SKKN-Cong Nghe- THCS

SKKN môn Công nghệ 9 đã được xếp loại cấp tỉnh

1 Mở đầu 1.1: Lý do chọn đề tài

Môn Công nghệ lớp 9 là một môn học có nhiều mô đun mới nên khó cho việc giảng dạy của giáo viên và học tập của học sinh Các mô đun đó được thiết kế theo nội dung chương trình học nghề phổ thông nên thời lượng thực hành nhiều hơn so với lý thuyết Môn học mang tính thực tế cao, rất thiết thực cho việc chọn nghề, hướng nghiệp cho học sinh sau khi ra trường

Thực tế cho thấy học sinh ở trường THCS&THPT … đại đa số là con em dân tộc thiểu số vùng sâu vùng xa nên rất khó khăn, mức độ tiếp cận thông tin mới còn chậm Nhiều học sinh coi môn này là môn phụ nên chưa đầu tư thích đáng về thời gian nghiên cứu tài liệu, đầu tư cho các giờ học lý thuyết và đặc biệt là các giờ thực hành

Một thực tế hiện nay trong trường THCS&THPT …… là một trường 2 cấp học mới được thành thành lập tháng 8 năm 2014 điều kiện cơ sở vật chất còn thiếu thốn, chưa có phòng Thực hành chuyên biệt dẫn đến chất lượng học tập của học sinh nói chung, việc nâng cao tay nghề, kỹ năng thực hành cho học sinh lớp 9 nói riêng là chưa cao

Là một giáo viên Công Nghệ được đào tạo chuyên sâu, đúng chuyên ngành sau nhiều năm công tác trực tiếp giảng dạy môn Công Nghệ lớp 9, trăn trở với việc làm sao để nâng cao chất lượng môn học phục vụ cho cuộc sống tương lai của học sinh, tôi đã mạnh dạn áp dụng phương pháp mới trong việc dạy thực hành môn Công

Nghệ 9 để đạt hiệu quả cao nhất Đó là “Phương pháp dạy bài thực hành mô đun lắp đặt mạng điện trong nhà môn Công Nghệ 9” Để đề tài có hiệu quả ứng dụng

cao, phục vụ tốt cho công tác giảng dạy, bản thân tôi rất mong nhận được sự ủng hộ

và ý kiến đóng góp của các quí thầy cô giáo cho đề tài

1.2: Mục đích nghiên cứu.

Nghiên cứu để nâng cao chất lượng môn học, kỹ năng thực hành cho học sinh phục vụ cuộc sống tương lai của các em Từ đó các em yêu thích môn học đầu tư cho môn học nhiều hơn, đặc biệt là giờ học thực hành

1.3: Đối tượng nghiên cứu.

- Đề tài nghiên cứu về phương pháp dạy bài thực hành

- Mô đun lắp đặt mạng điện trong nhà môn Công Nghệ 9

- Các dụng cụ, vật liệu và thết bị của mạng điện trong nhà

1.4: Phương pháp nghiên cứu.

Đề tài này chủ yếu tôi sử dụng phương pháp nghiên cứu khảo sát thực tế là chính.Ý tưởng xuất phát từ một buổi dạy thực hành giáo viên đã hướng dẫn thực hành cụ thể nhưng học sinh thực hiện rất chậm, thậm chí thực hiện theo kiểu ép buộc Ngoài ra tôi còn sử dụng phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lý thuyết, phương pháp nghiên cứu khoa học

2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm.

2.1: Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm

Môn Công Nghệ 9 được thiết kế theo Mô đun nghề nên có thời lượng thực hành khá cao Các bài thực hành đó thường có hai dạng như sau:

+ Thực hành tạo sản phẩm: Chủ yếu là thực hành việc thực hiện quy trình thực hiện, các thao tác kĩ thuật, có kỹ năng thành thạo tạo ra sản phẩm đơn giản

+ Vận dụng lý thuyết để giải các bài tập tình huống, bài thực hành rèn luyện kỹ năng

Cấu trúc chung của các bài thực hành: Có phần chuẩn bị, nội dung thực hành, trình tự tiến hành hoặc mẫu báo cáo có phần đánh giá Cấu trúc này đã đảm bảo được những yêu cầu của nội dung thực hành tuy nhiên để vận dụng vào thực tế, nhằm giúp cho học sinh nâng cao kỹ năng thì cần phải áp dụng một cách linh hoạt theo từng nội dung cụ thể

Thực tế học sinh tại các trường THCS là sau khi hoàn thành chương trình thì đa phần học sinh thao tác thực hành còn yếu, để tự mình tạo ra một sản phẩm theo yêu cầu của môn học là rất khó khăn vì đặc trưng của môn học đòi hỏi người học phải được trang bị nhiều kỹ năng khác nhau như:

+ Lập được bảng dự trù dụng cụ,vật liệu và thiết bị

+ Thết kế được một mạch điện theo yêu cầu, đảm bảo tính thấm mỹ

+ Sử dụng thành thạo các loại dụng cụ: Tua vít, bút thử điện, kìm điện, kìm cắt dây,

sử dụng khoan, sử dụng cưa…

2.2: Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm.

