ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP CÁC MÔN LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ HIỆN NAY – SỰ CẦN THIẾT VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP Đỗ Thị Hiện 1.. Yêu cầu của việc đổi mới phương pháp đánh giá kết qu
Trang 1ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP
CÁC MÔN LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ HIỆN NAY
– SỰ CẦN THIẾT VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP
Đỗ Thị Hiện
1 Yêu cầu của việc đổi mới phương pháp đánh giá kết quả học tập các môn lý luận chính trị hiện nay
Trong xu thế phát triển kinh tế tri thức và hội nhập quốc tế hiện nay, hơn bao giờ hết, Đảng và Nhà nước ta dành sự quan tâm lớn đến việc xây dựng và phát huy nguồn lực trí tuệ của dân tộc, xác định trí tuệ của dân tộc, tố chất của dân tộc là cơ sở vững chắc quyết định sự phát triển tốc độ cao, bền vững Đại hội lần thứ XI của Đảng Cộng sản Việt Nam khẳng định: “Phát triển, nâng cao nguồn nhân lực chất lượng cao là một trong những yếu tố quyết định sự phát triển nhanh, bền vững đất nước”1 Giáo dục đại học có vai trò lớn đối với việc phát huy nguồn lực trí tuệ phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, phát triển đất nước trong điều kiện hội nhập quốc tế Theo đó, việc nghiên cứu, nhận diện, đánh giá và có những giải pháp sát thực để giáo dục đại học thực hiện tốt vai trò, nhiệm vụ
phát huy nguồn lực trí tuệ là một yêu cầu cấp bách Việc giảng dạy
các môn lý luận chính trị cho sinh viên ở các trường đại học, cao đẳng có vai trò quan trọng trong việc góp phần vào giác ngộ cách mạng, nâng cao ý thức chính trị, thống nhất ý chí và hành động của đội ngũ trí thức tương lại đồng thời góp phần xây dựng những lớp
Tiến sĩ, Phó trưởng khoa Lý luận chính trị, trường Đại học An Giang;
1 Đảng Cộng sản Việt Nam (2011), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Nxb
Chính trị quốc gia - Sự thật, Hà Nội, tr.41
Trang 2người kế tục trung thành với lý tưởng của Đảng và thực hiện thắng lợi sự nghiệp cách mạng mà Đảng và nhân dân đã chọn
Trong quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng và Nhà nước ta luôn coi trọng công tác giáo dục lý luận chính trị và xác định đây là nhiệm vụ trọng tâm của Đảng Đảng xác định “giáo dục và đào tạo cùng với khoa học và công nghệ là quốc sách hàng đầu, là nền tảng
và động lực thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước”2 Cùng với các chủ trương nhấn mạnh việc đổi mới nội dung và phương pháp giảng dạy, nâng cao chất lượng trong định hướng chiến lược phát triển giáo dục và đào tạo trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa, Đảng có nhiều Chỉ thị, Nghị quyết về công tác giáo dục lý luận chính trị
Nghị quyết Trung ương năm khóa IX về công tác tư tưởng, lý luận nhấn mạnh “Nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác tuyên truyền, giáo dục lý luận chính trị, tạo sự thống nhất cao hơn nữa trong Đảng, sự đồng thuận trong nhân dân… cần đổi mới mạnh mẽ chương trình, nội dung, phương pháp dạy và học lý luận, coi trọng tính chất lượng và hiệu quả.”3 Đại hội X của Đảng tiếp tục xác định:
“coi trọng bồi dưỡng cho học sinh, sinh viên khát vọng mãnh liệt xây dựng đất nước giàu mạnh, gắn liền lập nghiệp bản thân với tương lai của cộng đồng, của dân tộc, trau dồi cho học sinh, sinh viên bản lĩnh, phẩm chất và lối sống của thế hệ trẻ Việt nam hiện đại”4 Đại hội Đảng lần thứ XI đặt ra yêu cầu cụ thể việc giáo dục lý luận chính trị cần “tiếp tục đổi mới nội dung, phương pháp, nâng cao hơn nữa tính chiến đấu, tính thuyết phục, hiệu quả của công tác
tư tưởng, tuyên truyền học tập chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước… Đổi mới, nâng cao chất lượng công tác giáo dục lý luận chính trị, giáo dục công dân trong hệ thống các trường chính trị, các trường thuộc hệ thống giáo dục quốc dân”5
2 Đảng Cộng sản Việt Nam (2009), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X, Nxb
