- Trong sự việc thứ tư, thứ năm có ý nghĩa: Không dạy con nói dối, phải dạy chữ tín cho con, dạy cho con có ý chí, nghị lực, say mê học tập - Ở hai sự việc sau về ý nghĩa có điểm khác so[r]
Trang 1ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP NGỮ VĂN 6: HỌC KÌ I Câu 1: Hình ảnh nào là hình ảnh đẹp nhất trong tâm trí em về Thánh Gióng “ Ý nghĩa
hình tượng Thánh Gióng ”?
Hình ảnh đẹp phải có ý nghĩa về nội dung hay về nghệ thuật (Sự vươn vai của Gióng) ngựa phun lửa tráng sĩ thúc ngựa phi thẳng đến nơi có giặc Người Ngựa bay về trời
Nêu lí do : + Sự lớn mạnh của Gióng
+ Sự đoàn kết một lòng chống xân lăng
- Gióng là hình tượng tiêu biểu cao đẹp của người anh hùng đánh giặc cứu nước đầu tiên
- Sức mạnh của Gióng cũng chính là sức mạnh của cả dân tộc trong buổi đầu dựng nước và giữ nước
- Thể hiện ước mơ của nhân dân muốn có một người anh hùng phi thường, đứng ra bảo vệ, chống giặc ngoại xâm
Câu 2: Truyện Thánh Gióng là một văn bản tự sự Em hãy trình bày các chi tiết liên
quan đến sự ra đời của Gióng?
- Kể về sự ra đời của Gióng phải kể đến các chi tiết sau:
+ Hai vợ chồng ông lão muốn có con
+ Bà vợ ướm thử vào vết chân lạ
+ Bà vợ mang thai 12 tháng thì sinh con
+ Đứa trẻ lên ba vẫn không biết nói, biết cười, chẳng biết đi, đặt đâu nằm đấy
Câu 3: Thánh Gióng được coi là biểu tượng gì của dân tộc?
Hình tượng Thánh Gióng biểu tượng cho lòng yêu nước sức mạnh phi thường và tinh thần chống ngoại xâm của dân tộc
Câu 4: Nguyên nhân chính nào dẫn đến cuộc đánh nhau giữa Sơn Tinh và Thủy Tinh?
(Thủy Tinh không lấy được Mỵ Nương làm vợ)
Câu 5: Hãy nêu ý nghĩa của truyện Sơn Tinh, Thủy Tinh?
- Giải thích nguyên nhân của hiện tượng lũ lụt hàng năm xảy ra ở đồng bằng Bắc Bộ
- Thể hiện sức mạnh và ước mơ chiến thắng thiên nhiên của người Việt cổ
- Suy tôn ca ngợi công lao dựng nước của các vua Hùng
- Xây dựng được những hình tượng nghệ thuật kì ảo mang ý nghĩa tượng trưng và khái quát cao
Câu 6: Nêu ý nghĩa của đoạn kể về sự ra đời của nhân vật?
Gợi ý: Ý nghĩa của việc kể sự ra đời là:
+ Thạch Sanh là con của người dân thường, có cuộc đời và số phận rất gần gũi với nhân dân
+ sự ra đơì khác thường của Thạch Sanh có ý nghĩa tô đậm tính chất kì lạ, đẹp đẽ của nhân vật
Câu 7: Đóng vai nhân vật em bé thông minh kể lại cuộc thử tài lần thứ nhất và thứ hai? VD
Một hôm, tôi và cha tôi đang làm ruộng bỗng có một viên quan hỏi:
- Này, lão kia! Trâu của lão cày một ngày được mấy đường?
Tôi liền nhanh miệng hỏi lại:
- Thế ngựa của ông đi một ngày được mấy bước?
Viên quan đành lắc đầu chịu thua
Thế rồi một ngày nọ, làng tôi nhận được lệnh vua ban cho ba con trâu đực và ba thúng gạo nếp hẹn năm sau đẻ thành chín con Tôi liền ra lệnh cho thịt hai con và đồ xôi ăn mừng sau đó cùng cha vào cung để vua tự nói ra sự vô lý của mình Vua nghe nói đành chịu trí thông minh của tôi
Câu 8: Qua truyện ngụ ngôn ếch ngồi đáy giếng, em rút ra bài học gì cho bản thân?
Trang 2Gợi ý: Khuyên con người ta không được kiêu ngạo, chủ quan, phải khiêm tốn học hỏi,
nhìn xa trông rộng
Câu 9: Học xong truyện “Thầy bói xem voi” em rút ra bài học gì?
- Sự vật hiện tượng rất rộng lớn gồm nhiều khía cạnh, nhiều mặt khác nhau
- Ta phải nhìn nhận một cách toàn diện, tổng quát mới đánh giá, nhận xét sự vật ấy một cách chính xác
Câu 10: Truyện cười là gì?
