Là một giáo viên Công Nghệ được đào tạo chuyên sâu, đúng chuyênngành sau nhiều năm công tác trực tiếp giảng dạy môn Công Nghệ lớp 9,trăn trở với việc làm sao để nâng cao chất lượng môn h
Trang 11 Mở đầu 1.1: Lý do chọn đề tài
Môn Công nghệ lớp 9 là một môn học có nhiều mô đun mới nên khó chogiảng dạy của giáo viên và học tập của học sinh Các mô đun đó được thiết
kế theo nội dung chương trình học nghề phổ thông nên thời lượng thực hànhnhiều hơn so với lý thuyết Môn học mang tính thực tế cao, rất thiết thựccho việc chọn nghề, hướng nghiệp cho học sinh sau khi ra trường
Thực tế cho thấy học sinh ở trường THCS&THPT Như Thanh đại đa số
là con em dân tộc thiểu số vùng sâu vùng xa nên rất khó khăn, mức độ tiếpcận thông tin mới còn chậm Nhiều học sinh coi môn này là môn phụ nênchưa đầu tư thích đáng về thời gian nghiên cứu tài liệu, đầu tư cho các giờhọc Lý thuyết và đặc biệt là các giờ thực hành
Một thực tế hiện nay trong trường THCS&THPT Như Thanh là mộttrường 2 cấp học mới được thành thành lập tháng 8 năm 2014 điều kiện cơ
sở vật chất còn thiếu thốn, chưa có phòng Thực hành chuyên biệt dẫn đếnchất lượng học tập của học sinh nói chung, việc nâng cao tay nghề, kỹ năngthực hành cho học sinh nói riêng là chưa cao
Là một giáo viên Công Nghệ được đào tạo chuyên sâu, đúng chuyênngành sau nhiều năm công tác trực tiếp giảng dạy môn Công Nghệ lớp 9,trăn trở với việc làm sao để nâng cao chất lượng môn học phục vụ cho cuộcsống tương lai của học sinh, tôi đã mạnh dạn áp dụng phương pháp mớitrong việc dạy thực hành môn Công Nghệ 9 để đạt hiệu quả cao nhất Đó là
“Phương pháp dạy bài thực hành mô đun lắp đặt mạng điện trong nhà môn Công Nghệ 9” Để đề tài có hiệu quả ứng dụng cao, phục vụ tốt cho
Trang 2công tác giảng dạy, bản thân tôi rất mong nhận được sự ủng hộ và ý kiếnđóng góp của các quí thầy cô giáo cho đề tài.
1.2: Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu để nâng cao chất lượng môn học, kỹ năng thực hành chohọc sinh phục vụ cuộc sống tương lai của các em Từ đó các em yêu thíchmôn học đầu tư cho môn học nhiều hơn, đặc biệt là giờ học thực hành
1.3: Đối tượng nghiên cứu
- Đề tài nghiên cứu về phương pháp dạy bài thực hành.
- Học sinh lớp 9 và môn Công Nghệ 9 mô đun lắp đặt mạng điện trong nhà
- Các dụng cụ, vật liệu và thết bị của mạng điện trong nhà
1.4: Phương pháp nghiên cứu
Đề tài này chủ yếu tôi sử dụng phương pháp nghiên cứu khảo sát thực
tế là chính.Ý tưởng xuất phát từ một buổi dạy thực hành giáo viên đã hướngdẫn thực hành cụ thể nhưng học sinh thực hiện rất chậm, thậm chí thực hiệntheo kiểu ép buộc Ngoài ra tôi còn sử dụng phương pháp nghiên cứu xâydựng cơ sở lý thuyết, phương pháp nghiên cứu khoa học
2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm
2.1: Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm
Môn Công Nghệ 9 được thiết kế theo Mô đun nghề nên có thời lượngThực hành khá cao Các bài thực hành đó thường có hai dạng như sau:
+ Thực hành tạo sản phẩm: Chủ yếu là thực hành việc thực hiện quy trìnhthực hiện, các thao tác kĩ thuật, có kỹ năng thành thạo tạo ra sản phẩm đơngiản
Trang 3+ Vận dụng lý thuyết để giải các bài tập tình huống, bài thực hành rènluyện kỹ năng.
