Tham luận Ngữ Văn

Về chương trình : Thuận lợi của chương trình thay SGK lớp 12 năm học 2008-2009 là dù có một số thay đổi về kiến thức, lượng bài nhưng chương trình mới vẫn dựa trên cái nền của chương tr

NHỮNG THUẬN LỢI VÀ KHÓ KHĂN TRONG VIỆC DẠY VĂN 12

20.01.2009 15:31

Gần bốn tháng nay chương trình thay SGK lớp 12 đã được các trường THPT triển khai và thực hiện đồng loạt Tuy có nhiều thuận lợi nhưng bên cạnh đó vẫn còn những khó khăn trong quá trình thực hiện, bởi vì việc đổi mới chương trình và phương pháp giảng dạy không phải

là chuyện “ngày một ngày hai”…

1 Về chương trình :

Thuận lợi của chương trình thay SGK lớp 12 năm học 2008-2009 là dù có một số thay đổi về kiến thức, lượng bài nhưng chương trình mới vẫn dựa trên cái nền của chương trình cũ, đa phần vẫn không xa lạ với giáo viên bộ môn đã từng dạy khối 12 Một

số chương bài có thay đổi nhưng theo kế hoạch của Bộ tất cả đã được tập huấn trước trong thời gian hè, giáo viên có đủ thời gian làm quen và nghiên cứu trước Tại đợt tập huấn của Sở vào tháng 8.2008, tất cả những kiến thức mới của chương trình đã được hội đồng biên soạn sách cũng như đội ngũ giáo viên cốt cán đưa ra giới thiệu và tìm hiểu kỹ Ngoài những ý kiến đóng góp, thảo luận cho chương trình, đợt tập huấn vừa qua đã tổ chức soạn giáo án và xem đĩa hình các tiết dạy mẫu để rút kinh nghiệm

Tuy nhiên, để tiếp cận với cái mới một cách nhanh chóng không phải là chuyện đơn giản nhất là những kiến thức khoa học lần đầu tiên đưa vào chương trình giảng dạy trong nhà trường Mặc dù có nhiều kinh nghiệm trong việc giảng dạy chương trình lớp cuối cấp THPT nhưng thực tế vẫn còn một số giáo viên chưa biết thực sự “bắt đầu từ đâu” Một vài giáo viên bộ môn đang thực hiện chương trình thay sách lớp 12 cho biết có những kiến thức xa lạ không chỉ đối với học sinh mà cả giáo viên Vì thế họ thật sự lúng túng khi soạn giáo án và lên lớp dạy không biết “lấy” phần nào “bỏ” đi phần nào Mặc

dù GV nào cũng biết: “Trong mỗi chương mỗi bài học đều có những kiến thức trọng tâm, chính vì thế giáo viên phải biết xác định trọng tâm để truyền thụ kiến thức cho học sinh” Đây là vấn đề không mới nhưng thực tế vẫn có giáo viên chưa thực hiện được nhất là những thầy cô giáo dạy 12 thường mang tâm lý là tham lam kiến thức khi giảng bài Tất nhiên, dù xác định trọng tâm nhưng giáo viên cũng phải đảm bảo được liều lượng của bài học không được kéo dài hoặc rút gọn lại

Một điểm mới nữa trong chương trình là Bộ GD-ĐT đã ban hành khung phân phối chương trình giảng dạy Nếu trước đây chương trình quy định thời gian cụ thể cho từng tiết dạy thì theo khung phân phối chương trình mới chỉ quy định thời gian trong một tuần dạy, còn thời gian của từng bài dạy đều do giáo viên tự quyết định lấy Sở GD&ĐT

ĐT cũng đã cho điều tiết tăng giảm số tiết tùy theo dung lượng bài nhiều hay ít Điều này

đã thực sự “cởi trói” cho những bất cập trước đây trong việc phân phối giờ dạy của giáo viên vì có những bài dài nhưng chỉ được dạy trong một tiết hoặc ngược lại Trong bất kỳ một tiết dạy nào giáo viên cũng có thể làm chủ được thời gian và dung lượng kiến thức bài giảng Quy định khung chương trình này có lợi cho người giỏi, giáo viên có cơ hội điều tiết thời lượng linh động phù hợp với các đối tượng học sinh Tuy nhiên điều dễ nhìn thấy của những giáo viên có kinh nghiệm thì nếu không biết tiết chế có khi người dạy thường quá sa đà dẫn đến tình trạng “dạy những gì thầy biết chứ không dạy những gì học sinh cần biết” Đây là những lỗi mà nhiều ý kiến cho rằng đội ngũ giáo viên trẻ thường mắc phải do chưa có kinh nghiệm trong việc chọn lựa kiến thức truyền tải vì “biết mười dạy một chứ không phải biết bao nhiêu dạy bấy nhiêu”

