giao an on tap he

Dïng nh÷ng tõ vèn chØ hµnh ®éng cña ngêi ®Ó chØ hµnh ®éng cña vËt... HS lµm theo yªu cÇu.[r]

- Nắm đợc cốt truyện, nhân vật và t tởng của truyện: Qua câu chuyện buổi học tiếng

Pháp cuối cùng ở vùng An-dát, truyện đã thể hiện lòng yêu nớc trong một biểu hiện

cụ thể là tình yêu tiếng nói của dân tộc, nắm đợc tác dụng của phơng thức kể chuyện từngôi thứ nhất và nghệ thuật thể hiện tâm lý nhân vật qua ngôn ngữ, cử chỉ, ngoại hình, hành

- HS học bài cũ , soạn bài mới

C/ tiến trình bài dạy:

I.ổ n định lớp :

II Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra 15 phút

* Đề bài

Phần I: Trắc nghiệm (3 điểm)

Em hãy khoanh tròn vào chữ cái đầu phơng án đúng nhất trong các câu sau:

1/ Dợng Hơng Th là đối tợng đợc tập trung miêu tả trong đoạn trích Vợt thác.

D Tuyển tập Võ Quảng

3/ Vị trí quan sát để miêu tả cuộc vợt thác của tác giả ở đâu?

A.Trên bờ sông

B.Trên một con thuyền đi sau dợng Hơng Th

C Trên cùng con thuyền với dợng Hơng Th

D Trên một dãy núi cao ven dòng sông

4/ Nhận xét nào nêu đúng đặc sắc trong nghệ thuật miêu tả của đoạn trích Vợt

thác?

A Làm rõ cảnh thiên nhiên trải dọc theo hai bờ sông

B Khái quát đợc sự dữ dằn và êm dịu của dòng sông

C Làm nổi bật hình ảnh con ngời trong t thế lao động.

D Phối hợp tả cảnh thiên nhiên với hoạt động của con ngời

5/ Điểm giống nhau giữa hai đoạn trích Vợt thác và Sông nớc Cà Mau là gì?

A.Tả cảnh sông nớc

B.Tả cảnh quan vùng cực Nam của Tổ quốc

C Tả cảnh sông nớc miền Trung

D Tả sự oai phong mạnh mẽ của con ngời

6/ Chi tiết nào không miêu tả ngoại hình của dợng Hơng Th khi vợt thác ?

Chỉ ra hai hình ảnh so sánh về dợng Hơng Th trong văn bản Vợt thác và cho

biết qua hai hình ảnh này, nhân vật dợng Hơng Th là ngời nh thế nào?

2/ Câu 2 (4 điểm)

Viết một đoạn văn (khoảng 3- 4 câu) trình bày cảm nhận của em về vùng Cà

mau qua bài Sông nớc Cà Mau đã học ?

- Đảm bảo nội dung đoạn văn

+ Cảnh quan thiên nhiên vùng sông nớc Cà Mau, mảnh đất tận cùng phía Nam

*Kết quả:

Lớp Điểm 8,9,10 7 5, 6 3, 46A

6B6C

III.Bài mới:

Tình yêu thiên nhiên, yêu con ngời VN chính là những biểu hiện cụ thể của tình yêu đất nớc VN Còn nhà văn Pháp An-phông-xơ Đô-đê biểu hiện tình yêu

đất nớc của mình nh thế nào Các em cùng đến với bài học hôm nay.

(Lu ý học sinh cách viết từ phiên âm)

III.Bài mới:

TG

5'

20’

Hoạt động của thầy

I Giới thiệu chung:

- Tập truyện ngắn nổi tiếng:

"Chuyện ngày thứ hai"

"Những bức th gửi từ cối xay gió

+ Thuộc từ loại nào ?

+ Giải nghĩa bằng cách nào ?

2 Bố cục, tóm tắt văn bản:

? Xác định các sự việc chính trong

truyện ? Nhận xét ý kiến của bạn ?

? Dựa vào các sự việc chính, nêu bố

cục của truyện ?

? Theo dõi vào diễn biến các sự việc

Trong truyện ngắn "Bức tranh ",

Tạ Duy Anh đã miêu tả nhân vật

ng-ời anh qua diễn biến tâm trạng ở

- P 1: Từ đầu đến " mà vắng mặt con": Hình ảnh Ph trớc buổi học.

- P 2: Tiếp đến " nhớ mãi buổi học cuối cùng này": Diễn biến buổi học

- Ngôi thứ nhất qua lời nhân vật Ph

- Tạo sự thoải mái khi tiếp nhận vì ngời

đã chứng kiến, tham gia diễn biến câuchuyện từ đầu đến cuối kể lại; góp phầnthuận lợi trong việc bộc lộ tâm trạngcủa nhân vật là ngời kể chuyện

- Có thể phân tích văn bản tự sự theo bốcục hoặc theo diễn biến tâm trạng củanhân vật Với truyện này, chúng ta chọncách phân tích theo diễn biến tâm trạngnhân vật

a, Nhân vật Phrăng:

? Vậy, diễn biến tâm trạng của

Phrăng trải qua những thời điểm

tiếp tục nhận thấy những điều khác

lạ nào ở trờng, trong lớp học ?

? Em có nhận xét gì về cách xây

dựng các chi tiết này ?

? Điều đó khiến Phrăng có cảm giác

gì ?

(Và chi tiết khiến cho Phrăng ngạc

nhiên hơn cả là sự xuất hiện của dân

làng trong lớp học Hình ảnh cụ

Hôde từng là xã trởng, hình ảnh bác

phát th - họ là những ngời đã biết

chữ Vậy tại sao họ lại có mặt ở đây

Bao nhiêu là thắc mắc, băn khoăn.)

Vậy chúng ta cùng theo dõi tiếp

trang 51.

- Đọc lại câu nói của thầy Hamen.

? Thầy giáo đã nói điều gì ?

- Tìm các chi tiết thể hiện suy nghĩ,

thái độ, hành động của Phrăng sau

khi nghe thầy nói: "Hôm nay là bài

học Pháp văn cuối cùng của các

con".

- Giáo viên phát phiếu học tập, nêu

nhiệm vụ cụ thể của từng nhóm

đang xảy ra - vùng An-dát đã rơi vào tayquân Phổ)

- Thu phiếu và nêu những chi tiết

câu, dấu câu nào ?

(Dờng nh nỗi ân hận đang vò xé

tâm can cậu bé, khiến những câu

văn nh bị hụt hẫng, bị cắt vụn ra với

những dấu cảm, dấu chấm lửng; các

câu tự sự, miêu tả, biểu cảm đan

xen; kết hợp lời đối thoại với lời độc

thoại Chứng tỏ cậu bé đang xúc

động vô cùng

? Có ý kiến cho rằng: Sự xúc động

của Ph có lẽ tập trung khá rõ ở lời

tự nhủ của cậu bé: "Liệu ngời ta có

bắt cả những chú chim bồ câu

cũng phải hót bằng tiếng Đức

không nhỉ ?".

? Em có đồng ý không ? Vì sao ?

GV giảng : Nh vậy, tình yêu đất

n-ớc trong một biểu hiện cụ thể là tình

yêu tiếng mẹ đẻ đã đợc thể hiện rõ

qua nhận thức của Ph Và đó cũng

chính là nhận thức của những ngời

dân vùng An-dát yêu tiếng Pháp,

yêu nớc Pháp của mình Và có lẽ

tình cảm yêu nớc ấy luôn tiềm ẩn

trong tâm hồn mỗi con ngời ở mỗi

Và xúc động cứ dâng trào trong thi

sỹ Lu Quang Vũ khi ông viết về

tiếng Việt của mình:

" Ôi tiếng Việt suốt đời tôi mắc nợ.

Quên nổi mình quên áo mặc cơm

ăn

Trời xanh quá môi tôi hồi hộp quá

Tiếng Việt ơi, tiếng Việt ân tình !"

- Tội nghiệp thầy !

- Lúng túng, đứng đung đa, lòng rầu rĩ,không dám ngẩng đầu lên vì không đọc

- Tự nhủ khi khi nghe tiếng bồ câu gù

=> Dấu chấm lửng; các câu tự sự, miêutả, biểu cảm đan xen -> Biến đổi tâm

bị tớc đi cái quyền tối thiểu ấy Chiếntranh thật tàn bạo ! Lời tự nhủ của cậu

bé nh thể hiện đợc nỗi xót xa, đau đớncủa những ngời dân khi đất nớc mất

-> Yêu thầy, biết ơn thầy, yêu tiếngPháp - Đó chính là biểu hiện của lòngyêu nớc

rất yêu môn Văn, nghĩa là yêu tiếng

đan xen; xây dựng hình ảnh so sánh đặcsắc

- Miêu tả ngời qua diễn biến tâmtrạng

- Hồn nhiên, chân thật, yêu thầy, yêutiếng Pháp

*HS nêu

IV Củng cố: (4 )’

? Theo em, nhân vật chính trong truyện Buổi học cuối cùng là ai?

? ý nghĩ, tâm trạng của chú bé Phrăng diễn biến nh thế nào trong truyện Buổi học cuối cùng?

V Hớng dẫn: (1 )’

- Về nhà học bài, kể diễn cảm truyện Buổi học cuối cùng.

- Tìm hiểu tiếp truyện, giờ sau học tiếp

- Nắm đợc cốt truyện, nhân vật và t tởng của truyện: Qua câu chuyện buổi học tiếng

Pháp cuối cùng ở vùng An-dát, truyện đã thể hiện lòng yêu nớc trong một biểu hiện

cụ thể là tình yêu tiếng nói của dân tộc, nắm đợc tác dụng của phơng thức kể chuyện từngôi thứ nhất và nghệ thuật thể hiện tâm lý nhân vật qua ngôn ngữ, cử chỉ, ngoại hình, hành

- HS học bài cũ , soạn bài mới

C/ tiến trình bài dạy:

I.ổ n định lớp : (1')

II Kiểm tra bài cũ: (4 )’

? Nêu và phân tích nhân vật Phrăng trong văn bản Buổi học cuối cùng?

III Bài mới:

30’ 4/ Phân tích (tiếp)

? Trong buổi học cuối cùng, nhân

vật thầy giáo Hamen đã đợc miêu tả

- Những lời nói về việc học

tiếng Pháp, ý nghĩa của nó

- Hành động, cử chỉ lúc buổi

học kết thúc

? Các chi tiết miêu tả thầy Ha-men

gợi cho em hình dung về một ngời

thầy nh thế nào?

? Những nhân vật khác trong truyện

đợc thể hiện qua những chi tiết nào?

Những chi tiết ấy biểu hiện tình cảm

gì của họ với tiêng nói dân tộc?

GV cho HS khá giỏi trả lời câu hỏi 7

tiếng nói đợc sử dụng rộng rãi hàng

ngày, đợc giữ gìn, phát triển để ngày

rơ-đanh-=> Chứng tỏ ý nghĩa hệ trọng của buổi họccuối cùng

+ Thái độ đối với học sinh: Lời lẽ dịu dàngnhắc nhở nhng không quở mắng; kiên nhẫngiảng bài nh muốn truyền hết mọi hiểu biếtcủa mình cho học trò

+ Nói về việc học tiếng Pháp: Hãy yêu quý,giữ gìn và trau dồi cho mình ngôn ngữ dântộc vì đó là tài sản quý báu, là chìa khoá để

mở ngục tù khi một dân tộc rơi vào vùng nôlệ

=> Những lời nói sâu sắc, tha thiết, biểu lộtình cảm yêu nớc sâu đậm và lòng tự hào vềtiếng nói của mình

+ H/đ, cử chỉ lúc buổi học kết thúc: Dằn

mạnh viên phấn, viết thật to; "Nớc Pháp

muôn năm"; mặt tái nhợt, giọng nghẹn

- Các em nhỏ: chăm chú, im phăng phắc,cặm cụi vạch những nét sổ với một tấmlòng, một ý thức

=> Hình ảnh cảm động, thể hiện tình cảmthiêng liêng và trân trọng của ngời dân đốivới việc học tiếng dân tộc của mình

d,

ý nghĩa t t ởng và những đặc sắc nghệ thuật của truyện:

- Câu nói "Khi một dân tộc " nêu bật giátrị thiêng liêng và sức mạnh to lớn của tiếngnói dân tộc trong cuộc đấu tranh giành độclập, tự do Tiếng nói của mỗi dân tộc đợchình thành và vun đắp bằng sự sáng tạo củabiết bao thế hệ qua hàng ngàn năm, đó làthứ tài sản tinh thần vô cùng quý báu củamỗi dân tộc Vì vậy khi bị kẻ xâm lợc đồnghoá về ngôn ngữ, tiếng nói dân tộc mình bịmai một thì dân tộc ấy khó có thể giành lại

đợc độc lập, thậm chí rơi vào nguy cơ bịdiệt vong

- Phải biết yêu quý, giữ gìn và học tập đểnắm vững tiếng nói của dân tộc mình

- Kể chuyện bằng ngôi thứ nhất qua lời

? Viết đoạn văn miêu tả hình ảnh

thầy Ha-men hoặc chú bé Phrăng

trong buổi học cuối cùng bằng tiếng

Pháp?

nhân vật chính

- Miêu tả nhân vật qua ý nghĩ, tâm trạng vàqua ngoại hình, cử chỉ, lời nói, hành động

- Ngôn ngữ tự nhiên, giọng kể chân thành,xúc động; sử dụng nhiều câu cảm, từ biểucảm, phép so sánh, lời nói hình ảnh mang ýnghĩa ẩn dụ

HS đọc ghi nhớ SGK

HS làm theo yêu cầu

IV Củng cố: (4 )’

? Kể tóm tắt lại truyện Buổi học cuối cùng?

? Em cảm nhận đợc từ truyện Buổi học cuối cùng những ý nghĩa sâu sắc nào?

V H ớng dẫn : (1 )’

- Về nhà học kĩ bài

- Hoàn thành viết đoạn văn

- Tìm đọc bài thơ "Tiếng Việt" của Lu Quang Vũ.

- Nắm đợc khái niệm nhân hoá, các kiểu nhân hoá

- Nắm đợc tác dụng chính của nhân hoá

- Biết dùng các kiểu nhân hoá trong bài viết của mình

B/ Chuẩn bị:

- GV soạn giáo án

- HS học bài cũ, xem trớc bài mới

C/ tiến trình bài dạy:

I ổ n định lớp :

II Kiểm tra bài cũ: (5 )’

? Thế nào là so sánh, nêu các kiểu so sánh ? Cho ví dụ ?

? Nhận biết và nêu tác dụng của phép so sánh trong bài tập 3 (tr 43)

III Bài mới:

Giáo viên cho câu văn:

Những hàng cây đu đa nh vẫy gọi chúng em tới gần hơn nữa !(H/s có thể phát hiện: phép so sánh (vì có dùng từ "nh") -> G/v chuyển ý :

nhân hoá.

gọi, tả con ngời lại đợc TKĐ dùng để gọi, tả

sự vật Đó là tác giả đã nhân hoá các SV "trời,

cây mía, kiến"

? Em hiểu thế nào là nhân hoá ?

Nh vậy cách diễn đạt 1 có sử dụng phép

nhân hoá đã có tác dụng rõ rệt Vậy em có

thể khái quát tác dụng của phép nhân hoá ?

-> Giới thiệu các ví dụ tiếp theo

- Cho HS xác định phép nhân hoá trong

các ví dụ SGK

- GV đa ra 3 kiểu nhân hoá

- HS gạch nối VD với kiểu nhân hoá

- Nhắc lại các kiểu nhân hoá ?

