Tài liệu Hướng Dẫn Sử Dụng Audacity 1.3.4 docx

Audacity đặc biệt dễ dùng, bạn chỉ cần một số kiến thức nền tảng về âm thanh và xử lý âm tha- nh số là có thể làm quen và sử dụng Audacity để thu đĩa CD demo, chuyển các bài hát mình có

H ướ ng D n S D ng ẫ ử ụ

Audacity 1.3.4

Nguyên gốc: Audacity 1.3.4 Manual

Người dịch: Nguyễn Đình Trung < nguyendinhtrung141@gmail.com >

Nguyễn Công Ngọc Sơn < stupant@gmail.com >

Nguyễn Hải Hà < ikebana1985@yahoo.com >

M c l c ụ ụ

Giới thiệu 3

Xử lý âm thanh cơ bản với Audacity 3

1 Hiệu chỉnh một tập tin có sẵn 3

2Lần đầu thử thu âm trên Audacity 6

3Trộn nhạc nền cho bài diễn văn của bạn 9

4Sao chép băng từ, đĩa than, minidisc ra CD 10

Một số điều bạn cần biết 12

1Âm thanh số 12

2Dự án của Audacity 17

3Dải và đoạn âm thanh 18

4Vùng chọn 20

5Thiết lập và cấu hình Audacity 21

Sử dụng Audacity 23

1Phát và thu âm 23

2Thu phóng 27

3Chọn vùng âm thanh cần xử lý 29

4Chỉnh sửa: Cắt, Dán, Sao chép 34

5Hủy bước và làm lại những thao tác đã làm 42

6Nhập và Xuất 44

7Áp dụng hiệu ứng 45

8Thay đổi âm lượng với công cụ Đường bao 51

9Dải và đoạn âm thanh 55

10Hoà trộn 59

11Dải nhãn 62

12Dải thời gian 67

Phụ lục 68

1Các câu hỏi hay gặp 68

2Lọc nhiễu trên Audacity 72

3Các thanh công cụ của Audacity 76

Gi i thi u ớ ệ

Giới thiệu

Audacity là một chương trình xử lý âm thanh phổ biến và phát triển nhanh nhất hiện nay Đây là một chương trình hoàn toàn miễn phí và là chương trình DUY NHẤT chạy trên nền cả 3 hệ điều hành lớn là OS X, Linux và Windows Audacity đã được dịch ra hơn 30 thứ tiếng khác nhau, và có một cộng đồng người dùng ở khắp nơi trên thế giới Nhờ đó, nguồn tư liệu cho chương trình rất dồi dào và phong phú Audacity đặc biệt dễ dùng, bạn chỉ cần một số kiến thức nền tảng về âm thanh và xử lý âm tha-

nh số là có thể làm quen và sử dụng Audacity để thu đĩa CD demo, chuyển các bài hát mình có từ đĩa từ sang đĩa CD, hoặc hiệu đính lại các tập tin âm thanh trên máy của mình chỉ để cho vui

Cài đặt Audacity trên Ubuntu

Để cài đặt Audacity trên Ubuntu, bạn có thể chọn chương trình từ bộ quản lý gói Synaptic hoặc gõ dòng lệnh sau trên dòng lệnh Thiết bị đầu cuối:

$ sudo apt-get install audacity

Ngoài ra, ta còn có thể cài đặt thêm các hiệu ứng cho Audacity:

$ sudo apt-get install ubuntustudio-audio-plugins

Xử lý âm thanh cơ bản với Audacity

1 Hiệu chỉnh một tập tin có sẵn

Đối với một người dùng mới, cách đơn giản nhất để làm quen với Audacity là mở

và hiệu chỉnh một tập tin âm thanh có sẵn Bài hướng dẫn này sẽ giúp bạn làm quen với các thao tác xử lý âm thanh cơ bản nhất mà Audacity cung cấp

Chọn một tập tin âm thanh

Audacity có thể mở nhiều định dạng âm thanh phổ biến như WAV, AIFF hay MP3 Tuy vậy, nó không mở được định dạng WMA hay các định dạng được chống sao chép

Nếu bạn cần xử lý âm thanh trên một audio CD, bạn phải trích nội dung đĩa thành các tập tin âm thanh (hay còn gọi là “rip CD”) Xin xem thêm phần Trích âm thanh từ đĩa Audio CD

Để hoàn tất bài thực hành này, bạn phải có sẵn một tập tin âm thanh trong máy Nếu cần, bạn có thể lên mạng và tải về một tập tin Có rất nhiều ca khúc miễn phí trên mạng, ví dụ như bài Stay Away From Me của Joshua Morin Đây là một bài hát

X lý âm thanh c b n v i Audacity ử ơ ả ớ

miễn phí, được phân phối theo giấy phép Creative Commons Attribution-Sharealike

tương tự như giấy phép GPL mà Audacity tuân thủ

Mở tập tin với Audacity

Để mở một tập tin trên Audacity, ta có thể chọn File => Open hoặc kéo thả tập tin

đó vào cửa sổ chương trình (trên Windows và Mac) Đối với Linux, bạn có thể chạy Audacity từ dòng lệnh dạng sau:

$ audacity /path/filename.mp3

Quan sát dạng sóng

Dạng sóng là đồ thị trong đó trục tung là biên độ và

trục hoành là thời gian phát của âm thanh Có thể nói,

dạng sóng càng lớn thì âm thanh phát/thu được sẽ càng

to và ngược lại

Đối với tín hiệu stereo1, dạng sóng của một dải âm2

sẽ gồm 2 phần, phần nằm trên là của kênh trái và phần

dưới là của kênh phải Trên vùng đồ thị dạng sóng còn

có thước kẻ ngang, cho biết thời gian phát của âm thanh

theo phút và giây

Nghe lại tập tin

Để phát lại tập tin vừa mở, bạn có

thể dùng nhấn nút Play trên thanh

công cụ điều khiển hoặc gõ dấu cách

trên bàn phím Nếu bạn không nghe

thấy âm thanh từ loa sau khi nhấn nút

Play, xin xem phần Thiết lập và cấu hình Audacity

1 Hay “lập thể” hoặc “nổi” - âm thanh có 2 kênh trái phải độc lập tương ứng với 2 loa.

2 track

Minh hoạ 1: Dạng sóng tín hiệu

âm thanh

Minh hoạ 2: Đồ thị dạng sóng của âm thanh stereo

Minh hoạ 3: Thanh công cụ điều khiển của Audacity Các nút từ trái sang phải:

Pause, Play, Stop, Skip to Start, Skip to End, Stop.

X lý âm thanh c b n v i Audacity ử ơ ả ớ

Nếu bạn chọn một vùng âm thanh trong dự án, Audacity sẽ phát từ đầu đến cuối vùng chọn Nếu không có vùng nào được chọn, Audacity sẽ phát từ vị trí con trỏ đến cuối dự án Bạn có thể nhấn chuột vào một vị trí để di chuyển con trỏ đến đó, hoặc rê chuột để chọn một vùng âm thanh cần phát lại

Để chọn toàn bộ âm thanh trong vùng Đồ thị dạng sóng, bạn nhấn Ctrl+A

Để về đầu tập tin, ta có thể dùng chuột bấm nút Skip to Start, hoặc nhấn phím Home Để về cuối, bạn nhấn chuột vào Skip to End, hoặc nhấn phím End.

Bạn có thể dùng các mũi tên trái phải để di chuyển con trỏ trong khi phát

Audacity còn có nhiều cách khác để điều khiển việc phát lại âm thanh Xin xem thêm phần Phát và Thu âm

Tạo một đoạn âm thanh dài 10 giây

Xử lý âm thanh trên Audacity cũng giống như xử lý văn bản với OpenOffice ter vậy! Bạn có thể cắt, chép, xoá hay dán âm thanh cũng giống như khi làm với văn bản Với phần thực hành này, chúng ta sẽ thử cắt bớt tập tin đã mở thành 1 đoạn giới thiệu dài 10 giây

Wri-Trước hết bạn phải chọn phần âm thanh cần xử lý

Để chọn chính xác vị trí ban đầu (10 giây), bạn sẽ cần sử dụng đến các lệnh thu

phóng nằm trong trình đơn View Ta có thể phóng to (Zoom In), thu nhỏ (Zoom Out) hay phóng to vùng chọn (Fit Selection) để chọn đúng điểm đầu của vùng cần cắt bỏ.