Cấu trúc chung của các bài thực hành: Có phần chuẩn bị, nội dung thựchành, trình tự tiến hành hoặc mẫu báo cáo có phần đánh giá Cấu trúc này
đã đảm bảo được những yêu cầu của nội dung thực hành tuy nhiên để vậndụng vào thực tế, nhằm giúp cho học sinh nâng cao kỹ năng thì cần phải ápdụng một cách linh hoạt theo từng nội dung cụ thể
Thực tế học sinh tại các trường THCS là sau khi hoàn thành chươngtrình thì đa phần học sinh thao tác thực hành còn yếu, để tự mình tạo ra mộtsản phẩm theo yêu cầu của môn học là rất khó khăn vì đặc trưng của mônhọc đòi hỏi người học phải được trang bị nhiều kỹ năng khác nhau như: + Lập được bảng dự trù dụng cụ,vật liệu và thiết bị
+ Thết kế được một mạch điện theo yêu cầu, đảm bảo tính thấm mỹ
+ Sử dụng thành thạo các loại dụng cụ: Tua vít, bút thử điện, kìm điện, kìmcắt dây, sử dụng khoan, sử dụng cưa…
2.2: Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm
Thực tế hiện nay theo tôi được biết về cơ sở vật chất để phục vụ cho việc
dạy bài thực hành mô đun lắp đặt mạng điện trong nhà môn Công Nghệ 9,
mới chỉ có trường THCS Yên Thọ là tương đối đảm bảo vì đã có phòng thực
hành chuyên biệt Còn lại đối với các trường THCS trong huyện nói chung
và trường THCS&THPT Như Thanh nói riêng là rất khó khăn Các đồdùng, thiết bị dạy học có chất lượng không cao chỉ làm việc được vài lần làhỏng, các vật liệu tiêu hao không bổ sung kịp thời Từ đó đa số các emkhông đủ thiết bị để thực hành mà phải làm chung theo nhóm
Trang 4Môn học Công Nghệ lại là môn học khô cứng mang tính hướng nghiệp,không tổ chức thi học sinh giỏi các cấp nên việc lôi cuốn học sinh yêu thíchmôn học là khó khăn Tâm lí các em học sinh chưa thực sự yêu thích mônhọc nên khi thực hiện bài thực hành ngay tại lớp học đang còn bị miễncưỡng, điều này đã được kiểm nghiệm khi thực hiện chương trình trong cácnăm học trước.
Các em học sinh đa phần đều là con em gia đình làm nghề trồng trọt đểcác em yêu thích nghề nghiệp mang tính công nghiệp như môn Công Nghệ
là điều trước tiên các giáo viên giảng dạy phải thực hiện
* Kết quả khảo sát thực trạng:
Năm học 2013 – 2014, tôi đã tiến hành khảo sát khả năng thực hành
mô đun lắp đặt mạng điện trong nhà môn Công Nghệ 9 Kết quả thu được như sau:
Sau khi tham khảo, lấy ý kiến học sinh về môn học Công Nghệ tôi thấy
đa phần các em học sinh có ý kiến như sau:
- Về địa điểm các em không thích học thực hành ngay tại phòng học lýthuyết Tỷ lệ học sinh muốn được học thực hành tại phòng học thực hànhchuyên biệt hoặc làm việc ứng dụng thực tế là rất cao
Trang 5- Sản phẩm của mình chỉ mang tính thí nghiệm mà chưa thực tế, chưa được
áp dụng vào sử dụng
2.3: Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề.