Truyện kể về những hiện tượng, những con người đáng cười trong cuộc sống nhằm tạo
ra tiếng cười để mua vui hoặc châm biếm, phê phán những thói hư tật xấu trong xã hội
Câu 11: Học xong truyện “Treo biển” Em rút ra bài học gì cho bản thân?
+ Được người khác góp ý là tốt nhưng không nên vội vàng hành động mà phải suy xét kĩ lưỡng
+ Khi làm việc gì cũng phải có chủ kiến (Lập trường vững vàng) Biết tiếp thu có chọn lọc ý kiến của người khác
Câu 12: Truyện “Con hổ có nghĩa” có ý nghĩa nhằm mục đích gì?
Đề cao cái nghĩa và khuyên mọi người luôn biết trọng ơn nghĩa
Câu 13: Qua truyện: “Mẹ hiền dạy con” Hãy nêu ý nghĩa của việc dạy con trong ba sự
việc đầu là gì? Trong hai sự việc sau là gì? Về ý nghĩa có gì khác so với ba sự việc đầu?
* Nêu những bài học rút ra từ truyện “Mẹ hiền dạy con”
Gợi ý
* Trong ba sự việc đầu của bà mẹ thầy Mạnh Tử có ý nghĩa là: Chọn cho con môi trường sống có lợi nhất (tránh những môi trường bất lợi) cho việc hình thành nhân cách của con cái
- Trong sự việc thứ tư, thứ năm có ý nghĩa: Không dạy con nói dối, phải dạy chữ tín cho con, dạy cho con có ý chí, nghị lực, say mê học tập
- Ở hai sự việc sau về ý nghĩa có điểm khác so với ba sự việc đầu: Dạy con bằng cách ứng xử hàng ngày của người thân trong gia đình (môi trường gia đình) Người thân trong gia đình phải sống mẫu mực làm tấm gương sáng cho con trẻ, thương yêu trẻ, nhưng không được nuông chiều
* Nêu 4 ý
- Dạy con trước hết phải chọn cho con môi trường sống lành mạnh
- Dạy con trước hết phải dạy đạo đức
- Dạy đạo đức chưa đủ, còn phải dạy lòng say mê học tập
- Với con không nuông chiều mà phải nghiêm khắc dựa trên niềm yêu thương tha thiết muốn cho con nên người
Câu 14: Hãy kể ra những chi tiết nói về nhân vật Thái y lệnh họ Phạm
- Thái độ của vua Trần Anh Vương diễn biến ra sao trước cách ứng xử của Thái y lệnh? Vua Trần Anh Vương là người như thế nào?
* Những chi tiết thuộc về hành động theo y đức của Thái y lệnh họ Phạm là:
- Đem hết của cải ra mua các loại thuốc tốt, tích trữ thóc gạo để vừa nuôi ăn, vừa chữa bệnh cho người nghèo khổ
- Không quản ngại bệnh có nguy hiểm bẩn thỉu dầm dề máu mủ
- Cứu sống hơn ngàn người trong nhiều năm đói kém, dịch bệnh nổi lên
- Vẫn đi chữa bệnh cho người dân thường trước rồi sau mới chữa bệnh cho nhà vua, dù
có lệnh vua gọi
* Diễn biến thái độ của vua Trần Anh Vương
- Lúc đầu nhà Vua có tức giận
Trang 3- Nhưng sau khi nghe Thái y lệnh tường trình đã không những hết tức giận mà còn ca ngợi Thái y lệnh
- Vua Trần Anh Vương là một ông vua có lòng nhân đức: Độ lượng bao dung với kẻ dưới, thương người và yêu quý nhân dân
Câu 15: Giao tiếp là gì? Văn bản là gì? Có mấy kiểu văn bản thường gặp, với phương
thức biểu đạt là gì?
- Giao tiếp là quá trình tiếp xúc giữa con người với con người nhằm.
- Mục đích trao đổi tư tưởng, tình cảm, vốn sống, kinh nghiệm, kĩ năng, kĩ xảo nghề nghiệp
- Văn bản là chuỗi lời nói miệng hay bài viết có chủ đề thống nhất Liên kết mạch lạc, vận dụng phương thức biểu đạt phù hợp để thực hiện Mục đích giao tiếp
- Có sáu kiểu văn bản thường gặp với các phương thức biểu đạt tương ứng: Tự sự, miêu tả, biểu cảm, nghị luận, thuyết minh, hành chính công vụ Mỗi kiểu văn bản có mục đích giao tiếp riêng
Câu 16: Lý do quan trọng nhất của việc vay mượn từ trong tiếng Việt?
Tiếng Việt chưa có từ biểu thị, hoặc biểu thị không chính xác
Câu 17: Thế nào là từ mượn? Nguyên tắc mượn từ là gì?