Sau khi đã đặt con trỏ đúng vị trí 10 giây, ta có 2 cách làm:

Cách thứ nhất, bạn nhấn tổ hợp phím Shift+Home để chọn toàn bộ vùng âm thanh

từ đầu cho đến vị trí con trỏ, rồi chọn Edit => Trim (hoặc nhấn phím Ctrl+T) để cắt

bỏ những âm thanh nằm bên ngoài vùng chọn

Cách thứ hai, bạn nhấn Shift +End để chọn toàn bộ vùng âm thanh từ vị trí con trỏ

về cuối, rồi chọn Edit => Delete (hoặc nhấn phím Delete) để xoá phần âm thanh vừa chọn

Lưu ý rằng giống như xử lý văn bản, bạn có thể mở rộng (hoặc co ngắn) vùng chọn bằng cách giữ Shift (hoặc Ctrl+Shift) và di chuyển con trỏ bằng phím mũi tên, hay phím End và Home Bạn cũng có thể vừa dùng chuột chọn điểm bắt đầu/kết thúc,

vừa giữ Shift (hoặc Ctrl+Shift) để mở rộng(hoặc co ngắn) vùng chọn

Ngoài ra, bạn còn có thể sử dụng thanh Selection Bar Thanh này gồm 2 ô ghi

thời gian bắt đầu và thời gian kết thúc hoặc độ dài vùng chọn, tuỳ bạn chọn

Nếu lỡ tay xoá lầm, bạn có thể nhấn tổ hợp Ctrl+Z để quay lui, hoặc chọn lệnh Edit => Undo bằng chuột Audacity cho phép bạn quay lui hay làm lại tất cả những hành động đã thực thi

X lý âm thanh c b n v i Audacity ử ơ ả ớ

Giảm dần âm lương trong 1 giây cuối

Trong bước này, bạn sẽ áp dụng hiệu ứng giảm dần âm lượng cho 1 giây trước khi kết thúc đoạn âm thanh 10 giây vừa cắt ra

Sau khi đã chọn đúng 1 giây cuối cùng cần giảm dần âm lượng, bạn chọn Effect

=> Fade out để áp dụng hiệu ứng cho vùng chọn

Xuất dự án ra một định dạng âm thanh

Trong trình đơn File có 2 lệnh là Save và Export Lệnh Save sẽ ghi dữ liệu bạn đang có ra đĩa cứng dưới dạng tập tin aup mà chỉ có Audacity có thể đọc Lệnh Ex-port cũng ghi thông tin ra đĩa cứng, nhưng ở các định dạng phổ thông mà nhiều chương trình khác có thể đọc được

Trong hộp thoại Export, bạn có thể chọn các định dạng WAV, MP3, Ogg

Vor-bis để ghi tập tin thu được ra đĩa cứng Đối với mỗi định dạng, Audacity cung cấp cho bạn một số tuỳ chọn nhất định Bạn có thể mở hộp thoại Tuỳ chọn cho một định dạng bằng nút Tuỳ chọn

Đối với định dạng MP3, Audacity yêu cầu hệ thống của bạn phải cài đặt chương trình LAME Bạn có thể lấy chương trình này từ trang chủ của Audacity, hoặc dùng kho phần mềm:

$ sudo apt-get install liblame0

2 Lần đầu thử thu âm trên Audacity

Trong bài thực hành này, ta sẽ thử thu âm bằng microphone với Audacity

Chọn giắc cắm phù hợp

Có rất nhiều loại giắc cắm dành cho thiết bị âm thanh:

X lý âm thanh c b n v i Audacity ử ơ ả ớ

Bảng 1.: Các loại giắc dùng để nối các thiết bị âm thanh

Chọn thiết bị thu âm cho Audacity

Chọn Edit => Preferences, hộp thoại Audacity Preferences xuất hiện Trong phần Audio I/O, bạn chọn thiết bị thu âm cho Audacity từ danh sách thả xuống trong phần Record.

Minh hoạ 4: Giắc mono 3 ly, ít được sử

guitar điện

Minh hoạ 6: Giắc Stereo 3 ly của tai

nghe, micro dùng cho máy tính, ổ

CD, Walkman Bạn phải chuyển

các loại giắc khác về loại này để cắm

vào card âm thanh của mình.

Minh hoạ 7: Giắc Stereo 6 ly, thường dùng cho ampli, máy tập đàn, microphone.

Minh hoạ 8: Giắc RCA hay được dùng trong

đầu đĩa CD, VCD và dàn Hifi Minh hoạ 9: Giắc XLR, hay được

dùng trên ampli, bàn trộn và các thiết

bị âm thanh chuyên nghiệp Một số loại micro cũng dùng loại giắc này.

X lý âm thanh c b n v i Audacity ử ơ ả ớ

Sau khi đã chọn đúng thiết bị thu âm, ta cần điều

chỉnh tín hiệu thu được thông qua thanh công cụ

Me-ter Toolbar đo mức tín hiệu thu được.

Kiểm tra tín hiệu vào

Trước khi ghi âm thật, bạn phải kiểm tra tín hiệu đầu vào để đảm bảo tín hiệu không bị ghim lại do quá lớn, hoặc tín hiệu quá bé không át được nhiễu nền

Sau khi bấm chuột vào thanh đo đầu vào, bạn thử nói vào mic xem mức âm lượng thu được đã phù hợp chưa Tín hiệu không được phép to đến mức làm cho cột chỉ thị chạm tới cuối thang đo, nhưng phải đủ lớn để tín hiệu âm thanh to hơn rất nhiều so với tín hiệu nhiễu, vốn luôn tồn tại trong card âm thanh, mic

Nếu tín hiệu thu được quá to, bạn cần điều chỉnh lại mức âm lượng trong hộp thoại “Điều khiển âm lượng” của hệ thống

Ngay cả khi đã thử với bộ đo, bạn cũng nên kiểm tra lại bằng cách ghi âm thật một vài giây và kiểm tra xem tín hiệu có bị ghim1 không

Thu âm thật

Để thu âm, bạn nhấn nút Record trên thanh công cụ Control Toolbar.

Audacity còn có chế độ Ghi âm định thời, cho phép bạn chỉ định thời gian ghi âm

và kết thúc việc ghi âm Chọn Track => Timer Record và chỉ định thời gian bắt đầu

1 Ghim áp là hiện tượng điện áp vượt quá một mức nào đó sẽ bị san bằng, giống như bão hòa trong hóa học

Minh hoạ 11: Chọn thiết bị thu âm cho Audacity trong hộp thoại Audacity Preferences

Minh hoạ 10: Bấm vào thanh đo tín hiệu thu được

X lý âm thanh c b n v i Audacity ử ơ ả ớ

(Start Date and Time), kết thúc (End Date and Time) hay độ dài đoạn âm thanh cần ghi (Duration).

Thu gọn âm thanh đã thu và chuẩn hoá âm lượng

Bạn chọn vùng âm thanh cần giữ lại và chọn lệnh Edit => Trim để xoá bỏ các âm thanh nằm ngoài vùng chọn

Tiếp đến bạn chọn Effect => Normalize để chuẩn hoá âm lượng cho âm thanh đã thu Hiệu ứng này sẽ xoá bỏ thành phần một chiều rồi khuếch đại tín hiệu điện áp biểu diễn âm thanh

Lưu hoặc Xuất tín hiệu đã thu

Phần này giống như bài hướng dẫn trước

3 Trộn nhạc nền cho bài diễn văn của bạn

Thu âm bài diễn văn

Bài hướng dẫn trước đã nói về cách thu âm bằng microphone với Audacity

Ngoài cách thu âm thông thường, bạn có thể vừa nghe nhạc nền vừa phát biểu để

khớp nội dung của 2 âm thanh vào nhau: Chọn hộp kiểm Play existing tracks while

recording new one trong thẻ Audio I/O ở hộp thoại Preferences hiện ra khi bạn

chọn Edit => Preferences trước khi nhấn Record

Để tránh nhiễu do âm thanh phát lại thoát ra loa rồi vào microphone, bạn nên đeo tai nghe khi thực hiện thao tác này

Di chuyển dải âm thanh đến vị trí phù hợp

Dùng công cụ Move Tool, bạn có thể di chuyển dải âm thanh theo trục thời gian

X lý âm thanh c b n v i Audacity ử ơ ả ớ

Điều chỉnh âm lượng giữa các dải âm

Bên trái mỗi dải âm đều có một bảng chứa tên dải, cùng với 2 nút Mute, Solo và

2 thanh trượt Gain và Pan Thanh trượt Gain cho phép bạn thay đổi âm lượng chung

cho toàn bộ dải Kéo sang phải, âm thanh của dải sẽ được khuếch đại lên, và sang trái

sẽ làm nó bé đi Thanh trượt Pan giúp điều chỉnh cân bằng âm lượng giữa loa trái và phải Kéo dịch con chạy sang trái (chữ L) sẽ tăng âm lượng cho loa trái và giảm âm lượng của loa phải, kéo sang phải (chữ R) thì ngược lại.

