em be thong minh

MỤC TIÊU CẦN ĐẠT : Giúp học sinh : - Hiểu được nội dung, ý nghĩa của truyện “Em bé thông minh” và một số đặc điểm tiêu biểu của nhân vật thông minh trong truyện.. Có loại truyện kể về sự

Tuần: 7

Bài 7 : EM BÉ THÔNG MINH

(Truyện cổ tích)

A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT :

Giúp học sinh :

- Hiểu được nội dung, ý nghĩa của truyện “Em bé thông minh” và một số đặc điểm tiêu biểu của nhân vật thông minh trong truyện

- Kể lại được câu chuyện

B CHUẨN BỊ CỦA THẦY VÀ TRÒ :

- Thầy : Tranh minh hoạ cảnh viên quan ra câu đố SGK/70.

- Trò : Soạn bài, tóm tắt truyện.

C TIẾN TRÌNH DẠY VÀ HỌC :

I Kiểm tra bài cũ.

- Kiểm tra vở soạn của học sinh.

II Giới thiệu bài mới

- Kho tàng truyện cổ tích Việt Nam rất phong phú về nội dung và cũng rất lí thú Có loại truyện kể về sự thông minh tài trí của nhân vật Trí tuệ dân gian sắc sảo vui, hài được tập trung vào việc vượt qua những thử thách của tư duy, đặt và giải nhiều câu đố oái oăm trong những tình huống oái oăm, phức tạp Từ đó, tạo nên tiếng cười, sự hứng thú khâm phục người nghe Em bé thông minh là một loại truyện như vậy

Hoạt động 1.

GV hướng dẫn HS đọc với giọng vui, hóm hỉnh và chú

ý những câu hỏi và những câu trả lời của em bé với

viên quan, với vua, …

GV đọc mẫu, HS đọc

H: Truyện có thể chia được mấy phần ? Nêu ý chính

của mỗi phần ?

+ Đoạn 1 từ đầu đến “thật lỗi lạc” : Vua sai quan đi

tìm người tài giỏi

+ Đoạn 2 tiếp đến “láng giềng” : Những lần thử tài

mà em bé đã trải qua

+ Đoạn 3 còn lại : Vua phong em bé làm trạng

nguyên

HS tóm tắt truyện, GV nhận xét

I Tìm hiểu văn bản.

+ Vua sai quan đi tìm nguời tài giỏi

+ Quan thách một em bé nông dân đếm được một số

đường cày hàng ngày

+ Vua thách em bé nuôi trâu đực sao cho đẻ trâu con

+ Vua thách em bé dọn ba cỗ thức ăn bằng một con

chim sẻ

+ Vua và các quan đại thần, nhà thông thái, các trạng

yêu cầu em bé xâu chỉ qua một con ốc dài

+ Vua phong em bé làm trạng nguyên và cố vấn cho

vua

Hoạt động 2.

HS đọc từ đầu đến “thật lỗi lạc”

H: Theo em, đoạn văn mới đọc ứng với phần nào trong

bài văn tự sự ? (Mở bài)

H: Đoạn văn giới thiệu nhân vật nào ? Để giới thiệu

vật nhân vật, tác giả dân thường dùng những từ quen

thuộc nào ?

H: Cho biết đoạn văn đã nêu lên nội dung gì ?

- Vua sai quan đi tìm người tài giỏi (tình huống sinh ra

câu chuyện)

H: Cách mở bài như vậy, có tác dụng gì đặc biệt ?

(Tạo tình huống cho cốt truyện phát triển, gây hứng

thú hồi hộp cho người đọc)

H: Viên quan đã thực hiện lệnh vua bằng hình thức

nào?

- Ra những câu đố oái oăm để hỏi mọi người

H: Oái oăm có nghĩa là gì ? (Xem chú thích 1)

H: Hình thức dùng câu đố để thử tài nhân vật có phổ

biến trong truyện cổ tích hay không ? (Rất phổ biến

-> Trạng Cờ, Trạng Lợn, Trạng Quỳnh, truyện đối

đáp, đi sứ, …)

H: Tác dụng của hình thức này là gì ? (Nhân vật tự

bộc lộ tài năng, phẩm chất và tạo ra sự hứng thú)

Hoạt động 3.

H: Cho biết nội dung chính của đoạn 2 ?

H: Trong truyện, nhân vật chính là ai ?

H: Vì sao em bé là nhân vật chính ?

H: Nhân vật chính trong câu chuyện đã làm

được những việc gì ? (Giải đáp những câu đố)

H: Vậy em bé đã giải đố mấy lần tất cả ? Hãy nêu tên

1 Những lần thử tài mà em bé đã trải qua.

những người ra câu đố ?

- Viên quan, vua (lần 2, 3), sứ thần nước ngoài

GV treo tranh minh họa, HS quan sát

H: Theo em, tranh minh hoạ cho cảnh nào trong truyện

? (Cảnh viên quan ra câu đố)

H: Viên quan ra câu đố nhằm mục đích gì ?

- Tìm người tài giỏi

H: Viên quan ra câu đố như thế nào ? (Trâu của lão

ngày cày được mấy đường ?)

H: Trước những câu đố của viên quan, người cha có

thái độ như thế nào ? (Đứng ngẩn ra không biết trả

lời như thế nào)

H: Theo em, tại sao người cha đứng ngẩn người ra ?

(Không biết trả lời như thế nào)

H: Cha con em bé nhận câu đố trong hoàn cảnh nào ?

(Đang làm ruộng)

H: Trong hoàn cảnh đó, em bé đã giải đố bằng cách

nào? Hỏi vặn lại : Ngựa cùa ông đi một ngày được

mấy bước ?

H: Em có nhận xét gì về hình thức giải đố của em bé ?

(Dùng gậy ông đập lưng ông)

H: Viên quan có giải được câu đố của em bé không ?

(Không)

H: Chi tiết nào nói lên điều đó ?

- Há hốc mồm sững sốt, không biết trả lời sao cho ổn

H: Lúc này, tình thế hai bên như thế nào ?

- Viên quan từ chủ động chuyển sang bị đông, phải trả lời

câu hỏi oái oăm của em bé.

H: Sau đó, viên quan tỏ ra ngạc nhiên, vui vẻ, vì sao ?

(Quan nghĩ thầm, nhất định nhân tài ở đây rồi, tìm đâu cho

mất công)

H: Qua lần một này, em bé bộc lộ tài năng gì ?

- Sự ứng đối nhanh của em bé, chính là sự ứng đối nhanh

của dân gian Vì nhân vật của em bé là sản phẩm tưởng

tượng của nhân dân, như truyện Vũ Công Duệ, hay sự ứng

đối giũa Sư Thuận và Lý Giác :

Lý Giác : Ngỗng ngỗng hai con ngỗng

Nghênh cổ nhìn chân trời.

Sư Thuận : Nước xanh phô lông trắng

Sóng biếc chân trời bơi.

Đó là sự ứng khẩu tài tình của Sư Thuận đã làm cho Lý

Giác khâm phục trí thông minh của người

Tiết 2

HS kể tóm tắt lần giải đố thứ 2

H: Lần giải đố thứ hai có gì khác lần một?

- Hình thức ra câu đố, mức độ đố …

H: Trong câu đố của vua có điều gì vô lí, dân làng có

biết không ? (Giống đực đẻ, dân làng không biết cho

là tai hoạ)

H: Thái độ của em bé trước lệnh vua ra sao ?

- Bình tĩnh, nắm chắc phần thắng

H: Lần này, em giải đố bằng cách nào ?

- Đòi cha đẻ em bé

H: Kết quả lần giải đố thứ hai là gì ?

- Nhà vua bật cười nói là cha làm sao đẻ được

H: Qua cách giải đố như vậy, em đã thể hiện tài năng

gì của mình ? (Khôn ngoan)

H: Lần thứ ba vua ra câu đố thế nào?

H: Trước câu đố ấy, em bé giải đố ra sao ?

- Nêu điều kiện cần thiết để thực hiện lệnh vua

H: Nêu nhận xét về tài năng của em be giải đố lần này

? (Nhanh nhạy)

HS đọc thầm đoạn cuối

H: Nội dung và mức độ của câu đố có gì khác trước ?

H: Những ai phải giải câu đố đó? (Cả triều đình, ông

trạng, các nhà thông thái, )

H: Người thông thái là người như thế nào? (Xem chú

thích 13)

H: Trước câu đố hóc búa như vậy, em bé đã giải đố

bằng cách nào? (HS đọc bài thơ …)

H: Tâm trạng của mọi như thế nào trước câu trả lời

của em bé ?

- Họ sung sướng và thán phục

H: Nêu nhận xét về tài năng giải đố của em bé lần

này? (Kinh nghiệm đời sống …)

H: Qua bốn lần giải đố, em có nhận xét gì về mức độ

của câu đố ? (Tăng cấp dần)

H: Dùng phép tăng cấp trong những câu đố đó nhằm

mục đích gì ?

- Khẳng định sự thông minh của em bé

H: Em bé trong truyện thuộc kiểu nhân vật

nào?

2 Ý nghĩa truyện

- Ghi nhớ SGK/74.

III Luyện tập

1 Kể diễn cảm câu chuyện

Hoạt động 4.

H: So sánh truyện “Em bé thông minh” với truyện Thạch Sanh có điểm gì giống nhau và khác nhau ?

(Kết thúc truyện, các chi tiết tưởng tượng kì ảo …)

H: Sự khác nhau ấy nhân dân ta muốn nói lên điều gì ?

HS đọc phần ghi nhớ SGK/74

H: Qua câu chuyện, em học được gì ở em bé ?

- Rèn luyện năng lực, phẩm chất khôn khéo của mình bằng cách ra sức học tập

HS kể lại câu chuyện

Và đọc phần đọc thêm

III Hướng dẫn về nhà :

- Tóm tắt câu chuyện, nắm ý nghĩa của truyện

- Soạn bài “Cây bút thần”

- Soạn bài “Chữa lỗi dùng từ”

IV Rút kinh nghiệm :