Chính trị quốc gia - Sự thật, Hà Nội, tr.94
3 Đảng Cộng sản Việt Nam (2002), Văn kiện hội nghị lần thứ năm Ban chấp hành TW
khóa IX, Nxb Chính trị quốc gia - Sự thật, Hà Nội, tr.135-136
4 Đảng Cộng sản Việt Nam (2009), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X, Nxb
Chính trị quốc gia - Sự thật, Hà Nội, tr.207
5 Đảng Cộng sản Việt Nam (2011), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Nxb
Chính trị quốc gia - Sự thật, Hà Nội, tr.256-257
Trang 3Cụ thể hóa quan điểm, chủ trương của Đảng, Nhà nước đã ban hành nhiều chính sách về giáo dục và đào tạo nói chung và về giảng dạy các môn lý luận chính trị nói riêng như: Quyết đinh số 494/QĐ-TTg ngày 24/6/2002 về đổi mới phương pháp giảng dạy, học tập các môn khoa học Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh trong các trường cao đẳng, đại học; Công văn số 2488/BGDĐT-ĐH&SĐH ngày 25/3/2008 của Bộ giáo dục và đào tạo về việc thông báo kế hoạch tổ chức giảng dạy các môn lý luận chính trị của các trường đại học, cao đẳng…
Rõ ràng, công tác giảng dạy các môn lý luận chính trị luôn nhận được sự quan tâm của Đảng và nhà nước và cũng là yêu cầu thực tiễn nhằm hình thành và phát triển nhân cách sinh viên đáp ứng cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ công bằng văn minh hiện nay
Thực hiện chủ trương của Đảng, đội ngũ cán bộ quản lý và giảng dạy các khôn lý luận chính trị đã không ngừng nỗ lực hoàn thành tốt công tác giáo dục lý luận chính trị của mình Trên thực tế, chất lượng đội ngũ không ngừng nâng cao, giảng viên lý luận chính trị có trình độ chuyên môn từ thạc sĩ trở lên tăng nhanh, nội dung, chương trình, phương pháp liên tục được đổi mới Theo đó, đa số sinh viên cho rằng chương trình các môn lý luận chính trị rất bổ ích, phù hợp (59,6)6
Tuy nhiên, hiệu quả của công tác giảng dạy các môn lý luận chính trị còn hạn chế so với yêu cầu phát triển đất nước, nội dung, chương trình còn nhiều bất cập Sự đổi mới, cải tiến liên tục kể cả việc giảm tải chương trình từ 5 học phần còn 3 học phần (những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, Đường lối cách mạng của Đảng cộng sản Việt Nam), tăng thời lượng tự học, seminar… mang lại những thay đổi tích cực bước đầu trong giảng dạy và học tập các môn lý luận chính trị; song, để đáp ứng được yêu cầu của tình hình mới thì nhất thiết cần tiếp tục đổi mới căn bản và toàn diện ở mức độ cao hơn và mang tính chiều sâu Trong đó, đồng thời với việc đổi mới phương pháp giảng dạy, thì cần thiết phải chú ý đổi mới phương pháp đánh giá kết quả học tập
6 Xem: Trần Thị Anh Đào (2010), Công tác giáo dục lý luận chính trị cho sinh viên Việt
Nam hiện nay, Chính trị Quốc gia, Hà Nội, tr.104
Trang 4Quy trình kiểm tra, đánh giá tốt sẽ tạo tác động tích cực tới quá trình dạy và học cũng như thái độ học tập của sinh viên
2 Một số giải pháp nhằm đổi mới phương pháp đánh giá kết quả học tập các môn lý luận chính trị theo tinh thần “đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục và đạo tạo” hiện nay
Xuất phát từ thực trạng giảng dạy các môn lý luận chính trị cho sinh viên thời gian qua, trên cơ sở Nghị quyết 29-NQ/TW của ban Chấp hành Trung ương khoa XI về đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa
và hội nhập quốc tế và Đề án tiếp tục đổi mới giảng dạy, học tập các môn lý luận chính trị trong hệ thống giáo dục quốc dân của Ban tuyên giáo Trung ương, chúng tôi đề xuất một số giải pháp góp phần nhằm đổi mới phương pháp đánh giá kết quả học tập các môn lý luận chính trị theo tinh thần “đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục
và đạo tạo” hiện nay như sau:
Một là, việc đánh giá kết quả học tập cần được tiến hành thường xuyên trong suốt quá trình học tập
Kiểm tra, đánh giá kết quả học tập thường xuyên là một công việc có tầm quan trọng đặc biệt, nhất là chương trình đào tạo theo học chế tín chỉ, giáo viên được quyền đánh giá 50% trọng điểm của người học trong suốt quá trình học tập trong đó bao gồm: điểm kiểm tra thường xuyên, điểm thảo luận, điểm chuyên cần…