Giảm dần nhạc nền khi kết thúc

Bạn áp dụng hiệu ứng Fade Out đã nói ở bài trước

Lưu hoặc Xuất thành quả của bạn

Phần này giống với bài hướng dẫn 1

4 Sao chép băng từ, đĩa than, minidisc ra CD

Kết nối các thiết bị

Bạn có thể kết nối máy tính với các thiết bị bên ngoài như cassette, đầu đĩa, dàn Hifi để truyền âm thanh lưu trong băng từ, đĩa VCD hay DVD sang cho Audacity

Bạn cần chọn đúng loại cáp nối từ giắc OUT của dàn, đầu đĩa sang cổng

Line-In của máy tính Thông thường cổng Line-Line-In của card âm thanh có màu xanh nước

biển Bạn không nên nối các thiết bị với máy tính qua đường Mic, vì đường này chỉ

thu được âm thanh mono và không chịu được âm thanh lớn phát bởi ampli hay dàn Hifi

Thông thường, để có một dây cáp có 1 đầu 6 ly (để cắm vào đường Headphone của thiết bị bên ngoài) 1 đầu 3 ly (để cắm vào đường Line-In) ta phải dùng cái chuyển giắc cho 1 đầu cáp Đường Headphone của thiết bị bên ngoài thường cho

phép ta hiệu chỉnh âm thanh ra của thiết bị, nên cắm vào đường này là dễ điều chỉnh

nhất Tuy nhiên nếu dàn âm thanh có đường AUX hay Record ra, bạn cũng có thể

dùng loại cáp RCA để kết nối tới máy tính Âm lượng từ 2 đường này thường là không điều chỉnh được

Lưu ý khi kết nối một máy phát Minidisc:

Đường Line-out của máy Minidisc cho âm thanh quá to, gây méo tiếng Nếu hiện tượng này xảy ra, bạn nên chuyển giắc sang đường Headphone Đa phần các máy phát Minidisc sử dụng cùng 1 ổ giắc ra cho cả đường Line-Out lẫn Headphone, và

X lý âm thanh c b n v i Audacity ử ơ ả ớ

ta phải chọn tùy chọn headphone out trong phần Sound Out trên máy Đường

Headphone cho phép bạn chỉnh âm lượng đầu ra của máy tới card âm thanh máy

tính

Thực hiện

1 Chọn thiết bị phát lại và thu âm trong phần Audio I/O của hộp thoại

Preferen-ces (chọn Edit => PreferenPreferen-ces).

2 Nếu muốn thu âm thanh stereo, hãy chọn số kênh thu âm là 2 (stereo)

3 Chọn đường Line-in làm nguồn tín hiệu cho Audacity.

Nếu không có đường Line-in?

Một số máy Mac và laptop không có đường Line-in Trong trường hợp đó, kiểm tra xem đường MIC có thể chuyển thành Line-in thông qua phần mềm hay không Đôi khi nguồn Line-in còn được ký hiệu là MIX hay Stereo Mix,

bạn có thể chọn nó trong hộp thoại Điều khiển âm lượng của hệ thống

Nếu bạn không có đường Line-in cũng như không thể cấu hình đường MIC thành Line-in, bạn cần mua 1 card âm thanh USB, hoặc thiết bị vào/ra khác kết nối qua USB để thêm đường Line-in vào hệ thống Ví dụ như

Griffin iMic (có 1 đầu vào 3 ly chuẩn)

Behringer UCA202 (đầu vào RCA)

Nếu dùng thiết bị USB để ghi âm, bạn chọn nó làm thiết bị ghi âm trong phần

Audio I/O của hộp thoại Preferences Khi bạn dùng một thiết bị vào ra đơn

giản như iMic, thanh công cụ Mix sẽ bị vô hiệu hoá Trong iMic, bạn có thể

cấu hình để chuyển nó thành đường line-in

4 Đặt mức âm lượng của đầu vào Nhấn vào mũi tên ở bên phải (màu đỏ) bộ đo

âm lượng và chọn monitor input (hoặc start monitoring) Phát một đoạn âm thanh to từ thiết bị bên ngoài và điều chỉnh lại thanh trượt trên Thanh công cụ

Mixer để tín hiệu gần đạt tới giới hạn Nếu bộ đo không xuất hiện trong vùng

làm việc của bạn, hãy chọn hộp kiểm Enable Meter Toolbar trong hộp thoại

Preferences.

5 Nếu bạn cần nghe âm thanh đang thu, bạn có thể mở hộp Điều khiển âm lượng

rồi bật âm thanh ở đường Line-in trong phần thiết bị phát lại, và vặn to âm

lượng lên

6 Tạo một dự án mới bằng cách chọn File => Save Project As Bắt đầu thu âm

bằng cách bấm nút Record, và bật dàn, cassette Bạn có thể tạm nghỉ giữa các bài hát trên băng từ/đĩa VCD bằng nút Pause, cho phép bạn ghi âm 1 dải duy

nhất trong Audacity Đây là cách dễ làm nhất, vì sau đó bạn có thể chia nhỏ dải

âm ra nhiều bài hát khác nhau dùng nhãn Xem bước 10 để biết thêm.

Nếu bạn cần chuyển âm thanh thu sang một dải âm mới trong Audacity, hãy

nhấn Stop, chỉnh lại băng từ đến chỗ cần ghi âm, rồi lặp lại thao tác nhấn

Re-X lý âm thanh c b n v i Audacity ử ơ ả ớ

cord và bật băng từ Audacity sẽ ghi âm thanh thu được vào một dải âm mới

nằm dưới dải đã có

7 Nhấn Stop sau khi hoàn tất việc thu âm Bạn có thể chỉnh sửa lại phần âm

tha-nh vừa ghi, tha-như cắt bỏ phần âm thatha-nh thừa, hoặc áp dụng một số bộ lọc tha-như Noise Removal (lọc nhiễu) hay Click Removal (lọc tiếng click mỗi khi bật/tắt băng cassete)

8 Nếu đã vừa lòng với phần âm thanh thu được, bạn phải xuất chúng ra một tập tin âm thanh WAV hay MP3 để có thể phát lại trên các chương trình khác, hoặc ghi ra Audio CD Để xuất toàn bộ âm thanh đã thu ra một tập tin duy nhất, bạn chọn lệnh File => Export Nếu muốn xuất ra nhiều tập tin âm thanh rời rạc, tương ứng với từng bài hát trong phần âm thanh đã thu, bạn cần phải đánh dấu các bài hát riêng lẻ trong toàn bộ dải âm, bằng cách chọn riêng vùng

âm thanh ứng với mỗi bài và chọn Track => Add Label at Selection và đặt tên cho nhãn Bạn có thể xuất một dải âm thành nhiều tập tin đơn lẻ bằng cách đặt

nhãn cho mỗi vùng cần xuất và chọn lệnh File => Export Multiple rồi chọn tuỳ chọn Label trong phần Split files based on Xin xem thêm phần Chia âm tha-

nh đã thu thành nhiều dải âm riêng biệt

9 Các định dạng phổ biến mà bạn có thể xuất ra là WAV, AIFF và MP3 .WAV và AIFF có chất lượng tương đương với âm thanh nguyên bản, nhưng dùng hơn 10MB đĩa cứng cho mỗi phút âm thanh Nếu bạn muốn ghi các tập tin ra đĩa CD để dùng với máy chơi đĩa, hãy xuất dự án ra các tập tin WAV hay AIFF với tuỳ chọn tần số lấy mẫu là 44100 Hz, chất lượng 16 bit stereo Xin xem thêm phần Ghi đĩa CD như thế nào

10.Nếu muốn tập tin âm thanh của mình có kích thước nhỏ hơn, bạn có thể xuất

dự án ra MP3 (chất lượng âm thanh sẽ kém hơn so với nguyên bản) Bạn cũng

có thể ghi các tập tin MP3 ra đĩa CD dữ liệu hoặc CD MP3, một đĩa CD như vậy có thể đủ cho bạn nghe nhạc khoảng 11 tiếng Lưu ý rằng bạn chỉ có thể phát loại đĩa CD này trên máy tính, đầu đọc CD MP3 và trên một số đầu đọc DVD Để xuất tập tin MP3, bạn phải cài bộ mã hoá LAME trong hệ thống và cấu hình Audacity biết thư viện LAME nằm đâu Xin xem phần Cài đặt LAME

Một số điều bạn cần biết

1 Âm thanh số

Lấy mẫu âm thanh

M t s đi u b n c n bi t ộ ố ề ạ ầ ế

Âm thanh ta nghe được là nhờ áp suất của sóng âm trong không khí Bắt đầu từ nhà bác học Thomas Edison, nhân loại đã phát minh ra rất nhiều công cụ để lưu trữ sóng âm và sau đó tái tạo lại nó