-> Nhân hoá là gọi, tả sự vật bằngnhững từ ngữ vốn gọi, tả con ngời

(Giải nghĩa: "nhân hoá".)

- Cách 2:

Mang tính chất miêu tả, tờng thuật sựvật một cách thông thờng

- Cách 1: Dùng phép nhân hoá giúpcho ngời đọc nh thấy ngay trớc mắtquang cảnh sự vật trớc một trận ma ràodữ dội Đặt bài thơ vào khung cảnhsáng tác những năm kháng chiếnchống Mỹ ác liệt, chúng ta còn nhậnthấy

-> Nhân hoá làm cho thế giới

? Nhận xét cách diễn đạt của 2 cách viết:

? Nên chọn cách viết nào cho văn biểu

h/s cách viết hoa những danh từ riêng là từ

chỉ SV nói chung nhng đã đợc nhân hoá

trở thành các nhân vật

3.Bài tập 4:

- Xác định phép nhân hoá (xác định sự vật

- từ ngữ gọi, tả)

- Mỗi phép nhân hoá đợc tạo ra bằng cách

nào ? (Kiểu nhân hoá)

- Tác dụng của phép nhân hóa trong mỗi ví

dụ

GV bổ sung: Dùng nhân hoá còn để bộc lộ

tâm tình, tâm sự của con ngời (a)

=> Dùng từ ngữ để nhân hoá phải phù hợp

với đối tợng: Lão diều hâu (độc ác) mà

không dùng: Anh diều hâu.

Bài tập 1

- Phép nhân hoá

Tàu: mẹ, con

Xe: anh, em, tíu tít -> Bận rộn, đông vui.

- Tác dụng: Làm cho quang cảnh bến cảng đợc miêu tả sống động hơn; ngời

đọc dễ hình dung đợc cảnh nhộn nhịp, bận rộn của các phơng tiện có trên cảng

Bài tập 2

So sánh hai đoạn văn để tìm ra sự khác nhau (HS làm)

-> Đoạn 1 sử dụng nhiều phép nhân hoá, nhờ vậy mà sinh động và gợi cảmhơn

để chỉ hoạt động, tính chất của vật

- họ (cò, sếu, vạc, le ), anh (cò) : dùng

từ ngữ vốn gọi ngời để gọi vậtc) (chòm cổ thụ) dáng mãnh liệt, đứngtrầm ngâm, lặng nhìn; (thuyền) vùngvằng: dùng từ ngữ vốn chỉ hoạt động,tính chất của ngời để chỉ hoạt động,tính chất của vật

+ quay đầu chạy -> hiện tợng chuyểnnghĩa của từ, không phải biện pháp tutừ

d) (cây) bị thơng; thân mình; vết

th-ơng; cục máu: dùng từ ngữ vốn chỉhoạt động, tính chất, bộ phận của ngời

5.Bài tập 5:

Viết đoạn văn có nhân hoá

để chỉ hoạt động, tính chất của vật

HS tự nêu tác dụng của mỗi phép nhânhoá

(HS làm theo yêu cầu)

IV Củng cố: (4 )’

? Thế nào là phép nhân hoá, cho ví dụ?

? Nêu các kiểu nhân hoá thờng gặp? Lấy ví dụ về một kiểu nhân hoá?

- Nắm đợc cách tả ngời và bố cục, hình thức một đoạn, một bài văn tả ngời

- Luyện tập kỹ năng quan sát và lựa chọn, trình bày những điều quan sát, lựa chọn

đ-ợc theo thứ tự hợp lý

- Giáo dục ý thức học tập, có tình cảm với đối tợng miêu tả

B/ Chuẩn bị:

- GV soạn giáo án

- HS học bài cũ, xem trớc bài

C/ tiến trình bài dạy:

I.

ổ n định lớp:

II Kiểm tra bài cũ: (5 )’

? Những điều cần lu ý về phơng pháp tả cảnh ?

? Trình bày đoạn văn tả cảnh của mình ?

III Bài mới:

20’ I ph ơng pháp viết một đoạn

văn, bài văn tả ng ời:

1 Ví dụ: SGK tr 59, 60

2 Nhận xét:

- G/v giao nhiệm vụ cho các nhóm

tìm hiểu các đoạn, báo cáo kết quả

+ Đoạn 1: Tả Dợng Hơng Th đang chèothuyền vợt thác - nh một pho tợng đồng

đúc, các bắp thịt cuồn cuộn

-> Đoạn a tả ngời gắn với công việc

thảo luận

? Mỗi đoạn văn đó tả ai ?

? Ngời đó có đặc điểm gì nổi bật ?

? Điều nổi bật đó đợc thể hiện ở

những từ ngữ, hình ảnh nào ?

? Đoạn nào tập trung khắc hoạ chân

dung nhân vật, đoạn nào tả ngời gắn

với công việc ?

? Yêu cầu lựa chọn chi tiết và hình

ảnh ở mỗi đoạn nh thế nào ?

(Trên bảng giáo viên ghi cột ngang:

Đoạn

văn

Tả ai Từ

ngữ,chitiếttả

Cáchtả

Yêucầu

? Ví dụ 3 đợc coi nh là một bài văn

tả ngời hoàn chỉnh Xác dịnh bố cục

- Nếu tả đối tợng trong khi làm việc

hoặc tả chân dung thì sẽ lựa chọn

các chi tiết trong đó cho phù hợp)

2.Bài tập 2:

- Lập dàn ý cơ bản cho bài văn miêu

tả một trong ba đối tợng ở bài tập 1

Chọn đối tợng 3: Cô giáo đang say

sa giảng bài

Chia các nhóm chuẩn bị các phần:

MB, TB, KB

+ Đoạn 2: Tả chân dung Cai Tứ, là ngời

đàn ông gian hùng: thấp gầy, tuổi độ,cặp lông mày

-> Đoạn 2 đặc tả ngời, tập trung khắchoạ chân dung nhân vật: tả vóc dáng, độtuổi, mặt

+ Đoạn 3: Tả 2 đô vật tài mạnh là Quắm

Đen và Quản Ngữ:

-> Đoạn c tả ngời gắn với hoạt động:(đang làm gì ? t thế ra sao, chân tay, mặtmũi khi làm việc nh thế nào ?)

- HS nêu : (xác định đối tợng cần tả,quan sát lựa chọn các chi tiết tiêu biểu )

- HS xác định bố cục và nêu nhiệm vụtừng phần

Da nhăn nheo,

+ Cô giáo say sa giảng bài:

Tiếng nói, nhịp chân bớc,

HS làm theo yêu cầu

HS điền lần lợt : đồng tụ và tợng hai ông

? Trình bày phơng pháp viết đoạn văn tả ngời?

? Bố cục bài văn tả ngời thờng gồm mấy phần? Nêu nhiệm vụ từng phần?

- Nắm đợc những đặc sắc nghệ thuật của bài thơ: Kết hợp miêu tả, kể chuyện vớibiểu hiện cảm xúc, tâm trạng; những chi tiết giản dị, tự nhiên mà giàu sức truyền cảm,thể thơ 5 chữ thích hợp với bài thơ có yếu tố kể chuyện

B/ Chuẩn bị:

- GV soạn giáo án

- HS học bài cũ, xem trớc bài mới

c/ tiến trình bài dạy:

I.

ổ n định lớp :

II Kiểm tra bài cũ: (5 )’

1) Truyện "Bức tranh của em gái tôi", "Buổi học cuối cùng" và "Bài học đờng

đời đầu tiên" có đặc điểm chung gì về cách kể chuyện ?

A Kể theo thứ tự thời gian

B Ngôi kể thứ nhất

C Các phép so sánh, nhân hoá, ẩn dụ đợc sử dụng rộng rãi

D Kể không theo thứ tự thời gian

2) Trình bày đoạn văn nêu cảm nhận của em về hình tợng nhân vật Phrăng hoặc thầy Hamen trong " Buổi học cuối cùng "?

