SKKN công tác chủ nhiệm THPT

Lí do chọn đề tài : Đối với giáo viên chủ nhiệm, tiết sinh hoạt cuối tuần đóng vai trò quan trọng trong công tác chủ nhiệm lớp, nhằm đánh giá các mặt, các hoạt động của lớp trong suốt mộ

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài :

Đối với giáo viên chủ nhiệm, tiết sinh hoạt cuối tuần đóng vai trò quan trọng trong công tác chủ nhiệm lớp, nhằm đánh giá các mặt, các hoạt động của lớp trong suốt một tuần lễ, đồng thời định hướng, giáo dục nhân cách cho học sinh Tuy nhiên từ trước tới nay những tài liệu nói về các phương pháp trong công tác chủ nhiệm hầu như không có nhiều và tài liệu hướng dẫn việc tổ chức tiết sinh hoạt cuối tuần trên lớp lại càng ít Giáo viên khi chủ nhiệm chủ yếu dựa vào kinh nghiệm của bản thân và sự học hỏi từ bạn bè, đồng nghiệp để tổ chức tiết sinh hoạt Cho nên, đã không ít giáo viên chủ nhiệm gặp những khó khăn đối với công tác chủ nhiệm, nhất là tiết sinh hoạt cuối tuần chưa thật sự khoa học và đạt hiệu quả cao Mặt khác, việc vận dụng linh hoạt các biện pháp trong công tác chủ nhiệm nhằm giáo dục cho học sinh ý thức học tập và thực hiện nề nếp cũng chủ yếu dựa vào kinh nghiệm hay sự nhiệt tình của người giáo viên, vì vậy nhiều giáo viên được giao công tác chủ nhiệm còn khá lúng túng trước công việc của mình

Hơn 10 năm làm giáo viên, có 7 năm liên tục tôi được giao chủ nhiệm lớp

12, thường là những lớp có nhiều học sinh chưa chăm học, còn ham chơi, nghịch ngợm Tuy nhiên, khi những lớp được tôi nhận chủ nhiệm đã có sự tiến bộ rõ rệt về học tập và nề nếp, từ một lớp luôn có vị trí xếp hạng nền nếp cuối bảng nay đã vươn lên đứng trong tốp đầu của nhà trường Mười ba năm trong nghề là 13 năm làm công tác giáo viên chủ nhiệm, tôi luôn cố gắng và nỗ lực hết mình để hoàn thành tốt công tác chủ nhiệm Từng thế hệ học sinh trưởng thành là những kinh nghiệm về công tác chủ nhiệm trong tôi dần được tích lũy theo năm tháng

Giáo viên chủ nhiệm lớp là công việc kiêm nhiệm gặp nhiều khó khăn, thử thách, đặc biệt là lớp có nhiều học sinh chưa ngoan, chưa chăm học, đã có nhiều thầy cô chủ nhiệm bất lực với những lớp như thế này, nhiều khi phải ứa nước mắt

trong các tiết dạy, tiết sinh hoạt 15 phút và sinh hoạt cuối tuần, kéo theo đó là sự buồn bã mỗi khi rời khỏi lớp, thậm chí mất ăn, mất ngủ vì lớp Trong hơn 10 năm làm công tác chủ nhiệm tôi luôn cho rằng: Việc tổ chức một tiết sinh hoạt khoa học kết hợp với một số biện pháp đổi mới trong công tác chủ nhiệm là tiền đề quan trọng trong sự thành công của người giáo viên làm công tác chủ nhiệm chủ nhiệm

Tôi mạnh dạn viết sáng kiến kinh nghiệm với đề tài “Một số biện pháp đổi mới trong tiết sinh hoạt và kết hợp với các biện pháp giáo dục khác nhằm giúp giáo viên thành công trong công tác chủ nhiệm lớp” Tôi hi vọng được chia sẽ kinh nghiệm chủ nhiệm học sinh cá biệt với các bạn đồng nghiệp

2 Mục đích và đối tượng của đề tài:

- Mục đích của đề tài là tìm hiểu một số biện pháp mới trong tiết sinh hoạt cuối tuần kết hợp với các biện pháp giáo dục khác nhằm giáo dục học sinh trên con đường hình thành và phát triển nhân cách, phù hợp với yêu cầu và xu hướng thời đại

- Đối tượng nghiên cứu là học sinh trường THPT Như Thanh và trường THCS&THPT Như Thanh (đặc biệt là các lớp tôi được phân công là GVCN)

+ Lớp 12B6 (năm học 2008-2009) Trường THPT Như Thanh

+ Lớp 12C13 (năm học 2009-2010) Trường THPT Như Thanh

+ Lớp 12A6 (năm học 2010-2011) Trường THPT Như Thanh

+ Lớp 12B7 (năm học 2011-2012) Trường THPT Như Thanh

+ Lớp 12C7 (năm học 2012-2013) Trường THPT Như Thanh

+ Lớp 12A11 (năm học 2013-2014) Trường THPT Như Thanh

+ Lớp 12B2 (năm học 2014-2015) Trường THCS&THPT Như Thanh

3 Đóng góp mới của đề tài :

Từ việc nghiên cứu thực nghiệm và quá trình áp dụng để tìm ra một số biện pháp đổi mới và nâng cao chất lượng tiết sinh hoạt kết hợp với một số biện pháp giáo dục khác vào thực tiễn trong công tác chủ nhiệm Tôi hi vọng sáng kiến kinh

nghiệm này sẽ khẳng định thêm một hướng tiếp cận cho giáo viên chủ nhiệm Từ

đó phục vụ công tác giáo dục định hướng hình thành và phát triển nhân cách cho học sinh

4 Phương pháp nghiên cứu :

Khi triển khai đề tài này, tôi sử dụng những phương pháp sau:

+ Phương pháp nghiên cứu lí thuyết

+ Phương pháp khảo sát, thống kê

+ Phương pháp thực nghiệm sư phạm

+ Phương pháp giáo dục tích hợp

NỘI DUNG

I Cơ sở của đề tài:

1 Cơ sở lí luận:

1.1 Tiết sinh hoạt cuối tuần :

Trong chương trình giáo dục phổ thông, tiết sinh hoạt lớp được quy định như một tiết học bắt buộc không thể thiếu ở mỗi cấp học Đối với bậc trung học phổ thông đây là tiết tự quản được các nhà trường xếp ở tiết học cuối của mỗi tuần học, thời điểm để mỗi học sinh thực hiện phê và tự phê, tự đánh giá và đánh giá hoạt động học tập, rèn luyện của cá nhân và tập thể lớp sau mỗi tuần học đồng thời xây dựng kế hoạch hoạt động cho tuần học tập tiếp theo nhằm mục tiêu hoàn thành tốt kế hoạch năm học của mỗi lớp đã đề ra Tiết sinh hoạt lớp được đặt dưới sự quản lý, giám sát và tác động giáo dục của giáo viên chủ nhiệm Tiết sinh hoạt bao gồm nhiều nội dung, công việc như thông báo kết quả thực hiện việc học tập và thực hiện nề nếp của lớp (thông báo qua giao ban cuối tuần của giáo viên chủ nhiệm với Ban giám hiệu, Ban Giám thị, Đoàn thanh niên, Đội tự quản ), thông báo kế hoạch của nhà trường, của lớp trong tuần tới; đánh giá việc thực hiện nề nếp

và học tập của lớp trong tuần; xử lý, kỷ luật học sinh nếu vi phạm nội quy trường, lớp; thông báo các khoản đóng góp

1.2 Sự hình thành và phát triển nhân cách cho học sinh :

Sự hình thành và phát triển nhân cách là quá trình cải biến một cách sâu sắc

và toàn diện những sức mạnh thể chất và tinh thần của con người diễn ra theo qui luật tích lũy về lượng, biến đổi về chất nhằm chuyển hóa cá thể người thành một chủ thể có ý thức trong xã hội

Giáo dục giữ vai trò chủ đạo đối với sự hình thành và phát triển nhân cách, điều đó thể hiện ở những mặt sau:

- Giáo dục là sự tác động có mục đích, có tổ chức, có kế hoạch nhằm thực hiện hiệu quả các mục đích đã đề ra

- Giáo dục có thể uốn nắm những phẩm chất tâm lí làm cho nó phát triển theo chiều hướng mong muốn của xã hội