Các thiết bị lưu trữ kiểu tương tự

(băng cassette, đĩa than ), biểu diễn

hình dạng sóng âm một cách trực tiếp

bằng mức độ từ hoá trên đoạn băng

Lưu trữ âm thanh theo kiểu tương tự có

thể tái tạo lại âm thanh một cách hoàn

hảo, nhưng lại gặp phải các vấn đề về

nhiễu Trong quá trình thu và sao chép

các băng từ, mức độ nhiễu của tín hiệu ngày càng lớn hơn, làm tính trung thực của

âm thanh bị giảm xuống Do vậy, theo thời gian các tín hiệu nhiễu trên thiết bị lưu trữ tương tự ngày một nhiều hơn Mặc dù ta có thể làm giảm các tín hiệu nhiễu xuống, nhưng không bao giờ có thể xoá bỏ hoàn toàn chúng

Thu âm số lại làm việc theo cách khác: nó lấy mẫu sóng âm ở những khoảng thời

gian đều đặn, và biểu diễn các mẫu thành các con số chính xác Thông tin trên đĩa

CD, băng âm thanh số hay máy tính cá nhân và các thiết bị lưu trữ số khác không bị

hư hao khi sao chép nên không làm giảm chất lượng của âm thanh được lưu trữ Hình dưới đây mô tả một sóng âm đã được lấy mẫu:

Minh hoạ 13: Dạng sóng âm được số hóa thông qua việc lấy mẫu tín hiệu

Âm thanh số có thể được hoà trộn, chỉnh sửa mà không bị nhiễu thêm Hơn nữa, nhiều hiệu ứng số có thể được áp dụng lên tín hiệu âm thanh Bạn có thể thêm tiếng vọng, âm bồi, tăng giảm một dải tần số hoặc độ cao của âm

Audacity là một phần mềm để biên tập, chỉnh sửa, trộn và áp dụng các hiệu ứng lên tín hiệu âm thanh số Audacity có thể phát hay thu âm thông qua phần cứng trên máy bạn Đa số các máy tính để bàn hiện nay đều dùng card âm thanh tích hợp có các

ổ giắc 3 ly để cắm microphone hay những nguồn âm khác, cho phép thu và phát lại

âm thanh Nhiều máy tính xách tay còn được tích hợp sẵn cả loa và microphone Tuy nhiên, những thiết bị này thông thường cho chất lượng âm thanh thấp Nếu bạn muốn

có chất lượng âm thanh chuyên nghiệp, xin xem thêm phần Để biết cách thiết lập phát và thu âm với Audacity, xin xem Thiết lập và cấu hình Audacity

Minh hoạ 12: Dạng sóng âm

M t s đi u b n c n bi t ộ ố ề ạ ầ ế

Chất lượng âm thanh số

Chất lượng của âm thanh số chủ yếu phụ thuộc vào 2 nhân tố: tần số lấy mẫu và định dạng mẫu1 Tăng tần số lấy mẫu hoặc số bit mã hoá một mẫu sẽ tăng chất lượng

âm thanh ghi lại, nhưng cũng làm tăng dung lượng mà tập tin âm thanh sử dụng

Tần số lấy mẫu

Tần số lấy mẫu (đơn vị: Hz) là số mẫu được ghi lại trong một giây để biểu thị dạng sóng âm thanh Tần số lấy mẫu càng cao thì dạng sóng âm càng được mã hoá chính xác hơn Tai người có thể cảm thụ các sóng âm tần số từ 20Hz đến 20000Hz Những âm thanh nằm ngoài dải tần số này gọi là sóng siêu âm và sóng hạ âm

Để ghi lại âm thanh ở tần số f , ta cần phải có tần số lấy mẫu tối thiểu là 2f (gọi là

tần số Nyquist) Do vậy, 40000Hz là tần số thấp nhất cần thiết để lấy mẫu âm thanh Đĩa Audio CD sử dụng tần số 44100Hz Để nhận ra giọng nói, ta chỉ cần nghe các tần

số âm thanh nằm dưới 4000Hz, dải tần số dùng trong mạng điện thoại là 200Hz – 4000Hz Do đó, tần số chuẩn để ghi âm giọng nói là 8000Hz và được gọi là âm thanh

chất lượng tiếng nói.

Các tần số lấy mẫu chuẩn là 8KHz, 16KHz, 22.05KHz, 44.1 kHz, 48 Khz, 96 kHz

và 192 Khz Audacity hỗ trợ tất cả những tần số lấy mẫu này Tuy nhiên hầu hết card

âm thanh trên máy tính đều chỉ hỗ trợ tới tần số 48KHz, một số loại cao cấp có thể hỗ trợ tới 96KHz Vì vậy, tần số lấy mẫu 44.1 kHz vẫn được dùng nhiều nhất

Trong hình dưới đây, nửa trái của sóng âm có tần số lấy mẫu thấp và nửa phải có tần số lấy mẫu cao:

vi động ít nhất 90dB Tuy nhiên, người ta luôn ghi âm trên phạm vi động lớn hơn

1 Còn gọi là độ sâu bit (bit depth)

2 Độ chênh lệch về biên độ giữa âm thanh nhỏ nhất và to nhất có thể biểu diễn

● Số dấu phẩy động 32-bit: vô cùng

Những định dạng mẫu khác, như ADPCM xấp xỉ 16-bit âm thanh bằng mẫu 4-bit nén Audacity có thể nhập nhiều dạng khác nhau, nhưng thường thì chúng ít khi được

sử dụng vì có rất nhiều phương thức nén tốt hơn

Audio CD và các tập tin âm thanh trên máy tính sử dụng định dạng mẫu số nguyên 16-bit Định dạng mẫu mặc định trên Audacity là dạng số dấu phẩy động 32-bit Điều này sẽ làm tăng chất lượng âm thanh thu được so với các chương trình chỉ dùng định dạng mẫu 16-bit hay 24-bit Bạn có thể cấu hình định dạng mẫu mặc định

của Audacity trong thẻ Quality của hộp thoại Preferences hoặc đặt định dạng mẫu

cho từng dải âm qua trình đơn thả xuống

Trong hình minh hoạ dưới đây, nửa bên phải của dạng sóng được mã hóa bằng nhiều bit hơn nửa trái Bạn có thể hình dung, nếu tần số lấy mẫu là khoảng cách giữa các cột dọc thì định dạng mẫu là khoảng cách giữa các đường ngang

Minh hoạ 14: Nửa phải dùng nhiều bit để mã hóa 1 mẫu hơn nửa trái

Kích thước tập tin âm thanh

Các tập tin âm thanh thường có kích thước lớn hơn hầu hết các loại tập tin khác (trừ tập tin video) Để tính kích thước của tập tin âm thanh không nén, ta nhân tần số lấy mẫu (ví dụ, 44100Hz) với định dạng mẫu (ví dụ 16-bit), số kênh âm thanh (ví dụ

âm thanh stereo có 2 kênh), và thời gian phát tập tin Đĩa Audio CD dùng 6 tỷ bit để

mã hoá 74 phút âm thanh stereo Chia kết quả cho 8 ta được dung lượng tính theo byte Một đĩa audio CD chứa khoảng 800MB Xin xem phần Âm thanh nén dưới đây

Hiện tượng ghim mức tín hiệu

M t s đi u b n c n bi t ộ ố ề ạ ầ ế

Một hạn chế của âm thanh số là các thiết bị không thể mã hoá được các mức âm thanh lớn hơn một giới hạn nào đó Khi một tín hiệu thu được nằm ngoài mức cho phép, các mẫu tín hiệu sẽ bị ghim lại ở giá trị lớn nhất mà thiết bị có thể mã hoá được (xem hình)

Minh hoạ 15: Hiện tượng ghim mức tín hiệu

Âm thanh bị ghim sẽ bị biến dạng (tiếng guitar điện trong nhạc rock chính là tiếng

bị méo do hiện tượng ghim áp) Mặc dù một số kỹ thuật có thể làm giảm một lượng nhỏ biến dạng do ghim áp gây ra, nhưng người ta luôn tránh hiện tượng này khi thu

âm bằng cách giảm âm lượng của nguồn tín hiệu (microphone, máy cassette, máy thu ) Trong Audacity, ta còn có thể giảm âm lượng đầu vào (trong thanh công cụ

Mixer Toolbar) sao cho dạng sóng âm thu được lớn nhất có thể được, nhưng không

tới mức gây ra hiện tượng này

Âm thanh nén

Vì kích thước của tập tin âm thanh không nén thường rất lớn, người ta luôn cố giảm tốc độ lấy mẫu xuống mà không ảnh hưởng nhiều đến chất lượng của âm thanh Năm 1991, định dạng MP31 ra đời và được phổ biến rộng rãi MP3 là một phương

pháp nén mất dữ liệu có thể làm giảm kích cỡ tập tin âm thanh đến mức đáng kinh

ngạc mà không ảnh hưởng nhiều đến chất lượng âm thanh Mỗi giây âm thanh có chất lượng CD chỉ mất 1.4 Mb, với tần số bit là 128 Kbps (hệ số nén hơn 10 lần) MP3 dựa trên nguyên tắc bỏ bớt phần chi tiết trong dạng sóng âm mà tai người khó phân biệt

Mặc dù với một bộ loa tốt, người ta vẫn có thể dễ dàng phân biệt sự khác nhau về chất lượng giữa một tập tin MP3 với một tập tin không nén trên đĩa CD, nhưng với các thiết bị phổ thông, điều này rất khó phân biệt Tập tin MP3 loại 192kbps và 256-kbps có chất lượng khá tốt nên được sử dụng rộng rãi

Có rất nhiều các định dạng nén mất dữ liệu khác Audacity hỗ trợ định dạng Ogg Vorbis tương tự như MP3 nhưng hoàn toàn mở và miễn phí Định dạng Ogg Vorbis hiện nay ưu việt hơn hẳn MP3, và chúng tôi khuyên bạn nên sử dụng định dạng này

để lưu các tập tin của mình Tuy nhiên, thực tế là hiện nay định dạng MP3 vẫn được

đa số các thiết bị lưu động và các máy iPods hỗ trợ chứ không phải là Ogg Vorbis

1 MPEG 1, lớp 3

một dự án 1 của Audacity.

Mỗi cửa sổ Audacity là một dự án Một dự án có thể là một đoạn thu âm nhỏ, một bài hát dài 3 phút hay một đĩa CD dài 74 phút với nhiều bài hát khác nhau bên trong Trong dự án có thể có nhiều dải âm, đoạn âm hay nhãn khác nhau nhưng chỉ có một trục thời gian duy nhất Audacity có thể tạo ra và mở lại các dự án được lưu trên đĩa cứng Khi bạn lưu một dự án, gần như mọi thứ trong cửa sổ dự án đều được lưu lại: tất cả các dải âm và các thông tin chỉnh sửa Thứ duy nhất không được lưu lại là lược

sử “history” - những công việc bạn đã thực thi trong phiên làm việc trước Bạn sẽ không thể quay lại những thao tác đã làm sau khi lưu và mở lại một dự án Tuy nhiên, bất kỳ lúc nào bạn cũng có thể tạo một ảnh chụp nhanh “snapshot” ghi lại tình trạng hiện tại của dự án

So sánh giữa Lưu và Xuất

Các dự án được lưu trên đĩa cứng sao cho Audacity có thể dễ dàng mở lại chúng

Đa số các chương trình khác không mở được các dự án của Audacity Khi bạn muốn tạo một tập tin âm thanh để mở trên các ứng dụng khác, chép vào máy iPod hoặc ghi

ra đĩa CD, bạn sẽ cần xuất ra tập tin theo chuẩn WAV hay MP3 Xin xem phần Định dạng tập tin âm thanh để biết thêm Tuy nhiên, khi bạn xuất âm thanh, bạn sẽ không giữ được thông tin của các dải âm thanh rời rạc, nhãn hay những thông tin chỉ có trong dự án Bạn chỉ có thể xuất tập tin hoàn chỉnh đã hoà trộn lên đĩa cứng Do đó, nếu bạn muốn tiếp tục biên tập dự án trong phiên làm việc sau, hãy lưu dự án lại thay

vì xuất ra tập tin WAV hay MP3

Lưu dự án của Audacity lên đĩa cứng

Thay vì chỉ dùng một tập tin, Audacity thường dùng khoảng 100 đến 1000 tập tin, mỗi tập tin chứa 10 giây âm thanh để lưu một dự án Khi bạn lưu một dự án, ví dụ tên

là MyRecording chả hạn, Audacity sẽ tạo trên đĩa cứng 2 thành phần sau:

● MyRecording.aup – tập tin chính của dự án

● MyRecording_data – thư mục chứa các tập tin âm thanh nhỏ trong dự án

1 project

M t s đi u b n c n bi t ộ ố ề ạ ầ ế

Cả 2 thành phần này và tất cả các tập tin bên trong thư mục dữ liệu cần phải tồn tại để một dự án hoạt động Nếu bạn cần di chuyển dự án của mình sang thư mục khác, bạn phải di chuyển cả 2 thành phần này Nếu bạn cần gửi một dự án sang cho người khác qua email chả hạn, hãy nén cả 2 thành phần vào một tập tin ZIP hay RAR rồi gửi đi

Nếu bạn lỡ tay xoá tập tin âm thanh chính, hay một vài tập tin dữ liệu, bạn sẽ phải phục hồi dự án lại bên trong Audacity Xem phần dự án để biết thêm

Sự phụ thuộc

Khi bạn mở hay nhập một tập tin âm thanh không nén, kiểu WAV hay AIFF, Audacity sẽ không chép tập tin đó vào dự án mà chỉ tham chiếu tới nó để tiết kiệm thời gian xử lý Tập tin gốc vẫn không bị thay đổi, trừ phi bạn thiết lập Audacity làm vậy Bạn không được thay đổi tập tin gốc bằng một chương trình khác khi vẫn làm việc với nó trên Audacity Khi bạn lưu dự án, Audacity sẽ hỏi xem bạn có cần giải quyết vấn đề phụ thuộc này không: bạn có thể chép lại toàn bộ dữ liệu từ tập tin gốc vào trong dự án để thoải mái sửa hay xóa tập tin gốc, hoặc cứ tiếp tục tham chiếu tới tập tin gốc mỗi lần mở dự án vì bạn không động gì đến nó cả Để kiểm tra xem dự án của mình có phụ thuộc vào tập tin bên ngoài nào không, bạn chọn File => Check De-pendencies

3 Dải và đoạn âm thanh

Một dự án của Audacity bao gồm nhiều dải âm 1 Mỗi dải âm lại bao gồm các

đoạn 2 Trong một dải âm, các đoạn âm thanh có thể được di chuyển một cách độc lập,

nhưng có chung một số thuộc tính của dải như âm lượng, cân bằng loa trái/phải, tần

số lấy mẫu và định dạng mẫu

1 track

2 clip

M t s đi u b n c n bi t ộ ố ề ạ ầ ế

Hình vẽ trên thể hiện một dự án có 3 dải âm là “Sax 1”, “Sax 2” và “Drums” Dải

âm thứ nhất có 2 đoạn, dải thứ 2 không có đoạn nào và dải thứ 3 có 1 đoạn âm thanh

Ta có thể di chuyển 1 đoạn âm thanh từ dải này sang dải khác bằng công cụ Move

tool:

Âm thanh từ một tập tin được nhập vào hay thu từ card âm thanh sẽ nằm trên một dải âm mới trong dự án Bạn có thể di chuyển, chép hay dán âm thanh vào các dải âm đang tồn tại Để chia nhỏ một dải âm thành nhiều đoạn, chọn một vùng âm thanh rồi chọn Edit => Split Cut

Với mỗi dải âm, bạn có thể thiết lập nhiều thuộc tính thông qua trình đơn thả xuống, hiện ra khi click chuột vào tiêu đề của dải âm, gần góc trên bên trái

M t s đi u b n c n bi t ộ ố ề ạ ầ ế

Các dải stereo có 2 dạng sóng Dạng sóng nằm trên là kênh trái, còn nằm dưới là kênh phải (xem hình)

Minh hoạ 17: Dải stereo gồm 2 dạng sóng

Hai kênh âm thanh trong một dải âm stereo luôn được chỉnh sửa đồng thời Tuy nhiên, bạn có thể chia chúng ra và làm việc với chúng một cách độc lập bằng cách mở trình đơn

thả xuống của dải âm (xem phần trên) và chọn Split Stereo

Track.

4 Vùng chọn

Trong một bộ xử lý văn bản, ta thường chọn một đoạn văn bản rồi chọn lệnh từ thanh công cụ hay trình đơn, ví dụ như để cắt bỏ hay tô đậm nó Xử lý âm thanh trong Audacity cũng tương tự như vậy: bạn chọn phần âm thanh cần xử lý và áp dụng lên đó một số hiệu ứng, thao tác chỉnh sửa

Vùng chọn của Audacity phức tạp hơn so với vùng chọn trong một chương trình soạn thảo văn bản Trong Audacity, vùng chọn gồm 2 yếu tố là dải âm và thời điểm bắt đầu, kết thúc của phần âm thanh cần xử lý Thường thì bạn chọn cùng một lúc cả dải âm và khoảng thời gian cần xử lý bằng cách nhấn và rê chuột trái Ví dụ, để tạo vùng chọn như trong hình, bạn bấm chuột ở thời điểm 5.0 giây trong dải đầu tiên và

rê tới thời điểm 7.0 giây ở dải thứ hai:

Lưu ý rằng vùng chọn không bao gồm dải âm thanh thứ 3 nằm dưới cùng Các hành động bạn thực thi sẽ chỉ được áp dụng lên các phần được chọn trong 2 dải âm ở trên

Ta có thể thay đổi vị trí bắt đầu và kết thúc vùng chọn theo trục thời gian bằng các thao tác sau:

Minh hoạ 16: Trình đơn

thả xuống của dải

Minh hoạ 18: Chọn một vùng âm thanh nằm trên 2 dải âm để xử lý.

ta có thể gán phím tắt cho chúng Cuối cùng, bạn dùng thanh Selection Bar để nhập

vào một vùng chọn mới

5 Thiết lập và cấu hình Audacity

Đối với nhiều người dùng, Audacity hoạt động tốt từ lần chạy đầu tiên Tuy nhiên vẫn có một số cấu hình máy buộc người dùng phải thiết lập Audacity để nó hoạt động

Lưu ý: nếu thư mục home của bạn nằm trên một máy chủ trên mạng, bạn không

nên đặt thư mục tạm thời của Audacity trên đó

Thiết bị âm thanh

M t s đi u b n c n bi t ộ ố ề ạ ầ ế

Hầu hết các máy tính hiện nay đều có 3 cổng âm thanh vào/ra ở phía sau, được ký hiệu theo màu sắc Ổ giắc màu đỏ là để bạn cắm microphone (nhận tín hiệu mono),

màu xanh lá cây là đầu ra loa hay headphone, và màu xanh nước biển là đường

Line-in (kết nối tới máy cassette).

Minh hoạ 19: Phía sau máy tính Minh hoạ 20: Các cổng vào/ra của âm thanh

Trên máy Mac, giắc bên trái là giắc line-in/mic 1 cho microphone hay máy

casset-te, và giắc bên phải là dành cho âm thanh ra loa hay headphone

Minh hoạ 21: Cổng vào/ra âm thanh trên máy MAC

Nhiều người dùng sử dụng thiết bị âm thanh kết nối qua cổng USB để có chất lượng âm thanh tốt hơn Nếu bạn có một thiết bị như vậy, hãy nối microphone hay loa vào thiết bị rồi cắm nó vào cổng USB

1 Máy Mac tích hợp đường vào Line-In với Mic Bạn có thể chọn chế độ Line-In/Mic qua phần mềm.

M t s đi u b n c n bi t ộ ố ề ạ ầ ế

Nếu bạn dùng thiết bị âm thanh USB hoặc máy tính của bạn có nhiều hơn 1 card

âm thanh, bạn sẽ phải chọn thiết bị thích hợp để ghi và phát lại âm thanh Mở Edit =>

Preferences, chọn thẻ Audio I/O và chọn thiết bị phù hợp Thường thường ta dùng

cùng 1 thiết bị để thu và phát lại âm thanh, nhưng nếu thích, bạn có thể chọn 2 thiết

bị riêng biệt

Điều chỉnh âm lượng

Sau khi đã chọn được thiết bị phù hợp, bạn cần điều chỉnh thanh công cụ trộn

Mi-xer Toolbar:

Minh hoạ 24: Thanh công cụ Mixer Toolbar

Trên thanh công cụ Mixer có 2 thanh trượt điều chỉnh âm lượng phát và thu của

card âm thanh

Nếu bạn không thể di chuyển con trượt, hoặc khi kéo con trượt sang một vị trí khác nó lại tự động nhảy về vị trí cũ thì có nghĩa là card âm thanh của bạn không hỗ trợ điều chỉnh âm lượng, hoặc không tương thích với Audacity Khi đó, để điều chỉnh

âm lượng của tín hiệu thu và phát, bạn sẽ phải sử dụng một phần mềm riêng biệt cho

hệ thống, hoặc dùng thiết bị phần cứng đi kèm với card âm thanh của bạn

Sử dụng Audacity

1 Phát và thu âm

Cách đơn giản nhất để điều khiển việc phát và thu âm là sử dụng thanh công cụ

điều khiển Control Toolbar.

Minh hoạ 27: Thanh công cụ Control Toolbar

S d ng Audacity ử ụ

Play: Nếu bạn chọn một vùng âm thanh rồi nhấn nút Play, Audacity sẽ chỉ phát

lại phần âm thanh bạn chọn Nếu không có vùng chọn nào, Audacity sẽ phát lại âm thanh từ vị trí con trỏ đến cuối dự án Để phát lại âm thanh từ đầu, trước khi nhấn nút

Play, hãy nhấn Skip to Start

Loop: Khi giữ Shift thì nút Play chuyển thành nút Loop cho phép bạn phát lặp

đi lặp lại

Record: Bắt đầu thu âm từ vị trí con trỏ hoặc từ đầu vùng chọn Âm thanh thu

được sẽ nằm trên một dải âm mới

Stop: dừng việc phát lại hoặc thu âm.

Pause: tạm ngừng phát lại hoặc thu âm, và tiếp tục khi bạn bấm Pause thêm lần

nữa

Skip to Start: đưa con trỏ về đầu dự án, để bạn có thể phát lại hoặc thu âm một

dải mới từ đầu

Skip to End: chuyển con trỏ về cuối dự án.

Các phím tắt cho thanh công cụ Control Toolbar

Dưới đây là phím tắt cho các nút trên thanh công cụ Control Toolbar:

● Dấu cách : nút Play hoặc Stop

● L hoặc Shift+phím cách : nút Loop

● R : nút Record

● P : nút Pause

● Home : nút Skip to Start

● End : nút Skip to End

Vùng đang phát

Trên thanh thước kẻ có 2 mũi tên đánh dấu vùng đang được phát Vùng phát trong

hình dưới là từ giây thứ 15 tới giây thứ 45 Khi bạn nhấn nút Play, một hình tam giác

xanh xuất hiện tại vị trí đang được phát lại (trong hình là giây thứ 25)

Minh hoạ 28: Hai mũi tên chỉ thị vùng phát là từ giây thứ 15 đến

giây thứ 45

Các lệnh đặc biệt để phát lại bằng bàn phím

Có 3 lệnh nhập vào từ bàn phím cho phép bạn phát lại một vài giây mà không thay đổi vùng chọn đang có Chúng thực sự hữu ích trong khi bạn xử lý âm thanh, như khi bạn cố tìm ra vị trí chính xác để cắt hay dán một đoạn âm thanh

Minh hoạ 30: Bấm phím 1 để phát lại 1 giây nằm xung quanh vị

trí con trỏ chuột

Phát tới bờ vùng chọn B

Khi cần biết vùng chọn có chính xác không, ngoài phần âm thanh đã chọn, bạn cũng thường phải căn cứ vào phần âm thanh ở 2 bên vùng chọn Bạn có thể dùng phím B để kiểm tra âm thanh ở 2 bên vùng đã chọn

Khi bạn đặt con trỏ chuột ở một vị trí bạn muốn nghe và nhấn B, Audacity sẽ phát lại vùng âm thanh nằm giữa con chuột và 1 trong hai bờ của vùng chọn

Minh hoạ 31: Nếu con chuột nằm bên trái vùng chọn khi bạn nhấn 'B', Audacity sẽ phát lại phần âm thanh từ vị trí chuột đến

bờ trái của vùng chọn

S d ng Audacity ử ụ

Phát xem trước khi cắt C

Thu âm định thời

Bạn có thể đặt trước thời gian bắt đầu và kết thúc

việc thu âm thông qua chức năng ghi âm định thời

Chọn Track => Timer Record và thiết lập các giá trị

Start Date and Time chứa thời gian bắt đầu thu, End

Date and Time chứa thời gian kết thúc thu âm, hoặc

Duration chứa khoảng thời gian cần thu.

Đây là một cách thu âm hợp lý nếu bạn biết chắc

chắn cần phải ghi âm vào lúc nào, trong bao lâu Bạn sẽ

có thêm thời gian để sắp xếp và chuẩn bị cho việc thu

Minh hoạ 34: Nếu con chuột ở bên phải vùng chọn khi ấn 'B', Audacity sẽ phát từ bờ phải vùng chọn đến vị trí đặt chuột

Minh hoạ 35: Khi đang có vùng chọn mà bạn nhấn phím 'C', Audacity sẽ phát lại 1 giây trước và 1 giây sau vùng chọn

Minh hoạ 36: Hộp thoại Timer Record

S d ng Audacity ử ụ

2 Thu phóng

Thu phóng theo trục thời gian (chiều ngang)

Có 5 cách để bạn thu phóng dạng sóng theo trục thời gian:

Sử dụng các lệnh trong trình đơn View

Trong trình đơn View có một số lệnh nằm ngay trên đầu dùng để thu phóng:

• Zoom In: Nhân đôi mức thu phóng hiện thời

• Zoom Normal: Đưa mức thu phóng về giá trị mặc định, mỗi đơn vị trên trục thời gian có giá trị từ 5 đến 10 giây

• Zoom Out: Giảm mức thu phóng xuống một nửa

• Fit In Window: Thu nhỏ dự án cho vừa với chiều dài cửa sổ

• Fit Vertically: Lệnh này không thu phóng theo chiều ngang, mà thu chiều dọc của các dải lại sao cho tất cả các dải nằm gọn trong cửa sổ chương trình

• Zoom to Selection: Phóng to vùng chọn hiện hành sao cho vừa với chiều dài cửa sổ

Sử dụng công cụ Zoom

Bạn có thể điều khiển chính xác mức thu phóng bằng công cụ

Zoom nằm trong thanh công cụ Tools Toolbar (hình kính lúp)

Để phóng to, bạn bấm chuột trái vào trong dải âm Để thu nhỏ, bạn có thể giữ Shift khi bấm chuột trái, hoặc chỉ cần bấm chuột phải vào dải Vị trí bạn bấm chuột sẽ được đặt giữa cửa sổ khi thay đổi mức thu phóng

Bạn có thể phóng to một vùng cho vừa với cửa sổ bằng cách bấm chuột trái và rê chuột

S d ng Audacity ử ụ

Sử dụng thanh công cụ Edit Toolbar

Có 4 nút nằm bên phải của thanh công cụ Edit tương ứng với 4 lệnh thu phóng

trên trình đơn View

• tương ứng với lệnh View => Zoom In

• tương ứng với lệnh View => Zoom Out

• tương ứng với lệnh View => Zoom to Selection

• tương ứng với lệnh View => Fit In Window

Sử dụng bánh lăn của chuột

Nếu bạn dùng loại chuột có bánh lăn, bạn có thể lăn chuột để thu phóng dạng sóng theo chiều ngang bằng cách đặt con chuột trên dải âm, giữ Ctrl và lăn lên trên để phóng to, lăn xuống để thu nhỏ Đối với máy Mac, bạn phải giữ cả phím Command

và Control

Thu phóng theo chiều dọc

Rất ít khi bạn cần sử dụng đến tính năng này Tuy nhiên nếu muốn, bạn có thể thu phóng dạng sóng theo trục biên độ (chiều dọc) bằng cách đặt con trỏ vào thanh thước

kẻ dọc nằm trên nhãn của dải, con trỏ sẽ chuyển thành hình kính lúp để báo rằng bạn

có thể thu phóng trục này

Minh hoạ 39: Kết quả thu được

Minh hoạ 40: Thanh công cụ Edit

S d ng Audacity ử ụ

Lúc này, bạn bấm chuột trái để phóng lớn và bấm chuột phải (hoặc giữ Shift rồi bấm chuột trái) để thu nhỏ Bạn cũng có thể bấm và rê chuột để chọn 1 vùng cần phóng lớn theo chiều dọc (xem hình) Khi buông tay, phần bạn vừa chọn sẽ được phóng lớn

3 Chọn vùng âm thanh cần xử lý

Chọn bằng chuột

Minh hoạ 41: Khi con trỏ chuyển thành hình kính lúp, bạn có thể thu phóng chiều dọc của dải

Minh hoạ 42: Bấm và rê chuột để chọn vùng cần phóng

Minh hoạ 43: Sau khi buông tay

S d ng Audacity ử ụ

Cách dễ nhất để chọn vùng âm thanh bạn cần là chọn công cụ

Selection trên thanh công cụ Tools rồi bấm và rê chuột trái lên

vùng cần chọn

Một số mẹo khi bạn tạo vùng chọn bằng chuột:

• Bạn có thể rê chuột theo hướng từ trái sang phải hoặc ngược

lại đều được

• Nếu bạn nhấn chuột trên dải A và rê tới dải B rồi thả tay, vùng chọn vừa tạo sẽ bao gồm 2 dải A, B và tất cả các dải nằm giữa chúng

• Khi rê chuột đi quá cạnh trái/phải của cửa sổ, Audacity sẽ tự động cuộn cửa sổ theo con chuột, mở rộng vùng đang chọn theo hướng đó cho tới khi bạn thả tay ra

Để mở rộng hay thu nhỏ vùng chọn sẵn có, bạn giữ Shift và nhấn chuột lên một vị trí phù hợp Bờ gần nhất của vùng chọn sẽ chuyển tới vị trí vừa nhấn Đây là giải pháp hay khi bạn biết chính xác vị trí cần chọn, nhưng mức thu phóng quá lớn khiến bạn không nhìn thấy điểm cần chọn trong cửa sổ hiện thời

• Bấm chuột trên 1 bờ của vùng chọn

• Giữ và rê chuột để Audacity cuộn cửa sổ tới khoảng thời gian chứa bờ còn lại thì thả tay ra

• Giữ Shift và nhấn chuột vào bờ còn lại

Bạn cũng có thể mở rộng hay thu nhỏ vùng chọn bằng cách đặt con chuột tại vị trí

bờ vùng chọn và kéo nó ra vị trí khác mong muốn:

Trong trường hợp bạn bấm chuột gần bờ vùng chọn đang có nhưng không phải

để di chuyển nó mà là để tạo một vùng chọn mới, bạn có thể tắt chức năng di chuyển

bờ vùng chọn bằng chuột bằng cách bỏ dấu Dragging of left/right selection edges trong thẻ Interface của hộp thoại Preferences.

Minh hoạ 44: Thanh công cụ Tools

Minh hoạ 45: Con trỏ chuyển thành hình bàn tay khi được đặt gần bờ vùng chọn, báo hiệu rằng bạn có thể bấm và

rê chuột để đưa bờ vùng chọn tới vị trí khác

S d ng Audacity ử ụ

Thanh Selection Bar

Sử dụng thanh Selection Bar, bạn có thể biết thông tin chính xác về vùng chọn

hiện tại, cũng như có thể tạo hoặc thay đổi vùng chọn hiện có Trên thanh có 2 phần

là Selection Start và End/Length Thời điểm bắt đầu vùng chọn luôn được hiển thị trong phần Selection Start Khi nút End được chọn, thanh Selection Bar hiển thị thời điểm kết thúc vùng chọn Nếu bạn chọn nút Length, thanh sẽ hiển thị độ vùng

chọn Bạn có thể chọn cách hiển thị thích hợp tùy vào yêu cầu công việc Nếu bạn

cần chọn một đoạn âm thanh dài chính xác 30 giây, hãy chọn nút Length Trong các trường hợp khác, thường thì bạn vẫn để nguyên mặc định là nút End.

Bạn có thể dùng bàn phím hay chuột để sửa lại thời gian ghi trên thanh, bằng cách bấm chuột lên số cần thay đổi và gõ vào giá trị mới

Bạn cũng có thể sửa lại các con số trên thanh Selection bằng bàn phím:

● Ctrl+F6 : chuyển tới thanh Selection Bar.

● Tab : Di chuyển giữa các thành phần trên thanh

● Mũi tên trái/phải : Di chuyển con trỏ bên trong 1 thành phần của thanh

● Mũi tên lên/xuống : Tăng hoặc giảm con số đang được chọn

● Backspace : Xóa con số vừa nhập vào trước đó, hoặc chọn con số nằm trước nếu chưa có giá trị nào được thay đổi

Đơn vị của thanh Selection trên hình minh họa là đơn vị dạng giờ phút giây, nên nếu bạn cần chọn chính xác tới một phần trăm giây, bạn sẽ phải đổi đơn vị hiển thị trên thanh Selection thành một dạng khác chính xác hơn Bạn có thể bấm chuột phải trên hộp hiển thị thời gian để mở trình đơn ngữ cảnh, hoặc bấm vào hình tam giác ở bên phải hộp để mở danh sách thả xuống, rồi chọn dạng hiển thị phù hợp với yêu cầu công việc Audacity cung cấp cho bạn những dạng hiển thị thời gian như sau:

seconds 005,408 seconds Tính bằng giây

hh:mm:ss 01 h 30 m 08 s Giờ: phút: giây

dd:hh:mm:ss 00 days 01 h 30 m 08 s Ngày:giờ:phút:giây

hh:mm:ss + milliseconds 01 h 30 m 08.500 s Chính xác tới mili giây

Minh hoạ 46: Thanh Selection Bar

Minh hoạ 47: Chọn 1 số trên thanh Selection Bar

S d ng Audacity ử ụ

hh:mm:ss + samples samples 01 h 30 m 08 s + 22500

Hiện số mẫu tương ứng với phần âm thanh nhỏ hơn 1 giây, tùy thuộc vào tốc độ lấy mẫu của dự án.samples 238,514,850 samples Số mẫu được chọn

hh:mm:ss + film frames (24

fps)

01 h 30 m 08 s + 12 mes Mỗi frame1 là 1/24 giâyfilm frames (24 fps) 129,804 frames Số frame

fra-NTSC frames 162,092 frames

hh:mm:ss + PAL frames (25

fps)

01 h 30 m 08 s + 12 mes

fra-Dùng cho video theo chuẩn châu Âu

PAL frames (25 fps) 135,212 frames

hh:mm:ss + CDDA frames

(75 fps) mes 01 h 30 m 08 s + 37 fra- Audio CD frames

CDDA frames (75 fps) 405,637 frames

Dùng bàn phím để chọn

Bạn có thể thay đổi vùng chọn bằng bàn phím

Dải âm mà ta đang thao tác sẽ được đánh dấu bằng viền sáng bao bên ngoài Để thay đổi dải âm thao tác, bạn có thể dùng mũi tên lên/xuống Chọn và bỏ chọn vùng

âm thanh nằm trong dải bằng cách bấm Enter

Để thay đổi vùng thời gian được chọn, bạn dùng phím mũi tên trái/phải kết hợp với Shift và Ctrl Khi không có vùng nào được chọn, bấm phím mũi tên trái/phải sẽ di chuyển con trỏ Nếu đã có vùng chọn, bấm mũi tên trái sẽ đưa con trỏ về đầu vùng chọn và mũi tên phải sẽ đưa nó về cuối vùng

Nếu bạn giữ Shift khi bấm phím mũi tên trái (phải), vùng chọn đang có sẽ được

mở rộng sang trái (phải) Còn nếu bạn giữ cả Ctrl và Shift khi ấn phím mũi tên thì vùng chọn sẽ bị thu nhỏ lại Bấm Ctrl+Shift+mũi tên trái sẽ dịch bờ phải vùng chọn sang trái, và Ctrl+Shift+mũi tên phải sẽ dịch bờ trái vùng chọn sang phải

1 Khung hình

S d ng Audacity ử ụ

Chọn trong khi đang phát lại

Trong khi nghe Audacity phát lại một đoạn âm thanh trong dự án, bạn thấy không vừa lòng với chỗ đang nghe và muốn chọn vùng bắt đầu từ đó để chỉnh sửa? Hãy nhấn phím [ để đánh dấu bờ trái của vùng chọn Khi chương trình phát tới đoạn bạn ưng ý, hãy bấm ] để đánh dấu nốt bờ phải vùng chọn Đây là một cách dễ dàng để bạn chọn được vùng cần xử lý

Bám vào đường gióng

Khi bạn rê chuột tạo vùng chọn tới một vị trí gần điểm đầu hoặc cuối một đoạn

âm thanh, ngay cả khi đoạn đó nằm trên dải khác dải bạn đang thao tác, Audacity sẽ

tự động bám vùng chọn đang tạo vào vị trí đó Bạn cũng sẽ thấy một đường gióng sáng màu xuất hiện, thông báo vị trí vùng chọn được bám vào

Nếu có 2 điểm đầu/cuối của đoạn nằm gần nhau, và Audacity không biết nên bám vùng chọn vào điểm nào, nó sẽ bỏ qua chức năng này Nếu bạn vẫn muốn bám tới 1 trong 2 điểm, hãy phóng to dạng sóng lên và đặt con trỏ lại gần điểm cần bám vùng chọn tới

Chọn dải bằng chuột

Minh hoạ 48: Một đường gióng xuất hiện (đường dọc màu vàng) khi vùng chọn được bám vào đầu hay cuối đoạn

âm thanh nằm trên một dải bất kỳ

S d ng Audacity ử ụ

Bạn có thể dễ dàng chọn toàn bộ một dải bằng cách bấm chuột lên nhãn nằm bên trái dải – lưu ý là bạn phải bấm vào vùng trốn trên nhãn, nằm ngoài các nút và thanh trượt Một cách khác là bạn bấm đúp chuột vào một vị trí nằm trong dải Bạn sẽ thường dùng thao tác này khi muốn áp dụng một hiệu ứng lên toàn bộ dải

Nếu bạn giữ Shift và bấm vào nhãn của dải, bạn có thể chọn/bỏ chọn dải đó Ví

dụ như nếu bạn muốn chọn 2 dải 1 và 3, và bỏ qua dải 2, bạn có thể rê chuột chọn cả

3 dải rồi Shift+bấm chuột vào nhãn của dải 2 để bỏ chọn nó

Sử dụng các lệnh trên trình đơn Edit

Trong trình đơn Edit, bạn có thể sử dụng các lệnh sau để chọn vùng cần xử lý:

● Select All : Chọn toàn bộ âm thanh trong dự án

● Select None : Bỏ chọn tất cả và đưa con trỏ về gốc thời gian (giây 0.0)

● Left at Playback Position : Đặt bờ trái vùng chọn tại vị trí đang phát

● Right at Playback Position : Đặt bờ phải vùng chọn tại vị trí đang phát

● Start to Cursor : Chọn từ đầu đoạn hoặc dải tới vị trí con trỏ.

● Cursor to End : Chọn từ vị trí con trỏ tới cuối đoạn hoặc dải

● Selection Save : lưu khoàng thời gian của vùng chọn hiện thời

● Selection Restore : phục hồi vùng chọn được lưu

Dùng các nhãn

Các nhãn cho phép bạn chọn, lưu và phục hồi vùng chọn Xin xem thêm phần Dải nhãn

4 Chỉnh sửa: Cắt, Dán, Sao chép

Tất cả các lệnh dưới đây đều được truy cập thông qua trình đơn Edit Chúng đều

có phím tắt bàn phím riêng để tăng tốc độ làm việc cho bạn Bạn có thể vào thẻ

Key-board trong hộp thoại Preferences để tùy chỉnh phím tắt.

Cut - Cắt

Xóa vùng chọn và lưu nội dung vừa xóa vào bảng kẹp tạm1, đồng thời dịch phần

âm thanh ở bên phải vùng chọn lên trước

1 Tiếng Anh: clipboard – chương trình lưu dữ liệu dùng chung cho các ứng dụng trong hệ thống

S d ng Audacity ử ụ

Split Cut – Cắt chia

Xóa phần âm thanh trong vùng chọn và lưu nó vào bảng kẹp tạm, nhưng không dịch phần âm thanh bên phải vùng chọn lên trước Sau khi thực hiện lệnh, bạn có 2 đoạn âm thanh có thể được di chuyển một cách độc lập

Minh hoạ 49: Trước khi chọn Edit => Cut

Minh hoạ 50: Sau khi Cắt

Minh hoạ 51: Trước khi Edit => Split Cut

Xóa hoàn toàn vùng chọn, và dịch phần âm thanh bên phải vùng chọn lên trước.

Minh hoạ 52: Sau khi Split Cut

Minh hoạ 53: Trước khi Edit => Trim

Minh hoạ 54: Sau khi Trim

S d ng Audacity ử ụ

Split Delete – Xóa chia

Giống như Split Cut, nhưng không lưu âm thanh vào trong bảng kẹp tạm

Minh hoạ 55: Trước khi Edit => Delete

Minh hoạ 56: Sau khi Delete

Minh hoạ 57: Trước khi Edit => Split Delete

Minh hoạ 59: Trước khi Edit => Silence

Minh hoạ 60: Sau khi Silence

Minh hoạ 58: Sau khi Split Delete

S d ng Audacity ử ụ

Duplicate – Nhân đôi vùng chọn

Tạo một dải mới chứa bản sao vùng chọn

Minh hoạ 61: Trước khi Edit => Split

Minh hoạ 62: Sau khi chia

Minh hoạ 63: Các đoạn mới sau khi chia có thể di chuyển độc lập

S d ng Audacity ử ụ

Paste - Dán

Dán thông tin từ bảng kẹp tạm vào dự án Nếu khi Paste, con trỏ đang nằm bên trong một đoạn thì âm thanh trong bảng kẹp tạm sẽ được chèn vào giữa đoạn và phần

âm thanh ở bên phải con trỏ sẽ bị dịch sang phải nhường chỗ cho âm thanh chèn vào

Minh hoạ 64: Trước khi Edit => Duplicate

Minh hoạ 65: Sau khi Duplicate, một dải mới chứa bản sao của vùng chọn

Minh hoạ 66: Trước khi Edit => Paste vào một đoạn âm thanh đã có