III Bài mới:

5’

30’

I giới thiệu chung:

? Nêu những nét cơ bản về tác giả Minh

- Đọc nhịp chậm, giọng thấp ở đoạn

đầu và nhịp nhanh hơn, giọng lên cao

hơn một chút ở đoạn sau Khổ thơ cuối

? Trong câu chuyện có những nhân vật

nào ? Theo em, ai là nhân vật trung tâm

?

(Nhân vật trung tâm là Bác Hồ đợc hiện

lên qua cái nhìn và tâm trạng của anh

chiến sĩ, qua cả những lời đối thoại

giữa 2 ngời)

Nh vậy, tất cả những lời tả, kể về Bác

đều từ điểm nhìn và tâm trạng anh đội

viên - ngời vừa chứng kiến vừa tham

gia vào câu chuyện =>

1 Tác giả:

- (1927), quê Nghệ An, tên thật làNguyễn Thái

- Địa điểm: trong một mái lều tranhxơ xác, nơi trú tạm của bộ đội trong

đêm

- Có hai nhân vật : Bác Hồ và anh

đội viên (chiến sĩ)

HS nêu

? Tác dụng: Làm cho hình tợng Bác

hiện ra một cách tự nhiên, có tính

khách quan lại đợc đặt trong m/q/h gần

gũi, ấm áp với ngời chiến sĩ

? Theo dõi lời kể của anh đội viên,

chúng ta nhận thấy có những chặng (t)

nào ?

(Chúng ta sẽ phân tích bài thơ theo diễn

biến tâm trạng của anh đội viên và Bác

(Nếu bài thơ là một câu chuyện thì cách

mở đầu này đã tạo lên đợc một tình

huống cho câu chuyện Sự băn khoăn

thắc mắc đã xuất hiện ngay trong tâm

trạng nhân vật - ngời kể và cũng là băn

khoăn của ngời đọc)

? Trong sự ngạc nhiên, băn khoăn ấy, anh

đội viên đã cảm nhận và miêu tả Bác qua

của dân tộc hiện lên qua những nét bút

thật giản dị, gần gũi mà thật thiêng

liêng Bác ngồi lặng im suy nghĩ Rồi

Ngời ân cần, nhẹ nhàng nâng niu, chăm

sóc giấc ngủ của các anh đội viên

? Sự chăm sóc ấy, dờng nh càng có ý

nghĩa hơn trong hoàn cảnh thời điểm

hiện tại Đó là những hoàn cảnh nào ?

? Nhận xét của em về cách dùng từ ?

? Dùng những từ láy đó đã gợi lên trong

em hình ảnh thiên nhiên và quang cảnh

- "Đêm nay Bác không ngủ "

=> ngạc nhiên, băn khoăn, chămchú ngắm Bác, dõi theo cử chỉ,hành động của Bác

=> Anh đội viên thơng yêu, cảmphục trớc tấm lòng của Bác

"Trời thì ma lâm thâm Mái lều tranh xơ xác"

? Câu thơ đã sử dụng biện pháp nghệ

thuật gì ?

? Hình ảnh so sánh đó giúp em hiểu gì

về hình ảnh Bác trong tâm trạng của

anh đội viên ?

(Thực mộng đan cài, lòng yêu thơng

hoà với niềm tôn kính, xúc động đan

chen với choáng ngợp Đó là tâm trạng

của anh đội viên khi đợc ở bên Bác,

đón nhận tình thơng của Bác Hình ảnh

thơ là một sự so sánh đẹp Ngọn lửa của

tình thơng Bác Hồ còn ấm hơn cả ngọn

lửa hồng.)

- Ngọn lửa ấy đã sởi ấm và toả sáng

lòng anh đội viên, thức dậy trong anh

giả đã giúp ngời đọc hiểu đợc tình cảm

gì của anh đội viên ?

GV chốt ý phân tích

=> Hình ảnh so sánh, từ láy gợihình

-> Hình ảnh Bác trong tâm trạngmơ màng của anh đội viên giống

nh hình ảnh thiêng liêng, thần tiên,

=> Tâm trạng bồn chồn, lo lắng Đó

là tình cảm kính yêu của ngời con

đối với ngời cha, là trách nhiệm củamột chiến sỹ đối với lãnh tụ

IV Củng cố : (4 )’

? Bài thơ Đêm nay Bác không ngủ đợc sáng tác trong hoàn cảnh, thời gian nào ?

? Anh đội viên đã có tình cảm nh thế nào với Bác trong lần đầu thức dậy?

- Nắm đợc những đặc sắc nghệ thuật của bài thơ: Kết hợp miêu tả, kể chuyện vớibiểu hiện cảm xúc, tâm trạng; những chi tiết giản dị, tự nhiên mà giàu sức truyền cảm,thể thơ 5 chữ thích hợp với bài thơ có yếu tố kể chuyện

- Giáo dục HS lòng kính yêu và biết ơn Bác Hồ.

B/ Chuẩn bị:

- GV soạn giáo án

- HS học bài cũ, chuẩn bị tiếp bài

c/ tiến trình bài dạy:

I.

ổ n định lớp :

II Kiểm tra bài cũ: (5 )’

? Kể lại lần thứ nhất anh đội viên thức dậy nhìn thấy Bác không ngủ? Phân tích tình cảm của anh đội viên với Bác trong lần thức dậy này?

III Bài mới:

30’ 3 Phân tích (tiếp)

? Có ý kiến cho rằng:" Câu chuyện

đợc đa tới điểm đỉnh khi lần thứ ba

anh đội viên thức dậy Vậy

- Lần thức dậy thứ nhất rồi đến lần

thức dậy thứ ba Vì sao, trong bài

giấc thứ nhất để nhận xét về diễn

biến tâm trạng của anh đội viên ?

? Đó cũng là lúc chân dung Bác đợc

anh đội viên vẽ thêm những nét mới

Đó là những nét vẽ nào ?

? Tác giả đã sử dụng nghệ thuật gì ?

Qua đó ngợi ca điều gì ?

(Rõ ràng Bác đang ở trong một tâm

chu đáo của Bác đối với chiến sĩ,

đồng bào, anh đội viên nh thấy mình

lớn lên trong ánh sáng đạo đức cao

đẹp của Bác, cảm nhận hạnh phúc

đ-(Thảo luận trong bàn).

b, Anh đội viên thức dậy lần thứ ba:

- "Bác vẫn ngồi đinh ninh Chòm râu im phăng phắc"

=> Hình ảnh ẩn dụ => Ngợi ca hình

ảnh của Bác trong lòng quân dân ViệtNam

- "Bác thơng đoàn dân công "

" Càng thơng càng nóng ruột Mong trời sáng mau mau."

=> Sung sớng mênh mông => Hiểu

đ-ợc lòng Bác, hiểu đđ-ợc tình thơng giản

dị mà mênh mông của Bác

? Theo em, điều gì đã khiến anh đội

viên có quyết định nh vậy ?

(Bởi vì nói nh nhà thơ Tố Hữu:

"Ta bên Ngời

Ta bỗng lớn "

? Với sự lớn lên đó, anh đội viên đã

lý giải nguyên nhân không ngủ của

giúp em hiểu gì về nội dung bài thơ ?

GV nhận mạnh ghi nhớ, giáo dục HS

"Vì một lẽ thờng tình Bác là Hồ Chí Minh."

=> Việc Bác không ngủ vì lo cho dâncho nớc là một lẽ thờng tình của cuộc

đời Bác, vì Bác là Hồ Chi Minh, là lãnh

tụ của dân tộc ta, ngời Cha thân yêucủa quân đội ta; Cuộc đời ngời là "vì n-

ớc vì non" Vẻ đẹp trong phẩm chất

đạo đức của Ngời là sự hài hoà giữa vĩ

đại và giản dị, càng vĩ đại càng giản dị

và chính sự giản dị làm nên sự vĩ đại

* NT:- Thể thơ 5 chữ, gieo vần liền,ngắt nhịp 3/2 hoặc 2/3, thơ trữ tình cóyếu tố tự sự, miêu tả, biểu cảm

- Sử dụng nhiều từ láy gợi tả, biện phápnghệ thuật so sánh đặc sắc

- Hình ảnh ẩn dụ gợi liên tởng

* ND: => Tấm lòng yêu thơng sâu sắccủa Bác đối với bộ đội, nhân dân vàniềm kính yêu, cảm phục của ngờichiến sĩ đối với Bác

* Đọc ghi nhớ:

HS làm theo yêu cầu

IV Củng cố: (4 )’

GV treo bảng phụ ghi bài tập trắc nghiệm

1) Bài thơ Đêm nay bác không ngủ dùng phơng thức biểu đạt gì ?

3) ý nghĩa của 3 câu thơ kết bài Đêm nay bác không ngủ là gì ?

A Đêm nay chỉ là một trong rất nhiều đêm không ngủ của Bác

B Cả cuộc đời Bác dành chọn cho dân cho nớc

C Đó chính là lẽ sống "Nâng niu tất cả, chỉ quên mình" của Bác

D Cả ba ý trên

V H ớng dẫn : (1 )’

- Về nhà học thuộc lòng bài thơ (5 khổ thơ đầu)

- Hiểu nội dung ý nghĩa của bài thơ

- Từ những cảm nhận của anh đội viên về Bác, viết đoạn văn miêu tả hình ảnh BácHồ

- Ôn các văn bản đã học từ học kì II để tiết 97 kiểm tra 45 phút

- Nắm đợc khái niệm ẩn dụ, các kiểu ẩn dụ

- Hiểu và nhớ đợc các tác dụng của ẩn dụ Biết phân tích ý nghĩa cũng nh tác dụng của ẩn dụ trong thực tế sử dụng tiếng Việt, bớc đầu có kỹ năng tự tạo ra một số ẩn dụ

- Giáo dục HS có ý thức tìm hiểu và sử dụng ẩn dụ

B/ Chuẩn bị:

GV soạn giáo án

HS học bài cũ, xem trớc bài mới

C/ tiến trình bài dạy:

I ổn định lớp:

II Kiểm tra bài cũ: (5 )’

- Bài tập trắc nghiệm

1) Phép nhân hoá trong câu ca dao sau đợc tạo ra bằng cách nào:

Vì mây cho núi lên trời Vì chng gió thổi hoa cời với trăng.

A Dùng những từ vốn gọi ngời để gọi vật

B Dùng những từ vốn chỉ hành động của ngời để chỉ hành động của vật

C Trò chuyện, xng hô với vật nh với ngời

2) Hình ảnh nào sau đây không phải là hình ảnh nhân hoá:

A "Tôi đa tay ôm nớc vào lòng

TG Hoạt động của thầy Hoạt động của trò

? Vậy em hiểu ẩn dụ là gì ?

? Dùng hình ảnh ẩn dụ "Ngời Cha" có

? Thắp và lửa hồng trong câu thơ chỉ cái

gì? Vì sao lại có thể so sánh nh vậy?

? Giòn tan là đặc điểm của cái gì? Giòn

tan đợc cảm nhận bằng giác quan nào?

? Nắng có dùng vị giác để cảm nhận

không?

GV: Sử dụng từ giòn tan để nói nắng là

sự chuyển đổi cảm giác

? Nối hình ảnh ẩn dụ với tên gọi các

- Tác dụng của việc sử dụng hình ảnh ẩn

dụ trong mỗi ví dụ

- Giống phép so sánh: Đa ra đốichiêú sự vật có nét tơng đồng

Bài tập 2:

a) ăn, quả-> hởng thụ thành quả

định); bến-> ngời ở lại (cố định) pcd) Mặt Trời-> chỉ Bác Hồ (P/c)

Bài tập 3:

a) mùi hồi chín chảy b) ánh nắng chảy.

c) Tiếng rơi mỏng.

d) Cơn ma rào ớt tiếng cời.

HS làm theo yêu cầu

IV Củng cố: (4 )’

1/ ẩn dụ là gì? Cho ví dụ?

2/ Nêu các kiểu ẩn dụ? Lấy ví dụ về một kiểu ẩn dụ?

- Nắm đợc cách trình bày miệng một đoạn, một bài văn miêu tả

- Luyện tập kỹ năng trình bày miệng những điều đã quan sát đợc theo một thứ tự hợplý

- Giáo dục tính mạnh bạo, năng động cho HS

B Chuẩn bị:

- GV soạn giáo án

- HS: chuẩn bị theo các bài tập SGK/ trang 71

C.tiến trình bài dạy:

I

ổ n định lớp:

II Kiểm tra bài cũ: (3 )’

- Kiểm tra phần chuẩn bị ở nhà của học sinh

III Bài mới:

12’ I Chuẩn bị :

? Kể lại diễn biến của bớc tự kiểm tra

vào giờ truy bài buổi học hôm nay? ý

nghĩa của việc trình bày miệng (luyện

nói)

HS kể miệng, nhận xét

? Yêu cầu của giờ luyện nói:

(GV nhắc lại những ý cơ bản)

GV giao nhiệm vụ cho các nhóm

chuẩn bị các bài tập 1, 2, 3 Sau đó

đại diện nhóm trình bày miệng kết

quả thảo luận

II Luyện nói:

1/Bài tập 1:

* Quang cảnh lớp học trong buổi học

cuối cùng

? Giờ học gì ?

? Thầy Ha-men làm gì ? (Chuẩn bị

những tờ mẫu mới tinh )

(Có thể tả thêm đôi nét về trang phục

và thái độ của thầy)

? HS của thầy làm gì ? (Chăm chú, im

phăng phắc )

? Không khí của trờng lớp lúc ấy ?

? Âm thanh, tiếng động nào đáng chú

ý ?

(Có thể nêu liên tởng của em từ âm

thanh, tiếng động ấy)

2/ Bài tập 2:

* Tả miệng chân dung thầy Ha-men

trong buổi học cuối cùng

* Sau khi học sinh chuẩn bị bài theo

các nhóm, GV gọi đại diện trình bày

phần chuẩn bị - nhận xét, sửa, cho

b) Thân bài: Tả hình ảnh thầy trong

giây phút xúc động:

+ Thầy đón tiếp n/t/n ?+ Khi nhận ra học trò cũ, thầy có biểuhiện gì khác thờng:

Nỗi vui mừng đột ngột hiện lên trên

g-ơng mặt, thái độ và cử chỉ của thầy.Nỗi vui mừng lắng lại trong tình thầytrò sâu nặng khi thầy cùng mẹ em ônlại kỷ niệm xa

Niềm tin tởng ánh lên trong đôi mắtkhi thầy tiễn mẹ em ra về

+ Câu nói nào của thầy làm em nhớnhất ?

c) Kết bài:

+ Phút chia tay n/t/n ?+ Hình ảnh thầy trong trái tim em

IV Củng cố: (4 )’

? Muốn nói tốt văn miêu tả em phải làm gì?

- KÕt hîp kü n¨ng lµm bµi tËp tr¾c nghiÖm vµ bµi tù luËn.

- Gi¸o dôc ý thøc nghiªm tóc lµm bµi cho HS

B ChuÈn bÞ:

Em hãy khoanh tròn vào chữ cái đầu phơng án đúng nhất trong 9 câu sau:

1/ Văn bản Bài học đờng đời đầu tiên đợc kể bằng lời của nhân vật nào?

A Chị Cốc B Ngời kể chuyện

C Dế Mèn D Dế Choắt

2/ Bài học đờng đời đầu tiên của Dế Mèn là gì ?

