Em be thong minh 2tiet

+ Em bé giải câu đố của viên quan + Em bé giải câu đố của vua lần 1, lần 2 + Em bé giải câu đố cử Sứ giả nước ngoài + Em bé trở thành Trạng nguyên H: Nhân vật EBTM thuộc kiểu nv nào tro[r]

Ngày soạn: 2/10/2012

Ngày giảng: 5/10/2012 Bài 7 Tiết 27

Văn bản: Em bé thông minh

(Truyện cổ tích)

I Mục tiêu

1 Mục tiêu chung

- C¶m nhËn nh÷ng nÐt chÝnh vÒ néi dung vµ nghÖ thuËt cña truyÖn cæ tÝch “Em bÐ th«ng minh”

Yêu thích truyện cổ, học tập cách đối đáp thông minh của nhân vật thông minh trong truyện cổ tích

2 Trọng tâm kiến thức, kĩ năng

1 Kiến thức:

+ Đặc điểm của truyện cổ tích qua nhân vật, sự việc, cốt truyện ở em bé thông minh

+ Cấu tạo xâu chuỗi nhiều mẩu chuyện về những thử thách mà nhân vật đã vượt qua trong truyện cổ tích sinh hoạt

+ Tiếng cười vui vẻ, hồn nhiên nhưng không kém phần sâu sắc trong 1 truyện cổ tích và khát vọng về sự công bằng của nhân dân lao động

2 Kĩ năng:

+ Đọc – hiểu văn bản truyện cổ tích theo đặc trưng thể loại

+ Trình bày những suy nghĩ, tình cảm về 1 nhân vật thông minh

+ Kể lại 1 câu chuyện cổ tích

B Các KNS cơ bản được giá dục trong bài

Tự nhận thức, ra quyết định, giao tiếp, đảm nhiệm trách nhiệm, hợp tác, tư duy sáng tạo, tìm kiếm hỗ trợ, quản lí thời gian, giải quyết vấn đề

C Đồ dùng dạy học

GV: Tranh ảnh về em bé thông minh

HS: Đọc, kể lại và Soạn bài theo yêu cầu

D Phương pháp/KTDH:

1 Phương pháp đọc( KT đọc tích cực )

2 Phương pháp thuyết trình, đàm thoại, phân tích, bình giảng (KT đặt câu hỏi, KT khăn trải bàn)

3 Phương pháp thảo luận nhóm.( KT chia nhóm, giao nhiệm vụ)

E Các bước lên lớp

1 OĐTC:

2 Kiểm tra đầu giờ: (5’)

H: Nhân vật Thạch Sanh thuộc kiểu nhân vật nào trong truyện cổ tích? Nêu ý nghĩa của truyện TS?

Định hướng: - Nhõn vật dũng sĩ và có tài năng kỡ lạ (nhõn vật thần kỡ)

- Ca ngợi dũng sĩ TS

- Thể hiện ước mơ, niếm tin về đạo đức, cụng lớ, xó hội và lớ tưởng nhõn đạo, yờu hoà bỡnh của nhõn dõn

3 Tiờ́n trình tụ̉ chức cỏc hoạt đụ̣ng

Hoạt đụ̣ng 1: Khởi đụ̣ng(2’) H: : Nhõn vật Sọ Dừa thuộc kiểu nhõn vật nào trong

truyện cổ tớch?

HSTL: Thuộc loại truyện Người mang lốt vật – GV nhận xột dõ̃n vào bài

GV:Nhân vật thông minh cũng là kiểu nhân vật rất phổ biến trong truyện cổ tích

Việt Nam và thế giới Em bé thông minh là một truyện cổ tích sinh hoạt Nhân vật chính trải qua một chuỗi những thử thách Từ đó bộc lộ sự thông minh, tài trí hơn ngời “ Em bé thông minh” thuộc loại truyện

“ Trạng” đề cao trí khôn dân gian, trí khôn kinh nghiệm, tạo những tiếng cời, vui

vẻ, hồn nhiên, chất phác nhng không kém phần thâm thuý của nhân dân trong cuộc sống hàng ngày Tìm hiểu truyện ta thấy có vẻ đẹp riêng của kiểu nhân vật này

G

Nội dung chớnh

Hoạt đụ̣ng 2: Đọc hiểu văn bản

- Mục tiờu:

+ Đọc chơn, đọc diễn cảm, kể lại truyện bằng

lời văn

+ Phỏt hiện và giải thớch một số từ khó

- Cỏch tiến hành:

GV: Hướng dõ̃n và đọc

Giọng đọc, kể vui, hóm hỉnh, gợi khụng khớ

cổ tớch Lưu ý những đoạn đối thoại , những cõu

hỏi và cõu trả lời của em bộ (7,8 tuổi) với ụng

quan, người cha, nhà vua

GV: Đọc mõ̃u từ đầu -> “rồi phi ngựa một

mạch về tõu vua.”

HS1: Tiếp “ mới dỏm ngả trõu đỏnh chộn”

HS2 : Tiếp “ ban thưởng rất hậu”

HS3 : Cũn lại

GV: NX, uấn nắn

H: Kể tỳm tắt diễn biến cõu chuyện ?

HS: HĐCN, trỡnh bày

GV: NX, bổ sung, định hướng

- Nhõn vật chớnh: Em bộ thụng minh

- 5 sự việc chớnh:

+ Vua sai quan đi khắp nơi tỡm người hiền tài

giỳp nước

2 0

I Đọc và tìm hiểu chỳ thớch

1 Đọc, kể

+ Em bé giải câu đố của viên quan

+ Em bé giải câu đố của vua lần 1, lần 2

+ Em bé giải câu đố cử Sứ giả nước ngoài

+ Em bé trở thành Trạng nguyên

H: Nhân vật EBTM thuộc kiểu nv nào trong

truyện cổ tích?

HS: HĐCN, trình bày

GV: NX, bổ sung: Nhân vật thông minh

H: Ngoài 16 chú thích SGK đã giải nghĩa

em thấy chú thích nào còn chưa rõ nghĩa? Em

phát hiện trong văn bản còn từ nào khó hiểu cần

giải nghĩa cho ý kiến?

HS: TL (2’) các chú thích SGK, trình bày, bổ

sung

GV: NX, mở rộng

- Dinh thự: Nhà cao, cửa rộng ( lâu đài) nơi ở

quan lại quý tộc

- Hoàng cung: Nhà ở của gia đình vua

- Đại thần: Quan lớn

- Vô hiệu: Không có tác dụng

- Kiến càng: Kiến có càng to lớn khác thường,

kiến chúa

H động 3: HDHS tìm hiểu bố cục

- Mục tiêu: + Xác định bố cục, nội dung của

từng phần

- Cách tiến hành:

H: Văn bản TS có thể chia mấy phần? Giới

hạn và nội dung, đặt tiêu đề cho từng phần?

HS: HĐCN, trình bày

GV: NX, bổ sung

- 3 phần:

P1: Từ đầu “ thật lỗi lạc” – Giới thiệu việc

tìm người tài của nhà vua

P2: Tiếp đến “sứ giả nước láng giềng”- Sự

thông minh, mưu trí của em bé qua 4 lần thử

thách

P3: Còn lại- Em bé trở thành trạng nguyên

H động 4: HDHS tìm hiểu văn bản

2 Thảo luận chú thích

II Bố cục

- Mục tiêu: + Phân tích nhân vật sự việc qua

những thử thách của EBTM

- Cách tiến hành:

H: Bức tranh trong SGK minh hoạ cho các sự

việc nào của truyện? Em hãy đặt tên cho bức

tranh đó?

HS: HĐCN, trình bày

GV: NX, bổ sung

- Em bé giải câu đố của viên quan

- Câu đố 1 và lời giải đố

HS: HĐCN, trình bày

GV: NX, bổ sung, chốt ghi bảng ->

GV: Chú ý vào phần đầu của văn bản trong

SGK, và bức tranh

H: Trong câu đố 1, ai là người đố và ai là

người giải đố?

- Viên quan gặp em bé trong hoàn cảnh nào?

Em có nhận xét gì về hoàn cảnh này?

HS: HĐCN, trình bày

GV: NX, bổ sung

- Vua sai quan đi tìm người tài giỏi giúp dân,

giúp nước

- Viên quan đi nhiều nơi chưa tìm được người

lỗi lạc (tài giỏi khác thường, vượt trội mọi

người)

- Hai cha con đang cày ruộng -> Hoàn cảnh

hoàn toàn ngẫu nhiên (Tình cờ sinh ra, sảy ra)

H: Câu hỏi (đố) của viên quan: “Này, lão

kia! Trâu của lão một ngày cày được mấy

đường?” Câu đố này có khó không? Vì sao?

HS: HĐCN, trình bày

GV: NX, bổ sung

Câu hỏi rất khó Bởi, ngay lập tức không thể

trả lời chính xác một điều vớ vẩn mà không ai

để ý: Một ngày mình có thể cày được bao nhiêu

đường, hay đi được bao nhiêu bước chân

Câu hỏi của viên quan dồn người cha vào một

thế bí, lo sợ vì là quan hỏi, nên người cha đã

1 5

III Tìm hiểu văn bản

1 Câu chuyện về em bé thông minh

a Câu đố 1 và lời giải đố

- Thử tài: Viên quan ra câu đố oái ăm

đứng ngõy người ra

H: Trước tỡnh thế đó, em bộ 7, 8 tuổi đó làm

gỡ?

HS: Trả lời bằng cỏch đưa ra 1 cõu hỏi lại

Cõu nói của em: “Thế xin hỏi ụng cõu này đó

Nếu ụng trả lời đỳng ngựa của ụng đi một ngày

đường được mấy bước, tụi sẽ cho ụng biết trõu

của cha tụi cày một ngày được mấy đường.”

H: Như vậy em bộ đó giải cõu đố của viờn

quan bằng cỏch nào?

- Em có nhận xột gỡ về cỏch giải đố đó? Kết

quả?

HS: HĐCN, trỡnh bày

GV: NX, bổ sung

- Trước tỡnh thế khỳ khăn của cha, em bộ đó hỏi

lại viờn quan để thỏo gỡ thế bớ cho cha

- Đõy là một cõu đố rất bất ngờ, lớ thỳ và cũng

oỏi oăm, khó trả lời ->

Cỏi lớ thỳ ở đõy là đố cha mà con lại trả lời

Trả lời lại bằng 1 cõu đố oỏi oăm khụng kộm

Kết quả ->

H: Quan lần giải đố thứ nhất, em có suy nghĩa

gỡ về em bộ? Em bộ người như thế nào?

HS: HĐCN, trỡnh bày

GV: NX, bổ sung, chốt ->

GV: Sự lanh lợi và thụng minh ấy cũng thể

hiện rất rừ, thỳ vị trong những lần giải đó sau

- Giải đố: Em bộ đố lại quan

bất ngờ và lớ thỳ

- Kết qủa: Viờn quan tỡm được người tài giỏi

Bằng cỏch đố và giải đố bất ngờ, lớ thỳ của em bộ, ta thấy em tuy cũn nhỏ nhưng rất lanh lợi và rất thụng minh

4 Tổng kết: (3 )’

- Em hãy thuật lại diễn biến của sự việc: Em bé giải câu đố của viên quan trên bức tranh minh hoạ

- Truyện “ Em bé thông minh” đề cao vốn kiến thức:

A Kiến thức trong sách vở

B Kiến thức thực tiễn đời sống

C Kiến thức học lỏm ngời xung quanh

- GV sơ kết nội dung bài học

5 HDHB: (1 )’

- Học bài vở ghi+ SGK

- Đọc hiểu và soạn tiếp những lần giải đố tiếp sau của em bộ với nhà vua và sứ thần, ý nghĩa của truyện

Ngày soạn: 5/10/2012

Ngày giảng: 8/10/2012 Bài 7 - Tiết 27

Văn bản: Em bé thông minh

(Truyện cổ tích)

I Mục tiêu

1 Mục tiêu chung

- C¶m nhËn nh÷ng nÐt chÝnh vÒ néi dung vµ nghÖ thuËt cña truyÖn cæ tÝch “Em bÐ th«ng minh”

Yêu thích truyện cổ, học tập cách đối đáp thông minh của nhân vật thông minh trong truyện cổ tích

2 Trọng tâm kiến thức, kĩ năng

1 Kiến thức:

+ Đặc điểm của truyện cổ tích qua nhân vật, sự việc, cốt truyện ở em bé thông minh

+ Cấu tạo xâu chuỗi nhiều mẩu chuyện về những thử thách mà nhân vật đã vượt qua trong truyện cổ tích sinh hoạt

+ Tiếng cười vui vẻ, hồn nhiên nhưng không kém phần sâu sắc trong 1 truyện cổ tích và khát vọng về sự công bằng của nhân dân lao động

2 Kĩ năng:

+ Đọc – hiểu văn bản truyện cổ tích theo đặc trưng thể loại

+ Trình bày những suy nghĩ, tình cảm về 1 nhân vật thông minh

+ Kể lại 1 câu chuyện cổ tích

B Các KNS cơ bản được giá dục trong bài

Tự nhận thức, ra quyết định, giao tiếp, đảm nhiệm trách nhiệm, hợp tác, tư duy sáng tạo, tìm kiếm hỗ trợ, quản lí thời gian, giải quyết vấn đề

C Đồ dùng dạy học

GV: Tranh ảnh về em bé thông minh

HS: Đọc, kể lại và Soạn bài theo yêu cầu

D Phương pháp/KTDH:

1 Phương pháp đọc( KT đọc tích cực )

2 Phương pháp thuyết trình, đàm thoại, phân tích, bình giảng (KT đặt câu hỏi, KT khăn trải bàn)

3 Phương pháp thảo luận nhóm.( KT chia nhóm, giao nhiệm vụ)

E Các bước lên lớp

1 OĐTC:

2 Kiểm tra đầu giờ: (5’)

H: - Thuật lại đoạn em bé giải câu đố của viên quan?

- Qua đó cho biết em bé là người như thế nào?

3 Tiến trình tổ chức các hoạt động

Hoạt động 1: Khởi động (2’)

H: Sau khi viên quan về bẩm báo lại nhà vua về em bé thông minh, vua có triệu

em vào cung không ? vua làm gì?

HS: HĐCN, trình bày

GV: NX, bổ sung, vào bài

Hoạt động của GV-HS T

G

Nội dung chính

Hoạt động 2: Đọc hiểu văn bản

- Mục tiêu:

+ Phân tích 3 lần đố và giải đố tiếp theo

+ Nêu được ý nghĩa của truyện

- Cách tiến hành:

GV: Kể lại phần 1 câu chuyện

H: - Vì sao vua có ý định thử tài em bé?

- Nhà vua thử tài em bé như thế nào? Em

có nhận xét gì về lần thử thách này?

HS: HĐCN, trình bày

GV: NX, bổ sung, chốt

- Nhà vua muốn biết đích xác tài của em bé

- Vua ra điều kiện nuôi 3 con trâu đực để đẻ

I Đọc và tìm hiểu chú thích

II Bố cục III Tìm hiểu văn bản

1 Câu chuyện về em bé thông minh

a Câu đố 1 và lời giải đố

b Câu đố 2 và lời giải đố

- Vua: ra điều kiện vô lí trái với

thành 9 con trâu nghiêm trọng, không thực

hiện được cả làng sẽ phải chịu tội, thực chất là

thử thách em bé

H: - Lệnh đó có phải là câu đố không? Vì sao?

- Thái độ của dân làng như thế nào?

HS: HĐCN, trình bày

GV: NX, bổ sung, chốt

- dân làng ai nấy đều tưng hửng (ngẩn người ra

vì mất hứng thú đột ngột khi sự việc sảy ra trái

với điều mình mong muốn)

H: Thái độ của em bé như thế nào? Em đã giải

quyết điều kiện của nhà vua ra sao?

HS: HĐCN, trình bày

GV: NX, bổ sung, chốt

- Nói với cha bảo dân làng mở tiệc ăn mừng: 2

con trâu và 2 thúng gạo nếp vua ban Còn một

thúng gạo và một con trâu xin làng làm lộ phí hai

cha con trẩy kinh (đi đến kinh đô)

- Sau đó em bé vào cung khóc um lên và tâu với

đức vua là mẹ chết, cha không sinh em bé để em

có bạn chơi và nhờ vua bảo cha hộ

H: - Đó là câu đố hay lời giải đố? Vì sao?

- Em có nhận xét gì về việc làm đó của em

bé?

HS: HĐCN, trình bày

GV: NX, bổ sung, chốt

H: Cuộc thử tài lần thứ 3 như thế nào? Mục

đích của lần thử thách này là gì?

HS: HĐCN, trình bày

GV: NX, bổ sung, chốt

- Một con chim sẻ dọn thành 3 mâm cỗthử trí

thông minh

H: - Lệnh vua có phải là câu đố ko? Vì sao?

- Em bé đã giải đố như thế nào? Em có

nhận xét gì về các yêu cầu của em bé với vua?

HS: HĐCN, trình bày

GV: NX, bổ sung, chốt

- Lời giải đố của em bé cũng đưa ra một yêu cầu

lẽ tự nhiên

- Dân làng: Lo lắng, coi đó là tai vạ

- Em bé: bình tĩnh, thỉnh cầu nhà vua

Em bé là người giỏi lập luận, giải quyết câu đố bất ngờ

c Câu đố 3 và lời giải đố

- Vua: lệnh sắp 3 cỗ thức ăn mà nguyện liệu chỉ bằng 1 con chim sẻ

- Em bé: giải đố nhờ vua rèn kim làm thành dao

vô lí ->

H: Qua hai lần giải 2 câu đố của nhà vua càng

chứng tỏ em bé là người như thế nào?

HS: HĐCN, trình bày

GV: NX, bổ sung, chốt

H: Sứ thần nước ngoài thách đố triều đình ta

điều gì? Tại sao sứ thần lại đố triều đình ta?

HS: HĐCN, trình bày

GV: NX, bổ sung

- Xâu chỉ qua con ốc vặn

- Muốn xâm chiến nước ta nhưng còn e nước ta

có người tài

H: - Thái độ của triều đình trước câu đố hóc

búa ấy?

- Không giải được đố, triều đình nhờ đến em bé,

em đã giải như thế nào?

HS: HĐCN, trình bày

GV: NX, bổ sung, chốt

GV: Sử dụng KTDH “ Khăn trải bàn”

H: Tại sao em bé lại giải đố bằng một bài đồng

dao?

HS: TL (3’), Báo cáo

GV: NX, bổ sung, chốt

- Với em bé giải câu đố này thật dễ dàng Giống

như một trò chơi, hay em bé cố tình làm như một

trò chơi, vừa chơi, vừa đọc, vừa hát lên bài đồng

dao lục bát hồn nhiên, nhí nhảnh với chất giọng

trẻ thơ yêu đời

- Không cần phải đến tận nơi

H: Lời giải đố của em bé dựa trên kiến thức

sách vở hay kinh nghiệm dân gian? Vì sao?

HS: HĐCN, trình bày

GV: NX, bổ sung

- Kinh nghiệm dân gian vì đơn giản mà hiệu

Qua 2 lần giải đố của nhà vua, Em bé đã thể hiện là người thông minh hơn người, có lòng can đảm, tâm hôn tự nhiên, trong sáng

d Câu đố 4 và lời giải đố

- Sứ thần: thách đố “Xâu chỉ qua con ốc vặn”

- Triều đình: bó tay trước câu đố hóc búa

- Em bé: hát 1 bài đồng dao để giải đố

- Trí thông minh của em bé lần này mức độ hơn

hẳn lần trứơc Câu đố oái ăm hơn rất nhiều buộc

phải thực hiện chứ không đố lại ngưòi khác

Không giải được thì nhục nhã, xấu hổ, sĩ diện của

quốc gia bị tổn thương

H: - Trước sự việc này, nhà vua đã làm gì?

- em bé có xứng đáng nhận chức trạng

nguyên không?

HS: HĐCN, trình bày

GV: NX, bổ sung ->

H: - Qua câu chuyện của em bé, em thấy truyện

hẫp dẫn vì lí do gì? Em có nhận xét gì về độ khó

của các lần thách đố? Vì sao tác giả dgian lại sắp

xếp như vậy?

H: Mức độ khó của các câu đố tăng dần (tịnh

tiến) để bộc lộ dần và rõ nét tài trí thông minh,

nhanh nhẹn nhưng vẫn hồn nhiên của 1 em bé

H: Từ đó em hãy rút ra ý nghĩa của truyện?

HS: HĐCN, trình bày

GV: NX, bổ sung, chốt

Hoạt động 3: Ghi nhớ

- Mục tiêu:

+ Khái quát được nghệ thuật đặc sắc và nội dung

ý nghĩa của truyện

- Cách tiến hành:

H: Nhận xét về đặc sắc nghệ thuật trong truyện?

HS: HĐCN, trả lời

GV: NX, khắc sâu

- Xây dựng được các tình huống nhằm thử tài trí

của nv Đây là hình thức phiêu lưu về trí tuệ (sự

nhanh trí hoặc các mẹo vặt trong cuộc sống)

H: Nội dung, ý nghĩa?

HS: Trả lời

HS: Đọc to ghi nhớ sgk (t74)

5

Bằng 1 bài đồng dao, em bé cứu nguy cho đất nứơc, được phong trạng nguyên

2 ý nghĩa

- Ca ngợi trí thông minh của con người trong cuộc sống, trong sự nghiệp dựng nước và giữa nước

- Mang ý nghĩa hài hước mua vui nhưng thâm thúy

III Ghi nhớ ( SGK-T74) -NT

ND