Để khắc phục hạn chế này, ở trường THPT Tháp Mười tổ chuyên môn đã có sự thống nhất sau khi tham khảo ý kiến mỗi cá nhân GV để điều tiết “nhịp đi” trong từng tuần, xác định bài trọng tâm và nội dung cần dạy Cách làm này sẽ tránh được “độ chênh” trong tiến trình giảng dạy giữa các giáo viên và các lớp, không làm ảnh hưởng đến kế hoạch chung của toàn trường Thông qua tổ chuyên môn, một số bài cũng được soạn theo giáo án chung để giáo viên trao đổi phương pháp giảng dạy và cách khai thác kiến thức bài giảng trên cái “sườn” thống nhất Khi thực hiện giáo viên sẽ tùy thuộc vào đối tượng học sinh của lớp mình dạy, ban A hay ban B.C,D để điều chỉnh lại cho phù hợp

Như vậy, từ chương trình khung của Bộ và từ chương trình điều tiết của Sở, Tổ Văn trường THPT Tháp Mười dựa trên thực tế thi cử và trình độ hs của mình để đưa ra nội dung trọng tâm cụ thể, tât nhiên cũng phải đảm bảo theo chuẩn kiến thức quy định Trong đó, tổ trưởng bộ môn có vai trò quyết định trong chuyện này, dựa vào kinh nghiệm

và uy tín của mình để dìu dắt hướng dẫn các giáo viên trẻ thực hiện cho tốt nội dung từng bài dạy Mặc dù vậy, sự thống nhất trong tổ chuyên môn cũng chỉ là tương đối vì còn tùy thuộc vào việc thực hiện sáng tạo và khả năng sư phạm của từng giáo viên, nhưng đây vẫn được coi như một ràng buộc về chuyên môn để không có ai “đi trật ra khỏi đường ray” ảnh hưởng đến tiến độ chung toàn khối, toàn trường

Một điểm thuận lợi mới nữa của chương trình đang được dư luận ủng hộ là không còn sự kết hợp giữa kiểm tra tự luận và trắc nghiệm chung trong cùng một bài kiểm tra Chỉ có duy nhất một hình thức kiểm tra tự luận và cách kiểm tra này đã khắc phục được khó khăn trong khâu in đề cũng như khâu tổ chức thi cử kiểm tra

2 Về phương pháp giảng dạy :

Đến năm học này, ở bậc THPT, chương trình và sách giáo khoa (SGK) mới đã triển khai đại trà đến học sinh (HS) lớp 12 Theo nhận xét của nhiều giáo viên (GV) và

HS, chương trình mới nhìn chung là tốt, phương pháp dạy và học thay đổi cơ bản theo hướng phát huy trí, lực của HS Cách dạy mới, cách học mới yêu cầu thầy và trò đều phải

"động"…, nhưng thực tế còn nhiều vấn đề cần bàn

Nếu như trước đây, ngành GD-ĐT luôn hô hào GV đổi mới phương pháp dạy học; HS không phải là cái "hũ" thụ động chờ thầy cô "rót" kiến thức vào Chủ trương hay,

tư tưởng tốt nhưng chẳng mang tính pháp quy, lại không có sự định hướng cụ thể nên rất

ít GV hưởng ứng Bởi thay đổi một lối mòn quen thuộc trong khi đường mới còn quá nhiều khó khăn, rủi ro là điều chẳng ai muốn làm Còn chương trình và SGK mới đã được thiết kế theo lối dạy và học "động"

Trước đây, các bước lên lớp của GV thường là liệt kê kiến thức, sau đó mới minh họa chứng minh Còn bây giờ, GV phải hướng dẫn HS nghiên cứu trước các dữ liệu, từ

đó các em tự rút ra kiến thức cho mình

Để dạy và học theo phương pháp mới, thầy và trò đều phải làm việc nhiều hơn Mức độ đòi hỏi của chương trình mới cao hơn so với trước, vấn đề giảm tải nên được hiểu theo nghĩa là "giãn" chương trình chứ không phải là giảm kiến thức" Phương pháp học mới làm cho HS nhanh nhạy và linh hoạt hơn trong giải quyết các vấn đề, nhất là HS khá, giỏi tự chủ được trong quá trình học