A Không nên bao giờ bắt nạt ngời yếu kém hơn mình để phải ân hận suốt đời

C Chúng đợc gán cho những nét tâm lí, tính cách, t duy và quan hệ nh con ngời

D Chúng là những biểu tợng của đạo đức luân lí

4/ Chi tiết nào không thể hiện sự hùng vĩ của sông nớc Cà Mau?

A Rộng hơn ngàn thớc

B Hai bên bờ mọc toàn những cây mái giầm

C Nớc ầm ầm đổ ra suốt ngày đêm nh thác

D Rừng đớc dựng lên cao ngất nh hai dãy trờng thành vô tận

5/ ở vùng Cà Mau, ngời ta gọi tên đất, tên sông theo cách nào ?

A Theo những danh từ mĩ lệ

B Theo đặc điểm riêng biệt của đất, của sông

C Theo thói quen đời sống

D Theo cách của cha ông để lại

6/ Câu văn nào sâu đây thể hiện đầy đủ nhất sự độc đáo của chợ Năm Căn?

A Chợ sầm uất, có nhiều hàng hoá, ngời mua bán đông vui nhộn nhịp

B Chợ họp trên sông, thuyền bán hàng len lỏi mọi nơi, ngời mua bán thuộc nhiềudân tộc, có thể mua mọi thứ mà không cần ra khỏi thuyền

C ánh đèn chợ rực rỡ chiếu sáng trên mặt nớc nh những phố nổi

D Đi lại mua bán bằng thuyền, có thể mua bán trao đổi mọi hàng hoá ngay trên thuyền.

7/ Dòng nào nói đúng tâm trạng thầy Ha-men trong văn bản Buổi học cuối cùng?

B Miêu tả cảnh thiên nhiên

C Miêu tả con ngời

3 Bức tranh của em gái tôi

4 Bài học đờng đời đầu tiên

a.Võ Quảng

b Đoàn Giỏi

c Tô Hoài

d Tạ Duy Anh

Phần II: Tự luận (7 điểm)

Câu 1(4 điểm): Viết một đoạn văn(5 - 6 câu) trình bày cảm nhận của em về nhân vật

Kiều Phơng trong truyện ngắn Bức tranh của em gái tôi?

Câu 2(3 điểm): Bài thơ Đêm nay Bác không ngủ của nhà thơ Minh Huệ có giá trị gì

về nghệ thuật và nội dung?

- Kiều Phơng là cô bé hồn nhiên, hiếu động, tài vẽ tranh sớm đợc khẳng định nhngkhông tự cao, tự đại (1 điểm)

- KP có một tình cảm trong sáng, nhân hậu vẽ bức tranh Anh trai tôi(1điểm)

- Tình cảm trong cuộc sống và thành công trong nghệ thuật đãgiúp cho ngời anhnhận ra những hạn chế của bản thân( 0,5 điểm)

- Hình thức đoạn văn (0,5 điểm)

Câu 2 : - Nêu đợc nghệ thuật cơ bản bài thơ Đêm nay Bác không ngủ (1,5 điểm)

- Nêu đợc nội dung cơ bản bài thơ Đêm nay Bác không ngủ (1,5 điểm)

III Bài mới:

1’ I Đề bài : Hãy viết th cho bạn ở nơi

xa tả lại thôn xóm nơi mình đang ở

Học sinh đọc lại đề

+ Bài làm đã biết sử dụng từ ngữ gợi

cảm, đã biết sử dụng các biện pháp

- Ban đầu đã biết sử dụng từ ngữ gợi

cảm để miêu tả, biết xây dựng các

hình ảnh so sánh, nhân hoá tạo sự sinh

- Một số bài cha nắm đựơc yêu cầu

của đề ( chỉ viết th, không miêu tả )

còn gợng ép, cha đạt hiệu quả nghệ

- Kiểu bài: Viết th, miêu tả cảnh

- Đối tợng miêu tả: thôn xóm nơi mình

đang ở vào một ngày cuối đông lạnh giá.

- Hiện tợng viết ẩu, viết sai chính tả

vẫn tồn tại

- Vẫn còn lỗi câu

* GV nêu đến nhợc điểm nào yêu cầu

HS tự phát hiện lỗi qua lời cô phê, HS

lên bảng ghi ra lỗi của mình và tự sửa;

* HS trao đổi bài cho nhau, cùng góp

- Về nhà xem lại bài, tiếp tục tự sửa lỗi

- Ôn tập kĩ văn tả ngời để chuẩn bị kiểm tra 90’

- Rèn kỹ năng phân tích, cảm thụ thơ hiện đại có yếu tố tự sự

- Giáo dục HS có ý thức rèn luyện bản thân, học theo gơng yêu nớc, dũng cảm của ợm

L-B Chuẩn bị:

- GV soạn giáo án, tranh chú bé liên lạc

- HS học bài cũ, soạn bài mới

C tiến trình bài dạy:

I.

ổ n định lớp:

II Kiểm tra bài cũ: (5 )’

1/ Đọc thuộc lòng bài thơ "Đêm nay Bác " của Minh Huệ?

2/ Em có cảm nhận nh thế nào về hình tợng Bác Hồ trong bài thơ"Đêm nay Bác "

của Minh Huệ?

III Bài mới:

6A6B6C

TG Hoạt động của thầy Hoạt động của trò

5’

35’

I giới thiệu chung:

? Dựa vào chú thích, nêu những hiểu

biết về tác giả ?

? Nêu những hiểu biết về tác phẩm ?

(Giáo viên bổ sung).

II đọc, hiểu văn bản:

* G/v hớng dẫn đọc:

- Rõ ràng, mạch lạc, chú ý vần, nhịp

của thơ 4 chữ

- Đoạn đầu : Giọng vui tơi

- Đoạn giữa : + Giọng nhanh, mạnh

gấp khi Lợm làm nhiệm vụ

+ Giọng chậm, buồn,

xót xa khi Lợm hy sinh

- Đoạn cuối: Giọng lu luyến bồi hồi

- Giải thích thêm: "hiểm nghèo",

"đ-ờng ra".

? Bài thơ viết theo thể thơ nào?

* G/v hớng dẫn h/s tìm hiểu vần,

nhịp của thể thơ 4 chữ.

? Bài thơ có thể chia làm mấy phần?

Hãy xác định và nêu nội dung chính

- Phần 2: Tiếp đến hồn bay giữa đồng

-> Chuyện về chuyến đi liên lạc cuốicùng và s hy sinh của Lợm

- Phần 3: Còn lại -> Hình ảnh Lợm vẫnsống mãi

5 Phân tích:

a) Hình ảnh L ợm

* Hình ảnh Lợm trong cuộc gặp gỡtình cờ

- Trang phục: xắc xinh xinh, Ca lô độilệch giống nh trang phục của các chiến

sĩ Vệ quốc thời k/c chống Pháp

- Dáng điệu : loắt choắt nhỏ bé nhngnhanh nhẹn và tinh nghịch (Cái chậnthoăn thoắt, Cái đầu nghênh nghênh)

- Cử chỉ, hđ : huýt sáo vang(hồnnhiên, yêu đời); nh con chim chính (rấtnhanh nhẹn)

- Lời nói : Cháu đi liên lạc, Vui , ở

đồn MC thích (tự nhiên, chân thật)

=> Từ láy, NT so sánh => Hình ảnh

L-ợm - em bé liên lạc hồn nhiên, vui tơi,say mê tham gia công tác kháng chiến,

tác dụng biểu đạt nh thế nào?

? Qua lời kể, em hình dung ra hoàn

cảnh chiến trờng nơi Lợm tham gia

công tác n/t/n ?

? Đó cũng chính là tình cảnh ác liệt,

tàn bạo của chiến tranh Và trong

hoàn cảnh ấy Lợm có ầnh động, thái

cảm, nhanh nhẹn, quết tâm hoàn

thành nhiệm vụ Sự hy sinh của chú

mang vẻ thiêng liêng cao cả.

GVgọi HS đọc phần cuối

? Phần cuối bài thơ đợc bắt đầu bằng

câu thơ nào? Tại sao tác giả lại hỏi

-> Câu thơ bị ngắt làm hai dòng (làm

đôi), diễn tả sự đau xót đột ngột nh mộttiếng nấc nghẹn ngào của nhà thơ

- Đạn bay vèo vèo => vô cùng nguy hiểm

- Vụt, sợ chi hiểm nghèo => dũng cảm,nhanh nhẹn, hăng hái quyết tâm hoànthành nhiệm vụ mặc hiểm nguy

- Loè chớp đỏ Sự hy sinh Cháu nằm trên lúa => mang vẻ Hồn bay giữa đồng thiêng liêng cao cả

* Hình ảnh Lợm vẫn sống mãi:

- Lợm ơi, còn không?

-> Câu hỏi vừa dâu xót vừa ngỡ ngàng

nh không muốn tin vào thực tế - Lợm

đã mất

=> Hình ảnh Lợm: Là chú bé liên lạc vui vẻ, hồn nhiên, nhanh nhẹn, yêu đời

- Nh trả lời câu hỏi trên bằng sự khẳng

định: Lợm vẫn còn sống mãi trong

lòng mọi ngời

IV Củng cố : (4 )’

? Hình ảnh Lợm trong bài thơ đợc miêu tả nh thế nào?

? Tác giả có cảm xúc gì trớc sự hi sinh của Lợm?

- Cảm nhận đợc tình cảm của tác giả dành cho Lợm; cảm nhận đợc sức sống, sự

phong phú, sinh động của bức tranh thiên nhiên trong bài thơ Ma; nắm đợc nét nghệ

thuật đặc sắc trong miêu tả con ngời, miêu tả nhiên nhiên

- Rèn kỹ năng phân tích, cảm thụ thơ hiện đại có yếu tố tự sự

- Giáo dục HS có ý thức rèn luyện bản thân, học theo gơng yêu nớc, dũng cảm của ợm; có ý thức học tập cách viét văn miêu tả từ hai văn bản đợc học

L-B Chuẩn bị:

- GV soạn giáo án, Tập thơ Trần Đăng Khoa

- HS học bài cũ, soạn bài mới

C tiến trình bài dạy:

I ổ n định lớp:

II Kiểm tra bài cũ: (5 )’

1/ Đọc thuộc lòng bài thơ Lợm của Tố Hữu?

2/ Trình bày cảm nhận của em về hình ảnh Lợm trong bài thơ Lợm của Tố Hữu?

III Bài mới

10’

5’

20’

5 Phân tích (tiếp)

? Có ý kiến cho rằng, việc lặp lại 2 khổ

thơ ở cuối bài thể hiện rõ nhất tình cảm

của ngời chú - t/g đối với n/v Lợm ý

kiến của em thế nào ?

? Tìm tiếp các cách thể hiện tình cảm của

- Tiếp tục học thuộc, đọc diễn cảm bài

thơ; hiểu nội dung, nghệ thuật của bài

- Nhắc lại hình ảnh Lợm ở cuối bài

=> Lợm vẫn sống mãi

- Gọi Lợm là: chú bé, cháu bé, đồngchí, chú đồng chí nhỏ, Lợm

- Dùng những câu thơ đặc biệt:

+ Ra thế Lợm ơi.

* GV giới thiệu về tác giả - ngời con của

đất Hải Dơng

- Giới thiệu tập thơ Trần Đăng Khoa

- Giới thiệu hoàn cảnh sáng tác bài "Ma"

II đọc, hiểu văn bản:

- Đọc với nhịp nhanh, giọng vui, khoẻ

GV cho HS thảo luận các câu hỏi sau:

? Bài thơ miêu tả hình ảnh nào ?

trạng thái hoạt động của mỗi loại lúc sắp

ma, trong cơn ma ? Cách sử dụng từ, biện

gian nghệ thuật, một thế giới tạo vật cựa

quậy, sống động, chuyển động khi trời

sắp ma Tất cả đều có linh hồn, có cảm

giác, có hành động Ma làm mát dịu đất

trời mùa hè Ma làm cho cây lá xanh tơi,

hả hê vui sớng nh đợc hồi sinh sau những

ngày nắng hạn ở đây ma là nguồn gốc

sự sống và là niềm vui đợi chờ

GV cho HS thảo luận các câu hỏi :

? Gần hết bài thơ chỉ miêu tả thiên nhiên

đến cuối bài mới xuất hiện hình ảnh con

ngời Đọc khổ thơ ?

? Nhận xét của em về ý nghĩa của biểu

t-ợng cho t thế, sức mạnh, vẻ đẹp của con

ngời trớc thiên nhiên ?

? Qua đó em hiểu gì về tình cảm của tác

giả ?

(Lòng biết ơn, lòng kính yêu dành cho

bố, cho những ngời nông dân, những con

ngời đã hiến dâng cuộc đời mình cho sự

nghiệp lao động sản xuất và chiến đấu vì

- Thể thơ tự do

- Nhịp nhanh

3 Phân tích:

a) Nghệ thuật miêu tả thiên nhiên

- Cỏ gà rung tai - nghe

- Bụi tre tần ngần - ngơ ngác

- Ông trời mặc áo giáp đen - ra trận

- mía - múa gơm

- bụi tre - gỡ tóc

=> Dùng nhiều động từ, tính từmiêu tả; phép nhân hoá sử dụngchính xác và rộng rãi Sự quan sát,cảm nhận bằng mắt, bằng tâm hồnhồn nhiên, tinh tế rất trẻ thơ và độc

đáo cùng sự tởng tợng, liên tởng

phong phú mạnh mẽ => Hình ảnh thiên nhiên, loài vật thật sinh động

* Hình ảnh con ngời trong bài thơ

- Hình ảnh ngời cha:

+ Đi cày về

+ Đội sấm chớp Điệp ngữ trời ma

=> Con ngời nổi bật với dáng vẻ lớnlao, vững vàng, hiên ngang có thểsánh với thiên nhiên, vũ trụ

? Em hãy nêu những nét chính về nội dung, nghệ thuật bài thơ Lợm của Tố Hữu?

? Hãy chỉ ra cách rả tinh tế và tài quan sát trí tởng tợng phong phú của Trần ĐăngKhoa thể hiện trong bài thơ Ma

V H ớng dẫn: (1 )’

- Về nhà học kĩ bài

- Học thuộc lòng hai bài thơ

- Viết đoạn văn miêu tả cơn ma rào ở quê hơng em

- Nắm vững khái niệm hoán dụ, phân biệt hoán dụ với ẩn dụ, các kiểu hoán dụ

- Luyện kỹ năng phân tích giá trị biểu cảm của phép hoán dụ, bớc đầu vận dụng vàobài làm văn nói và viết

- Giáo dục HS có ý thức tìm hiểu và vận dụng hoán dụ vào viết văn

B Chuẩn bị:

- GV: Soạn giáo án, bảng phụ

- HS: Học bài cũ, xem trớc bài mới

C tiến trình bài dạy:

I ổ n định lớp :

II Kiểm tra bài cũ: (5 )’

1/ Thế nào là ẩn dụ ? So sánh ẩn dụ với so sánh và nhân hoá ?

2/ Làm bài tập 3 SGK/ trang 70?

III Bài mới:

Cho các hình ảnh: đầu xanh, đầu bạc,

xứ vải thiều, quê hơng quan họ, chân

sút Em nghĩ tới các hình ảnh gần gũi

nào ?

- đầu xanh: tuổi trẻ

- đầu bạc : tuổi già

- xứ vải thiều : Thanh Hà

- quê hơng quan họ: Bắc Ninh

? Tìm mối quan hệ giữa các hình

ảnh hoán dụ với hình ảnh gần gũi

đ-ợc biểu đạt ?