Thực tế hiện nay theo tôi được biết về cơ sở vật chất để phục vụ cho việc dạy bài thực hành mô đun lắp đặt mạng điện trong nhà môn Công Nghệ 9, mới chỉ có trường THCS … là tương đối đảm bảo vì đã có phòng thực hành chuyên biệt Còn lại đối với các trường THCS trong huyện nói chung và trường THCS&THPT

………… nói riêng là rất khó khăn Các đồ dùng, thiết bị dạy học có chất lượng không cao chỉ làm việc được vài lần là hỏng, các vật liệu tiêu hao không bổ sung kịp thời Từ đó đa số các em không đủ thiết bị để thực hành mà phải làm chung theo nhóm

Môn học Công Nghệ lại là môn học khô cứng mang tính hướng nghiệp, không tổ chức thi học sinh giỏi các cấp nên việc lôi cuốn học sinh yêu thích môn học là khó khăn Tâm lí các em học sinh chưa thực sự yêu thích môn học nên khi thực hiện bài thực hành ngay tại lớp học đang còn bị miễn cưỡng, điều này đã được kiểm nghiệm khi thực hiện chương trình trong các năm học trước

Các em học sinh đa phần đều là con em gia đình làm nghề trồng trọt để các em yêu thích nghề nghiệp mang tính công nghiệp như môn Công Nghệ là điều trước tiên các giáo viên giảng dạy phải thực hiện

* Kết quả khảo sát thực trạng:

Năm học 2013 – 2014, tôi đã tiến hành khảo sát khả năng thực hành mô đun lắp đặt mạng điện trong nhà môn Công Nghệ 9 Kết quả thu được như sau:

Sau khi tham khảo, lấy ý kiến học sinh về môn học Công Nghệ tôi thấy đa phần các em học sinh có ý kiến như sau:

- Về địa điểm các em không thích học thực hành ngay tại phòng học lý thuyết Tỷ

lệ học sinh muốn được học thực hành tại phòng học thực hành chuyên biệt hoặc làm việc ứng dụng thực tế là rất cao

- Sản phẩm của mình chỉ mang tính thí nghiệm mà chưa thực tế, chưa được áp dụng vào sử dụng

2.3: Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề.

Từ những lý do thực tế dạy học ở trên, tôi đã mạnh dạn áp dụng một số kinh nghiệm dạy bài thực hành mô đun lắp đặt mạng điện trong nhà môn công Nghệ 9 tại trường THCS&THPT Như Thanh những năm trước như sau: Đối với các bài thực hành học từ 2,3 tiết trở lên tôi phân phối thành hai phần theo nội dung bài dạy

Phần 1: PHẦN LÝ THUYẾT THỰC HÀNH:

(Phần hướng dẫn ban đầu dạy trong 1 tiết học 45 phút)

I Phần dụng cụ, vật liệu và thiết bị

Chuẩn bị dụng cụ,vật liệu và thiết bị theo nội dung bài thực hành

II.Phần nội dung và trình tự thực hành

1.Tìm hiểu sơ đồ nguyên lý:

- HS tìm hiểu các phần tử có trong mạch điện

- Mối quan hệ về điện của các phần tử trong mạch điện

- Nguyên lí hoạt động của mạch điện

2.Vẽ sơ dồ lắp đặt:

- GV cho HS hoạt động nhóm nhỏ vẽ sơ đồ lắp đặt mạch điện

- Thảo luận nhận xét và chọn sơ đồ tối ưu nhất

3.Lập kế hoạch làm việc:

- GV tổ chức cho học sinh lập kế hoạch làm việc bao gồm:

+ Lập bảng dự trù dụng cụ vật liệu và thiết bị

+ Thảo luận, phân tích qui trình lắp đặt mạch điện (yêu cầu kĩ thuật là tiêu chí quan trọng nhất)

- Giáo viên vừa làm mẫu vừa hướng dẫn HS theo từng bước của qui trình

Phần 2: PHẦN THỰC HÀNH:

(Phần hướng dẫn thường xuyên và hướng dẫn kết thúc Dạy số tiết còn lại theo phân phối chương trình )

I Hướng dẫn thực hành (hướng dẫn thường xuyên)

- Giáo viên kiểm tra việc chuẩn bị của học sinh:

- Các chú ý khi thực hành(Nội quy thực hành)

- Giáo viên tổ chức cho học sinh tự quan sát cách bố trí bảng điện, thiết bị tiêu thụ điện trong phòng học

- HS thực hành lắp đặt theo quy trình, hoàn thành báo cáo thực hành

- Giáo viên theo dõi hướng dẫn học sinh làm việc lắp đặt mạng điện để có biện pháp hướng dẫn và uốn nắn kịp thời

- Giáo viên hướng dẫn học sinh kiểm tra phần cơ, phần điện của sản phẩm và cho vận hành thử

II.Đánh giá thực hành:(hướng dẫn kết thúc)

- Giáo viên tổ chức cho HS tự đánh giá chéo nhau kết quả thực hành theo 3 tiêu chí + Chất lượng sản phẩm thực hành

+ Thực hiện theo quy trình

+ Ý thức học tập, đảm bảo an toàn lao động và vệ sinh nơi làm việc

- Giáo viên nhận xét, kết luận chung Rút kinh nghiệm

- Giáo viên nhắc nhở học sinh thu dọn dụng cụ, vật liệu, thiết bị và vệ sinh nơi thực hành

- Dặn dò HS đọc và chuẩn bị trước bài học tiết tiếp theo

VÍ DỤ MỘT BÀI CỤ THỂ.

Bài 8 thực hành lắp mạch điện hai công tắc hai cực điều khiển hai đèn Tiết 19, 20,

21 (theo phân phối chương trình )

Tiết 19 Bài 8: Thực hành:

Lắp mạch điện hai công tắc hai cực điều khiển hai đèn.

I Mục tiêu bài học: Sau khi học xong tiết học này học sinh nắm được:

1 Kiến thức:

- Hiểu được nguyên lý làm việc của mạch điện hai công tắc hai cực điều khiển hai đèn

- Vẽ được sơ đồ lắp đặt mạch điện hai công tắc hai cực điều khiển 2 đèn

- Lập được bảng dự trù vật liệu và biết cách lựa chọn dụng cụ

2 Kĩ năng:

- Lựa chọn và sử dụng đúng dụng cụ để lắp đặt điện

- Biết được cách lắp đặt mạch điện hai công tắc hai cực điều khiển hai đèn đúng yêu cầu kĩ thuật, đúng qui trình, vận hành an toàn

3 Thái độ:

- Có ý thức làm việc nghiêm túc, yêu thích môn học

4 Năng lực hướng tới:

- Có năng lực nhận biết và lắp đặt các mạch điện của mạng điện trong nhà

II.Chuẩn bị.

1.Nội dung:

- Nghiên cứu nội dung bài 8 SGK, SGV và các tài liệu có liên quan

2 Đồ dùng:

- Máy chiếu để trình chiếu các nội dung

+ Sơ đồ nguyên lý mạch điện

+ Sơ đồ lắp đặt mạch điện

+ Bảng dự trù vật liệu, thiết bị và lựa chọn dụng cụ

- Dụng cụ, vật liệu và thiết bị: GV và HS cùng chuẩn bị trước theo nội dung phần I của bài

III Tiến trình dạy học:

1.Ổn định lớp kiểm tra bài cũ.

Câu hỏi: Em hãy nêu quy trình lắp đặt mạch điện đèn ống huỳnh quang?

Trả lời: Quy trình lắp đặt mạch điện đèn ống huỳnh quang gồm có 6 bước: Bước 1: vạch dấu, Bước 2: Khoan lỗ BĐ, Bước 3: Lắp TBĐ của BĐ, Bước 4: Nối dây bộ đèn, Bước 5: Nối dây mạch điện, Bước 6: Kiểm tra

2 Bài mới:

Giới thiệu bài

Mạch điện hai công tắc hai cực là mạch điện phổ biến trong mạng điện sinh hoạt,

để hiểu được nguyên lý làm việc, xây dựng được sơ đồ lắp đặt Lập được bảng dụ trù dụng cụ, vật liệu thiết bị và lắp đặt được mạch điện đúng quy trình đảm bảo đúng kỹ thuật an toàn khoa học thì bài học hôm nay thầy trò ta cùng nghiên cứu tiết đầu tiên của bài 8:

Tiết 19: Bài 8 Thực hành: Lắp mạch điện hai công tắc hai cực điều khiển hai đèn

Hoạt động 1: Tìm hiểu dụng cụ, vật liệu và thiết bị.

- GV kiểm tra sự chuẩn bị của HS

- GV chia nhóm thực hành theo 4 nhóm cũ

- Nhóm trưởng báo cáo sự chuẩn bị của

nhóm mình

- GV kiểm tra và kết luận

I Dụng cụ, vật liệu và thiết bị

- Dụng cụ: Đã đủ và hoạt động tốt

- Vật liệu và thiết bị: Đã đủ và hoạt động tốt

Hoạt động 2: Tìm hiểu nguyên lý hoạt động của mạch điện

- GV trình chiếu đồ nguyên lý lên màn

hình và cho Hs quan sát sơ đồ

? Sơ đồ mạch điện gồm những phần tử

nào? Chúng được mắc với nhau như thế

nào?

? Em hãy trình bày nguyên lý làm việc

của mạch điện

- GV cho HS thảo luận tìm hiểu nguyên

lí hoạt động của mạch điện

- HS trình bày nguyên lý làm việc mạch

điện

- GV nhận xét và kết luận

II Nội dung và trình tự thực hành

1 Sơ đồ nguyên lý mạch điện :

* Nguyên lý làm việc của mạch điện: Khi đóng một trong hai công tắc hoặc cả hai công tắc mạch điện trở thành mạch kín bóng đèn sáng Khi tắt công tắc mạch điện trở thành mạch hở bóng đèn tắt

2 Sơ đồ lắp đặt

Hoạt động 3: Vẽ sơ đồ lắp đặt mạch điện Hoạt động của GV Hoạt động của HS

- GV cho thảo luận nhóm từ sơ đồ

nguyên lý trên màn hình vẽ sơ đồ

lắp đặt mạch điện

? Từ sơ đồ nguyên lý vẽ sơ đồ lắp

đặt gồm có mấy bước, đó là những

bước nào?

- Hs: Các nhóm thảo luận vẽ sơ đồ

- Hs: Nhận xét các sơ đồ

- Gv trình sơ các sơ đồ lắp đặt lên

màn hình và đưa ra sơ đồ tối ưu

O A

O

A

? Mạch điện này thường được ứng

dụng những trường hợp nào trong

thực tế?

( Lắp đặt 1 bóng trong nhà và 1

bóng ngoài hè…)

* Vẽ sơ đồ lắp đặt mạch điện gồm có 4 bước

B1: Vẽ đường dây nguồn B2: Vẽ vị trí để bảng điện và bóng đèn B3: Sắp xếp các TBĐ nằm trên bảng điện B4: Nối dây mạch điện theo sơ đồ nguyên lý

Hoạt động 4 Lập bảng dự trù vật liệu , thiết bị và lựa chọn dụng cụ

- GV hướng dẫn HS lập bảng dự trù theo

mẫu

? Để lắp được mạch điện trên ta cần các

dụng cụ, thiết bị và vật liệu nào?

Hs: Trả lời

Hs khác: Nhận xét bổ sung

- GV nhận xét và trình chiếu bảng dự trù

vật liệu, thiết bị và lựa chọn dụng cụ lên

màn hình

- GV cho HS quan sát các đồ dùng, thiết

bị, dụng cụ đã chuẩn bị

3 Lập bảng dự trù vật liệu, thiết bị và lựa chọn dụng cụ

TT Tên dụng cụ, vật liệu, thiết bị

S L

Yêu cầu kĩ thuật A

1 2

Vật liệu

B 1 2 Thiết bị, dụng cụ

Hoạt động 5: Tìm hiểu qui trình lắp đặt, kiểm tra đánh giá mạch điện

? Để lắp được mạch điện trên ta thực

hiện theo các bước nào?

Hs: Nêu quy trình

Hs khác: Nhận xét bổ sung

- GV nêu qui trình và giải thích kĩ từng

bước

- Gv làm mẫu từng bước cho học sinh

quan sát

-GV hướng dẫn HS kiểm tra sản phẩm

4 Lắp đặt mạch điện + Bước 1: Vạch dấu

+ Bước 2: Khoan lỗ BĐ

+ Bước 3: Lắp TBĐ của BĐ

+ Bước 4: Nối dây nạch điện

+ Bước 5: Kiểm tra

III Kiểm tra đánh giá

? Kiểm tra sản phẩm thực hành gồm

những nội dung nào

- Sau khi kiểm tra GV cho vận hành

thử

- GV đưa ra một số tình huống có thể

xãy ra khi mạch điện đang làm việc và

cách khắc phục

- GV hướng dẫn HS đánh giá sản phẩm

? Đánh giá sản phẩm thực hành dựa vào

những tiêu chí nào

1 Kiểm tra

- Lắp đặt đúng sơ đồ

- Phần cơ: tiếp xúc các vị trí nối, vị trí các cực của Thiết bị,…

- Phần điện: Dùng đồng hồ vạn năng đo thông mạch

2 Đánh giá

- Chất lượng sản phẩm thực hành

- Thực hiện theo quy trình

- Ý thức học tập, đảm bảo an toàn lao động và vệ sinh nơi làm việc

Hoạt động 6: Tổng kết- dặn dò

- GV cũng cố bài học

+ Sự chuẩn bị dụng cụ, vật liệu và thiết bị

+ Sơ đồ nguyên lý, sơ đồ lắp đặt

+ Bảng dự trù vật liệu thiết bị

+ Quy trình lắp đặt mạch điện

+ Mạch điện đã đưa vào vận hành thử

- Gv cho Hs thu dọn phòng thực hành

- Dặn dò HS ôn tập nội dung bài học và chuẩn bị dụng cụ ,vật liệu và thiết bị theo nội dung phần I của bài để giờ sau thực hành

- Chuẩn bị báo cáo thực hành theo mẫu (các mục 1,2,3,4 hoàn thành ở nhà)

TRƯỜNG THCS&THPT Như Thanh

Lớp:

Họ và tên: 1

2

3

4

BÁO CÁO THỰC HÀNH (Bài thực hành lắp mạch điện hai công tắc hai cực điều khiển hai đèn.) 1 Sơ đồ nguyên lý: 2 Sơ đồ lắp đặt: 3 Quy trình lắp đặt: 4 Lập bảng dự trù vật liệu, thiết bị và lựa chọn dụng cụ TT Vật liệu, dụng cụ, Thiết bị Số lượng Yêu cầu kĩ thuật 1 2 3

5 Báo cáo nội dung thực hành Các công đoạn Nội dung công việc Sử dụng dụng cụ nào Yêu cầu kĩ thuật 1………

2 3 4 … 6 Đánh giá kết quả thực hành

IV Điều chỉnh giáo án ………

………

………

………

………

Tiết 20: Bài 8: Thực hành:

Lắp mạch điện hai công tắc hai cực điều khiển hai đèn.

I Mục tiêu: Sau khi học xong tiết học này HS nắm được.

1 Kiến thức: Cũng cố được kiến thức

- Về sơ đồ nguyên lý và sơ đồ lắp đặt mạch điện

- Lập bảng dự trù vật liệu, thiết bị dựa vào sơ đồ lắp đặt

- Về chức năng và quy trình lắp đặt mạch điện

2 Kỹ năng:

- Lựa chọn dụng cụ để lắp đặt mạch điện

- Lắp đặt và vận hành mạch điện làm việc đúng với yêu cầu

- Kiểm tra đánh giá sản phẩm thực hành

3 Thái độ:

- Có ý thức làm việc nghiêm túc, yêu thích môn học

- Đảm bảo nội quy an toàn điện

4 Năng lực hướng tới:

- Nhận biết và đấu lắp các mạch điện của mạng điện trong nhà

II Chuẩn bị:

1.Nội dung:

- Nghiên cứu nội dung bài 8 SGK, SGV và các tài liệu có liên quan

2 Đồ dùng:

- Sơ đồ lắp đặt mạch điện được phóng to lên khổ giấy Ao

- Dụng cụ, vật liệu và thiết bị: GV và HS cùng chuẩn bị trước theo nội dung phần I của bài

III Tiến trình dạy học.

1.Ổn định lớp kiểm tra bài cũ

Câu hỏi: Em hãy nêu quy trình lắp đặt mạch điện hai công tắc hai cực điều khiển hai đèn?

Trả lời: Quy trình lắp đặt mạch điện gồm có 5 bước: B1 vạch dấu, B2 Khoan lỗ bảng điện, B3 Lắp TBĐ của BĐ, B4 Nối dây mạch điện, B5 Kiểm tra

2.Bài mới:

Giới thiệu bài.

Ở tiết học trước chúng ta đã hiểu nguyên lý làm việc, vẽ được sơ đồ lắp đặt và quy trình lắp đặt mạch điện “Hai công tắc hai cực điều khiển hai đèn” Hôm nay chúng ta bắt đầu lắp đặt mạch điện theo quy trình, đưa mạch điện vào vận hành thử

và tìm hiểu cách kiểm tra đánh giá sản phẩm trong tiết học 20: Thực hành lắp mạch điện hai công tắc hai cực điều khiển hai đèn

Hoạt động 1: Tìm hiểu dụng cụ, vật liệu và thiết bị.