Để thực hiện tốt thì giảng viên cần chuẩn bị hệ thống câu hỏi trắc nghiệm, trả lời ngắn, các chủ đề bài tập nhóm… do vậy, bên cạnh giáo trình của Bộ, giảng viên cần có thêm tài liệu hướng dẫn học tập môn học được triển khai cụ thể, phù hợp với đối tượng, chương trình mình phụ trách thì mới có thể chủ động kiểm tra, đánh giá kết quả thường xuyên
Hai là, cần đa dạng hóa các hình thức đánh giá đảm bảo tính hiệu quả, hiện thực
Việc kiểm tra đánh giá có thể được tiến hành bằng nhiều hình thức khác nhau cho những đối tượng sinh viên khác nhau Chẳng hạn, trong quá trình kiểm tra thường xuyên đánh giá quá trình, có thể kiểm tra bằng hình thức trắc nghiệm, trả lời ngắn, tự luận, báo cáo nhóm, tự luận, vấn đáp… thậm chí trong các bài báo cáo nhóm
Trang 5cho sinh viên chất vấn trực tiếp để được tính điểm tích lũy Giảng viên có thể quy định điểm tích lũy (điểm thưởng) cho sinh viên tích cực Thi kết thúc học phần đối với những sinh viên có điểm kiểm tra thường xuyên cao, tích cực, năng nổ trong các buổi học thì có thể chọn , khuyến khích các em làm bài tiểu luận kết thúc môn học
Với sự đa dạng về hình thức đánh giá như vậy sẽ kích thích sinh viên nâng cao năng lực tự học, tự đánh giá bằng việc chủ động thay đổi thái độ học tập từ buộc phải học sang muốn được học, muốn được khẳng định bản thân Các đánh giá thay đổi nó có vai trò lớn trong việc thay đổi phương pháp học tập
Ba là, không chỉ đánh giá về kiến thức mà còn đánh giá năng lực tự học, khả năng tư duy sáng tạo, giải quyết vấn đề và ứng dụng kiến thức vào thực tiễn
Để phát huy năng lực tự học, động viên, khuyến khích người học phát huy khả năng tư duy sáng tạo, giải quyết vấn đề và ứng dụng vào thực tiễn Muốn vậy, trong quá trình lên lớp giảng dạy, hướng dẫn sinh viên học tập, giảng viên không chỉ trao đổi thuần túy những tri thức trong sách giáo khoa, trong sách vở mà ở mỗi chương luôn có những gợi mở đồng thời đạt yêu cầu nâng cao khả năng tư duy sáng tạo, giải quyết vấn đề và ứng dụng kiến thức vào thực tiễn
Chẳng hạn, ở mỗi chương cần giới thiệu tài liệu tham khảo
mở rộng cho sinh viên, đặt ra các câu hỏi mở liên quan các vấn đề
xã hội hiện đang diễn ra, yêu cầu sinh viên đưa ra những đánh giá, nhận xét, rút ra những bài học từ thực tiễn cuộc sống cưa sinh viên, của giới trẻ, của đất nước, thế giới thậm chí, giảng viên hoàn toàn
có thể đưa ra các bài tập cá nhân, bài tập nhóm mà nội dung kết hợp các kiến thức được học với một vấn đề thực tiễn Với hình thức này tạo điều kiện bước đầu cho các em thích ứng với việc phân tích sâu vấn đề, làm quen với nghiên cứu khoa học thông qua việc rèn kỹ đọc, sưu tầm tư liệu, viết, lập luận, vận dụng thực tiễn…
Chủ trương xuyên suốt của Đảng ta là xây dựng nguồn nhân lực “vừa hồng, vừa chuyên”, các môn lý luận chính trị có vai trò đặc biệt quan trọng trong giáo dục lý tưởng cách mạng Để đáp ứng yêu cầu đó, cùng với việc đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục và đào tạo nói chung, các môn lý luận chính trị cũng cần đổi mới toàn diện
Trang 6phương pháp giảng dạy theo hướng tích cực, phát huy năng lực người học Vì vậy, việc đổi mới việc đánh giá kết quả học tập là cần thiết Đánh giá kết quả học tập của sinh viên trong học tập các môn
lý luận chính trị cần phải mang theo mục tiêu mang tính nhân văn,
vì sự tiến bộ của người học, đáp ứng yêu cầu chất lượng chứ không đơn thuần là điểm số Việc đánh giá cần được tiến hành thường xuyên với nhiều hình thức đánh giá, kết hợp phương pháp đánh giá truyền thống với hiện đại, chuyển từ tập trung vào kiến thức có sẵn sang phát huy năng lực tư duy của sinh viên Thiết nghĩ, nếu việc đổi mới nội dung, phương pháp ngay từ đầu kết hợp với việc đổi mới cách đánh giá thì công tác giảng dạy các môn lý luận chính trị ở các trường đại học, cao đẳng sẽ sớm đạt được mục tiêu đổi mới căn bản và toàn diện đáp ứng những yêu cầu mới của đất nước./