Thực tế giáo dục đã chứng minh rằng: sự phát triển nhân cách chỉ diễn ra tốt đẹp trong những điều kiện có giáo dục và định hướng đúng đẵn cho học sinh

Học sinh THPT- Đây là giai đoạn quan trọng trong quá trình hình thành và phát triển nhân cách của mỗi cá nhân Là lứa tuổi có nhiều biến động về tâm sinh lí, lứa tuổi mà các em không còn là trẻ con nhưng chưa phải là người lớn, lứa tuổi cái tôi cá nhân xuất hiện rõ nét với những khám phá và nhận thức về cuộc sống Giai đoạn này rất cần sự định hướng, bảo ban của gia đình và nhà trường, đặc biệt là thầy cô chủ nhiệm

2 Cơ sở thực tiễn:

2.1 Thực trang chung:

Thực trạng tiết sinh hoạt lớp đặt ở cuối mỗi tuần học, tiết học không có phân phối chương trình hay nội dung yêu cầu cụ thể lại đi đôi với tâm lí mỏi mệt muốn

xả hơi cuối tuần nên dễ bị thực hiện qua loa đại khái, do đó dễ bị đánh mất mục tiêu, ý nghĩa và nhiệm vụ quan trọng của tiết học Làm mất tác dụng vốn có của tiết học đó Bên cạnh đó thời gian dành cho giờ sinh hoạt còn quá ngắn, chưa hết nội dung đã hết giờ Việc nắm bắt thông tin về lớp và giữa các thành viên trong lớp

cũng như đưa ra kế hoạch cho tuần tới không có thời gian để phổ biến cho ban cán

sự lớp nắm trước Ban cán sự lớp còn cả nể, theo dõi ghi chép chưa đầy đủ nên việc nhận xét đánh giá đôi lúc còn sơ sài

2.2 Thực trạng ở trường THCS&THP Như Thanh:

Một số giáo viên được phân công công tác giáo viên chủ nhiệm tuổi đời, tuổi nghề của còn khá trẻ, phần đa họ đều là những thầy cô tận tụy, nhiệt huyết với nghề Tuy nhiên, vẫn còn một số giáo viên chủ nhiệm trẻ kinh nghiệm trong việc tổ chức tiết sinh hoạt chưa có nhiều, bên cạnh đó do điều kiện hoàn cảnh gia đình con nhỏ nên sự quan tâm đến học sinh còn hạn chế, kinh nghiệm về công tác chủ nhiệm còn non trẻ nên hiệu quả công việc chưa cao

Về học sinh: nhìn chung học sinh ngoan ngoãn, lễ phép Bên cạnh đó là bộ phận không nhỏ học sinh còn lười học, ham chơi, nghịch ngợm (trong đó có học sinh đánh nhau, học sinh vi phạm nội qui nhà trường nhiều lần…)

Làm công tác chủ nhiệm, người giáo viên phải xác định rõ: Giáo dục nhân cách cho học sinh là nhiệm vụ quan trọng, đối tượng học sinh chăm ngoan cần định hướng, học sinh chưa ngoan cần giáo dục trong qua trình hình thành và phát triển nhân cách

II Những biện pháp thực hiện:

1 Tổ chức tiết sinh hoạt:

1.1 Lớp tự tổ chức sinh hoạt:

Việc tổ chức một tiết sinh hoạt khoa học, đạt hiệu quả cao trong việc giáo dục ý thức học tập và giáo dục nhân cách cho học sinh, đòi hỏi giáo viên chủ nhiệm phải có sự chuẩn bị kỹ càng về nội dung sinh hoạt, đồng thời biết định hướng cho học sinh biết tự tổ chức tiết sinh hoạt của lớp mình, để tiết sinh hoạt diễn ra nghiêm túc, dân chủ, hiệu quả, có tác dụng giáo dục cao cho học sinh về học tập, rèn luyện,

tu dưỡng bản thân

Bước vào tiết sinh hoạt cuối tuần giáo viên chủ nhiệm mời lớp trưởng lên bàn giáo viên điều khiển lớp sinh hoạt, giáo viên chủ nhiệm ngồi phía dưới dự và bao quát lớp Lớp trưởng lên bàn giáo viên sau đó mời các tổ trưởng báo cáo kết quả theo dõi thi đua của từng thành viên và cả tổ trong tuần bằng việc liệt kê trên bảng sau:

Sĩ số vắng có phép, không

phép:

Sĩ số vắng có phép, không phép:

Sĩ số vắng có phép, không phép:

Sĩ số vắng có phép, không phép:

Điểm KT miệng: Giỏi,

khá, TB, yếu, kém.

Điểm KT miệng: Giỏi, khá, TB, yếu, kém.

Điểm KT miệng: Giỏi, khá, TB, yếu, kém.

Điểm KT miệng: Giỏi, khá, TB, yếu, kém Không đồng phục, phù

hiệu:

Không đồng phục, phù hiệu:

Không đồng phục, phù hiệu:

Không đồng phục, phù hiệu:

Mất trật tự trong lớp: Mất trật tự trong lớp: Mất trật tự trong lớp: Mất trật tự trong lớp: Các vi phạm khác… Các vi phạm khác… Các vi phạm khác… Các vi phạm khác….

Sau khi các tổ trưởng liệt kê trên bảng, các tổ và các thành viên của mỗi tổ sẽ thấy được việc thực hiện nội quy của tổ mình và các tổ khác trong tuần Những lỗi

vi phạm được liệt kê, mã hóa thành điểm để trừ Những việc làm tốt, hoa điểm tốt được cộng điểm (điểm cộng, điểm trừ cùng các lỗi vi phạm được giáo viên chủ nhiệm cùng lớp xây dựng và thống nhất đầu năm học Cách liệt kê và tính điểm như vậy sẽ tạo được sự khách quan, công bằng, dân chủ giữa các tổ, giúp các tổ cạnh tranh và giám sát lẫn nhau trong việc thi đua học tập và thực hiện nề nếp một cách hiệu quả hơn Cuối kỳ hoặc cuối năm lớp sẽ tổng hợp xem tổ nào có số điểm cao nhất sẽ được thưởng một phần quà nhỏ khích lệ được trích từ quỹ lớp)

Tiếp theo lớp trưởng tổng kết: Dựa trên kết quả liệt kê trên bảng và quá trình theo dõi, quản lý lớp trực tiếp trong suốt tuần học và qua báo cáo của các thành viên trong lớp Cần nêu rõ những mặt nổi bật trong tuần đồng thời vạch rõ những

khiếm khuyết của tập thể, cá nhân trong lớp Cuối cùng đề xuất tuyên dương cá nhân điển hình của lớp cũng như đề xuất phê bình cá nhân vi phạm với giáo viên chủ nhiệm

1.2 Giáo viên chủ nhiệm góp ý, nhận xét và đánh giá:

Dựa trên những thông tin thu thập được về hoạt động học tập của học sinh giáo viên chủ nhiệm cần đánh giá góp ý phương pháp làm việc của cán bộ lớp, uốn nắn điều chỉnh để rèn luyện kỷ năng tự quản cho lớp Cần phát hiện và tuyên dương ,động viên kịp thời các học sinh đã có sự cố gắng phấn đấu trong tuần Cần phê bình nhẹ nhàng nhưng cương quyết những cá nhân sai phạm, chơi lười, lơ là trong học tập và thiếu tính thần trách nhiệm với tập thể Phát hiện và ngăn chặn kịp thời hiện tượng học sinh cá biệt Thưởng, phạt công minh đảm bảo được tính thuyết phục, thu hút và ràng buộc học sinh Tiếp tục rút kinh nghiệm với những kết quả đạt được đồng thời góp ý bổ sung kế hoạch hoạt động theo định hướng giáo dục đã có

1.3 Xây dựng kế hoạch tuần học tiếp theo:

Dựa trên sự định hướng trước của giáo viên chủ nhiệm, nhiệm vụ đặt ra của nhà trường và đoàn trường, mục tiêu thi đua rèn luyện, lớp trưởng phát thảo kế hoạch thực hiện bao gồm: nhiệm vụ phải thực hiện và mục tiêu phân đấu đạt được trên tính thần khắc phục những mặc yếu kém tuần qua và phát huy những lợi thế đạt được của tập thể lớp Tập thể lớp trao đổi và đi đến phương án thực hiện

2 Xây dựng đội ngũ cán bộ lớp và giao việc cụ thể; sắp xếp chổ ngồi hợp lý:

2.1 Xây dựng đội ngũ cán bộ lớp và giao từng công việc cụ thể:

Có thể nói đội ngũ cán bộ lớp là người giúp việc đắc lực cho giáo viên chủ nhiệm chiếm 50% sự thành công trong công tác chủ nhiệm Việc lựa chọn, xây dựng đội ngũ cán bộ lớp năng nổ, nhiệt tình, trách nhiệm và có uy tín trong lớp là công việc quan trọng đầu tiên mà giáo viện chủ nhiệm cần phải làm Cán bộ lớp do lớp bầu ra hoặc do giáo viên chỉ định, kinh nghiệm cho thấy đối với lớp trưởng thì giáo viên chủ nhiệm nên chỉ định (học sinh nào có uy tín, có tinh thần trách nhiệm cao trong công việc) và giao phần việc cụ thể đến từng người:

Cán bộ lớp Nhiệm vụ được giao

Lớp trưởng Chịu trách nhiệm chung về mọi mặt của lớp.

Bí thư Chịu trách nhiệm về các động, các phong trào thi đua của Đoàn, Đội Lớp phó học tập Chịu trách nhiệm về việc học tập của lớp, chữa các loại bài tập trong

tiết sinh hoạt 15 phút, giúp đỡ các bạn học bài và làm bài tập Lớp phó lao động Chịu trách nhiệm về lao động, vệ sinh của lớp: Phân công trực nhật,

phân công mang dụng cụ LĐ, giám sát việc thực hiện LĐ…

Lớp phó văn thể Chịu trách nhiệm về mảng văn nghệ của lớp

Lớp phó đời sống Chịu trách nhiệm về thu-chi quỹ lớp

Thư ký lớp Chịu trách nhiệm về ghi các loại biên bản họp lớp, sinh hoạt lớp

Tổ trưởng, tổ phó Chịu trách nhiệm quản lý tổ của mình

2.2 Sắp xếp chổ ngồi hợp lý:

Việc sắp xếp chổ ngồi hợp lý giúp học sinh giám sát lẫn nhau, quan tâm đến nhau, giúp nhau trong học tập và thực hiện nề nếp Tránh việc xếp học sinh nghịch ngợm, lười học lại một bàn hoặc một khu vực, như vậy sẽ tạo điều kiện cho học sinh nghịch ngợm và lười học hơn, bên cạnh đó bản thân các em cũng thấy mình là người “thừa” trong lớp, nên xếp xen kẻ giũa học sinh nam và học sinh nữ Với học sinh cá biệt cần tránh xếp các em ở phía cuối lớp, nên xếp cạnh cán bộ lớp, hoặc cạnh những học sinh có uy tín về học tập, có trách nhiệm trong lớp trong lớp để tiện giúp đỡ và kèm cặp bạn

3 Một số biện pháp kết hợp trong công tác chủ nhiệm:

3.1 Tìm hiểu kỹ đối tượng học sinh:

Việc tìm hiểu kỹ đối tượng học sinh sẽ giúp cho giáo viên chủ nhiệm xác định được nguyên nhân dẫn đến học sinh lười học, ham chơi, nghịch ngợm từ đó giúp giáo viên chủ nhiệm có những biện pháp giáo dục phù hợp với từng đối tượng học sinh Đây là một công việc quan trọng đối với giáo viên chủ nhiệm, công việc này đòi hỏi giáo viên chủ nhiệm phải dành nhiều thời gian để tìm hiểu kỹ học sinh thông qua gia đình học sinh, qua bạn cùng lớp, qua các giáo viên đã từng dạy và chủ nhiệm trước đó và qua các kênh thông tin khác mà giáo viên chủ nhiệm thu thập được để tìm ra những nguyên nhân cơ bản và nguyên nhân sâu xa dẫn tới việc học sinh ham chơi, lười học, coi thường nội quy, quy định của lớp và của nhà trường như đánh nhau, bỏ giờ, trộm cắp, vô lễ, xúc phạm danh dự và nhân phẩm của bạn bè, cán bộ giáo viên trong trường