Tuy nhiên, văn chương hấp dẫn người đọc bởi tính hình tượng, tính gợi hình gợi cảm của nó Dạy đúng chưa phải là cái đích của môn văn mà còn phải dạy sao cho có hồn, cho sinh động, cho hay Sau mỗi giờ học văn, người học ít nhiều thỏa mãn được loại khoái cảm đỉnh cao này, khi ấy họ sẽ tự tìm đến văn chương hơn là ép buộc Nhà văn không có cảm hứng không thể có tác phẩm, người dạy văn thiếu độ rung của tâm hồn thì tiết giảng khó thành công Thế nhưng, khi sử dụng phương pháp mới, phần lớn các giáo viên mà chúng tôi được dự hầu như chỉ biết đặt hàng loạt câu hỏi theo kiểu vấn đáp, hoặc

khi dạy bằng GA ĐT thì lại bị phụ thuộc hoàn toàn vào màn hình máy tính, thực hiện

những thao tác đơn giản đến mức đơn điệu Các em HS vốn lâu nay đã quen với việc các thầy cô dạy dưới hình thức nghe giảng - đọc - chép thì nay các em không lĩnh hội được

gì Tiết dạy thì rời rạc bởi những câu hỏi, xơ cứng bởi học sinh bị bắt buộc phải trả lời …

và học sinh không cảm nhận được nét đặc sắc của văn bản Thiết nghĩ, dạy văn trước hết phải truyền cho được cái thần, cái hồn của văn chương Truyền thống trước đây dạy văn chủ yếu sử dụng phương pháp thuyết trình, diễn giảng để truyền chất văn từ thầy sang trò; thầy khơi gợi nhều liên tưởng tinh tế, thú vị Nay chuyển trung tâm về phía

người học, người dạy chỉ đóng vai trò hướng dẫn, "đỡ đầu" cho người học Nhiều giáo viên chưa nắm được thế nào là vai trò hướng dẫn

Tự thân phương pháp không giải quyết được vấn đề nếu nó không phù hợp với đặc trưng đối tượng Phương pháp dạy và học mới còn yêu cầu GV phải tổ chức cho HS hoạt động nhóm Có một số GV đã có ý kiến "hoạt động nhóm chỉ gây ồn ào, mất thời gian", Một tiết học chỉ có 45 phút trong khi GV phải chịu áp lực dạy xong bài, bên cạnh

đó là nỗi lo phân hóa rõ nét ở HS Trong hoạt động nhóm, chỉ có HS khá, giỏi là có thể tiếp cận với nội dung chương trình, còn HS yếu, kém không phát huy được, ngày càng yếu kém hơn

Để dạy "động" và học "động", GV và HS đều phải mất rất nhiều thời gian để chuẩn bị Để tiếp thu bài tốt 1 tiết, HS phải nghiên cứu trước ở nhà ít nhất là 2 giờ, trong khi một buổi lên lớp các em không chỉ học một môn học Chương trình lớp 12 có đến hơn

10 môn học mà môn nào cũng yêu cầu cao đối với HS Đó là chưa kể, các em còn phải tham gia vào các hoạt động phong trào đoàn đội, văn thể ở trường, ở lớp và cả sức ép về… học thêm Như vậy, cách dạy và học mới phải chăng chỉ phù hợp với đối tượng HS khá, giỏi? còn HS trung bình, yếu không được GV chú ý nên càng ngày càng không bắt kịp chương trình

Mỗi giờ học đều phải là một giờ thao giảng

Hoạt động nhóm nếu tổ chức tốt, có tác dụng rất lớn đối với HS Hiệu quả của hoạt động nhóm phụ thuộc rất lớn vào sự dẫn dắt của GV Nếu GV đưa ra câu hỏi quá tổng quát hoặc quá cụ thể yêu cầu HS thảo luận thì sẽ không có tác dụng" Muốn HS thảo luận nhóm có kết quả, GV phải có sự định hướng và hình thành cho HS những kỹ năng Nói một cách khác, một giờ học có hiệu quả hay không, phụ thuộc rất lớn vào nghệ thuật lên lớp của GV Một GV dạy giỏi, HS sẽ ham thích học, dù là HS trung bình, yếu

Để dạy "động" rất vất vả, đặc biệt là trong điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị trường học còn khó khăn, thiếu thốn Do đó, không phải GV nào cũng muốn dạy "động"

Qua nhiều năm làm cộng tác viên thanh tra của Sở GD-ĐT, qua dự giờ thanh tra, chúng tôi biết có nhiều trường và nhiều GV không sử dụng thiết bị dạy học và tổ chức thảo luận nhóm… Để dạy "động", đòi hỏi GV phải có năng lực giảng dạy tốt, phải chuẩn

bị rất nhiều cho tiết giảng ở nhà Trong khi đó, vì nhiều lý do, không phải GV nào cũng làm được điều này Bởi vậy, mới có chuyện, trong những tiết dạy được dự giờ hay thao

giảng, GV và HS đều đầu tư và chuẩn bị trước thì rất thành công, và ngược lại Theo chúng tôi, vai trò của giáo viên là quan trọng nhất

3 Về phía học sinh :

Với những chuyển biến của xã hội, con người nói chung và học sinh nói riêng sống ngày càng thực dụng hơn, việc giảng dạy văn học gặp không ít khó khăn Độ

"chênh" giữa sách vở và thực tế đặt người giáo viên trước những thách thức không dễ vượt qua khi muốn mang lại cho học sinh những giờ văn sinh động , có chất "văn" Không thể yêu cầu học sinh cảm một vấn đề mà các em ít hiểu biết, thậm chí không thèm quan tâm Chiến tranh đã lùi xa, những khẩu hiệu tinh thần của một thời đã trở nên xa lạ

Trong những năm tháng chống Mỹ, "cuộc đời đẹp nhất là trên trận tuyến chống quân thù", còn hôm nay thì sao? Không quá cực đoan , bi quan, chúng ta vẫn phải thừa nhận

rằng nhiều người còn ít quan tâm đến các vấn đề chính trị xã hội, kể cả những người trưởng thành , có học thức, huống chi là học sinh Rõ ràng, khoảng cách về thời gian và tâm lí xã hội là nguyên nhân khách quan dễ nhận thấy nhất tác động tiêu cực đến việc giảng dạy các tác phẩm văn học yêu nước và cách mạng trong nhà trường

Khó khăn tiếp theo cần được nhìn nhận là định hướng nghề nghiệp tương lai của học sinh lớp 12 Đa số các trường có rất ít các lớp KHXH&NV, thậm chí là không có Hoạ chăng mỗi trường có một vài lớp CBc Còn lại đa số là ban KHTN và các lớp cơ bản A,B Qua các kì thi tuyển sinh vào đại học, số lượng thí sinh khối A đã nhiều hơn tổng số thí sinh vào 3 khối còn lại và nếu tính tổng thể thì lượng thí sinh đăng kí vào các ngành KHTN đã chiếm ¾ Ở phần còn lại, ngay cả những thí sinh thi vào khối D cũng không xem môn Văn là mũi nhọn Với áp lực thi cử hiện nay, chắc chắc môn Văn sẽ bị học sinh khối 12 xem nhẹ Khi giờ Văn được là khoảng thời gian để các em giải trí, thư giãn, học lấy có thì các t ác ph ẩm v ăn học, đặc biệt là các tác phẩm văn học cổ hoặc các tác phẩm về đề tài chiến tranh cách mạng chẳng còn mấy ý nghĩa đối với các em Hoạ may, một vài tác phẩm văn học lãng mạn dễ ru hồn, một vài câu thơ tình nào đó, như bài SÓNG của Xuân Quỳnh còn đuợc các em coi là "vấn đề của mình" để còn tâm thế học tập

Trước những khó khăn trên, người dạy văn 12 chúng ta cần phải làm gì để những giờ giảng về văn học cách mạng trở nên sinh động, thu hút các em? Đó là điều "rất khó" nhưng không phải là "không thể"

Vế đầu tiên trong câu trả lời sẽ là NHIỆT TÌNH, nhưng chỉ điều đó thôi thì chưa

đủ Giáo viên, dù ở bất kì bộ môn nào cũng phải là người mở đường cho các em đến với bài học Một số tác phẩm văn học chỉ thật sự hay, ý nghĩa đối với học sinh khi các em có

đủ "không khí" cần thiết để tiếp nhận Không nên bằng lòng với việc nhắc lại "tiểu dẫn", người giáo viên cần giúp học sinh có điều kiện "sống" với thời điểm ra đời tác phẩm Những hiểu biết về lịch sử, địa lý không nằm trong phần "cứng" của sách giáo khoa, cách trình bày hấp dần, có "lửa" của người dạy sẽ là sự hứng khởi ban đầu "Cảm" được sẽ dễ

"hiểu" và "hiểu" rõ sẽ "cảm" sâu sắc hơn; đó là một vòng tròn khép kín, là hai yếu tố có mối quan hệ tương hỗ Điều thứ hai mà người dạy cần quan tâm là quan điểm trong việc khai thác tác phẩm Không nên coi tác phẩm như một thứ "tranh minh họa" đơn thuần cho một vần đề lịch sử, chính trị quá cụ thể Chịu khó nghiền ngẫm một chút về chức năng nhận thức của văn học, chúng ta sẽ linh hoạt hơn trong việc truyền thụ kiến thức Chỉ có phần "bên trong " của cuộc sống con người mới là điều quan trọng Do những định kiến về mặt tư tưởng, sẽ có những dị ứng về đề tài tác phẩm Nếu chúng ta biết khai thác những nét nhân văn nhất, sự dị ứng sẽ bị đẩy lùi vì tất cả đều là con người với ý

nghĩa đích thực của nó Cần hiểu rằng đề tài cần mang tính thời sự, lịch sử cụ thể còn vấn

đề mới là vĩnh cửu Biết làm cho bài giảng mang tính vân đề, người học sẽ có điều kiện

tâm lý thuận lợi để tiếp thu N ói cách khác, trong giảng dạy văn học, giáo viên ít liên hệ thực tế, khiến bài học trở nên xa lạ với các em Biết gắn kết bài học với thực tế cuộc sống sinh động hôm nay sẽ giúp các em học sinh tìm được sự thú vị, sự gần gũi với các tác phẩm văn học hơn "Văn học là tấm gương phản chiếu hiện thực cuộc sống", tất cả chúng ta đều biết điều đó, nhưng đa số lại chỉ xem đó là lý thuyết Cần đưa trang sách tới gần hơn với cuộc đời Bài giảng sẽ rất thiếu tính thuyết phục nếu không giúp các em "từ trong trang sách bước ra cuộc đời", để các nhân vật có thể "khóc cười cùng ta" Hiểu đời

và hiểu người, có kiến thức thực tế phong phú, chúng ta sẽ dễ dàng thuyết phục học sinh hơn

Những yêu cầu cụ thể trong việc thi đua lâu ngày đã biến nhưng nhà giáo thành những công chức với ý nghĩa hạn chế của nó mà không ai cũng có thể vượt qua Chỉ tiêu

về tiến độ chương trình, tỉ lệ tốt nghiệp khiến chúng ta luôn cố gắng dạy cho kịp giờ, tròn bài, đủ ý Do đó giờ văn trở nên khuôn mẫu, khô cứng và nhàm chán Theo tôi, một giờ văn hay phải là một giờ văn ấn tượng dù chưa thật "tròn trịa" Có lẽ ta nên chấp nhận một

"phần cứng" tương đối cho các em tự bù đắp cho hoàn chỉnh, hãy chú ý hơn những phần mềm mà mình thật sự tâm đắc Khi có ấn tượng về bài học, các em sẽ tự giác hơn trong việc học tập, khám phá tác phẩm Đôi khi những chỗ chưa thật hoàn chỉnh của chúng ta cũng có thể là nơi học trò sẽ có những bổ sung sáng tạo Một vấn đề được khai thác cạn kiệt có khi lại triệt tiêu năng lực sáng tạo của học sinh Nhất là khi đa số giáo viên chúng

ta hiện nay không đủ mạnh dạn, sáng suốt, bao dung để tiếp nhận những ý kiến "khác" Dạy cũng là học vậy

Một điều nữa tôi muốn nói là thái độ cùa chúng ta với cuộc sống và nghề nghiệp Không thể dạy học sinh về tình yêu quê hương, đất nước, về trách nhiệm của cuộc đời bằng trái tim nguội lạnh Để hiểu tác phẩm văn học, học sinh cần có nhưng kiến thức cơ bản về Địa lý, Lịch sử, Đạo đức ; người thầy giáo dạy Văn còn phải hiểu sâu hơn nếu muốn dạy tốt Có bao nhiêu trong chúng ta quan tâm đến các vấn đề xã hội và bao lần

đem các vấn đề đó trao đổi với học trò? Nhưng thông tin thời sự về đất nước con người Việt Nam, những bộ phim lịch sử về chiến tranh được trình chiếu, nhưng buổi tọa đàm trực tiếp để nhìn lại lịch sử trên truyền hình có thực sự là bài học đáng chú ý của chúng ta chưa? Khi những lời tự vấn trên chưa nhận được câu trả lời theo hướng khẳng định thì

giáo viên chúng ta là người có lỗi Nếu học sinh hỏi và nhận được câu trả lời là chưa hoặc không từ phía thầy cô thì người xấu hổ là chính chúng ta Bài giảng không xuất phát

từ tâm huyết, bức xúc, thiếu lửa và xa rời thực tế sẽ không thể nào đánh thức tâm hồn và khai sáng trí tuệ cho người học "Tiên trách kỷ, hậu trách nhân" có lẽ là điều cần tâm niệm /

Mặt khác, tuy học sinh là người Việt Nam nói thông thạo tiếng Việt nhưng khi học tập môn Văn vẫn có những khó khăn cần vượt qua

Trước hết là do khi ta nói thì dùng khẩu ngữ, nhưng khi học Văn thì lại dùng ngôn ngữ viết, ngôn ngữ văn bản Hai loại ngôn ngữ này đã có đỉểm khác nhau Học sinh chúng ta chưa phân biệt được Kế đó, học sinh thường mang nhược điểm phát âm của địa phương Nam bộ, nên khi phát âm chưa chuẩn ,thì đương nhiên nếu không học tập nghiêm túc thì thường viết sai chính tả, không hiểu đúng nghĩa của từ, nhất là những học sinh theo thời thượng , tỏ ra vẻ trí thức, ưa dùng những từ mới mà người dùng lại chưa hiểu đúng nghĩa, du nhập nhiều ngôn ngữ nước ngoài không cần thiết, và nhất là dùng sai nhiều thành ngữ , điển cố, … GV phải chú ý rèn luyện ý thức sử dụng Tiếng Việt một cách thường xuyên cho HS

4 Về các điều kiện khách quan khác :

- Sách giáo khoa dạy ngữ văn của ta hiện nay có biết bao vấn đề cần chấn chỉnh : Các bài văn học sử khái quát thường ôm đồm, văn bản trích giảng thường quá dài mà thời gian dạy thì quá ít, câu hỏi hướng dẫn thường chung chung hoặc quá chi ly , tính khách quan chưa cao , bài tập thường xa rời thực tế và có những đòi hỏi quá cao, không sát với trình độ học sinh, nhất là với học sinh 12 vùng sâu Tháp Mười

Đặc biệt đối với phân môn Làm văn, SGK chỉ là một mớ lí thuyết hỗn độn, học sinh học rồi quên ngay, khó áp dụng vào thực tế, không có giờ để luyện tập thực hành một cách thấu đáo, và nhất là không có điều kiện rút kinh nghiệm kiểu bài ở bài làm kỳ trước để làm bài kỳ sau

Sách tham khảo về môn Văn không nhiều, chất lượng chưa cao và còn mang nặng tính thương mại

Tất cả đều là những khó khăn đòi hỏi người Gv dạy Văn nỗ lực không ngừng, từ khâu tự bồi dưỡng nâng cao trình độ và tay nghề, đến lòng tận tụy, yêu nghề trong soạn bài và khi lên lớp truyền đạt cho học sinh

Tóm lại, Ngữ văn là môn học không chỉ là môn học công cụ ( nếu không am tường thì khó học tốt các môn học xã hội và nhân văn khác, khi ra trường sẽ ảnh hưởng đến khả năng công tác ) mà còn là môn học giúp ta hiểu rõ tâm hồn và nghệ thuật của tác giả đối với đất nước, xã hội , và con người để học tập , rút kinh nghiệm trở thành người Việt Nam chân chính , sâu sắc , tinh tế Đặc biệt, nó là một trong những môn phải thi tốt nghiệp Vì vậy, dạy và học chương trình và SGK lớp 12 mới nói riêng và ở bậc PTTH nói chung là đang đi trên một con đường mới đòi hỏi quá trình hoàn thiện của mỗi GV, HS,

nhà trường và nói rộng ra là ngành giáo dục Làm sao để mỗi giờ học bình thường của

HS đều là những giờ thao giảng là điều mà mỗi giáo viên chúng ta cần phải phấn đấu