Từ những lý do thực tế dạy học ở trên, tôi đã mạnh dạn áp dụng một sốkinh nghiệm dạy bài thực hành mô đun lắp đặt mạng điện trong nhà môncông Nghệ 9 tại trường THCS&THPT Như Thanh những năm trước như sau:Đối với các bài thực hành học từ 2,3 tiết trở lên tôi phân phối thành haiphần theo nội dung bài dạy
Phần 1: PHẦN LÝ THUYẾT THỰC HÀNH :
(Phần hướng dẫn ban đầu dạy trong 1 tiết học 45 phút)
I Phần dụng cụ, vật liệu và thiết bị
Chuẩn bị dụng cụ,vật liệu và thiết bị theo nội dung bài thực hành
II.Phần nội dung và trình tự thực hành
1.Tìm hiểu sơ đồ nguyên lý:
- HS tìm hiểu các phần tử có trong mạch điện
- Mối quan hệ về điện của các phần tử trong mạch điện
- Nguyên lí hoạt động của mạch điện
2.Vẽ sơ dồ lắp đặt:
- GV cho HS hoạt động nhóm nhỏ vẽ sơ đồ lắp đặt mạch điện
- Thảo luận nhận xét và chọn sơ đồ tối ưu nhất
3.Lập kế hoạch làm việc :
- GV tổ chức cho học sinh lập kế hoạch làm việc bao gồm:
+ Lập bảng dự trù dụng cụ vật liệu và thiết bị
Trang 6+ Thảo luận, phân tích qui trình lắp đặt mạch điện (yêu cầu kĩ thuật là tiêuchí quan trọng nhất)
- Giáo viên vừa làm mẫu vừa hướng dẫn HS theo từng bước của qui trình
Phần 2: PHẦN THỰC HÀNH :
(Phần hướng dẫn thường xuyên và hướng dẫn kết thúc
Dạy số tiết còn lại theo phân phối chương trình )
I Hướng dẫn thực hành (hướng dẫn thường xuyên)
- Giáo viên kiểm tra việc chuẩn bị của học sinh:
- Các chú ý khi thực hành(Nội quy thực hành)
- Giáo viên tổ chức cho học sinh tự quan sát cách bố trí bảng điện, thiết bịtiêu thụ điện trong phòng học
- HS thực hành lắp đặt theo quy trình, hoàn thành báo cáo thực hành
- Giáo viên theo dõi hướng dẫn học sinh làm việc lắp đặt mạng điện để cóbiện pháp hướng dẫn và uốn nắn kịp thời
- Giáo viên hướng dẫn học sinh kiểm tra phần cơ, phần điện của sản phẩm
và cho vận hành thử
II.Đánh giá thực hành :(hướng dẫn kết thúc)
- Giáo viên tổ chức cho HS tự đánh giá chéo nhau kết quả thực hành theo 3 tiêu chí
+ Chất lượng sản phẩm thực hành
+ Thực hiện theo quy trình
+ Ý thức học tập, đảm bảo an toàn lao động và vệ sinh nơi làm việc
- Giáo viên nhận xét, kết luận chung Rút kinh nghiệm
- Giáo viên nhắc nhở học sinh thu dọn dụng cụ, vật liệu, thiết bị và vệ sinhnơi thực hành
Trang 7- Dặn dò HS đọc và chuẩn bị trước bài học tiết tiếp theo.
VÍ DỤ MỘT BÀI CỤ THỂ
Bài 8 thực hành lắp mạch điện hai công tắc hai cực điều khiển hai đèn Tiết 19, 20, 21 (theo phân phối chương trình )
Tiết 19 Bài 8: Thực hành:
Lắp mạch điện hai công tắc hai cực điều khiển hai đèn
I Mục tiêu bài học: Sau khi học xong tiết học này học sinh nắm được:
1 Kiến thức:
- Hiểu được nguyên lý làm việc của mạch điện hai công tắc hai cực điều khiển hai đèn
- Vẽ được sơ đồ lắp đặt mạch điện hai công tắc hai cực điều khiển 2 đèn
- Lập được bảng dự trù vật liệu và biết cách lựa chọn dụng cụ
- Có ý thức làm việc nghiêm túc, yêu thích môn học
4 Năng lực hướng tới:
- Có năng lực nhận biết và lắp đặt các mạch điện của mạng điện trong nhà
II.Chuẩn bị.
1.Nội dung:
- Nghiên cứu nội dung bài 8 SGK, SGV và các tài liệu có liên quan
2 Đồ dùng:
- Máy chiếu để trình chiếu các nội dung
+ Sơ đồ nguyên lý mạch điện
+ Sơ đồ lắp đặt mạch điện
+ Bảng dự trù vật liệu, thiết bị và lựa chọn dụng cụ
- Dụng cụ, vật liệu và thiết bị: GV và HS cùng chuẩn bị trước theo nội dung phần Icủa bài
III Tiến trình dạy học:
1.Ổn định lớp kiểm tra bài cũ.
Câu hỏi: Em hãy nêu quy trình lắp đặt mạch điện đèn ống huỳnh quang?