HS đọc ví dụ SGK (mục 1)

- "áo nâu" - ngời nông dân

- "áo xanh" - ngời công nhân

- "nông thôn" - những ngời sống ở nôngthôn

- "thị thành" - những ngời sống ở thịthành

*(Từ ngữ đợc dùng) *sự vật đợc chỉ

* M/q/h:

- Q/h giữa đ/đ, tính chất với sự vật có

đ/đ, tính chất đó - ngời nông dân thờngmặc áo nâu,

- Q/h giữa vật chứa đựng và vật bị chứa

đựng - con ngời sống ở nông thôn vàthành thị

=> Mối quan hệ gần gũi

* Cách diễn đạt 1: ngắn gọn, tăng tínhhình ảnh và tính hàm súc cho câu văn,nêu bật đợc đặc điểm của sự vật đợc nói

(quan hệ cụ thể với trừu tợng)

c) đổ máu - có chiến tranh

(dấu hiệu của sự vật - sự vật)

HS nêu các kiểu hoán dụ

(HS đọc ghi nhớ.)

*

Bài tập 1a) Làng xóm - nhân dân -> vật chứa

đựng - vật bị chứa đựng

b) mời năm - ngắn, trớc mắt trăm năm - dài, tơng lai (Cụ thể -trừu tợng)

c) áo chàm - ngời Việt Bắc -> (dấu hiệu

- vật chứa dấu hiệu)d) Trái Đất - nhân loại -> (vật chứa

IV Củng cố: (4 )’

? Thế nào là hoán dụ? Cho ví dụ?

? Có mấy kiểu hoán dụ? Đó là những kiểu nào?

V H ớng dẫn: (1 )’

- Về nhà học kĩ bài

- Hoàn thành bài tập

- Xem trớc bài: Các thành phần chính của câu

- GV: Soạn giáo án, bảng phụ

- HS: Chuẩn bị trớc ở nhà theo hớng dẫn SGK trang 84,84,86

C tiến trình bài dạy:

I ổ n định lớp :

II Kiểm tra bài cũ: (5 )’

1/ Em đã học bài thơ nào đợc viết theo thể thơ bốn chữ ? Đọc diễn cảm bài thơ đó ?2/ Em thuộc những bài thơ bốn chữ nào ? Hãy đọc diễn cảm một bài thơ ?

III Bài mới:

15’ I đặc điểm thơ bốn chữ:

? Vần chân là vần đợc gieo vào cuối

dòng thơ, có tác dụng đánh dấu sự kết

thúc của dòng thơ Vần lng là vần đợc

gieo vào giữa dòng thơ Hãy chỉ ra

đâu là vần chân, đâu là vần lng trong

+ Gieo vần liền: Khi các câu thơ có

vần chân liên tiếp giống nhau

Cái xắc xinh xinh

Cái chân thoăn thoắt

? H·y chØ ra c¸ch gieo vÇn trong ®o¹n

th¬ (bµi th¬) bèn ch÷ cña em?

HS lµm theo yªu cÇu

Xa nhau bao l©u - bao giê

Giúp h/sinh:

- Cảm nhận vẻ đẹp sinh động, trong sáng của những bức tranh thiên nhiên và

đời sống con ngời ở vùng đảo Cô Tô đợc miêu tả trong bài văn

- Thấy đợc nghệ thuật miêu tả và tài năng sử dụng ngôn ngữ điêu luyện củatác giả

- Giáo dục HS tình yêu quê hơng, đất nớc

B Chuẩn bị :

- GV: Soạn giáo án

- HS: Học bài cũ, soạn bài mới

C tiến trình bài dạy:

I

ổ n định lớp :

II Kiểm tra bài cũ: (5 )’

1/ Đọc thuộc lòng diễn cảm bài “Lợm” của Tố Hữu Hình ảnh nào trong bài làm em

cảm động nhất ? Vì sao ?

2/ Nêu nội dung và nghệ thuật chính bài thơ Ma của Trần Đăng Khoa?

III Bài mới:

5’

30’

I Tìm hiểu chung:

? Nêu hiểu biết của em về tác giả

Nguyễn Tuân, bài ký “Cô Tô” và

? Bài văn có thể chia làm mấy

phần ? ? Nêu nội dung chính từng

- P1: Từ đầu đến “theo mùa sóng ở đây”.

Toàn cảnh Cô Tô sau trận bão

- P2: Tiếp ”là là nhịp cánh”

Cảnh mặt trời mọc trên biển Cô Tô

- P3: Còn lạiCảnh sinh hoạt của ngời dân chài trên

đảo Cô Tô vào một buổi sáng quanhgiếng nớc ngọt

a, Toàn cảnh Cô Tô sau trận bão:

- Bầu trời Cô Tô trong trẻo, sáng sủa

- Cây trên núi đảo xanh m ợt

- Nớc biển lam biếc đậm đà hơn hết cảmọi khi

- Cát lại vàng giòn hơn nữa

- Lới càng thêm nặng mẻ cá giã đôi

- Đứng trên nóc đồn nhìn đợc cả TôBắc, Tô Trung, Tô Nam

=> Tính từ gợi tả, chọn chi tiết tiêu biểu,chọn vị trí quan sát từ trên nóc đồn biênphòng Cô Tô

=> Khung cảnh bao la và vẻ đẹp tơisáng, tinh khôi của đảo Cô Tô sau trậnbão

-> Tác giả càng thấy yêu mến Cô Tô,càng thấy nơi đây tơi đẹp, gần gũi nhquê hơng của chính mình - Đó là tâmhồn yêu biển, gắn bó với thiên nhiên đấtnớc

IV Củng cố:(4 )’

? Em hãy phân tích vẻ đẹp của Cô Tô sau trận bão?

? ở phần đầu văn bản, em học đợc cách miêu tả nào của Nguyễn Tuân?

- Cảm nhận vẻ đẹp sinh động, trong sáng của những bức tranh thiên nhiên và

đời sống con ngời ở vùng đảo Cô Tô đợc miêu tả trong bài văn

- Thấy đợc nghệ thuật miêu tả và tài năng sử dụng ngôn ngữ điêu luyện củatác giả

- Giáo dục HS tình yêu quê hơng, đất nớc.

B Chuẩn bị :

- GV: Soạn giáo án, tranh đảo Cô Tô

- HS: Học bài cũ, soạn bài mới

C tiến trình bài dạy:

I

ổ n định lớp :

II Kiểm tra bài cũ: (5 )’

1/ Hãy nêu một vài nét tiêu biểu về tác giả Nguyễn Tuân và văn bản Cô Tô?

2/ Em hãy phân tích vẻ đẹp của Cô Tô sau trận bão?

III Bài mới :

đợc tác giả miêu tả nh thế nào ?

? Tác giả đã sử dụng nghệ thuật gì

đề miêu tả cảnh mặt trời mọc?

? Qua đó, em nhận thấy tài năng gì

của Nguyễn Tuân ?

? Với tài năng đó, nhà văn đã giúp

ngời đọc đợc chiêm ngỡng cảnh mặt

trời mọc nh thế nào ?

? Có ý kiến cho rằng, dờng nh nhà

văn đã biết trớc về khung cảnh tuyệt

vời ấy nên đã chuẩn bị một tâm thế

-> Đó chính là những biểu hiện của

năng lực sáng tạo cái đẹp, yêu mến

cái đẹp của các nghệ sĩ trong đó có

Nguyễn Tuân Họ là những ngời

+ Sau khi mặt trời mọc

- Chân trời, ngấn bể sạch nh tấm kính lau

- Mặt trời nhú dần lên và lên cho kì hết

- Tròn trĩnh phúc hậu nh lòng đỏ mộtquả trứng thiên nhiên đầy đặn

- Quả trứng hồng hửng hồng.Y nh mộtmâm lễ phẩm

- Vài chiếc nhạn mùa thu chao đi chaolại Một con hải âu bay ngang

lệ trong khung cảnh bao la và tinh khôi

c, Cảnh sinh hoạt của con ng ời vào