3.2 Là một nhà tâm lý:

Giáo viên chủ nhiệm phải thực sự là những nhà tâm lí để nắm bắt tâm tư tình cảm của học sinh, tâm lí học lứa tuổi, gần gũi, trao đổi suy nghĩ, lắng nghe tâm tư nguyện vọng học sinh, tạo nên sự thân thiện cần thiết, là nền tảng để người giáo viên chủ nhiệm thực hiện được những cách thức giáo dục học sinh của mình Vì nhiều học sinh thường không thích bị áp đặt, bị buộc vào khuôn khổ Giáo viên chỉ

có thể giáo dục được các em bằng con đường tình cảm, bằng sự chân thành của bản thân, bằng trái tim của người thầy Khi học sinh vi phạm, người giáo viên cần nắm bắt những thông tin theo các chiều hướng khác nhau: giám thị, giáo viên bộ môn, bạn bè, từ chính bản thân học sinh…Đó là cơ sở giáo viên dựa vào để định hướng, điều khiển, điều chỉnh hành vi đúng đắn cho học sinh Mặt khác, phải tạo được dư luận tập thể tích cực, tạo bầu không khí tâm lý lành mạnh trong lớp chủ nhiệm để giáo dục nhân cách học sinh

3.3 Sự quan tâm chân thành:

Quan tâm tới các em chân thành, từ những điều nhỏ nhất với ý nghĩa khích lệ động viên Học sinh mỗi em một tính cách khác nhau, mỗi em một “bệnh” nhưng

cơ bản các em có nhu cầu được thấu hiểu, cảm thông và nhận được sự quan tâm của mọi người Biết được tâm lí này giáo viên chủ nhiệm sẽ có cách tiếp cận các

em, từ chỗ dè chừng, phòng vệ, các em sẽ dần cởi mở, nể cô hơn và hạn chế sự vi phạm của mình

Giáo viên chủ nhiệm gặp riêng hỏi thăm về gia đình, về bạn thân Lời chúc mừng ngày sinh nhật, lời ngợi khen khi có tiến bộ, chỉ một sự quan tâm nhỏ như vây thôi nhưng chắc chắn sẽ làm các em thấy vui, cảm nhận được sự ấm áp và thân thiện và quan tâm của giáo viên chủ nhiệm đối với mình Cách thu phục về tình cảm chính là cách thay đổi hành vi, nhân cách của các em học sinh bền vững nhất

3.4 Giáo dục truyền thống đạo đức dân tộc:

Nghị quyết Đại hội lần thứ XI của Đảng đã chỉ rõ: “Xây dựng và hoàn thiện giá trị nhân cách con người Việt Nam…bồi dưỡng các giá trị văn hoá trong thanh niên, học sinh, sinh viên, đặc biệt là lý tưởng sống, lối sống, năng lực, trí tuệ, đạo đức và bản lĩnh văn hoá con người Việt Nam” Đối với học sinh việc giáo dục truyền thống đạo đức có ý nghĩa rất lớn trong việc thay đổi nhận thức của học sinh, việc này không phải ngày một ngày hai là thành công, vì nhiều học sinh thường bị

“nhờn” khi giáo viên truyên truyền giáo dục về đạo đức, giáo viên nói nhưng có khi học sinh lại bỏ ngoài tai, không quan tâm để ý đến điều này, vấn đề ở chổ giáo viên phải khéo léo đưa nội dung giáo dục này vào trong các tiết dạy, sinh hoạt “mưa rầm thấm lâu” Bác Hồ đã nói “Có tài mà không có đức cũng vô dụng, có đức mà không

có tài thì làm việc gì cũng khó” Bỡi vậy phải giáo dục cho các em sống hoà thuận, đoàn kết, thương yêu đồng bào, đồng loại “thương người như thể thương thân”, nhất là với những người gặp hoạn nạn, khốn khổ, sống thuỷ chung, biết ơn, tôn kính, noi gương những anh hùng, liệt sỹ có công với dân, với nước, phải biết “tôn

sư trọng đạo” Hiện nay cả nước đang tích cực hưởng ứng cuộc vận động “Học lập

và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” công việc này lại càng có ý nghĩa hơn trong việc giáo dục truyền thống đạo đức cho các em