Trả lời: Quy trình lắp đặt mạch điện đèn ống huỳnh quang gồm có 6 bước: Bước 1:vạch dấu, Bước 2: Khoan lỗ BĐ, Bước 3: Lắp TBĐ của BĐ, Bước 4: Nối dây bộđèn, Bước 5: Nối dây mạch điện, Bước 6: Kiểm tra
2 Bài mới:
Giới thiệu bài
Mạch điện hai công tắc hai cực là mạch điện phổ biến trong mạng điện sinh hoạt, đểhiểu được nguyên lý làm việc, xây dựng được sơ đồ lắp đặt Lập được bảng dụ trù
Trang 8dụng cụ, vật liệu thiết bị và lắp đặt được mạch điện đúng quy trình đảm bảo đúng kỹ thuật an toàn khoa học thì bài học hôm nay thầy trò ta cùng nghiên cứu tiết đầu tiên của bài 8:
Tiết 19: Bài 8 Thực hành: Lắp mạch điện hai công tắc hai cực điều khiển hai đèn
Hoạt động 1: Tìm hiểu dụng cụ, vật liệu và thiết bị.
- GV kiểm tra sự chuẩn bị của HS
Hoạt động 2: Tìm hiểu nguyên lý hoạt động của mạch điện
- GV trình chiếu đồ nguyên lý lên màn
hình và cho Hs quan sát sơ đồ
- GV cho HS thảo luận tìm hiểu nguyên
lí hoạt động của mạch điện
- HS trình bày nguyên lý làm việc mạch
điện
- GV nhận xét và kết luận
II Nội dung và trình tự thực hành
1 Sơ đồ nguyên lý mạch điện:
* Nguyên lý làm việc của mạch điện: Khi đóng một trong hai công tắc hoặc cả hai công tắc mạch điện trở thành mạch kín bóng đèn sáng Khi tắt công tắc mạch điện trở thành mạch hở bóng đèn tắt
2 Sơ đồ lắp đặt
OA
Trang 9Hoạt động 3: Vẽ sơ đồ lắp đặt mạch điện
- GV cho thảo luận nhóm từ sơ đồ
nguyên lý trên màn hình vẽ sơ đồ lắp
đặt mạch điện
? Từ sơ đồ nguyên lý vẽ sơ đồ lắp đặt
gồm có mấy bước, đó là những bước
nào?
- Hs: Các nhóm thảo luận vẽ sơ đồ
- Hs: Nhận xét các sơ đồ
- Gv trình sơ các sơ đồ lắp đặt lên
màn hình và đưa ra sơ đồ tối ưu
? Mạch điện này thường được ứng
dụng những trường hợp nào trong
Hoạt động 4 Lập bảng dự trù vật liệu , thiết bị và lựa chọn dụng cụ
Hoạt động của GV Hoạt động của HS
- GV hướng dẫn HS lập bảng dự trù theo
mẫu
? Để lắp được mạch điện trên ta cần các
dụng cụ, thiết bị và vật liệu nào?
Yêu cầu kĩ thuậtA
12
Vật liệu
B12Thiết bị, dụng cụ O
A
Trang 10Hoạt động 5: Tìm hiểu qui trình lắp đặt, kiểm tra đánh giá mạch điện
? Để lắp được mạch điện trên ta thực
hiện theo các bước nào?
những nội dung nào
- Sau khi kiểm tra GV cho vận hành thử
- GV đưa ra một số tình huống có thể xãy
ra khi mạch điện đang làm việc và cách
+ Bước 2: Khoan lỗ BĐ
+ Bước 3: Lắp TBĐ của BĐ
+ Bước 4: Nối dây nạch điện
+ Bước 5: Kiểm tra
III Kiểm tra đánh giá
- Thực hiện theo quy trình
- Ý thức học tập, đảm bảo an toàn lao động và vệ sinh nơi làm việc
Hoạt động 6: Tổng kết- dặn dò
- GV cũng cố bài học
+ Sự chuẩn bị dụng cụ, vật liệu và thiết bị
+ Sơ đồ nguyên lý, sơ đồ lắp đặt
Trang 11TRƯỜNG THCS&THPT Như Thanh
Lớp:
Họ và tên: 1
2
3
4
BÁO CÁO THỰC HÀNH Bài thực hành lắp mạch điện hai công tắc hai cực điều khiển hai đèn 1 Sơ đồ nguyên lý: 2 Sơ đồ lắp đặt: 3 Quy trình lắp đặt: 4 Lập bảng dự trù vật liệu, thiết bị và lựa chọn dụng cụ TT Vật liệu, dụng cụ, Thiết bị Số lượng Yêu cầu kĩ thuật 1 2 3
5 Báo cáo nội dung thực hành Các công đoạn Nội dung công việc Sử dụng dụng cụ nào Yêu cầu kĩ thuật 1………
2 3 4 … 6 Đánh giá kết quả thực hành
IV Điều chỉnh giáo án ………
………
………
………
………
Trang 12Tiết 20: Bài 8 Thực hành:
Lắp mạch điện hai công tắc hai cực điều khiển hai đèn
I Mục tiêu: Sau khi học xong tiết học này HS nắm được.
1 Kiến thức: Cũng cố được kiến thức
- Về sơ đồ nguyên lý và sơ đồ lắp đặt mạch điện
- Lập bảng dự trù vật liệu, thiết bị dựa vào sơ đồ lắp đặt
- Về chức năng và quy trình lắp đặt mạch điện
2 Kỹ năng:
- Lựa chọn dụng cụ để lắp đặt mạch điện
- Lắp đặt và vận hành mạch điện làm việc đúng với yêu cầu
- Kiểm tra đánh giá sản phẩm thực hành
3 Thái độ:
- Có ý thức làm việc nghiêm túc, yêu thích môn học
- Đảm bảo nội quy an toàn điện
4 Năng lực hướng tới:
- Nhận biết và đấu lắp các mạch điện của mạng điện trong nhà
II Chuẩn bị:
1.Nội dung:
- Nghiên cứu nội dung bài 8 SGK, SGV và các tài liệu có liên quan
2 Đồ dùng:
- Sơ đồ lắp đặt mạch điện được phóng to lên khổ giấy Ao
- Dụng cụ, vật liệu và thiết bị: GV và HS cùng chuẩn bị trước theo nội dung phần Icủa bài
III Tiến trình dạy học.
1.Ổn định lớp kiểm tra bài cũ
Câu hỏi: Em hãy nêu quy trình lắp đặt mạch điện hai công tắc hai cực điều khiển haiđèn?
Trả lời: Quy trình lắp đặt mạch điện gồm có 5 bước: B1 vạch dấu, B2 Khoan lỗ bảngđiện, B3 Lắp TBĐ của BĐ, B4 Nối dây mạch điện, B5 Kiểm tra
2.Bài mới:
Giới thiệu bài
Ở tiết học trước chúng ta đã hiểu nguyên lý làm việc, vẽ được sơ đồ lắp đặt và quy trình lắp đặt mạch điện “Hai công tắc hai cực điều khiển hai đèn” Hôm nay chúng ta bắt đầu lắp đặt mạch điện theo quy trình, đưa mạch điện vào vận hành thử và tìm hiểu cách kiểm tra đánh giá sản phẩm trong tiết học 20: Thực hành lắp mạch điện hai công tắc hai cực điều khiển hai đèn
Trang 13Hoạt động 1: Tìm hiểu dụng cụ, vật liệu và thiết bị.
- GV kiểm tra sự chuẩn bị của HS
- GV cho HS nhắc lại quy trình lắp đặt
mạch điện
- GV yêu cầu nội dung thực hành của
các nhóm trong tiết học là hoàn thành
nội dung báo cáo, lắp đặt xong mạch
điện 2 công tắc 2 cực điều khiển 2 đèn,
đưa vào vận hành thử và kiểm tra đánh
giá theo tiêu chí thực hành
- GV nhắc lại nội quy thực hành và
nhiệm vụ cụ thể từng nhóm
- GV Treo sơ đồ lắp đặt lên bảng
- GV tổ chức nhóm cho HS thực hành
- Gv theo dỏi quá trình làm việc của Hs
để kịp thời uốn nắn sửa chữa
Lưu ý với Hs những sự cố mạch điện có
thể xãy ra và cách khắc phục
- Giáo viên kiểm tra trong từng công
đoạn xem học sinh dùng dụng cụ gì, có
thích hợp không? và có đảm bảo yêu
cầu kĩ thuật không Sau đó uốn nắn để
học sinh làm tốt hơn
II Nội dung và trình tự thực hành
1 Quy trình lắp đặt mạch điệnBước 1 Vạch dấu
Bước 2: Khoan lỗ Bước 3: Lắp TBĐ của bảng điện Bước 4: Nối dây nạch điện
Bước 5: Kiểm tra
2 Mạch điện thực tế
* HS làm việc theo nhóm