BÀI GIẢNG (1)m(1)

MỤC TIÊU− Hiểu và phân tích được đặc điểm vận chuyển đơn giản.. − Phân biệt được vận chuyển chủ động và thụ động.. − Hiểu được và phân tích được quá trình vận chuyển phân tử chất tan và

Huỳnh Duy Thảo

Bm Mô – Phôi – Di truyền

thao_huynhduy@pnt.edu.vn

VẬN CHUYỂN VẬT CHẤT QUA MÀNG

MỤC TIÊU

− Hiểu và phân tích được đặc điểm vận chuyển đơn giản

− Phân biệt được vận chuyển chủ động và thụ động

− Hiểu được và phân tích được quá trình vận

chuyển phân tử chất tan và khối lớn

• Màng lipid kép là một hàng rào bảo vệ, ngăn cách đối với các phân tử hịa tan trong nước

▪ Luôn có sự chênh lệch về nồng độ giữa chất hoà tan ở hai phía màng, đặc trưng bằng một vectơ gọi là gradient nồng độ.

•Để tồn tại, tế bào phải hấp thu cũng như loại bỏ một số chất ra khỏi tế bào qua màng.

CÁC LO I PHÂN T QUA MÀNG ẠI PHÂN TỬ QUA MÀNG Ử QUA MÀNG

PHÂN T Ử QUA MÀNG QUA MÀNG

(Protein màng)

PHÂN T Ử QUA MÀNG

KH I L N ỐI LỚN ỚN)

(k t h p ếch tán ợp màng)

KHUẾCH TÁN

KHUẾCH TÁN ĐƠN GIẢN

VẬN CHUYỂN

CHẤT TAN

VÀ KHỐI LỚN

V N CHUY N PHÂN T CH T TAN ẬN CHUYỂN PHÂN TỬ CHẤT TAN ỂN PHÂN TỬ CHẤT TAN Ử QUA MÀNG ẤT

PH ƯƠNG TIỆN VẬN CHUYỂN NG TI N V N CHUY N ỆN VẬN CHUYỂN ẬN CHUYỂN PHÂN TỬ CHẤT TAN ỂN PHÂN TỬ CHẤT TAN

PROTEIN MÀNG

MÔ HÌNH V N CHUY N ẬN CHUYỂN PHÂN TỬ CHẤT TAN ỂN PHÂN TỬ CHẤT TAN

V N CHUY N ẬN CHUYỂN PHÂN TỬ CHẤT TAN ỂN PHÂN TỬ CHẤT TAN

CH T TAN ẤT

Đ N V N ƠNG TIỆN VẬN CHUYỂN ẬN CHUYỂN PHÂN TỬ CHẤT TAN

Đ NG V N ỒNG VẬN ẬN CHUYỂN PHÂN TỬ CHẤT TAN

HI P V N ỆN VẬN CHUYỂN ẬN CHUYỂN PHÂN TỬ CHẤT TAN

Đ I V N ỐI LỚN ẬN CHUYỂN PHÂN TỬ CHẤT TAN

• Đơn vận là vận chuyển một chất qua màng một cách độc lập, không kèm vận chuyển chất khác

• Hiệp vận là hiện tượng hai phân tử khác nhau được đồng thời qua cùng một

vị trí trên màng, trong đó có một chất được vận chuyển ngược chiều gradient.

•Protein tải: thay đổi cấu hình không gian tâm gắn

để “mở” về phía bên đối diện của màng.

• Protein kênh (channel): tạo thành “kênh” (hay hầm) xuyên qua màng 🡺 phân tử cần vận chuyển có thể đi qua mà không cần phải tiếp xúc với nhĩm lipid màng

NHẬP BÀO

từ ngoại bào vào bên trong tế bào.

NHẬP BÀO QUA TRUNG GIAN THỤ THỂ

−Sử dụng protein (clathrin) để tạo lõm và túi mặc áo

−Là một cách để hấp thu nước (ẩm bào)

−Là phương thức vận chuyển không đặc hiệu (do thu nhận nhiều vật chất khác ngồi chất cần hấp thu).

THỰC BÀO

−Thực bào là một dạng nhập bào đặc hiệu, được tế bào hấp thu qua cơ chế

−Chỉ có đại thực bào và bạch cầu hạt

The Nobel Prize in Physiology or

Medicine 2016

The Nobel Assembly at Karolinska Institutet has today decided to award

the 2016 Nobel Prize in Physiology or Medicine

to

Yoshinori Ohsumi

for his discoveries of mechanisms for autophagy

Giải Nobel y sinh học 2016 (trị giá 937,399 USD) được trao cho Giáo sư Yoshinori Oshumi thuộc Học Viện Công nghệ Tokyo Ông sinh năm 1945,

và nay là 71 tuổi

Gs Yoshinori Oshumi là người Nhật thứ 4 được trao giải Nobel y sinh học và người Nhật thứ 25 được trao giải Nobel

Với giải thưởng này, thuật ngữ autophagy bây giờ

có lẽ không còn quá xa lạ với công chúng

The Nobel Prize in Physiology or

Medicine 2016

Figure 1: Our cells have different specialized compartments Lysosomes constitute one such

compartment and contain enzymes for digestion of cellular contents A new type of vesicle called autophagosome was observed within the cell As the autophagosome forms, it engulfs cellular contents, such as damaged proteins and organelles Finally, it fuses with the lysosome, where the contents are degraded into smaller constituents This process provides the cell with nutrients and building blocks for renewal.

Figure 2: In yeast (left panel) a large compartment called the vacuole corresponds to

the lysosome in mammalian cells Ohsumi generated yeast lacking vacuolar

degradation enzymes When these yeast cells were starved, autophagosomes rapidly accumulated in the vacuole (middle panel) His experiment demonstrated that

autophagy exists in yeast As a next step, Ohsumi studied thousands of yeast mutants (right panel) and identified 15 genes that are essential for autophagy

Figure 3: Ohsumi studied the function of the proteins encoded by key autophagy genes

He delineated how stress signals initiate autophagy and the mechanism by which

proteins and protein complexes promote distinct stages of autophagosome formation

Link Bài giảng:

https://www.youtube.com/watch?v=Rjn2zfgqR6o

I wanted to do something different from other people I thought

auto-decomposition was going to be an interesting topic

Ông nói với giới khoa học trẻ rằng không phải ai cũng có thể thành công

trong khoa học, nhưng điều quan trọng là chúng ta phải đối diện với

thách thức trong nghiên cứu

TÓM TẮT

CÂU HỎI LƯỢNG GIÁ

Protêin t i và protêin kênh gi ng nhau các ải và protêin kênh giống nhau ở các ống nhau ở các ở các

đ c đi m sau, ặc điểm sau, ểm sau, TR M T Ừ MỘT ỘT :

A Chỉ vận chuyển khi có tín hiệu điều khiển

B Là protêin xuyên màng

C Vận chuyển được ion

D Vận chuyển thụ động được

Đối vận:

A Chỉ vận chuyển được phân tử trung hồ về

điện

B Hoạt động khi cĩ tín hiệu điều khiển

C Cĩ 1 chất vận chuyển ngược chiều gradient

nồng độ

D Khơng vận chuyển ion

T c đ khuy ch tán đ n gi n ống nhau ở các ộ khuyếch tán đơn giản ếch tán đơn giản ơn giản ải và protêin kênh giống nhau ở các qua màng

Có thể vận chuyển tích cực:

Vận chuyển thụ động không cần protein:

Đây là hình thức vận chuyển đồng vận:

E: tất cả đều sai

B C D A E