Doi moi KT va danh gia

- Ngoài câu hỏi tự luận kiểm tra sự ghi nhớ kiến thức của HS, cần có câu hỏi yêu cầu HS nhận xét, đánh giá, giải thích,... về một vấn đề nào đó, hoặc yêu cầu HS liên hệ, đánh giá một [r]

Động nóo

Hãy cho biết thực trạng kiểm tra đánh giá kết quả học tập môn GDCD ở nơi

 Nguyên nhân của thực trạng này ?

Kh¸i niÖm

1 KiÓm tra : L à phương tiện và hình thức của đánh giá nhằm cung cấp những

dữ kiện, những thông tin cần thiết làm cơ sở cho việc đánh giá

2 § ánh giá : Là quá trình thu thập và xử lí kịp thời, có hệ thống thông tin về

hiện trạng, khả năng hay nguyên nhân của chất lượng và hiệu quả giáo dục, căn cứ vào mục tiêu dạy học (mục tiêu đào tạo) làm cơ sở cho

những chủ trương, biện pháp và hành động giáo dục tiếp theo

3 Kết quả học tập của học sinh

Kết quả học tập của học sinh đ ợc hiểu theo hai nghĩa:

- Là mức độ mà học sinh đạt đ ợc so với mục tiêu giáo dục đã xác định.

- Là mức độ mà một học sinh đạt đ ợc so với những học sinh khác.

Dù hiểu theo nghĩa nào thì kết quả học tập của học sinh cũng phải đ ợc thể hiện ở mức độ đạt đ ợc các mục tiêu dạy học của từng môn học cụ thể về kiến thức, k năng, thái độ ĩ

Mục đích kiểm tra, đánh giá kết quả học tập

 - Xác định thực trạng mức độ đạt được về kiến thức, kĩ

năng, thái độ của học sinh so với mục tiêu và chuẩn chương trình

 - Giúp học sinh nhận ra sự tiến bộ cũng như tồn tại của

mình, khuyến khích, thúc đẩy việc học tập của HS

 - Tìm ra nguyên nhân của mức độ chất lượng mà học sinh đạt được ; phán đoán những khả năng phát triển về kiến

thức và các kĩ năng mà học sinh có thể đạt được trong giai đoạn tiếp theo

- Kiểm tra miệng : Sử dụng trước, trong hoặc sau giờ học.

- Kiểm tra viết 15 phút : kiểm tra đột xuất, nội dung kiểm tra chủ yếu là bài cũ ngay trước khi kiểm tra.

- Kiểm tra viết 1 tiết giữa học kì : thực hiện sau khi đã học

xong nửa học kì, nhằm KT mức độ nắm vững kiến thức,

phát triển kĩ năng, thái độ trên một phạm vi tương đối rộng

- Kiểm tra viết 1 tiết cuối học kì : Nội dung các bài đã học từ

đầu học kì đến bài trước khi kiểm tra

Các loại bài kiểm tra môn Giáo dục công dân trường THCS

4 Một số yêu cầu cơ bản của việc đổi mới

kiểm tra mônGDCD ở THCS

- Không chỉ kiểm tra kiến thức, mà quan trọng là phải kiểm tra các kĩ năng (kĩ năng nhận xét, đánh giá, các

kĩ năng vận dụng bài học để giải quyết các vấn đề, tình huống và thực hành trong cuộc sống), kiểm tra thái độ, tình cảm của học sinh đối với các vấn đề đạo đức và

pháp luật

- Bảo đảm tính khách quan, toàn diện, khoa học

- Phải căn cứ vào chuẩn kiến thức, kĩ năng, thái độ của môn học để xây dựng đề kiểm tra

4 Một số yêu cầu cơ bản của việc đổi mới

kiểm tra mônGDCD ở THCS (tiếp)

- Phải có sự phân hoá mức độ cho các loại đối

tượng học sinh khác nhau nhằm khuyến khích

HS phấn đấu vươn lên

- Đổi mới các hình thức đề kiểm tra, kết hợp giữa hình thức trắc nghiệm khách quan, tự luận và hình thức quan sát, nghiên cứu sản phẩm hoạt

4 Một số yêu cầu cơ bản của việc đổi mới

kiểm tra mônGDCD ở THCS (tiếp)

- Phối hợp các lực lượng trong việc kiểm tra, đánh giá :

+ Tự kiểm tra, đánh giá của HS và kiểm tra, đánh giá của tập thể HS + Kiểm tra, đánh giá của các lực lượng giáo dục trong nhà trường + Kiểm tra, đánh giá của gia đình và cộng đồng.

Lưu ý : GV dạy GDCD là người đóng vai trò quyết định trong việc

kiểm tra, đánh giá kết quả học tập bộ môn của HS.

5 Hướng dẫn kiểm tra, đánh giá kết quả học tập môn GDCD

Đặc thù riêng của kiểm tra đánh giá kết quả học tập môn GDCD : Không chỉ kiểm tra kiến thức đã học, mà còn chú trọng đến kiểm tra thái độ, các kĩ năng nhận xét, đánh giá, phân biệt đúng - sai, khả năng vận dụng và thực hành kiến thức đã học vào cuộc sống của HS

Do đó, trong kiểm tra đánh giá kết quả học tập môn GDCD không chỉ sử dụng loại câu hỏi tự luận, trắc nghiệm khách quan, mà còn

sử dụng bài tập tình huống, sản phẩm hoạt động của học sinh

Thảo luận nhóm

- Nhóm 1, 2 : Mỗi nhóm ra 2 câu hỏi tự luận

- Nhóm 3,4 : Mỗi nhóm ra 1 bài tập tình huống

- Nhóm 5 : ra 1 câu hỏi trắc nghiệm nhiều lựa chọn

- Nhóm 6 : ra 1 câu hỏi trắc nghiệm đúng - sai

- Nhóm 7: ra 1 câu hỏi trắc nghiệm ghép đôi

- Nhóm 8: ra 1 câu hỏi điền khuyết

5.1 Kĩ thuật thiết kế câu hỏi kiểm tra

 Các mức độ của câu hỏi kiểm tra :

ở cấp THCS đề kiểm tra được xây dựng theo ba mức độ của tư duy: nhận biết, thông hiểu, vận dụng

- Mức độ nhận biết : Là mức độ chỉ yêu cầu học sinh

nhận ra, nhớ lại nội dung đã học.

Các mức độ của câu hỏi kiểm tra :

- Mức độ thông hiểu : Yêu cầu HS nhận biết được các kiến thức cơ bản đã được thay đổi hoặc mở rộng ít nhiều so với kiến thức đã học Để trả lời câu hỏi dạng này học sinh không chỉ dùng trí nhớ kiểu thuộc lòng mà chủ yếu dùng trí nhớ lôgíc, biết phân tích, lí giải và có thể khái quát (ở mức

độ đơn giản) để tự rút ra kết luận trả lời câu hỏi trắc nghiệm hoặc nhận xét, đánh giá, giải thích, biết dùng ngôn ngữ riêng để diễn đạt, trong câu

tự luận.

 - Mức độ vận dụng : Là mức độ yêu cầu học sinh hiểu rõ nội dung đã học để có thể liên hệ, đánh giá một vấn đề trong thực tế phù hợp với lứa tuổi hoặc đưa ra cách ứng

xử phù hợp trong 1 tình huống cụ thể.

5.1.1 Câu hỏi tự luận

a/ Câu hỏi tự luận nhận biết : Là loại câu hỏi chỉ yêu cầu học sinh nhớ lại nội dung đã học để trình bày lại giống như vậy.

Ví dụ 1: Em hãy cho biết, thế nào là di sản văn hoá vật thể ?

(Câu hỏi KT bài 15, lớp 7 : Bảo vệ di sản văn hóa)

Ví dụ 2 : Chế độ hôn nhân ở nước ta được xây dựng theo

những nguyên tắc nào ?

(Câu hỏi KT bài 12, lớp 9 : Quyền và nghĩa vụ của công dân trong hôn nhân)

b/ Câu hỏi tự luận thông hiểu :

 Là câu hỏi yêu cầu học sinh dùng ngôn ngữ riêng để trình bày lại kiến thức đã học, tự rút

ra kết luận hoặc nhận xét, đánh giá, giải

thích, về một vấn đề nào đó

Ví dụ 1: Thế nào là sống chan hòa với mọi người ? Theo em, vì sao chúng ta cần sống chan hòa với

mọi người

Vớ dụ (tiếp)

Vớ dụ 2 : Em cú đồng ý với ý kiến cho rằng : Tự do kinh doanh cú nghió là cụng dõn được kinh doanh bất cứ mặt hàng gỡ mỡnh muốn ? Căn cứ vào đõu để em đưa ra ý kiến đú?

(Cõu hỏi KT bài 13, lớp 9 : Quyền tự do kinh doanh và đúng thuế)

Vớ dụ 3 : Em hãy cho biết thế nào là tiết kiệm Theo em, trái với tiết kiệm là gì ? Cho 1 ví dụ trái với tiết kiệm

Vớ dụ 4 : Có ý kiến cho rằng, kỉ luật làm cho con ng ời bị gò bó, mất tự

do

Em có tán thành ý kiến đó không ? Vì sao ?

c/ Câu hỏi tự luận vận dụng :

 Loại câu hỏi này yêu cầu học sinh hiểu rõ nội dung

đã học để có thể liên hệ, đánh giá một vấn đề trong thực tế phù hợp với lứa tuổi hoặc đưa ra cách ứng

xử phù hợp trong một tình huống cụ thể

Ví dụ : Gia đình, dòng họ em có truyền thống tốt đẹp nào ? Em cần làm gì để có thể giữ gìn, phát huy

được truyền thống đó ?

c/ Câu hỏi tự luận vận dụng :

* Ưu điểm và nhược điểm của câu hỏi tự luận

+ Giúp giáo viên dễ dàng nhận thấy những hạn chế trong nhận thức, thái độ cũng như trong tư duy của học sinh để kịp thời điều chỉnh việc dạy và học

+ Các câu trả lời của học sinh có thể rất đa

dạng, giáo viên mất nhiều thời gian chấm bài

-Khắc phục những nhược điểm của hình thức kiểm tra tự luận bằng cách phải xây dựng câu hỏi, đáp án và biểu điểm rất chi tiết, rõ ràng

và phải tôn trọng các cách trình bày, suy nghĩ của học sinh, tránh đánh giá tuỳ tiện hoặc thiên vị

- Ngoài câu hỏi tự luận kiểm tra sự ghi nhớ kiến thức của HS, cần

có câu hỏi yêu cầu HS nhận xét, đánh giá, giải thích, về một vấn

đề nào đó, hoặc yêu cầu HS liên hệ, đánh giá một vấn đề trong thực

tế phù hợp với lứa tuổi hoặc đưa ra cách ứng xử phù hợp trong một tình huống cụ thể

Lưu ý

a) Tình huống định hướng học sinh nhận xét, đánh giá

Về cấu trúc :

+ Nội dung của tình huống (sự kiện, vấn đề cần giải quyết)

+ Câu hỏi nghiên cứu/câu hỏi định hướng HS nhận xét, đánh giá về 1 vấn đề nào đó mà tình huống đặt ra.

5.1.2 Bài tập tình huống

Theo em, ý kiến của mẹ Hoàng là đúng hay sai ? Vì sao ?

(Dùng kiểm tra bài 15, lớp 9 : Vi phạm pháp luật và trách nhiệm pháp lí của công dân)

Về cấu trúc :

+ Nội dung của tình huống (sự kiện, vấn đề cần giải quyết) + Câu hỏi nghiên cứu/câu hỏi định hướng giải quyết tình

huống.

Ví dụ 1 : Đã một tháng nay, nhà ông Ba có nhiều người lén lút ra

vào Bí mật theo dõi, Hưng biết ông Ba thường xuyên tổ chức đánh bạc và cá độ bóng đá

b) Tình huống định hướng HS đề xuất cách ứng xử :

Mấy hôm nay, Long đang buồn vì cha mẹ li thân thì Dũng nói với vẻ

an ủi:

- Khổ thân mày quá ! Thôi tao có cái này giúp mày quên sầu, lại còn

có cảm giác lên tiên nữa Làm một điếu đi !

Long từ chối :

- Tao không dại, nghiện ma túy thì chết.

Dũng cười khẩy :

- Thật non gan, dùng một lần thì nghiện làm sao được

Long đang lưỡng lự

Hỏi :

1/ Theo em, Long có thể có những cách ứng xử như thế nào?

2/ Hãy cho biết mặt lợi, mặt hại của từng cách ứng xử đó

Ví dụ 2

- Cấu trúc loại tình huống này thường là :

+ Nội dung của tình huống (sự kiện, vấn đề cần giải quyết) + Các phương án lựa chọn (yêu cầu học sinh chỉ chọn 1).

sinh lựa chọn cách ứng xử phù hợp :

Nếu tình cờ phát hiện có kẻ buôn bán ma tuý, em sẽ lựa

chọn cách ứng xử nào sau đây mà em cho là phù hợp nhất ? (hãy

khoanh tròn chữ cái trước câu mà em chọn)

A Lờ đi coi như không biết để tránh bị trả thù ;

B Không làm gì vì đây là việc làm quá sức với học sinh lớp 8 ;

C Báo ngay cho cha mẹ, hoặc thầy cô giáo hay người có trách

- Bước 1 : Xác định nội dung kiểm tra cần bài tập tình huống

- Bước 2: Thu thập thông tin liên quan để viết tình huống

- Bước 3 : Viết tình huống

1/ Phác thảo tình huống 2/ Sửa chữa tình huống 3/ Sử dụng thử, hoặc hỏi ý kiến đồng nghiệp

Các bước để xây dựng một tình huống

+ Tình huống phải sát hợp với nội dung bài học, mục đích

kiểm tra đánh giá

+ Tình huống phải hấp dẫn và phù hợp với trình độ nhận thức

* Trắc nghiệm nhiều lựa chọn (có 1 phương án đúng)

Loại trắc nghiệm này gồm hai phần :

- Phần mở đầu là phần dẫn : Phần dẫn thường có câu dẫn và câu

“lệnh” (còn gọi là yêu cầu) Câu dẫn có thể là một câu hỏi hoặc một câu chưa hoàn chỉnh nhằm giúp học sinh hiểu rõ câu trắc nghiệm muốn hỏi điều gì Câu dẫn cần viết ngắn gọn, rõ ràng, dễ hiểu để học sinh hiểu rõ câu hỏi phải trả lời, hoặc vấn đề cần giải quyết

Trước hoặc sau câu dẫn, có câu “lệnh” để học sinh biết cần phải

b) Các loại trắc nghiệm khách quan :

Phần này gồm một số phương án (thường là 4 hoặc 5

phương án) trả lời cho câu hỏi hay phần bổ sung cho câu

chưa được hoàn chỉnh Phần lựa chọn gồm nhiều phương án, nhưng chỉ có một phương án đúng, những phương án còn lại

là sai (còn gọi là phương án "nhiễu” hay phương án nền) Các phương án "nhiễu" thường là các lỗi học sinh hay mắc phải.

Phần thứ hai là phần lựa chọn :

Hành vi nào sau đây thể hiện sự tôn trọng lẽ phải ? (Khoanh tròn chữ cái trước câu mà em chọn)

A Thấy bất kể việc gì có lợi cho mình cũng phải làm bằng được

B Luôn bảo vệ mọi ý kiến của mình

C Lắng nghe ý kiến của mọi người để tìm ra điều hợp lí

D Luôn luôn tán thành và làm theo số đông

( Câu hỏi kiểm tra bài 1, lớp 8 : Tôn trọng lẽ phải)

Ví dụ

- Khi thiết kế câu hỏi có nhiều phương án lựa chọn cần tránh : có 2-3 câu trả lời đúng (mặc dù chưa đủ); có phương án “Tất cả đều đúng”,

“Tất cả đều sai”.

-Phần dẫn phải có nội dung rõ ràng, không nêu đưa nhiều ý vào trong một câu Nên hạn chế sử dụng câu dẫn dạng phủ định Nếu câu dẫn có dạng phủ định thì phải in đậm từ phủ định và gạch chân dưới từ phủ định để học sinh biết và thận trọng khi trả lời.

Ví dụ (xem trong tài liệu tập huấn).

- Cần phải có mối liên hệ giữa câu dẫn với các phương án lựa chọn, tạo nên một nội dung hoàn chỉnh, có nghĩa ; tránh diễn đạt nguyên văn sách giáo khoa Câu nhiễu phải có cấu trúc và nội dung tương tự như câu trả lời đúng, bề ngoài có vẻ là đúng nhưng thực chất là sai hoặc chỉ đúng một phần, đòi hỏi học sinh phải suy nghĩ để loại trừ Như

Lưu ý

Loại câu trắc nghiệm này gồm có phần dẫn và phần trả lời :

- Phần dẫn : trình bày một nội dung nào đó mà học sinh phải đánh giá

là đúng hay sai

- Phần trả lời chỉ có 2 phương án : đúng (Đ) và sai (S).

Trắc nghiệm đúng - sai

Hãy ghi chữ Đ tương ứng với câu đúng, chữ S tương ứng với câu sai vào ô trống trong cột II của bảng sau :

Ví dụ

A Tự do ngôn luận là ai muốn nói gì thì nói

B Tự do ngôn luận thể hiện quyền làm chủ Nhà nước, làm

chủ xã hội của công dân

C Trẻ em do còn nhỏ nên chưa có quyền tự do ngôn luận

D Tự do ngôn luận phải tuân theo quy định của pháp luật

- Câu trắc nghiệm đúng - sai phải có độ khó đối với học sinh chưa hiểu kĩ bài và phải có tính đúng - sai rõ ràng.

