=>GV chuẩn kiến thức và chốt lại : Văn học thời Trần rất phát triển và các tác phẩm phản ánh niềm tự hào dân tộc về một thời hào hùng của lịch sử dân tộc ta.. Văn học.[r]
Trang 1Tuần 14: NS: 27/11/2012 Tiết 28: NG: /11/2012
Bài 15 : SỰ PHÁT TRIỂN KINH TẾ - VĂN HOÁ THỜI TRẦN
(Tiết 2)
I MỤC TIÊU BÀI HỌC:
1 Kiến thức: Trình bày được nét chính về sự phát triển văn hóa thời Trần.
2 Tư tưởng: HS có ý thức và tự hào về một thời lịch sử có nền văn hoá riêng đậm bản sắc dân
tộc
3 Kỹ năng: HS biết:
- Nhìn nhận sự phát triển xã hội và văn hoá qua phương pháp so sánh với thời Lý
- Phân tích, đánh giá và nhận xét những thành tựu văn hoá độc đáo
II CHUẨN BỊ:
1 GV: Tranh ảnh về các thành tựu văn hoá Trần (Thành Tây Đô, tháp Phổ Minh).
2 HS: Tư liệu về các thành tựu văn hoá thời Trần.
III TIẾN TRÌNH DẠY – HỌC:
1 Kiểm tra bài cũ:
- Nêu đặc điểm kinh tế thời Trần sau chiến tranh?
- Xã hội thời Trần phân hoá như thế nào?
2 Giới thiệu bài:
Ở các bài học trước, chúng ta thấy dưới thời Trần, mặc dù phải trải qua các cuộc kháng chiến chống ngoại xâm nhưng nền kinh tế rất phát triển Vậy trên các lĩnh vực khác như văn hóa, giáo dục, khoa học nghệ thuật như thế nào? Chúng ta sẽ cùng tìm hiểu ở tiết học hôm nay
3 Bài mới.
II - SỰ PHÁT TRIỂN VĂN HOÁ
Hoạt động của GV – HS Nội dung kiến thức cần đạt Hoạt động 1: Tìm hiểu về đời sống văn hoá.
*GV yêu cầu HS dựa vào thông tin mục 1 /71 đàm
thoại:
H: Kể tên một vài tín ngưỡng trong nhân dân?
HS trả lời
H: Đạo Phật so với thời Lý ntn và dẫn chứng chứng tỏ
đạo Phật phát triển?
HS trả lời
=>GV chuẩn kiến thức và giảng: Đạo Phật không trở
thành quốc giáo, không ảnh hưởng đến chính trị nên
chùa chiền không là nơi dạy học mà trở thành trung
tâm sinh hoạt văn hoá
H: Dưới thời Trần, Nho giáo phát triển là do đâu?
HS: Do nhu cầu xây dựng bộ máy nhà nước.
=>GV bổ sung: Vì vậy nhiều nhà nho giữ các chức vụ
quan trọng (gọi HS đọc thông tin đoạn trích /71)
H: Sinh hoạt văn hoá thời Trần được thể hiện ntn?
HS trả lời
1 Đời sống văn hoá:
- Các tín ngưỡng cổ truyền phát triển hơn trước
- Đạo Phật phát triển
- Nho giáo được đề cao
- Các hình thức sinh hoạt văn hoá như
ca hát, nhảy múa … duy trì và phát triển
Trang 2H: Dẫn chứng về tập quán sống giản dị của nhân dân
ta?
HS trả lời
=>GV bổ sung: Bên ngoài rất giản dị nhưng ẩn chứa
bên trong họ là tinh thần thượng võ và yêu quê hương
…
H: Nhận xét về các hoạt động sinh hoạt văn hoá?
HS: Văn hoá thời Trần phong phú, đa dạng, nhiều vẻ
và mang đậm tính dân tộc.
*HS trao đổi bàn (2’): Nêu những nguyên nhân của
sự phát triển đời sống văn hóa thời trần?
HS thảo luận và báo cáo kết quả GV nhận xét
GV giáo dục HS về sự sáng tạo của nhân dân ta trong
việc xây dựng văn hóa
Hoạt động 2: Tìm hiểu văn học thời Trần.
*GV gọi HS đọc thông tin mục 2 /71 và cho biết:
H: Văn học thời Trần có đặc điểm gì?
HS trả lời
H: Kể tên một số tác phẩm văn học thời kỳ này?
HS trả lời
=>GV chuẩn kiến thức và chốt lại: Văn học thời Trần
rất phát triển và các tác phẩm phản ánh niềm tự hào
dân tộc về một thời hào hùng của lịch sử dân tộc ta
Hoạt động 3: Tìm hiểu sự phát triển của giáo dục
và khoa học kĩ thuật.
*GV yêu cầu HS dựa vào thông tin mục 3 /72 cho biết:
H: Thời Trần giáo dục phát triển ntn? Nêu dẫn chứng?
HS: Quốc Tử Giám được mở rộng, kinh thành có
trường công, làng xã có trường tư, các kì thi được tổ
chức nhiều.
=>GV chuẩn kiến thức, gọi HS đọc đoạn trích /72 và
bổ sung: Giáo dục phát triển do yêu cầu cao của nhân
dân và tăng cường đội ngũ trí thức cho đất nước ->
giáo dục được quan tâm
H: Quốc sử viện có nhiệm vụ gì, do ai đứng đầu và
điều hành?
HS trả lời
H: Bộ chính sử đầu tiên có giá trị của nước ta có tên
gì?
HS: “Đại Việt sử ký” gồm 30 quyển.
=>GV giảng: Trần Hưng Đạo là nhà quân sự tài ba và
với “Binh thư yếu lược” đã đánh dấu bước phát triển
về lý luận quân sự của Đại Việt
H: Lĩnh vực y học có gì đáng chú ý?
HS trả lời
H: Khoa học kĩ thuật đạt những thành tựu gì?
HS trả lời
2 Văn học
- Bao gồm văn học chữ Hán và chữ Nôm
-> chứa đựng nội dung phong phú và làm rạng rỡ văn hoá Đại Việt
- Tác phẩm tiêu biểu: Hịch tướng sĩ, Phú sông Bạch Đằng
3 Giáo dục và khoa học kĩ thuật.
a Giáo dục:
- Quốc Tử Giám được mở rộng
- Trường học mở nhiều
- Các kì thi được tổ chức thường xuyên
b Khoa học- kĩ thuật:
- Lập ra Quốc sử viện
- 1272, bộ “Đại Việt sử kí” ra đời
- Quân sự: “Binh thư yếu lược” của
Trần Hưng Đạo
- Y học: Tuệ Tĩnh nghiên cứu thuốc
nam
- Thiên văn học: Đặng Lộ, Trần Nguyên Đán
- Kĩ thuật: chế tạo súng thần cơ, đóng
Trang 3*HS trao đổi bàn (2’): Nhận xét của em về tình hình
giáo dục và khoa học kĩ thuật thời Trần?
=>HS trả lời và bổ sung, GV chuẩn kiến thức và chốt
lại: Giáo dục và khoa học kĩ thuật có nhiều đóng góp
cho nền văn hoá dân tộc và tạo bước phát triển cao cho
văn minh Đại Việt
Hoạt động 4: Tìm hiểu về kiến trúc và điêu khắc.
*GV hướng dẫn HS quan sát ảnh /73 SGK và giảng:
lăng mộ vua và quý tộc Trần có nhiều tượng các con
vật làm bằng đá
* Tiếp theo, yêu cầu HS quan sát hình 26 /49 và 38 /
73: Nhận xét hình đầu rồng so với hình rồng thời Lý?
=>HS nhận xét, GV chuẩn kiến thức và nhấn mạnh:
Nghệ thuật ngày càng đạt trình độ tinh xảo rõ nét
H: Nét độc đáo trong nghệ thuật kiến trúc và điêu khắc
thời Trần là gì?
=>HS trả lời theo Sgk /73, GV chuẩn kiến thức và giới
thiệu thành Tây Đô chu vi 4 km, xây dựng bằng đá và
nặng 10 – 16 tấn
thuyền lớn
4 Nghệ thuật kiến trúc và điêu khắc.
- Các công trình nổi tiếng: tháp Phổ Minh (Nam Định), thành Tây Đô (Thanh Hóa)
- Nghệ thuật chạm khắc tinh tế
4 Củng cố: HS trả lời câu hỏi:
- Em nhận xét gì về văn hoá, giáo dục, KHKT và nghệ thuật thời Trần?
- Tại sao văn học, khoa học và giáo dục thời Trần phát triển?
5 Hướng dẫn về nhà:
- Học bài theo nội dung bài học
- Đọc trước bài 16 - mục I
- Chuẩn bị tiết sau học bài 16
* Rút kinh nghiệm: