Chất lượng dạy học phụ thuộc vào nhiều thành tố trong một hệ thống bao gồm: Mục tiêu đào tạo, nội dung đào tạo, phương pháp dạy học, thầy và hoạt động của thầy, trò và hoạt động [r]
Trang 1Tại sao nên tập thể dục buổi sáng
Gửi ngày : Thứ hai, 07 Tháng 12 2009
Bạn nằm dài trên giường mỗi sáng và tự nhủ: “Mình sẽ đi tập sau giờ làm việc” hoặc “Mình sẽ bắt đầu vào thứ 2 này… Mình hứa đấy” Những câu này có quen thuộc với bạn?
Bạn có nghĩ rằng luyện tập nên là việc đầu tiên cần làm vào buổi sáng để tăng cường sức khỏe hoặc giảm cân không? Điều này đúng ngay cả khi bạn chỉ có khoảng 10 phút để chạy nhưng điều quan trọng là bạn thực hiện nó đều đặn mỗi ngày
Nhưng tại sao lại là buổi sáng?
1 Bằng việc khởi động mỗi sớm, chức năng chuyển dưỡng trong cơ thể sẽ được kích hoạt và duy trì ở mức cao trong nhiều giờ, thậm chí là suốt 24h trong ngày Và điều này đồng nghĩa với việc lượng calo được “đốt cháy” sẽ nhiều hơn
2 Nhiều người phát hiện ra rằng việc luyện tập buổi sáng có tác dụng “điều chỉnh” cảm giác thèm ăn trong cả ngày và khiến họ không đói bụng
3, Khi bạn tập luyện vào buổi sáng, bạn sẽ cảm thấy tràn ngập sức sống Điều này sẽ tạo ra một sự khác biệt cho cả một ngày
4 90% những người thường xuyên luyện tập chọn thời điểm buổi sáng sớm Một khi đã thành thói quen, bạn sẽ thấy khó bỏ
5 Bạn tập luyện vào cùng một giờ mỗi sáng vì thế bạn cũng sẽ thức vào đúng giờ đó mỗi ngày Cơ thể bạn chẳng bao lâu sẽ phát hiện ra sự thú vị này: hệ thống nội tiết và nhịp sinh học trong cơ thể sẽ điều chỉnh… và kết quả là những thay đổi sinh học tích cực sẽ xảy ra
6 Bởi vì bạn thực hiện đều đặn việc luyện tập mỗi ngày nên cơ thể sẽ tự chuẩn bị trước bằng cách thức dậy sớm hơn Lợi ích từ điều này là:
- Dễ dàng thức giấc Cơ thể bạn không bao giờ bị “nhiễu thông tin” như khi bạn dậy chẳng theo bất
cứ một quy luật nào
- Quá trình chuyển dưỡng và các bộ phận tiết hormone trong cơ thể sẽ được tăng cường trong khi bạn ngủ Đó là lý do tại sao bạn luôn cảm thấy tràn đầy năng lượng và sẵn sàng luyện tập khi bạn thức giấc
7 Nếu lịch làm việc quá bận rộn, bạn sẽ dễ dàng thay thế việc luyện tập vào các giờ trong ngày bằng một việc khác Nhưng nếu việc tập luyện vào đầu giờ sáng thì sẽ rất khó để một việc nào khác thay thế vị trí này
8 Luyện tập buổi sáng có thể hỗ trợ các hoạt động trong ngày Một số người mong đợi thời điểm mà họ có thể dành thời gian để chăm sóc cơ thể và tâm hồn Nhiều người thì dùng thời gian này để lên các kế hoạch trong ngày, làm tươi mới tinh thần, chuẩn bị cho một ngày làm việc
9 Nghiên cứu cho thấy suy nghĩ sẽ nhạy bén hơn trong thời gian từ 4-10 tiếng sau luyện tập và điều này sẽ giúp bạn làm việc hiệu quả hơn
10 Thực hiện tập vào buổi sáng luôn dễ nhất Những người tập luyện thường xuyên sẽ ngủ ngon hơn và không bao giờ thấy thiếu ngủ
10 lợi ích hàng đầu của thể dục
Trang 2Chắc bạn đã từng nghe hàng ngàn lần điệp khúc: thể dục là cách giảm cân rất tốt, nhưng ngoài những lợi ích đó còn có nhiều lợi ích đối với sức khoẻ thể chất và tinh thần
Giúp ngủ ngon hơn
Nhiều nghiên cứu đã cho thấy thể dục đều đặn có tác dụng cải thiện chất lượng giấc ngủ Các nghiên cứu này cho rằng, thế dục 20-30 phút ở cường độ vừa đến mạnh khoảng 3-4 lần mỗi tuần giúp bạn ngủ ngon hơn Tuy nhiên, bạn nên thể dục vào buổi sáng hoặc chiều, tránh thể dục sát giờ
đi ngủ
Làm chậm quá trình lão hoá và giảm nguy cơ chết sớm
Cơ thể của mỗi người mỗi năm sẽ mất đi khoảng 10% khả năng vận động thể chất sau 40 tuổi Tuy nhiên thể dục đều đặn có thể cải thiện sự rắn chắc cơ và da, tăng cường sự linh hoạt và giảm nguy
cơ mắc những chứng bệnh do tuổi tác như bệnh loãng xương, bệnh tim và tai biến mạch máu não
Giúp cho cơ, xương khớp khoẻ
Khi có tuổi, xương mất đi độ đặc, khớp trở nên cứng, ít linh hoạt hơn và hệ cơ cũng giảm Thể dục đều đặn là một trong những cách tốt nhất để kéo chậm hoặc ngừa suy giảm cơ, xương và khớp
Cũng cố và tăng cường sức đề kháng
Nhiều nghiên cứu đã cho thấy thể dục cải thiện chức năng đề kháng của con người Ở tuổi thanh thiếu niên, thể dục là một cách để gia tăng sức mạnh cho tế bào miễn dịch Ở người có tuổi, chức năng miễn dịch suy giảm nhanh, do đó, người gia dễ mắc những bệnh truyền nhiễm Thể dục đều đặn ở cường độ vừa như chạy bộ, đi bộ hay đạp xe, có thể kéo chậm sự suy giảm chức năng đề kháng
Cải thiện sự minh mẫn
Nhiều nghiên cứu đã chứng minh rằng những người tập thể dục đều đặn có khả năng tập trung, trí nhớ và phản ứng tốt hơn những người lười vận động Và không nhất thiết phải thể dục nhiều, đi bộ khoảng 45 phút 3 lần mỗi tuần là đủ để cải thiện sự nhanh nạy trí não Thể dục Aerobic có tác dụng kích thích vùng não kiểm soát tập trung
Nâng cao sự tự tin
Nếu bạn là người thừa cân, thể dục giúp bạn có sự săn chắc cơ, khỏe mạnh, thể lực ổn định và tinh thần vững vàng, tự tin hơn
Tăng cường sự dẻo dai và sinh lực
Những người thể dục thường xuyên có sức lực tốt hơn và dẻo dai hơn so với những người không thể dục Bạn sẽ dễ dàng nhận thấy sinh lực và sức sống tăng lên sau vài tuần bạn bắt đàu thể dục đều đặn Vì thế, sẽ là không thông minh nếu bạn từ chối thể dục với lý do hôm nay cảm thấy mệt
Cải thiện cuộc sống tình dục
Thể dục đều đặn có thể tăng ham muốn hoạt động tình dục Sự dẻo dai của thể chất và sự rắn chắc
cơ bắp làm tăng cường lưu thông máu đến vùng sinh dục Nhưng nếu thể dục quá nhiều, quá nặng có thể làm giảm sự sinh sản testosterone và những hoóc môn tính dục nam khác, dẫn đến giảm sinh lực tình dục
Giảm lo lắng, trầm cảm và căng thẳng
Cơ thể bạn sẽ sinh sản nhiều hoóc môn endorphin hơn từ 1-2 giờ sau khi thể dục, điều này có tác dụng cải thiện tâm trạng và mang lại cảm giác thư thái cho bạn Hoạt động thể chất cũng giúp bạn cải thiện chế độ ăn uống, giảm căng thẳng Một số nghiên cứu cho rằng thể dục có thể hỗ trợ trong điều trị trầm cảm
Làm giảm nguy cơ của nhiều bệnh
Lý do tốt nhất của tất cả các lý do để thể dục đều đặn là làm giảm nguy cơ mắc nhiều bệnh nghiêm trọng đe doạ sự sống, như bệnh tim, đái đường, ung thư vú, tai biến mạch máu não, viêm khớp, loãng xương, cao huyết áp, cho lesterol cao, ung thư ruột kết và béo phì
Chấn thương trong luyện tập thể dục thể thao
Tập thể dục thể thao là một hoạt động cần thiết của con người nhằm năng cao chất lượng sức khỏe, chữa bệnh, nhưng đồng hành cùng nó là chấn thương, chấn thương không loại
Trang 3trừ một ai, không loại trừ một môn thể thao nào, để hiểu được chấn thương trong thể thao là một điều vô cùng cần thiết.
