Tóm lại, đổi mới phương pháp dạy học nghĩa là giáo viên phải biết vận dụng phương pháp đó một cách phù hợp, đúng lúc, đúng chổ nhằm phát huy tính tích cực tự giác, chủ động sáng tạo tron[r]
Trang 1PHÒNG GD& ĐT SA PA CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM TRƯỜNG THCS TẢ PHÌN Độc lập – Tự do – Hạnh Phúc
Số :03 /BC-THCS Tả Phìn, ngày 05 tháng 11 năm 2012
BÁO CÁO THAM LUẬN MÔN NGỮ VĂN THCS
I Đánh giá thực trạng của việc dạy học môn Ngữ Văn ở Trường THCS hiện nay:
1.Thuận lợi:
- Giáo dục nói chung và việc học môn Ngữ Văn trong thời gian gần đây đã thực sự nhận được sự quan tâm của toàn xã hội, của các bậc phụ huynh học sinh
- BGH, chuyên môn nhà trường luôn sát sao và chặt chẽ về công tác đổi mới PPDH, thường xuyên tổ chức dự giờ, góp ý, xây dựng giờ dạy chuẩn, để GV học tập rút kinh nghiệm
- Các phương tiện dạy học hiện đại đã được tiếp cận và đưa vào phục vụ giảng dạy trong nhà trường, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục
- Hệ thống sách tham khảo và các nội dung tham khảo trên các kênh thông tin rất đa dạng và phong phú được cập nhật thường xuyên, liên tục hàng giờ
- Hệ thống các phương pháp, kỹ thuật dạy học, các nội dung lồng ghép trong giảng dạy môn Ngữ Văn đã được lãnh đạo các cấp tổ chức tập huấn kịp thời cho giáo viên, nhằm áp dụng vào thực tế giảng dạy một cách thống nhất trong toàn hệ thống giáo dục
- Đội ngũ giáo viên trực tiếp giảng dạy môn ngữ Văn đa số đã được đào tạo đạt chuẩn và trên chuẩn Có trình độ và kỹ năng sử dụng các phương tiện kỹ thuật dạy học hiện đại khá thành thạo
2.Khó khăn:
- Giáo viên mặc dầu đã có ý thức đổi mới phương pháp dạy học văn nhưng việc thực hiện chỉ mới mang tính chất hình thức, thử nghiệm chứ chưa đem lại hiệu quả như mong muốn
- Một số giáo viên vẫn còn thói quen dạy học theo kiểu truyền thụ kiến thức một chiều: giáo viên giảng giải, học sinh lắng nghe, ghi nhớ và biết nhắc lại đúng những điều mà giáo viên đã truyền đạt Giáo viên chủ động cung cấp kiến thức cho học sinh, áp đặt những kinh nghiệm, hiểu biết, cách cảm, cách nghĩ của mình tới học sinh Nhiều giáo viên chưa chú trọng đến việc tiếp thu, vận dụng kiến thức của học sinh cũng như việc chỉ ra cho người học con đường tích cực chủ động để thu nhận kiến thức Do đó, có những giờ dạy được giáo viên tiến hành như một giờ diễn thuyết, thậm chí giáo viên còn đọc chậm cho học sinh chép lại những gì có sẵn ở giáo án Giờ học tác phẩm văn chương vì thế vẫn chưa thu hút được sự chú ý của người học Một bộ phận không nhỏ học sinh vẫn tỏ ra bàng quan, thờ ơ với văn chương
Trang 2- Hơn nữa, không ít giáo viên đứng lớp chưa được trang bị kỹ càng, đồng bộ
về quan điểm và lý luận phương pháp dạy học Văn mới Vấn đề quan điểm và lý luận phương pháp dạy học Văn mới chỉ đến với người dạy qua một số tài liệu có tầm vĩ mô, thiên về cung cấp lý thuyết hơn là hướng dẫn thực hành Một số các giáo trình tài liệu về phương pháp dạy học Văn còn mang bệnh lý thuyết và sách
vở hoặc chịu tác động từ các phương pháp dạy học của nước ngoài Nhiều giáo viên còn mơ hồ trước những khối lý luận phương pháp dạy học chung chung áp dụng lúc nào cũng đúng không chỉ cho riêng bộ môn Văn mà cả các bộ môn khác
- Ngoài ra, sự thiếu thốn về phương tiện thiết bị dạy học như: tranh, ảnh, sơ
đồ, dụng cụ nghe, nhìn để minh họa cho bài giảng, tài liệu tham khảo, các tác phẩm văn học, nhất là văn học nước ngoài cho giáo viên ở nhiều trường học đã khiến cho việc áp dụng phương pháp dạy học mới gặp nhiều bất lợi, dẫn đến tình trạng dạy chay, học chay
- Đó là chưa kể đến đời sống giáo viên tuy đã được cải thiện nhưng vẫn gặp rất nhiều khó khăn chưa thể chuyên tâm cho việc giảng dạy Số giáo viên chưa đạt chuẩn vẫn còn nhiều, lại thiếu tâm huyết với nghề nên đã có những ảnh hưởng tiêu cực đến quá trình dạy học văn
- Về phía học sinh, tồn tại lớn nhất là thói quen thụ động, quen nghe, quen chép, ghi nhớ và tái hiện lại một cách máy móc, rập khuôn những gì giáo viên đã giảng Đa phần học sinh chưa có thói quen chủ động tìm hiểu, khám phá bài học Điều này đã thủ tiêu óc sáng tạo, suy nghĩ của người học, biến học sinh thành những người quen suy nghĩ diễn đạt bằng những ý vay mượn, bằng những lời có sẵn, lẽ ra phải làm chủ tri thức thì lại trở thành nô lệ của sách vở Người học chưa
có hào hứng và chưa quen bộc lộ những suy nghĩ, tình cảm của cá nhân trước tập thể, cho nên khi phải nói và viết, học sinh cảm thấy khá khó khăn
II Các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng dạy học Ngữ văn ở trường THCS hiện nay:
1 Giải pháp chung:
- Vận dụng linh hoạt, sáng tạo các phương pháp dạy học nhằm phát huy tính tích cực sáng tạo của tất cả các đối tượng học sinh
- Nắm vững nội dung bài học và năng lực học tập bộ môn của học sinh để từ
đó xây dựng một hệ thống câu hỏi, bài tập nhằm tổ chức, hướng dẫn học sinh tích cực chủ động học tập; bồi dưỡng và phát triển năng lực, bản sắc các nhân của mỗi học sinh
- Hướng dẫn, giúp đỡ học sinh sử dụng sách giáo khoa, sách bài tập và hệ thống các sách tham khảo một cách có ý thức và hiệu quả linh hoạt hơn, đồng thời phải uốn nắn, hướng dẫn cách tự học, tự đọc
- Vận dụng linh hoạt, sáng tạo các hình thức tổ chức học tập (dạy học theo nhóm, dạy học theo góc, dạy học đồng loạt, dạy học theo dự án )
- Tăng cường sử dụng và khai thác triển để hiệu quả các các thiết bị dạy học hiện có; sưu tầm, làm theo các thiết bị phục vụ bộ môn; đồng thời tích cực ứng dụng công nghệ thông tin vào quá trình giảng dạy
Trang 3Ví dụ: khi dạy bài Phong cách Hồ Chí Minh (Ngữ văn lớp 9) nên sử dụng CNTT để giới thiệu một số tranh ảnh, một số đoạn phim giới thiệu về cuộc đời và phong cách văn hoá của Bác
Hoặc khi dạy bài "Truyện Kiều của Nguyễn Du" GV giới thiệu thêm cho HS về nghệ thuật xây dựng nhân vật điển hình của tác giả bằng những câu thơ trong tác phẩm đi kèm để chú thích cho một số tranh minh hoạ về các nhân vật điển hình trong truyện
- Đổi mới công tác kiểm tra, đánh giá theo tinh thần điểm nhấn của Sở Giáo dục, đồng thời tạo động lực cho học sinh học tập nghiêm túc, đạt kết quả như mong muốn
2.Các biện pháp cụ thể:
a.Các phương pháp dạy học có thể áp dụng khi dạy phần văn bản:
- Vận dụng phương pháp vấn đáp, gợi tìm: Là phương pháp được hình thành trên cơ sở của quá trình tương tác giữa giáo viên và học sinh thông qua việc giáo viên và học sinh đặt ra những câu hỏi và tìm ra câu trả lời tương ứng về một chủ đề nhất định
- Dạy học theo nhóm: (PP thảo luận nhóm)Lớp học được chia thành nhiều nhóm nhỏ, các thành viên trong nhóm cùng chia sẽ những suy nghĩ, kinh nghiêm, hiểu biết bản thân về bài học qua trao đổi thảo luận
- Dạy học nêu vấn đề: Giáo viên tạo ra các tình huống có vấn đề, tổ chức, hướng dẫn cho học sinh lần lượt giải quyết các vấn đề đó
- Phương pháp đọc sáng tạo:Đây là phương pháp rất quan trọng đối với việc tiếp nhận nội dung văn bản bao gồm cả đọc, hiểu và cảm thụ Hoạt động đọc sáng tạo không chỉ là đọc một cách thuần tuý mà bao gồm cả sự tổ chức hướng dẫn học sinh đọc có vận động kết hợp tư duy lôgic với tư duy hình tượng, giọng đọc và điệu bộ
- Phương pháp dùng lời có nghệ thuật: (Còn gọi là phương pháp diễn giảng, phương pháp bình giảng, truyền thụ) là cách dạy học truyền thống theo mô hình truyền thông tin một chiều, được sử dụng trong giờ học tác phẩm văn chương hay cung cấp kiến thức mới
b Các phương pháp dạy học có thể áp dụng khi dạy phần Tiếng Việt:
- Phương pháp phân tích ngôn ngữ: PP này được tiến hành và đi theo các bước cơ bản sau đây
+ Phân tích - phát hiện
+ Phân tích - chứng minh
+ Phân tích - phán đoán
+ Phân tích - tổng hợp
- Phương pháp rèn luyện theo mẫu: Giáo viên lựa chọn và cung cấp mẫu cho học sinh và hướng dẫn học sinh phân tích mẫu
- Phương pháp giao tiếp: Nội dung bài học thường gắn với các nhân tố giao tiếp + Nhân vật giao tiếp + Nội dung giao tiếp + Hoàn cảnh giao tiếp
Trang 4+ Cách thức giao tiếp + Mục đích giao tiếp
- Phương pháp phân tích mẫu và làm theo mẫu: Giáo viên tổ chức và hướng dẫn cho học sinh khai thác các ngữ liệu đã học ở các phần văn bản Phương pháp thực hành: Trong phương pháp này, giáo viên phải tổ chức hướng dẫn giúp cho học sinh vận dụng những kiến thức đã học vào việc giải quyết các nhiệm vụ, bài tập cụ thể Đặc biệt được nhấn mạnh là những giờ luyện nói trên lớp Bởi vì qua tiết học như thế này sẽ rèn luyện được năng lực diễn đạt bằng lời lưu loát, trôi chảy, mạnh dạn khi đứng trước đám đông, hình thành cho học sinh kỹ năng lập dàn bài và nói theo dàn bài đó
Tóm lại, đổi mới phương pháp dạy học nghĩa là giáo viên phải biết vận dụng phương pháp đó một cách phù hợp, đúng lúc, đúng chổ nhằm phát huy tính tích cực tự giác, chủ động sáng tạo trong học tập của tất cả các đối tượng học sinh giỏi, khá, trung bình, yếu có trong một lớp học
P HIỆU TRƯỞNG
NGUYỄN THỊ VÂN HIỀN