- Các câu trong phần dẫn nên viết ngắn gọn, không nên trích dẫn nguyên văn nội dung SGK ; tránh sử dụng

những thuật ngữ mơ hồ, không xác định về mức độ như

“thông thường”, “hầu hết” hoặc “luôn luôn”, “tất cả”,

“không bao giờ”… vì học sinh dễ đoán được câu đó đúng

Lưu ý

Trắc nghiệm ghép đôi thường có cấu tạo gồm : Trên là câu lệnh Tiếp theo là 2 dãy (còn gọi là 2 cột) : dãy bên trái có thể là các câu đã hoàn chỉnh hoặc các câu chưa hoàn chỉnh, hay các câu hỏi ; dãy bên phải có thể là các nội dung có liên quan đến các câu đã hoàn chỉnh ở dãy trái hoặc các mệnh đề

để hoàn chỉnh các câu ở dãy trái, hay các câu trả lời các câu hỏi ở dãy trái.

Ví dụ (xem tài liêu tập huấn)

Dạng trắc nghiệm ghép đôi

Ví dụ ; Hãy nối 1 ô ở cột trái (I) với 1 ô ở cột phải (II) sao cho đúng :

A/ Việc kết hôn do nam nữ tự nguyện

quyết định 1 Nghĩa vụ của người sử dụng lao động

B/ Công dân có quyền tự do sử dụng

sức lao động của mình để học nghề 2 Nghĩa vụ của người kinh doanh

C/ Các cơ sở sản xuất không được nhận

người dưới 15 tuổi vào làm việc 3 Quyền và nghĩa vụ của công dân trong hôn nhân

D/ Người kinh doanh phải thực hiện 4 Quyền lao động của công dân

- Các câu để ghép đôi đòi hỏi học sinh phải đọc hết các câu ở dãy bên trái và các câu ở dãy bên phải, suy nghĩ để tìm ra mối liên hệ giữa chúng Sau đó các em trả lời thích hợp bằng gạch nối hoặc cũng có thể trả lời đơn giản : nối với ; hoặc 1 … , 2  …, 3

…

- Khi viết loại câu này cần chú ý những điểm sau:

+ Số nội dung lựa chọn ở dãy trái cần nhiều hơn số nội dung ở dãy phải để có “nhiễu” tạo độ khó cho câu hỏi Mỗi nội dung ở dãy trái chỉ nối với một nội dung ở dãy phải

+ Các nội dung ở mỗi dãy nên ngắn gọn vì nếu dài quá sẽ làm cho học sinh mất nhiều thời gian đọc và lựa chọn

Lưu ý

- Loại thứ nhất : Có thể là những câu phát triển với

một hoặc nhiều chỗ trống để học sinh phải điền 1 từ hoặc 1 cụm từ hay ký hiệu thích hợp nào đó.

Dạng trắc nghiệm điền khuyết

1/ Hãy lựa chọn hai trong các từ, cụm từ :

- dùng chất kích thích

- mải chơi

- đánh bạc

để điền vào những chỗ trống trong các câu sau sao cho đúng :

Để phòng, chống tệ nạn xã hội, trẻ em không được , uống rượu, hút thuốc và có hại cho sức khoẻ

2/ Hãy điền những cụm từ còn thiếu trong các câu sau cho đúng :+ Quốc tịch là căn cứ

+ Người có quốc tịch Việt Nam là

Ví dụ

• Ưu điểm của trắc nghiệm khách quan ?

• Nhược điểm của trắc nghiệm khách quan ?

Thảo luận

Bước 1 : Xác định mục tiêu, mức độ, nội dung và hình thức kiểm tra Bước 2 : Thiết lập bảng 2 chiều - tiêu chí kĩ thuật cho đề kiểm tra Bước 3 : Thiết kế câu hỏi theo bảng hai chiều

Bước 4 : Xây dựng đáp án và hướng dẫn chấm

5.2 Quy trình biên soạn bộ đề kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh

-Ngoài kết quả của bài kiểm tra, giáo viên cần đánh giá kết quả học tập thông qua các sản phẩm hoạt động của học sinh như : sản phẩm sưu tầm tư liệu, bài thu hoạch cá nhân, bản kế

hoạch; đánh giá thông qua hoạt động nhóm (đóng vai, lao

động công ích ) ; khuyến khích học sinh tự đánh giá.

-Các dạng thực hành như : điều tra thực trạng, sưu tầm tư liệu, bài thu hoạch cá nhân, lập kế hoạch, thực hiện dự án, sáng tác

5.3 Gợi ý đánh giá kết quả thực hành của học sinh