Vậy chấn thương là gì? Chấn thương đó là sự tổn thương cấu trúc giải phẫu bình thường của tổ
chức do tác động bên ngoài gây nên kéo theo sự giảm, rối loạn hay mất đi chức năng sinh lý bình thường của tổ chức đó Khả năng xảy ra chấn thương ở các môn thể thao khác nhau không đồng nhất (ví dụ Thể dục dụng cụ 2,9%, Điền kinh 1,91%, Bơi lội 1,32%) Trong thi đấu khả năng chấn thương cao hơn gần 4 lần so với trong tập luyện Số lượng các chấn thương trong các giờ học không có giáo viên hay huấn luyện viên hướng dẫn cao hơn 4 lần so với giờ học có giáo viên, huấn luyện viên
Trong tập luyện thể dục thể thao các chấn thương phải được giảm tới mức tối thiểu Trong công tác phòng ngừa chấn thương cần có sự tham gia của giáo viên, huấn luyện viên, để đạt hiệu quả cao họ cần phải hiểu biết thấu đáo đặc điểm, nguyên nhân và điều kiện gây nên các chấn thương khác nhau
Các dạng chấn thương: Trong chấn thương thể thao phần đa các chấn thương đều là chấn thương
kín như: đụng dập, dãn dây chằng, đứt cơ và dây chằng.Chấn thương đụng dập thường rơi vào
chấn thương khớp (gần 50%), trong đó có tới 30% là chấn thương khớp gối Theo vị trí tổn thương, trong thể thao thường gặp các chấn thương tứ chi trong đó có 80% là chấn thương khớp chủ yếu là khớp gối và khớp cổ chân Trong thể dục dụng cụ thường gặp các chấn thương chi trên (gần70%), nhưng đại đa số các môn thể thao thì chấn thương chi dưới gặp nhiều hơn Nếu so sánh, tỷ lệ gãy
xương, sai khớp của thể thao lớn hơn 8 – 10 lần các hoạt động phi thể thao
Nguyên nhân cơ bản dẫn đến chấn thương:
1 Việc huấn luyện dồn ép, việc sử dụng thường xuyên lượng vận động lớn với công suất cực hạn
và dưới cực hạn; sự thiếu hiểu biết trong việc sử dụng các phương pháp thúc đẩy phục hồi trong và sau khi luyện tập
2 Không đánh giá đúng ý nghĩa của việc tập luyện thường xuyên có hệ thống và tính kế thừa trong quá trình huấn luyện kỹ thuật
3 Việc áp dụng các bài tập mà cơ thể người tập chưa có sự chuẩn bị cần thiết về thể lực hay mỏi mệt của buổi tập trước chưa được khắc phục
4 Không áp dụng, áp dụng sai phương pháp bảo hiểm; khởi động không đủ hay không hợp lý (đây
là nguyên nhân thường gặp)
5 Không đáp ứng đầy đủ vật chất kỹ thuật của buổi tập (có thể dẫn tới 25% các chấn thương)
6 Điều kiện khí hậu, điều kiện vệ sinh không phù hợp (là nguyên nhân của từ 2% - 6% các chấn thương)
7 Hành vi của người tập không đúng đắn ( là nguyên nhân dẫn tới 5 -15% số chấn thương) Biểu hiện: Sự vội vàng, thiếu tập trung chú ý, thiếu ý thức tổ chức kỷ luật, thiếu đạo đức trong luyện tập
và thi đấu
Những chấn thương thường gặp trong tập luyện TDTT và cách xử trí ban đầu:
1)Sai khớp: Là sự dịch chuyển của 2 đầu xương và diện khớp vượt quá giới hạn của cấu trúc giải
phẫu cho phép và diện khớp mất đi sự tiếp xúc Sai khớp có thể gây rách bao khớp, đứt dãn dây
Trang 4chằng, gây tổn thương phần mềm Sai khớp có thể hoàn toàn hoặc một phần.Triệu chứng: Đau
mạnh ở vùng khớp, chi bị sai Mọi cố gắng để đưa chi trở lại vị trí bình thường rất khó khăn và gây đau đớn Khi quan sát so sánh ta nhận thấy hình dạng khớp thay đổi Phương pháp sờ nắn đôi khi
có thể xác định được đầu xương sai lệch còn ở vị trí thông thường xuất hiện rãnh lõm Sơ cứu ban đầu: Cố gắng giữ bất động hoàn toàn chi bị sai khớp ở vị trí thuận lợi nhất Nếu nặng sử dụng nẹp chuyên dùng để cố định, sau đó nhanh chóng chuyển tới cơ sở y tế Tuyệt đối nghiêm cấm việc cố gắng phục khớp của bạn tập, hoặc người không có chuyên môn vì rất dễ dẫn tới những tổn
thương phụ
2) Gãy xương: Là sự phá hủy cấu trúc giải phẫu bình thường của xương dưới tác động của lực cơ
học trực tiếp hay gián tiếp gây nên, thường với xương bị gãy bao giờ cũng gây tổn thương cho các tổ chức cơ, gân, dây chằng, thần kinh và mạch máu bao quanh Gãy xương thuộc loại chấn thương
nặng, có gãy xương hoàn toàn và gãy xương không hoàn toàn.Triệu chứng:Thường chính nạn
nhân cũng xác định được mình bị gãy xương vì ở thời điểm gãy nghe tiếng gãy và tiếng lạo xạo, cảm giác đau buốt tăng lên rất nhanh khi cố gắng chuyển động Gãy xương làm thay đổi độ dài, tại điểm gãy tạo thành khớp giả, vùng tổn thương sưng tấy, nề Đặt tay lên vùng nghi vấn lay nhẹ cảm giác lạo xạo xuất hiện Trường hợp gãy xương hở đầu xương gãy gây tổn thương phần mềm và da
Phương pháp chung và chuẩn xác nhất là chụp X quang.Sơ cứu ban đầu: Trường hợp gãy xương
hở ngoài việc bất động cần tiến hành cầm máu và sử lý sơ bộ vết thương Khi bất động cần lưu ý phải bất động hai khớp về phía hai đầu gãy của xương trong trường hợp không có nẹp có thể cố
định chi trên vào thân mình, chi dưới vào chân còn lành
3)Bong gân: Đây là dạng chấn thương khá phổ biến Hiện tượng căng hoặc rách dây chằng gây
nên những cơn đau nhói và sưng tấy ở các khớp bị tổn thương Các biểu hiện của bong gân rất
giống với gãy xương Triệu chứng: Khi bị bong gân, người tập cảm thấy đau nhói như điện giật ở
vùng khớp bị trẹo Sau đó, khớp tê dại không còn đau nữa Khoảng 1 giờ sau, cảm giác đau nhức dần dần trở lại Nếu bong gân ở bàn chân, mắt cá chân, người tập sẽ không bước đi được nữa, phải
đặt bàn chân nằm xuống đất.Xử trí ban đầu:Nên chườm lạnh bên ngoài bằng nước đá (hoặc nước
lạnh) trong 4 giờ đầu Việc chườm đá làm dịu đau và co mạch, ngưng chảy máu, bớt phù nề Và sau ngày thứ 2, nên ngâm chỗ bị bong gân trong nước ấm từ 3-4 lần trong ngày.Ngay sau khi bị bong gân, phải làm ngừng chảy máu (nếu có) và hạn chế phù nề tối đa Có thể dùng băng thun băng ép
khớp bị bong gân giúp khớp có chỗ tựa và giữ cố định cho khớp Có thể dùng Ethyl clorua xịt vào
nơi bong gân để gây tê làm lạnh tại chỗ giúp giảm đau cho người bệnh Ngoài ra, có thể dùng thuốc
giảm đau, tiện nhất là Alaxan uống 1-2 viên/lần, 3 lần trong ngày Nghiêm cấm dùng rượu, xoa cao
vào nơi bị tổn thương, các chất nóng tác động tại chỗ do những chất này gây chảy máu mạnh
hơn Những trường hợp bong gân nặng: không cử động được khớp, dây chằng khớp bị đứt hoàn
toàn,… hãy đến ngay cơ sở y tế để khám và điều trị
4)Đau cơ: Những cơn đau nhức mà người tập phải trải qua sau khi tập luyện vốn thường xảy ra vào
ngày hôm sau, ngay cả khi chỉ thực hiện những bài tập với cường độ nhẹ nhàng Nguyên nhân: Do mới tập luyện, hoặc tập luyện không thường xuyên Cách khắc phục: Nghỉ ngơi, xoa bóp nhẹ
nhàng vùng cơ bị đau và chế độ ăn uống cân đối sẽ giúp loại bỏ được cơn đau Duy trì lượng vận động đều đặn, hoặc tăng dần với khối lượng thích hợp
5)Chuột rút.( vọp bẻ) Nguyên nhân: Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến chuột rút Xảy ra trong
hoặc sau khi tập luyện, sự co thắt tình cờ và gây đau đớn của cơ bắp là dấu hiệu cho thấy người tập
đã tập luyện quá sức (thời gian tập quá lâu hoặc cường độ tập quá nặng) Cách khắc phục: Khi bị
chuột rút chúng ta sẽ cảm thấy đau Để nhanh chóng thoát khỏi tình trạng này, bạn cần làm ngay những bước sau:
- Kéo giãn phần cơ bị đau để chống lại sự co cơ do bị chuột rút gây nên
- Nằm thẳng lưng, duỗi thẳng chân, gập bàn chân về phía người Giữ nguyên tư thế này trong khoảng vài giây
- Xoa bóp nhẹ nhàng phần cơ bị chuột rút Cần xoa bóp phần bắp chân từ dưới lên trên để giúp máu lưu thông
Trang 56)Đau xóc bụng.Nguyên nhân: Cơn đau nhói thình lình diễn ra ở bụng, hông thường có từ sự gia tăng cường độ tập luyện đột ngột hoặc quá trình vận động kéo dài Cách khắc phục : Không nên
ngừng vận động mà cứ duy trì tốc độ vận động như thế cho đến khi cơ thể làm quen cơn đau sẽ
nhanh chóng biến mất Hãy tập luyện một cách nhẹ nhàng sẽ tránh được những cơn đau xóc
Trong phạm vi bài viết, không thể liệt kê hết các loại chấn thương, nhưng có thể thấy các chấn thương trong luyện tập TDTT là kết quả của việc không tuân thủ những nguyên tắc cần phải được thực hiện, trong tập luyện và thi đấu Cuộc chiến đấu với chấn thương phải bắt đầu từ công tác chuẩn bị, người giáo viên, huấn luyện viên sẽ phải là người đi đầu trong cuộc chiến này
Đổi mới phương pháp dạy học, một trong số những vấn đề trọng tâm hiện nay
Chất lượng dạy học phụ thuộc vào nhiều thành tố trong một hệ thống bao gồm: Mục tiêu đào tạo, nội dung đào tạo, phương pháp dạy học, thầy và hoạt động của thầy, trò và hoạt động của trò, môi trường giáo dục… Trong đó phương pháp dạy học là thành tố trung tâm, giảng viên phải am hiểu sâu sắc nội dung dạy học, làm chủ kiến thức, biết chế biến nó theo ý đồ sư
Trang 6phạm và biết cách truyền tải nó đến với sinh viên Mặt khác sinh viên là chủ thể trong học tập và tu dưỡng Chủ thể phải tự giác, tích cực, chủ động và sáng tạo trong quá trình học tập.
Phương pháp dạy học bao gồm soạn thảo, chế biến tài liệu khoa học và chuyển tải tài liệu đó đến với sinh viên trên cơ sở tổ chức, tác động điều khiển hoạt động nhận thức của sinh viên nhằm giúp họ lĩnh hội nội dung dạy học Giảng dạy và học tập có mối quan hệ chặt chẽ với nhau Kết quả học của người học quyết định việc lực chọn phương pháp dạy của người dạy Sử dụng phương pháp nào là phụ thuộc vào đối tượng học, mục đích đào tạo, nội dung môn học, nội dung từng bài…
Đổi mới phương pháp dạy học là nhu cầu tất yếu của giảng viên, bởi vì đổi mới là sự cải tiến, nâng cao chất lượng phương pháp dạy học đang sử dụng để đóng góp nâng cao chất lượng hiệu quả của việc dạy học, là sự bổ sung, phối hợp nhiều phương pháp dạy học để khắc phục mặt hạn chế của phương pháp đã và đang sử dụng nhằm đạt mục tiêu dạy học, là thay đổi phương pháp đã và đang
sử dụng bằng phương pháp ưu việt hơn, đem lại hiệu quả dạy dạy học cao hơn Vì thế, đổi mới phương pháp dạy học được xác định trong các văn kiện của Đảng, Nhà nước mà Bộ Giáo dục và Đào tạo đang chỉ đạo triển khai nhằm đáp ứng yêu cầu của mục tiêu và nội dung giáo dục mới Phương pháp dạy học hiện nay không thể tiếp tục truyền thụ từ việc áp đặt một chiều từ người dạy
mà phải sử dụng phương pháp dạy tích cực, phát huy tính tích cực của sinh viên Đó là đổi mới phương pháp dạy học còn được gọi là “Dạy học hướng vào người học” hay “Dạy lấy người học làm
“Dạy học hướng vào người học” là cụm từ được dùng để xác định sự đổi mới của phương pháp dạy học hiện nay trong nhà trường Đó là tư tưởng, là sự định hướng cho dạy và học, phương pháp mới này khuyến khích sinh viên tự học hỏi, tự phát huy sáng kiến, giảng viên đóng vai trò hướng dẫn
- Tập trung phương pháp giảng dạy của giảng viên dựa vào các thành quả của hoạt động nghiên
- Áp dụng các phương pháp dạy học theo từng hệ học (chính quy, hệ đào tạo đại học dành cho cán bộ đã tốt nghiệp bậc trung học Công an nhân dân, vừa làm vừa học )
- Phát triển liên tục toàn hệ thống trường để đạt được hệ thống giáo dục ngày càng tốt hơn
- Học cách trở thành sinh viên năng động thay vì là sinh viên thụ động
- Khuyến khích sinh viên năng động trong việc giáo dục bản thân
- Dạy sinh viên cách tư duy độc lập chứng tỏ được sự hữu hiệu của bài học
- Dạy sinh viên kỹ năng vận dụng thông tin (kiến thức) vào thực tế thay vì chỉ thu nhận kiến thức
- Chú trọng giáo dục kỷ luật và đạo đức cho sinh viên, vì nếu có tài mà không có đức thì cũng chỉ là
Để thực hiện đổi mới phương pháp dạy học, vấn đề đặt ra đối với giảng viên đó là: Giảng viên là yếu tố quyết định hàng đầu trong việc thực hiện đổi mới phương pháp dạy học, với nhận thức đúng đắn, với tinh thần trách nhiệm và sự quyết tâm cao, kỹ năng sử dụng thiết bị dạy học và tổ chức hướng dẫn sinh viên học tập tốt Đó là những phẩm chất cần thiết của người thầy Kiến thức của giảng viên đã trở thành những đặc điểm quan trọng trong công tác giáo dục đòi hỏi giảng viên phải hội đủ các điều kiện về kiến thức, khả năng giảng dạy, lòng nhiệt thành, đức tính cần cù Bên cạnh đó, giảng viên phải có kỹ năng tổ chức hướng dẫn sinh viên trong lớp học có kỹ năng
sử dụng đồ dung dạy học, có năng lực tự học, thu thập thông tin phong phú của thời đại để phục vụ
Giảng viên phải xác định được những vấn đề cần đổi mới, đó là phải xác định rõ mục tiêu giáo dục được đổi mới, nội dung giáo dục đổi mới, phương tiện dạy học, hình thức tổ chức và phương thức
Do đó giảng viên cần phải lưu ý bốn lĩnh vực trong giảng dạy:
- Lập kế hoạch và chuẩn bị môi trường lớp học, giảng dạy và trách nhiệm chuyên môn
- Tạo ra bầu không khí đối thoại giữa giảng viên và sinh viên
- Thúc đẩy hiệu quả nhất việc sử dụng thời gian và làm cho cả lớp tham gia
- Cung cấp đầu vào để phổ biến tài liệu mới, kiểm tra hiểu biết và thay đổi tiến độ giảng dạy phù
Trang 7hợp, đồng thời tạo ra cách sử dụng kiến thức mới độc lập trên cơ sở có sự hướng dẫn Giảng viên phải nắm vững các kỹ năng truyền đạt kiến thức đến sinh viên để thiết kế, dẫn dắt sinh viên đi từ dễ đến khó, từ ít đến nhiều, từ nông đến sâu Giảng viên phải có kế hoạch chi tiết, cụ thể phương pháp dạy cũng như vấn đề phân phối chương trình trở thành một diễn tiến liên tục, giảm lý thuyết, tăng thực hành là một yêu cầu cần thiết, tất yếu
Giảng viên phải có kiến thức sâu, rộng nắm vững lý luận sư phạm về các lĩnh vực giảng dạy đồng thời phải biết chuyển tải những kiến thức đó vào chương trình, vào phương pháp giảng dạy, vào các bài học cụ thể Có như vậy, giảng viên mới có thể giúp sinh viên tích cực chủ động, phát huy khả năng sáng tạo trong quá trình học tập Giảng viên có nhiều kiến thức, có nhiều cách tổ chức và trình bày ngắn gọn, sáng tỏ cùng với sự nhiệt tình trong giảng dạy điều đó tạo điều kiện truyền đạt kiến thức cho sinh viên một cách hiệu quả và thành công Đổi mới phương pháp dạy học là một quá trình, đòi hỏi giảng viên phải hoàn thiện về nhân cách, có đức, có tài để thực hiện tốt nhiệm vụ cao quý của mình Phải không ngừng phấn đấu vươn lên, học tập, rèn luyện để tự khẳng định mình Đặc trưng của nhà giáo là khiêm tốn, giàu lòng tự trọng, có trách nhiệm cao, lao động tự giác, chủ động sáng tạo, sống trung thực, giản dị, không phô trương hình thức./
Mục tiêu cao nhất của dạy học là dạy cách tư duy
Bàn về PPDH lúc này không còn là câu chuyện làm hay không, mà là làm thế nào? Trước hết, vấn đề nhận thức về vai trò, ý nghĩa, tầm quan trọng của nó phải được mọi người thấu triệt Cần nhấn mạnh rằng mục tiêu cao nhất của dạy học là “Dạy tư duy”
Từ nhiều năm nay, cùng với việc đổi mới Giáo dục nói chung, việc đổi mới phương pháp giảng dạy
là một hoạt động được đẩy mạnh trong toàn ngành Tuy nhiên, trên thực tế vẫn còn những quan điểm trái chiều cần làm rõ sự đúng sai
Trang 8Thực tế câu chuyện đổi mới phương pháp là một vấn đề khó khăn, nhưng không phải vì điều ấy mà dừng lại Cần nhìn nhận nó theo hướng tích cực và thực hiện những đóng góp dù rất nhỏ, điều chỉnh cải biến những hạn chế để biến nó thành bộ công cụ chuẩn phục vụ giảng dạy đáp ứng đòi hỏi của xã hội
Xã hội và Giáo dục luôn gắn bó hữu cơ trong cùng một thực thể, nên luôn có sự đòi hỏi lẫn nhau Ở thời kỳ này, đất nước đang đổi mới, xu thế hội nhập toàn cầu hiện diện rất rõ ràng; bởi vậy giáo dục không thể đóng cửa mà không chịu tác động Nói vậy để thấy tính tất yếu phải có sự đổi mới trong giáo dục Đương nhiên, để đổi mới giáo dục chúng ta phải đổi mới nhiều lĩnh vực trong nó Thực tế, Bộ giáo dục đã chọn “Đổi mới phương pháp giảng dạy” như là một giải pháp ưu tiên trong quá trình đổi mới từng bước các lĩnh vực khác Chọn đổi mới PPDH là nhằm vào hệ thống giáo viên – nhân tố quyết định và là trung tâm của quá trình dạy học bao gồm Thày – Trò Đây là hệ thống rộng trên địa
dư toàn quốc, số lượng đông đảo, trình độ tri nhận và ứng dụng cái mới khác nhau Vấn đề quản lý đổi mới hệ thống lại là con người với tính chất và đặc điểm phức tạp như vậy nên rõ ràng là công việc khó khăn cần làm trước Đây là công việc khác hẳn với một quyết định về cơ chế (Nâng lương, Tăng kinh phí xây dựng CSVC )
Để có quyết định này, Bộ Giáo dục đã tổ chức chuyên gia nhiều năm nghiên cứu thực tiễn giáo dục trong nước, khu vực và quốc tế Những kết quả nghiên cứu đã được khảo nghiệm thực tế, được bổ sung từ hàng trăm hội nghị lớn nhỏ với các chuyên gia, các nhà quản lý và lấy ý kiến đến tận các giáo viên đang đứng lớp
Những nội dung cụ thể trong đổi mới PPDH, trên thực tế cũng là những nội dung các nước tiên tiến
và khu vực đã tổ chức thực nghiệm thành công
Tuy nhiên câu chuyện về đổi mới PPDH vẫn còn là câu chuyện mở Thực tế thì khi ứng dụng PPDH mới có nhiều bất cập nảy sinh Vấn đề đầu tiên lại là vấn đề con người Do đặc điểm của đội ngũ hiện tại, nên xuất hiện những quan điểm nhóm cơ bản khác nhau và thực tế tổng kết tại các cơ sở giáo dục mấy năm gần đây cho thấy, mỗi nhóm thực hiện có những kết quả khác nhau:
Nhóm 1: Thực hiện đổi mới PPDH như thực hiện mệnh lệnh, bệ y nguyên lý thuyết vào thực tiễn tất
cả các đối tượng Với cách vận dụng xơ cứng như vậy, bên cạnh những thành công có được từ sự tham gia của công nghệ đa phương tiện và ở một số lớp chuyên lớp chọn, các tiết giảng còn lại đều thất bại Dạy học đòi hỏi sự sáng tạo, sự thích ứng tình huống trong từng phút Ở điểm này người thày phải có năng lực cao hơn cả một diễn viên chuyên nghiệp, bởi không chỉ phải thuộc, diễn hay
mà còn phải thay đổi những tình tiết của “Kịch bản” Ngoài ra người thày còn đóng vai trò kép : Biên soạn và đạo diễn tiết học nữa Việc biên soạn được một giáo án đổi mới đã nhọc nhằn nếu không có
kỹ năng tốt, nhưng sự “Trình diễn” lại là cả một vấn đề khác Do vậy nhóm này thường mất niềm tin vào sự đổi mới
Nhóm 2: Kết hợp ứng dụng PPDH mới với nghiên cứu thực tiễn điều chỉnh từng bước Đây là nhóm
có xu thế tích cực và thu hái được nhiều thành công Khi khảo cứu cụ thể, chúng tôi thấy nhóm giáo viên này có những đặc điểm sau: xác định chọn dạy học như một nghề để sinh tồn và nhận thức đúng đắn khoa học về những giá trị của việc đổi mới PPDH; có khả năng hiểu biết về nhiều lĩnh vực hỗ trợ dạy học đặc biệt ngoại ngữ và công nghệ thông tin; năng lực tự học nâng trình độ, bằng nhiều hình thức ở mức độ cao
Tuy nhiên, nhóm này vẫn gặp những trở ngại khi vận dung một số phương pháp trong những tình huống cụ thể Nguyên nhân của sự thất bại ấy là do chưa đủ thời gian tổng hợp rút kinh nghiệm để
sử dụng công cụ (PPDH) thích ứng với từng nhóm đối tượng; Cũng có thể là do việc quá tham ứng dụng của người dạy, hoặc do những điều kiện khác của đơn vị giáo dục cơ sở chưa tạo ra những điều kiện và môi trường thuận lợi cho giáo viên
Nhóm 3: Từ chối PPDH mới, thực hiện theo chuẩn mực phương pháp cũ Những giáo viên nhóm
này vẫn thu hái được những thành công nhất định cho mọi đối tượng Chính nhờ điểm này, và sự chưa thành công rõ nét của các nhóm tham gia đổi mới mà họ thường lớn tiếng phê phán việc đổi mới PPDH Thực tế, với một lớp học sinh kém, việc trình diễn những thí nghiệm ảo, những băng phim tư liệu với sự góp mặt của CNTT, sẽ được các em chú ý hơn nhiều so với việc đọc chép và
Trang 9giảng giải Và chúng ta tự hỏi với 13 môn học ở nhà trường THPT như hiện nay, câu chuyện đọc chép và học thuộc để trả bài với học sinh liệu có là giải pháp khả thi?
Hầu hết các giáo viên nhóm này đều chưa có nhận thức đúng về đổi mới để làm gì? Với cách nhìn: dạy để trò thi cử đỗ là thành công, những giáo viên nhóm này chưa nhìn nhận hết sự thật những vấn đề sau tiết dạy của họ, và thường nhầm tưởng đó là sản phẩm của riêng mình Thử hỏi sau tiết dạy của họ, một học sinh thành công trong thi cử có phải tự học thêm từ các kênh thông tin khác không? Có trao đổi nhóm với bè bạn? có tự luyện suy nghĩ, làm bài, tự rút kinh nghiệm ? Nếu như giáo viên dạy theo hướng đổi mới thì con đường tri nhận kiến thức của các em được rút ngắn và được chỉ dẫn đúng cách
Hiện tại, câu chuyện về đổi mới PPDH không còn là câu chuyện làm hay không, mà là làm như thế nào? Trước hết là vấn đề nhận thức về vai trò, ý nghĩa, tầm quan trọng của nó phải được mọi người thấu triệt Cần nhấn mạnh rằng mục tiêu cao nhất của dạy học là “Dạy tư duy” (Anh xtanh), tức là dạy cách tri nhận tri thức và vận dụng sáng tạo trong chương trình; đồng thời hình thành con đường tự khám phá để học sinh tiếp tục học tập sáng tạo đến suốt đời
Về nội dung, nên hiểu PPDH mới như là tổ hợp các công cụ dạy học nó bao gồm những công cụ mới thích ứng với dạy học hiện đại và những công cụ truyền thống tinh hoa vẫn còn mang lại nhiều giá trị cho công tác dạy học Hệ thống công cụ này, được người giáo viên chiếm lĩnh và sử dụng thành thạo theo những dụng ý chủ quan trong những tình huống sư phạm cụ thể nhằm đạt mục tiêu dạy học
Về thực hiện cần có những năng động sáng tạo, không nhất thiết phải bệ y nguyên lý thuyết một cách xơ cứng vào mọi tình huống, đối tượng Trong tình trạng không thể xoay bàn để thảo luận nhóm, trong tình trạng không có “Thủ lĩnh” để thực hiện phương pháp “Chiếc khăn phủ bàn” hãy tìm một cách thức khác tương tự, hoặc thay thế bằng một phương pháp khác hiệu quả hơn mà phù hợp Tuy nhiên nguyên tắc cao nhất phải thực hiện là để học sinh tự khám phá, theo cách nói của dân gian là “ cho cái cần câu và dạy cách câu, chứ không cho một con cá”
Hiện tại, việc đổi mới phương pháp vẫn gặp nhiều khó khăn, về nội dung chương trình : số môn học, tiết học và cấu tạo nội dung của nhiều tiết học vẫn còn bất cập với thời gian cho phép người giáo viên thực hiện và khả năng lĩnh hội của học sinh Những điều kiện cần thiết để dạy học đổi mới còn nan giải Tuy nhiên vấn đề bức xúc nhất tác động mạnh vào quá trình đổi mới PPDH vẫn là cách kiểm tra đánh giá Khi thực tế tại Singapo, chúng tôi đã nghe một hiệu trưởng trường THPT nói đại ý, quan niệm của Singapo thi cử chỉ là một “Lát cắt” trong quá trình học tập mà thôi Và họ tập trung đánh giá một học sinh dựa vào cả quá trình học tập trên mọi bình diện từ việc giữ gìn sức khoẻ, khả năng giao tiếp đến thành tích các môn học
Áp lực của xã hội, của gia đình học sinh, đặt lên vai ngành giáo dục là đòi hỏi có sản phẩm cụ thể Hàng năm các nhà trường bị đánh giá bởi chất lượng tốt nghiệp, chất lượng vào đại học mà thông qua có mấy môn thi Và cũng thông qua mấy môn thi đó một học sinh bị đánh giá là yếu hoặc
giỏi.Chính vì vậy, mà không phải bao giờ học sinh cũng có xu thế chạy vào trường chuyên Chúng tôi đã chứng kiến cả một dòng họ thành đạt có tới hàng trăm cử nhân, thạc sỹ mà chỉ học tại
TTGDTX mà thôi Ông trưởng họ phân tích rằng, học ở TTGDTX ít môn, kiến thức vừa phải và hiện tại quá trình quản lý thi cử cũng dễ dàng hơn Con cháu ông nhờ đó mà tìm thày dạy thêm 3 môn Toán, Vật Lý, Hoá học Trên thực tế những học trò này có thời gian học 3 môn này gấp 4-5 lần học sinh THPT Và đương nhiên, các em năm nào cũng giành thành tích học sinh giỏi cấp thành về cho Trung tâm và đỗ đại học 100%
Thực tế này cho thấy, để có được sự đổi mới PPDH thành công, các nhà quản lý xã hội và quản lý giáo dục nên coi trọng tính logíc hệ thống của giáo dục Chúng ta đã thống nhất hệ thống ấy bao
gồm những yếu tố cơ bản : M (mục tiêu)-N (nội dung)- P (phương pháp)-V (vật lực)-T (tài lực)-Q (quản lý) Những yếu tố này tác động trực tiếp vào hai nhân vật chính của trường học là Thày và
Trò Nếu ví Giáo dục như một cỗ máy, thì việc đổi mới phải gắn liền với hệ thống cơ cấu đồng bộ của nó Lựa chọn đổi mới PPDH như là giải pháp ưu tiên là đúng, nhưng thời gian để một mình nó đổi mới quá lâu khi các bộ phận khác không đổi mới thì nhất quyết sẽ tạo ra sự không tương thích