối phiếu đòi tiền người mua đồng thời chuyển toàn

bộ chứng từ hàng hoá nhờ Ngân hàng phục vụ mình thu hộ tiền từ người mua

(3) Ngân hàng phục vụ người bán chuyển hối phiếu qua ngân hàng phục vụ người mua nhờ thu tiền từ người mua

(4) Ngân hàng phục vụ người mua đòi tiền người mua hoặc yêu cầu

ký chấp nhận hối phiếu

(5) Người mua thanh toán tiền

(6) Chuyển tiền trả qua ngân hàng phục vụ bên bán

(7) Thanh toán tiền cho người bán

Đánh giá các phương thức nhờ thu

Người mua

Người bán

NH xuÊt tr×nh

NH thu hé

NH nhËn ñy th¸c thu

+ Phương thức nhờ thu trơn: Phương thức thanh toán này có sự tách rờigiữa việc nhận hàng của người mua và khâu thanh toán, do đó nó không đảmbảo quyền lợi cho người bán: người mua có thể nhận hàng và không không trảtiền hoặc chậm trễ trả tiền.Còn đối với người mua, lợi thế lớn nhất là họ cóthể nhận hàng khi hàng hoá đã đến và bộ chứng từ đã nhận được.Tuy nhiên,người mua cũng gặp bất lợi, đó là trong trường hợp hối phiếu đi quá nhanhnhưng hàng hoá và bộ chứng từ và bộ chứng từ hàng hoá đi quá chậm và khihối phiếu đã đến thì buộc nhà nhập khẩu trả tiền nếu là at sight bill hoặc chấpnhận hối phiếu nếu là alter sight, trong khi đó hàng hóa và bộ chứng từ hànghoá vẫn chưa đến và khi đến có thể là hàng thiếu về số lượng hoặc không phùhợp về chất lượng, nhưng tiền đã trả hoặc hối phiếu đã chấp nhận Từ nhữngnhược điểm của phương thức này nên người ta chỉ áp dụng trong một sốtrường hợp như: Người bán và người mua tin cậy lẫn nhau hoặc là có quan hệliên doanh với nhau giữa công ty mẹ, công ty con hoặc chi nhánh; Thanh toán

về các dịch vụ có liên quan tới xuất khẩu hàng hoá như tiền cước phí vận tải,bảo hiểm, phạt bồi thường…

+ Phương thức nhờ thu kèm chứng từ : Phương thức thanh toán nàybảo vệ quyến lợi của người bán hơn so với phương thức nhờ thu phiếu trơn dongười bán uỷ thác cho Ngân hàng thu hộ tiền hàng và khống chế chứng từhàng hoá đối với người mua, chỉ khi nào người mua trả tiền hoặc chấp nhậntrả tiền thì Ngân hàng mới giao bộ chứng từ cho người mua để đi nhận hànghoá Mặc dù vậy, nhờ thu kèm chứng từ còn có những mặt hạn chế sau:

 Đối với phương thức nhờ thu chứng từ trong thanh toán áp dụng trảtiền theo điều kiện D/P (Documents against payment) Phương thức thanhtoán này quy định người mua có trách nhiệm phải trả tiền ngay khi nhận bộchứng từ mà không có sự kiểm tra hàng hoá trước, vì vậy người mua gặp rủi

ro trong trường hợp hàng hoá mô tả trong chứng từ không được giao đúng về

mặt số lượng cũng như loại hàng đã được thoả thuận trong hợp đồng Về phíangười bán, họ phải rất tin tưởng vào khả năng và thiện chí thanh toán củangười mua vì trong trường hợp này ngân hàng hoàn toàn không chịu đảmnhận trách nhiệm thanh toán, vì vậy đôi khi người bán bị từ chối bộ chứng từ

và vẫn tiếp tục giữ quyền sở hữu hàng hoá Rủi ro ở đây là chi phí chuyên chởhàng hoá ngược lại chiếm phần lớn trị giá hàng hoá Trong một số phươngtiện vận tải như ôtô, xe lửa, hàng không và đường sông người nhập khẩu phầnlớn nhận hàng trước mà không có sự đòi hỏi về thủ tục chứng từ nhờ thu Rủi

ro trên đường vận chuyển vì vậy cũng do người bán chịu

 Đối với phương thức nhờ thu chứng từ đối chấp nhận (nhờ thu theođiều kiện D/A: Documents agaist Acceptance): Trong phương thức thanh toánnày thì người bán còn mất quyền kiểm soát hàng hoá và không có một bảolãnh hay cam kết chắc chắn rằng người mua sẽ thanh toán dù họ đã chấp nhậnthanh toán rồi Vì thế, nếu người mua thanh toán chậm thì người bán vẫn bịthiệt hại và chịu mọi chi phí liên quan

1.2.4.4 Phương thức thanh toán tín dụng chứng từ ( Documentary credit)

Tín dụng chứng từ là phương thức thanh toán thông dụng nhất hiệnnay, khối lượng thanh toán ngày càng được mở rộng, do đó Phòng Thươngmại Quốc tế tại Paris (International Chamber of Commerce) đã ban hành quytắc và thực hàng thống nhất về tín dụng chứng từ (uniform customs andpractice for Documentary Credit) để các bên xuất khẩu và nhập khẩu, cácNgân hàng có liên quan đến nghiên cứu áp dụng, nhằm tránh những sự hiểunhầm đáng tiếc có thể xảy ra

- Định nghĩa: Một cách đơn giản, Tín dụng chứng từ là một cam kếtthanh toán có điều kiện của Ngân hàng Hiểu đầy đủ hơn, Phương thức tíndụng chứng từ là một sự thoả thuận, trong đó một ngân hàng (ngân hàng mởthư tín dụng: Issuing Bank) theo yêu cầu của khách hàng (người yêu cầu mở

thư tín dụng: applicant) sẽ trả một khoản tiền nhất định cho người khác(người hưởng lợi số tiền của thư tín dụng: Beneficiary) hoặc chấp nhận hốiphiếu do người này ký phát trong phạm vi số tiền đó khi người này xuất trìnhcho ngân hàng một bộ chứng từ thanh toán phù hợp với những quy định đề ratrong thư tín dụng.

Qua định nghĩa này, phương thức tín dụng chứng từ gồm các thành phần: + Người mở thư tín dụng (Appicant)là người mua, người nhập khẩu + Ngân hàng mở thư tín dụng là Ngân hàng đại diện cho nhà nhậpkhẩu, cung cấp Tín dụng cho nhà nhập khẩu (Issuing Bank, Opening Bank)

+ Người hưởng lợi thư tín dụng (Beneficiary) là người bán, ngườixuất khẩu hay bất kỳ người nào mà người hưởng lợi chỉ định

+ Ngân hàng thông báo thư tín dụng (Advising Bank) là ngân hàng ởnước ngoài người thụ hưởng

- Quy trình tiến hành nghiệp vụ:

(1) Người nhập khẩu yêu cầu ngân hàng anh ta mở thư tín dụng

(2) Ngân hàng mở thư tín dụng sẽ lập một thư tín dụng và thông quangân hàng đại lý của mình ở nước người xuất khẩu thông báo việc mở thư tíndụng và gửi thư tín dụng đến người xuất khẩu

Người nhập

khẩu

Ngừơi xuấtkhẩu

NH mở thư tín

(3) Ngân hàng thông báo sẽ thông báo cho người xuất khẩu toàn bộnội dung thông báo về việc mở thư tín dụng đó và khi nhận được bản gốc thưtín dụng thì chuyển cho người xuất khẩu.

(4) Nếu chấp nhận thư tín dụng thì người xuất khẩu tiến hành giao hàngmnếu không thì đề nghị ngân hàng mở L/C sửa đổi, bổ sung cho phù hợp

(5) Người xuất khẩu lập bộ chứng từ theo yêu cầu của thư tín dụng gửicho ngân hàng mở thư tín dụng thông qua ngân hàng thông báo để thanh toán

(6) Ngân hàng mở thư tín dụng tiến hành thanh toán nếu bộ chứng từphù hợp với thư tín dụng, còn nếu không phù hợp ngân hàng từ chối thanhtoán và gửi trả lại bộ chứng từ cho người xuất khẩu

(7) Ngân hàng mở thư tín dụng đòi tiền người nhập khẩu và chuyển bộchứng từ cho người nhập khẩu sau khi người nhập khẩu trả tiền hoặc chấpnhận thanh toán

(8) Người nhập khẩu kiểm tra chứng từ, nếu thấy phù hợp với thư tíndụng thì trả tiền hoặc chấp nhận trả tiền, còn nếu thấy không phù hợp thì cóquyền từ chối trả tiền

- Phân loại thư tín dụng: Trong thanh toán quốc tế thường áp dụng cácloại thư tín dụng sau:

+ Thư tín dụng không thể huỷ ngang (irrevocable Letter of Credit) : làloại thư tín dụng sau khi đã được mở thì Ngân hàng mở L/Cho vay mở L/Ckhông được sửa đổi, bổ sung hoặc huỷ bỏ trong thời hạn hiệu lực của L/C nếukhông có sự đồng ý của bên bán Loại thư tín dụng này được sử dụng rộng rãinhất ngày nay trên thế giới Khi áp dụng thư tín dụng không thể huỷ bỏ khiếncho người bán được đảm bảo chắc chắn hơn trong thanh toán, còn đối vớingười mua thì sự loại thư này kém linh hoạt do chỉ có thể sửa đổi hoặc huỷngang nếu tất cả các bên đồng ý

+ Thư tín dụng có thể huỷ bỏ (revocable letter of credit) :là loại thư tíndụng mà nhà nhập khẩu có thể sửa đổi hoặc huỷ bỏ tại bất cứ thời điểm nào

mà không cần phải thông báo trước cho người xuất khẩu và phải thực hiệntrước khi nhà xuất khẩu giao hàng và xuất trình bộ chứng từ cho ngân hàngthông báo Khi áp dụng loại thư này nhà xuất khẩu có thể bị rủi ro vì có thể

bị sửa đổi hoặc huỷ bỏ, còn đối với nhà nhập khẩu thì có một sự linh hoạt tối

đa vì có thể được sửa đổi hoặc huỷ bỏ mà không cần phải thông báo trước chongười bán

+ Thư tín dụng chuyển nhượng (transferable L/C) là loại thu tín dụngkhông thể huỷ ngang, trong đó người hưởng lợi thứ nhất có thể yêu cầu ngânhàng mở L/Cchuyển nhượng toàn bộ hày một phần gía trị L/C gốc cho mộthay nhiều người khác Thư tín dụng này được sử dụng để giúp cho nhà xuấtkhẩu tiến hành các dịch vụ xuất khẩu mà không cần đến vốn của mình

+ Thư tín dụng tuần hoàn (revolving L/C) là loại thư tín dụng mà sau khingười hưởng sử dụng xong một khoản tiền, thì trị giá của nó lại được tự độngtăng lên bằng giá trị ban đầu của nó Loại thư này tạo điều kiện hco nhà nhập

khẩu mua được hàng hoá trong suốt thời gian dài, khi thị trường đang

có lợi thế cho mình Ngoài ra, loại thư này cũng giúp cho nhà nhập khẩukhông phải yêu cầu ngân hàng của mình mở thêm các thư tín dụng khác cùngmột đơn đặt hàng

+ Thư tín dụng giáp lưng (Back to back L/C) là loại thư tín dụng được mởdựa vào một thư tín dụng khác Loại thư này thường được người xuất khẩu sửdụng để thanh toán với người cung cấp hàng hoá cho mình để xuất khẩu

+ Thư tín dụng đối ứng (Reciprocal) là loại thư tín dụng chỉ bắt đầu cóhiệu lực khi thư tín dụng đối ứng với nó đã mở

+Thư tín dụng dự phòng (stand – by L/C) là loại thư tín dụng do ngânhàng của người xuất khẩu sẽ phát hành sẽ phát hành một L/C trong đó cam

kết với người nhập khẩu sẽ thanh toán lại cho họ trong trường hợp người xuấtkhẩu không hoàn thành nghĩa vụ giao hàng theo L/C đã đề ra.

+ Thư tín dụng thanh toán dần dần về sau (Deferred payment L/C) làloại thư tín dụng không thể huỷ bỏ trong đó ngân hàng mở L/C hay ngân hàngxác nhận cam kết với người hưởng lợi sẽ thanh toán dần toàn bộ số tiền củaL/C trong những thời hạn quy định rõ trong L/C đó

1.2.5 Các chứng từ dùng trong Thanh toán quốc tế

Để thực hiện hoạt động thanh toán được thuận tiện, dễ dàng, người ta

sử dụng các phương tiện lưu thông tín dụng dùng làm phương tiện thanh toánquốc tế.Tuỳ từng trường hợp người ta lựa chọn sử dụng các chứng từ khácnhau như:

1.2.5.1 Hối phiếu

- Khái niệm: Hối phiếu là một tờ mệnh lệnh trả tiền vô điều kiện domột người ký phát cho người khác, yêu cầu người này khi nhìn thấy phiếu,hoặc đến một ngày cụ thể nhất định hoặc đến một ngày có thể xác định trongtương lai phải trả một số tiền nhất định cho một người nào đó hoặc theo lệnhcủa người này trả cho người khác hoặc trả cho người cầm phiếu

Từ khái niệm trên ta có thể rút ra 3 đặc điểm của hối phiếu:

+ Tính trừu tượng của hối phiếu: Hối phiếu không phải ghi nguyênnhân của việc lập hối phiếu mà chỉ cần ghi rõ số tiền phải trả và những nộidung có liên quan tới việc trả tiền, hiệu lực pháp lý của hối phiếu cũng không

bị tác động bởi nguyên nhân sinh ra hối phiếu

+ Tính bắt buộc trả tiền của hối phiếu: có nghĩa là người trả tiền hốiphiếu phải trả tiền theo đúng nội ghi trên tờ phiếu; không được vì bất kỳ lý doriêng nào mà người trả tiền từ chối trả tiền, trừ trường hợp hối phiếu được lập

ra trái với các đạo luật chi phối nó

+ Tính lưu thông của hối phiếu: Hối phiếu là lệnh đòi tiền của ngườinày với người khác, nó có một trị giá tiền nhất định, có một thời hạn nhất định

và hối phiếu có thể được chuyển nhượng một phần hay nhiều lần trong thờihạn của nó

- Phân loại hối phiếu:

+ Căn cứ vào thời hạn trả tiền của hối phiếu, chia làm ba loại sau:Hối phiếu trả tiền ngay:là loại hối phiếu mà khi người cầm phiếu xuấttrình cho người trả tiền thì người này phải trả tiền cho họ ngay khi nhìn thấyhối phiếu

Hối phiếu trả tiền ngay sau một số ngày nhất định (từ 5-7 ngày)

Hối phiếu có kỳ hạn: người trả tiền hối phiếu phải trả tiền ghi trên hốiphiếu sau một thời hạn nhất định ghi trên hối phiếu

+ Căn cứ vào hối phiếu có kèm chứng từ hay không, gồm 2 loại:

Hối phiếu trơn: loại hối phiếu này được gửi đến đòi tiền người trả tiềnkhông có kèm theo chứng từ thương mại

Hối phiếu kèm chứng từ: là loại hối phiếu mà khi được gửi đến chongười trả tiền có kèm theo chứng từ thương mại

+ Căn cứ vào tính chất chuyển nhượng của hối phiếu có hai loại: Hốiphiếu đích danh là loại hối phiếu ghi rõ họ tên người hưởng lợi; Hối phiếu theolệnh là loại hối phiếu trên đó ghi trả theo lệnh của người hưởng lợi hối phiếu

+ Căn cứ vằo người ký phát hối phiếu, gồm hai loại: Hồi phiếu thươngmại là loại hối phiếu do người xuất khẩu ký phát đòi tiền người nhập khẩuđược dùng trong thanh toán xuất nhâp khẩu; Hối phiếu ngân hàng là loại hốiphiếu được ngân hàng lập ra để yêu cầu cho ngân hàng đại lý của mình thanhtoán thanh toán tiền cho người hưởng lợi

1.2.5.2 Séc (Cheque)

- Khái niệm: Sec là một chỉ thị thanh toán bằng mẫu in sẵn của chủ tàikhoản cho ngân hàng của họ để thanh toán một số tiền nhất định cho ngườithụ hưởng được chỉ định rõ tên trên Séc hoặc người cầm Séc Ngày nay, Séc

là phương tiện thanh toán được sử dụng rộng rãi trong thanh toán quốc tế và

cả nội địa để chi trả cho hàng hoá, cung ứng lao vụ, du lịch…Do tầm quantrọng đó nên đòi hỏi phải có những quy định thống nhất về nội dung và hìnhthức cho Séc Chính vì thế năm 1931, nhiều nước trên thế giới đã họp lại tạiGiơnever để ký một công ước quốc tế về Séc Công ước này được hầu hếtcác nước sử dụng Séc làm phương tiện thanh toán áp dụng Nội dung của tờSéc phải bao gồm đầy đủ những nội dung: Ký hiệu Séc trên bản mẫu Séc; chỉdẫn nhất định về việc trả một khoản tiền nhất định; Ngân hàng thanh toán;Nơi thanh toán; Ngày và nơi phát hành Séc; Các thành phần khác,…Để sửdụng Séc, người phát hành phải đảm bảo các điều kiện: Có tài khoản vãng laitại Ngân hàng,trên tài khoản có đủ số dư có hoặc được cấp một khoản tíndụng, người phát hành có quyền sử dụng quyển sổ Séc thông qua một hợpđồng Séc

- Phân loại Séc: Căn cứ vào các tiêu thức khác nhau để phân loại Sécnhư sau:

+ Căn cứ theo người hưởng thụ, gồm 3 loại:

Séc theo lệnh: là loại Séc ghi rõ người hưởng Chỉ có người hưởngđược phép thanh toán hoặc chuyển giao cho người khác bằng hình thứcchuyển nhượng ký hậu ở mặt sau Séc

Séc để trống: không có tên người hưởng Bất cứ người nào cầm Séccũng có thể nhận tiền mà không cần chứng minh quyền sở hữu của mình

Séc theo lệnh nhưng không được chuyển nhượng ký hâụ: là loại Séc có tênngười hưởng nhưng không thêm điều kiện, không theo lệnh của của người này

+ Căn cứ theo cách thanh toán, gồm 2 loại:

Séc tiền mặt: Đối với loại Séc này Ngân hàng thanh toán sẽ trả tiền mặt.Séc chuyển khoản: Ngân hàng thanh toán sẽ chi trả tiền qua việc ghi cóvào tài khoản

+ Căn cứ vào người phát hành Séc gồm 2 loại: Séc cá nhân và Sécbảo chi

1.2.5.3 Thẻ thanh toán

- Khái niệm: Thẻ thanh toán là một phương tiện thanh toán không dùngtiền mặt được dùng để thanh toán hàng hoá, dịch vụ, rút tiền mặt tại máy rúttiền tự động do Ngân hàng phát hành ra Đây là phương tiện thanh toán nhanhchóng, thuận tiện, mới nhất hiện nay, nó ra đời dựa trên những thành tựu tiêntiến nhất của công nghệ tin học, nó có nhiều ưu điểm như: tiện lợi, linh hoạt,

an toàn và nhanh chóng…Với một số lượng phong phú nhiều loại thẻ với cácđặc tính khác nhau có thể thoả mãn tối đa những nhu cầu của khách hàng,khách hàng có thể thực hiện thanh toán ở mọi nơi, mọi lúc mà không cần tiềnmặt hay Séc với độ an toàn cao

- Dựa vào các tiêu thức khác nhau ta có thể chia ra các loại thẻ như sau:+ Dựa vào công nghệ sản xuất gồm: Thẻ khắc chữ nổi, Thẻ băng từ,Thẻ thông minh

+ Dựa vào chủ thể phát hành : Thẻ do ngân hàng phát hành và thẻ docác tổ chức phi ngân hàng phát hành

+ Căn cứ vào tính chất thanh toán của thẻ gồm: Thẻ tín dụng (creditcard), Thẻ ghi nợ(Debit card), Thẻ rút tiền mặt (Cash card), Thẻ lưu giữ giá trị(Stored value card)

+ Căn cứ vào hạn mức của thẻ : Thẻ vàng (Gold card) và Thẻ thường(Standard card)

+ Căn cứ vào phạm vi sử dụng: Thẻ nội địa, và Thẻ quốc tế

1.2.5.4 Kỳ phiếu (Promissory Note)

Kỳ phiếu và hối phiếu là hai loại của thương phiếu được sử dụng làcông cụ thanh toán quốc tế thông dụng Ngược lại với hối phiếu là một tờ camkết trả tiền vô điều kiện do người nợ viết ra để hứa trả một số tiền nhất địnhcho người hưởng lợi hoặc theo lệnh người này của người này trả cho ngườikhác quy định trong kỳ phiếu đó Những nguyên tắc điều chỉnh hối phiếu

cũng được áp dụng tương tự cho một kỳ phiếu thương mại, tuy nhiên do tínhthụ động của nó nên có những đặc thù riêng như: kỳ phiếu cần có sự bảo lãnh

để đảm bảo khả năng thanh toán kỳ phiếu; kỳ hạn của kỳ phiếu được quy định

rõ trên nó hay một kỳ phiếu có thể do một người hoặc nhiều người ký phát đểcam kết thanh toán cho một người hoặc nhiều người hưởng lợi…

1.2.6 Các nhân tố ảnh hưởng tới việc mở rộng hoạt động TTQT của NHTM

Trong những năm gần đây, cùng với quá trình hội nhập kinh tế quốc

tế và phát triển đất nước diễn ra mạnh mẽ thì các hoạt động xuất nhập khẩuhàng hoá và dịch vụ, du lịch quốc tế, xuất khẩu lao động, du học, chữa bệnh,

…tăng trưởng mạnh, vì thế các nhu cầu thanh toán, chuyển tiền cũng gia tăng

Do đó, lĩnh vực TTQT hiện nay đang thu hút sự quan tâm của nhiều NHTM

và là lĩnh vực cạnh tranh khá sôi động, nhất là trong điều kiện nước ta đangtrong quá trình mở cửa thị trường tài chính, các NHTM ở nước ta đang thựchiện đa dạng hoá và nâng cao chất lượng dịch vụ Tuy nhiên việc mở rộnghoạt động TTQT chịu ảnh hưởng của rất nhiều nhân tố :

1.2.6.1 Các nhân tố khách quan bên ngoài Ngân hàng

- Chính sách vĩ mô của Nhà nước: Hoạt động TTQT của NHTM

có chức năng thực hiện các nghĩa vụ chi trả về tiền tệ xuất phát từ các mốiquan hệ kinh tế, thương mại, tài chính, tín dụng giữa các tổ chức và cá nhângiữa các nước khác nhau, đây là khâu kết thúc của một chu trình hoạt độngtrong lĩnh vực kinh tế đối ngoại Chính vì thế hoạt động này chịu ảnh hưởnglớn của các chính sách kinh tế của Nhà nước trong từng thời kỳ như chínhsách kinh tế đối ngoại, chính sách thuế,…

Việc lựa chọn chính sách kinh tế đối ngoại có tác động trực tiếp tớihoạt động xuất nhập khẩu của đất nước, có thể kìm hãm hoặc khuyến khích pháttriển hoạt động TTQT Thực tế cho thấy, trước kia khi nước ta áp dụng chính

sách bảo hộ mậu dịch không những kìm hãm sản xuất trong nước mà còn cảntrở cho hoạt động xuất nhập khẩu vì thế hoạt động TTQT bị hạn chế Trongnhững năm gần đây, do áp dụng chính sách đổi mới, chính sách Nhà nước độcquyền về ngoại thương bị xoá bỏ, Nhà nước khuyến khích mọi thành phầnkinh tế tham gia sản xuất và kinh doanh hàng xuất khẩu, thu hẹp tổi thiểu mặthàng cấm nhập, cấm xuất; các thủ tục phiền hà trong xuất, nhập khẩu, xuấtnhập cảnh tham quan du lịch, môi giới, hợp tác và liên doanh bị bãi bỏ Điềunày khiến cho hoạt động xuất nhập khẩu ở Việt Nam trong những năm gầnđây ngày càng tăng tạo điều kiện mở rộng hoạt động TTQT Ngoài ra, khichính sách kinh tế đối ngoại được nới lỏng sẽ tác động tới chính sách thuế củaNhà nước, đặc biệt là thuế xuất nhập khẩu Khi áp dụng chính sách tự do hoámậu dịch, Nhà Nước khuyến khích hoạt động xuất nhập khẩu, thuế của cácmặt hàng này sẽ giảm và TTQT sẽ tăng do việc trao đổi hàng hóa giữa cácnước diễn ra nhiều hơn Các chủ thể tham gia TTQT ở các nước khác nhaunên chịu tác động bởi môi trường kinh tế, chính trị - xã hội của các nước thamgia Nếu có sự biến động về kinh tế, chính trị của các bên tham gia thanh toán

sẽ gây ra sự thay đổi về tình hình sản xuất trong nước, cơ chế chính sách củaNhà nước Điều này làm cho hoạt động xuất nhập khẩu không ổn định, tácđộng tới việc mở rộng hoạt động TTQT Xu hướng hội nhập của nền kinh tế

Hiện nay, trên thế giới đang diễn ra xu hướng toàn cầu hoá nền kinh tếcủa các nước trên thế giới với tốc độ ngày càng cao khiến cho các quốc giatrong khu vực và trên thế giới có mối quan hệ chặt chẽ và điều này có vị tríquan trọng trong quá trình phát triển của nền kinh tế đắt nước Cùng với sựphát triển của quá trình hội nhập kinh tế hoạt động kinh tế quốc tế nói chung

và hoạt động ngoại thương nói riêng cũng ngày càng được đẩy mạnh Thôngqua hoạt động kinh tế quốc tế mới thu được nguồn ngoại tệ để nhập khẩu máymóc, thiết bị hiện đại phục vụ cho sản xuất và tiêu dùng trong nước Nhờ đó,

đất nước có thể phat huy được tiềm năng và thế mạnh của mình đồng thời tậndụng được tinh hoa của khoa học kỹ thuật, của kinh tế thế giới, phát huy lợithế của kinh tế trong nước Kinh tế quốc tế được mở rộng dẫn đến sự pháttriển của thanh toán quốc tế vừa về chất, vừa về lượng để đáp ứng nhu cầuthương mại quốc tế như thanh toán xuất nhập khẩu, các giao dịch trên thịtrường quốc tế.

- Sự cạnh tranh của các Ngân hàng khác

Khi Việt Nam gia nhập tổ chức thương mại thế giới (WTO), các Ngânhàng Việt Nam sẽ đứng trước rất nhiều cơ hội và thách thức mới Bên cạnhnhững lợi thế từ việc thực hiện mở cửa thị trường tài chính, các NHTM ViệtNam phải đối mặt với áp lực cạnh tranh gay gắt, do có sự tham gia ngày càngnhiều của các Ngân hàng có uy tín, kinh nghiệm tham gia vào thị trường ViệtNam Do đó, để nâng cao khả năng cạnh tranh các NHTM Việt Nam đang tậptrung vào việc phát triển các sản phẩm dịch vụ của mình: đa dạng hoá và nângcao chất lượng dịch vụ Hiện nay, hoạt động TTQT là lĩnh vực thu hút sựquan tâm lớn của các Ngân hàng gây ra sự cạnh tranh mạnh mẽ trong việcchiếm lĩnh thị trường và nâng cao uy tín, vì thế gây khó khăn cho việc mởrộng hoạt động TTQT của các NHTM

1.2.6.2 Các nhân tố chủ quan của Ngân hàng:

Bên cạnh các nhân tố khách quan, việc mở rộng hoạt động TTQT phụthuộc chủ yếu vào các nhân tố của bản thân Ngân hàng:

- Năng lực và uy tín của Ngân hàng trong nước và quốc tế:TTQTcó sự tham gia của nước khác nhau, có sự khác biệt về ngông ngữ, luật

lệ, phong tục tập quán,…Vì thế đây là hoạt động chứa đựng nhiều rủi ro vàviệc thanh toán trực tiếp rất khó khăn do sự cách biệt về mặt địa lý và các bêntham gia thanh toán không biết rõ về tình hình tài chính, khả năng thanh toáncủa nhau Để quá trình thanh toán diễn ra thuận lợi, các NHTM là tổ chức có

đủ năng lực tài chính và có uy tín đối với các bên tham gia thanh toán nênđược lựa chọn làm trung gian thanh toán quốc tế Do tính phức tạp của hoạtđộng này nên để thực hiện tốt hoạt động TTQT các Ngân hàng cần có đủ nănglực tài chính, có đủ lượng ngoại tệ cần thiết để đáp ứng cho việc thanh toán.Ngoài ra, để thu hút được khách hàng đăng ký thanh toán các Ngân hàng cầntạo lập cho mình một uy tín vững chắc cả trong và ngoài nước để có thể thựchiện được những hoạt động mang tính bảo lãnh trong TTQT.

- Trình độ nghiệp vụ của đội ngũ cán bộ TTQT: Hoạt động TTQT làhoạt động phức tạp và được áp dụng những kỹ thuật, công nghệ thông tin tiêntiến và hiện đại Do đó, để mở rộng hoạt động này đòi hỏi các Ngân hàng cần

có đội ngũ cán bộ TTQT có trình độ nghiệp vụ cao, nắm bắt được những tiến

bộ mới của công nghệ thanh toán Ngoài ra, để thực hiện tốt hoạt động TTQT,các thanh toán viên phải có vốn hiểu biết rộng rãi trên nhiều lĩnh vực: phải có

am hiểu các thông lệ quốc tế, có trình độ ngoại ngữ tốt vì chứng từ sử dụngtrong thanh toán thường sử dụng ngoại ngữ, những kiến thức về ngoại hối,những dự báo về tình hình biến động tỷ giá hối đoái cũng rất cần thiết Việclựa chọn và đào tạo được những cán bộ TTQT có trình độ và kinh nghiệm tốt

sẽ giúp Ngân hàng hạn chế những rủi ro, thực hiện thanh toán nhanh chóngvới độ chính xác cao, tạo dựng được uy tín với khách hàng Đây là cơ sở tốt

để các NHTM mở rộng hoạt động TTQT của mình

- Công nghệ của Ngân hàng: Do đặc thù của hoạt động TTQT là cácđối tác tham gia thanh toán có vị trí địa lý cách xa nhau do đó để hoạt độngnày có thể diễn ra với tốc độ nhanh và chính xác, tiết kiệm chi phí cần có sự

hỗ trợ của những công nghệ tiên tiến nhất: phần mềm thanh toán, hệ thốngthanh toán điện tử, …Hoạt động TTQT không thể tồn tại và phát triển đượcnên công nghệ thanh toán của Ngân hàng không đáp ứng được yêu cầu côngnghệ của thế giới Đây là lĩnh vực liên quan tới sự liên lạc, truyền tin giữa các

Ngân hàng ở các quốc gia khác nhau, do đó phải có sự phù hợp công nghệtrong hệ thống các Ngân hàng thế giới mới có thể thực hiện được thanh toán

bù trừ, thanh toán điện tử với nhau Công nghệ Ngân hàng cũng là nhân tốquan trọng giúp đa dạng hoá và nâng cao chất lượng các sản phẩm dịch vụTTQT, nâng cao uy tín, tạo điều kiện mở rộng hoạt động TTQT

Từ khi ra đời đến nay, Techcombank đã không ngừng phát triển, lớnmạnh về mạng lưới chi nhánh, vốn điều lệ cũng như chất lượng hoạt động vàtrở thành một trong những Ngân hàng TMCP lớn nhất nước ta Nhận thứcđược xu hướng phát triển của nền kinh tế và để thích ứng với môi trường cạnhtranh gay gắt của các Ngân hàng trong và ngoài nước khi hội nhập kinh tế,Techcombank đã tập trung vào đầu tư công nghệ mới tạo ra những bước pháttriển nhảy vọt cho Ngân hàng Sự kiện quan trọng là vào năm 2001, Ngânhàng ký hợp đồng với nhà cung cấp phần mềm hàng đầu, Temenos Holding

NV, lắp đặt phần mềm Globus trong hệ thống ngân hàng Cùng với sự giúp

đỡ của phần mềm này, Ngân hàng đã cho ra đời hàng loạt các sản phẩm dịch

vụ mới, có chất lượng cao, giúp cho hoạt động thanh toán được tiến hànhnhanh chóng, chính xác, tiết kiệm thời gian và chi phí Hiện nay,Techcombank trở thành một trong những Ngân hàng cổ phần lớn nhất, đi đầu

về công nghệ với số vốn điều lệ là 1500 tỷ đồng vào ngày 24/11/2006, tài sảnđạt gần 18 tỷ đồng Trong năm 2006, Techcombank đã mở thêm Chi nhánh vàphòng giao dịch mới, nâng tổng số điểm giao dịch cả nước lên 80 điểm, trảirộng trên 17 tỉnh thành trong cả nước Ngân hàng ngày càng thu hút đượcnhiều kháh hàng, mở rộng thị phần và nâng cao uy tín của mình trên thịtrường trong và ngoài nước Techcombank đã nhận được nhiều giải thưởnglớn, đặc biệt là lĩnh vực thanh toán của như: được Ngân hàng quốc tế Citibanktrao giải “hoạt động xuất sắc trong thanh toán quốc tế với tỷ lệ STP cao,…Trong năm vừa qua, ký kết hợp đồng với Ngân hàng Hồng Kông và ThượngHải (HSBC) bán 10% cổ phần vào ngày04/01/2006 mở ra cơ hội phát triểnmới cho Ngân hàng Techcombank, thể hiện sự nhạy bén, đón đầu quá trìnhhội nhập của Ngân hàng

Chi nhánh Techcombank Ba Đình là chi nhánh cấp hai, được thành lậptheo quyết định số 416/NHNN – HAN 7 ngày 13/07/2004 đặt trụ sở tại 132 -

138 Kim Mã, Quận Ba Đình, Hà Nội, chi nhánh được nâng cấp từ phòng giaodịch số 1 trực thuộc chi nhánh Techcombank Thăng Long Mặc dù, mới đựơcthành lập chưa được ba năm nhưng từ khi thành lập tới nay, chi nhánh đã có

sự phát triển mạnh mẽ và đạt được nhiều thành tích xuất sắc Được ra đờitrong điều kiện nền kinh tế đang trong quá trình phát triển mạnh, Ngân hàngTechcombank đã dần tạo lập đựơc hình ảnh và uy tín trên thị trường, cùng vớimột vị trí hết sức thuận lợi : có nhiều dân cư có thu nhập cao, nhiều doanhnghiệp làm ăn có hiệu quả,…đó là những điều kiện hết sức thuận lợi cho hoạtđộng của Chi nhánh