- Từ mượn (hay còn gọi là từ vay mượn) là những từ của một ngôn ngữ được nhập vào một ngôn ngữ khác và được bản ngữ hoá
- Khi dùng phải được cải tại để sao cho có hình thức ngữ âm , đặc điểm ngữ pháp phù hợp với hệ thống ngữ âm, ngữ pháp ngôn ngữ vay mượn
- Từ mượn là một cách làm giàu tiếng Vịêt Tuy vậy, để bảo vệ sự trong sáng của ngôn ngữ dân tộc , không nên mượn từ nước ngoài một cách tuỳ tiện
Câu 18: Tự sự là gì? Truyền thuyết Thánh Gióng là một văn bản tự sự Vì sao?
- Tự sự là phương thức trình bày một chuỗi các sự việc, sự việc này dẫn đến sự việc
kia, cuối cùng dẫn đến một kết thúc, thể hiện một ý nghĩa
- Văn bản Thánh Gióng là văn bản tự sự vì kể người, kể việc có mở đầu, có diễn biến,
có kết thúc
Câu 19: Nghĩa của từ là gì? Có mấy cách giải thích nghĩa của từ ?
- Nghĩa của từ là nội dung (sự vật, tính chất, hoạt động, quan hệ ) mà từ biểu thị
- Có hai cách chính để giải thích nghĩa của từ:
+ Trình bày khái niệm mà từ biểu thị
+ Đưa ra những từ đồng nghĩa hoặc trái nghĩa với từ cần giải thích
Câu 20: Sự việc trong văn tự sự có đặc điểm gì?
- Sự việc trong văn tự sự được trình bày một cách cụ thể: sự việc xảy ra trong thời gian, địa điểm có thể, do nhân vật cô thể thực hiện, có nguyên nhân, diễn biến, kết quả
- Sự việc trong văn tự sự được sắp xếp theo một trật tự, diễn biến sao cho thể hiện được tư tưởng mà người kể muốn biểu đạt
Câu 21: Nêu những đặc điểm của nhân vật trong văn tự sự?
Nhân vật trong văn tự sự là kẻ thực hiện các sự việc và là kẻ được thể hiện trong văn bản
- Trong văn tự sự có nhân vật chính, nhân vật phụ Nhân vật chính đóng vai trò chủ yếu trong việc thể hiện tư tưởng của văn bản Nhân vật phụ chỉ giúp nhân vật chính hoạt động
- Nhân vật được thể hiện qua các mặt:Tên gọi, lai lịch, tính nết, hình dáng, việc làm
Câu 22: Chức năng chủ yếu của văn tự sự là gì? Khi kể người, kể việc cần kể những
yếu tố nào?
- Chức năng của văn tự là kể người kể, việc
- Khi kể người thì có thể giới thiệu tên, họ, lai lịch, quan hệ, tình cảm, tài năng, ý nghĩa của nhân vật
Trang 4- Khi kể việc thì kể các hành động, việc làm, kết quả và sự thay đổi do các hành động
ấy đem lại
Câu 23: Viết một đoạn văn từ 6 đến 7 câu kể lại việc chống bão lụt mà em từng chứng
kiến từ thực tế hoặc qua đài, tivi
- Viết một đoạn văn có cấu trúc rõ ràng: Mở đoạn, thân đoạn, kết đoạn
- Nội dung đoạn văn đảm bảo một số ý sau:
VD
+ Em đã được chứng kiến cảnh bão lụt xảy ra ở đâu?
+ Sự phá hoại của thiên tai đã đưa tới hậu quả như thế nào?
+ Cuộc chiến đấu chống bão lụt của nhân dân cả nước diễn ra như thế nào?
+ Những biểu hiện ủng hộ chia sẻ của nhân dân cả nước
+ Suy nghĩ của em về tác hại của thiên tai và công việc phòng chống thiên tai
Câu 24: Giải nghĩa các từ sau và chỉ rõ từ đó được giải nghĩa bằng cách nào: Giếng,
dũng cảm
- Giếng:
- Dũng cảm:
Câu 25: Câu chủ đề có vai trò như thế nào trong đoạn văn?
Viết một đoạn văn (khoảng 5,7) câu gạch dưới câu chủ đề
Gợi ý: Câu chủ đề là câu nêu ý chính của đoạn
- Viết đoạn văn có bố cục, nội dung rõ ràng
- Xác định được câu chủ đề
Câu 26: Tại sao trước khi chính thức viết bài văn tự sự cần phải lập dàn bài?
Gợi ý: Dàn bài của bài văn tự sự giúp chúng ta viết bài văn đầy đủ ý, có trình tự, chặt
chẽ, hợp lý
Câu 27 : Nêu một số ví dụ nghĩa chuyển của các từ:
- Nhà:
- Mắt:
- Ăn:
Câu 28: Viết một đoạn văn ngắn có sử dụng từ láy và từ nhiều nghĩa? gạch chân dưới
các từ ấy (1 ngạch đậm là từ nhiều nghĩa, 1 ngạch là từ láy)
VD: Vậy là mùa xuân đã đến Đất trời như khoác thêm một chiếc áo mới Cây cối
như xanh hơn với những mần non mơn mởn Bầu trời cũng trong và cao hơn.Nhìn qua khung cửa nhỏ em thấy mở ra trước mắt một cảnh đẹp diệu kì Khóm hồng nhung đang khoe những cánh hồng rực rỡ Xa xa, một đàn bướm vàng đang đi tìm nhụy Trên vòm cây bưởi, lũ chim sâu đang líu lo cất tiếng hót
Câu 29: Câu sau đúng hay sai, nhận định về nghĩa của từ?
Từ nhiều nghĩa có nghĩa đen, nghĩa xuất hiện từ đầu, nghĩa bóng, nghĩa được hình thành từ nghĩa gốc
A Đúng; B sai
Câu 30: Hãy viết hai lời giới thiệu trong đó có sử dụng ngôi kể thứ nhất và thứ ba? VD:
a Tôi rất chăm học nên kì thi học sinh giỏi vừa qua, tôi đạt giải nhất môn toán của Tỉnh
b Bạn Lan là một lớp trưởng gương mẫu nên được thầy cô và bè bạn quý mến
Câu 31: Cụm danh từ là gì?
Là một tổ hợp từ do danh từ với một số từ ngữ phụ thuộc nó tạo thành
Câu 32: Tự giới thiệu về bản thân mình?
a Mở bài: Lời chào và lý do
Trang 5+ Gia đình.
+ Sở thích
b Kết bài: Cảm ơn
Câu 33: Viết và sửa lại các danh từ sau cho đúng rồi xếp vào bảng phân loại?
thái nguyên, hưng yên, Hồ chí Minh, Nam cao, nguyễn Du, Nguyễn Đình chiểu, hoa hồng, Cái Bàn, Bắc giang, Mùa Xuân, Chim én, Nhà cửa
DT chung
DT riêng
Câu 34: Viết phần kết bài của đề bài: Kể về người mẹ yêu dấu của em.
VD: Vâng! Mẹ em hiền dịu và bao la là thế.Em ước mong sao mẹ sống mãi trên cuộc
đời này.Để mẹ mãi là niềm tin, là mặt trời soi sáng cho em
Câu 35: Loại truyện dan gian nào có yếu tố tưởng tượng?
Câu 35: Nêu đặc điểm của động từ?
- Thường làm vị ngữ trong câu
- Có khả năng kết hợp với: đã, sẽ, đang, cũng, vẫn, chớ
- Khi làm chủ ngữ mất khả năng kết hợp với: đã, sẽ, đang, cũng, vẫn
Câu 36: Em hãy viết một đoạn văn (nội dung tự chọn) trong đó có sử dụng động từ Gợi ý: - Viết được đoạn văn chặt chẽ, không sai lỗi chính tả
- Có sử dụng được ít nhất 5 động từ
Câu 37: Phân tích cấu trúc ba phần của cụm tính từ sau: “Rất chăm chỉ làm lụng”
- Viết một đoạn văn (Từ 3 đến 5 câu) Trong đó có sử dụng cụm tính từ, về chủ đề học tập
* Phận tích
Rất chăm chỉ làm lụng
P trước P trung tâm P sau
* Viết một đoạn văn đủ số lượng, đúng ngữ pháp, đúng chủ đề
Trong đoạn văn sử dụng ít nhất một cụm tính từ
VD: Trong đợt thi đua chào mừng ngày 20/11, lớp em đã đạt nhiều thành tích trong
học tập Nhiều bạn rất chăm chỉ học bài, làm bài tập; So với đầu năm lớp em đã tiến bộ vượt bậc
Câu 38: Thế nào là cụm danh từ, cụm động từ, cụm tính từ?
- Cụm danh từ là tổ hợp từ có danh từ làm trung tâm
- Cụm động từ là tổ hợp từ có động từ làm trung tâm
- Cụm tính từ là tổ hợp từ có tính từ làm trung tâm
Câu39 : Viết một đoạn văn (từ ba đến năm câu) Trong đó có sử dụng cả danh từ
chung và danh từ riêng Và có ít nhất một cụm danh từ
Gợi ý: Viết được đoạn văn đủ số lượng
+ Có sử dụng danh từ chung
+ Có sử dụng danh từ riêng
+ Có sử dụng cụm danh từ
Câu 40: Điền cụm danh từ sau vào mô hình cụm danh từ sau: