Giao an tu chon

Taäp döïng ñoaïn cho 2 ñeà ñaõ laøm daøn baøi ôû tieát 4 Giaùo vieân maãu: * Môû baøi ñeà 1: Ngaøy xöa, con ngöôøi ñaõ nhaän thöùc ñöôïc raèng ñeå coù theå toàn taïi vaø phaùt trie[r]

Trang 1

Ngày soạn: 10/01/2012

CHỦ ĐỀ 3 BÁM SÁT

Câu rút gọn và câu đặc biệt

(Thời lượng: 3 tiết)

I Mục tiêu cần đạt:

Giúp hs:

- Nắm chắc hơn kiến thức về câu đặc biệt: khái niệm, tác dụng, cách dùng

- Phân biệt rõ câu rút gọn với câu đặc biệt

- Rèn luyện:

+ Kĩ năng nhận diện câu đặc biệt trong các văn bản và phân tích được tác dụng + Kĩ năng đặt câu, viết đoạn văn có sử dụng câu đặc biệt

II Chuẩn bị:

Bài soạn, hệ thống bài tập phù hợp, bảng phụ

III Tiến trình dạy học:

1 Ổn định lớp

2 Bài cũ

Em hiểu gì về câu rút gọn? Hãy cho một ví dụ về rút gọn thành phần vị ngữ?

3 Bài mới

HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ GHI BẢNG

Tiết 1: Câu rút gọn

Hoạt động 1: Hướng dẫn củng cố lý thuyết:

Thế nào là câu rút gọn? Tại sao phải rút

gọn câu? Cho ví dụ minh họa.

Hoạt động 2: Hướng dẫn Luyện tập

BT1: Tìm câu rút gọn trong các câu sau:

a Người đẹp vì lụa, lúa tốt vì phân

b Học thầy không tày học bạn

c - Lúc nào chúng ta được nghỉ tết?

- Có lẽ hai tuần nữa

d - Hôm nay, ai trực nhật?

- Bạn Thanh

BT2: Các câu rút gọn trong bài 1 được rút

gọn thành phần nào? Chúng ta có thể bổ

sung thành phần đó vào các câu được

A Câu rút gọn

I Lý thuyết

1 Khái niệm: Câu rút gọn là những câu bị

lược bỏ một thành phần nào đó trong câu, có thể là CN – VN, hoặc cả CN và VN

Ví dụ: - Những ai ngồi đây?

- Ông lý Cựu với ông Chánh hội

-> Rút gọn vị ngữ

2 Sử dụng câu rút gọn:

+ Khi cần thông tin nhanh, làm câu gọn hơn, tránh lặp từ ngữ

+ Ngụ ý hành động, đặc điểm nói trong câu là của chung mọi người

Ví dụ: - Bạn về quê lúc nào trở lại?

- Một tháng nữa

-> Rút gọn cả CN và VN, làm cho câu gọn, tập trung vào nội dung cần thông báo

II Luyện tập

BT1: Các câu rút gọn là b, c, d

c Có lẽ hai tuần nữa

d Bạn Thanh

BT2: + Thành phần rút gọn trong các câu:

 Rút gọn chủ ngữ

Trang 2

4 Hướng dẫn về nhà

+ Nắm vững khái niệm câu đặc biệt, câu rút gọn

+ Luyện tập xây dựng đoạn văn có câu rút gọn và câu đặc biệt

+ Chuẩn bị bài tiết sau: Thêm trạng ngữ cho câu.

Duyệt của BGH

Trang 3

Ngày soạn: 26/01/2012

Chủ đề bám sát 4

RÈN KỸ NĂNG LÀM VĂN NGHỊ LUẬN

(Thời lượng 7 tiết)

TIẾT 1: NHU CẦU NGHỊ LUẬN TRONG ĐỜI SỐNG VÀ ĐẶC ĐIỂM

CỦA VĂN NGHỊ LUẬN

I M ụ c tiêu bài h ọ c

Giúp hs:

+ Hiểu được nhu cầu nghị luận trong đời sống và đặc điểm chung của văn bản nghị luận + Biết cách vận dụng những yêu cầu cơ bản của văn nghị luận vào bài làm cụ thể

II Chu ẩ n b ị

Gv: Soạn giáo án, tham khảo tài liệu

Hs: Ơn tập văn nghị luận

III Ti ế n trình ho ạ t độ ng

1 Ổn định lớp

2 Bài cũ: Kiểm tra việc ơn tập hs

3 Bài mới:

Ho

ạ t độ ng 1 : Cho HS nắm nhu cầu

nghị luận trong đời sống hàng ngày

Ví dụ: Vì sao em đi học? Theo em

như thế nào là sống đẹp?

* Gặp các câu hỏi đó em có thể trả

lời bằng các kiểu văn bản đã học như:

Kể chuyện, miêu tả, biểu cảm hay

không?(không) mà các em phải dùng

văn nghị luận

Ho

ạ t độ ng 2 : Nắm thế nào là nghị luận

Ho

ạ t độ ng 3 : HS thảo luận về đặc

điểm chung của bài văn NL

* Cho HS nhận biết luận điểm, lấy ví

dụ minh họa

* Trình bày luận cứ HS trả lời các

I Nhu cầu nghị luận

+ Phải sử dụng văn nghị luận + Nghị luận là sử dụng các thao tác chứng minh, giải thích, bình luận, phân tích

II Thế nào là văn NL?

- Văn NL là văn được viết ra nhằm xác lập cho người đọc, người nghe một tư tưởng, quan điểm nào đó Muốn thế, văn nghị luận phải có luận điểm rõ ràng, có lý lẽ, dẫn chứng thuyết phục

- Những tư tưởng, quan điểm trong văn phải hướng tới giải quyết những vấn đề đặt ra trong đời sống thì mới có ý nghĩa

III Đặc điểm chung

Mỗi bài văn NL đều phải có luận điểm, luận cứ và lập luận Trong một văn bản có thể có một luận điểm chính và các luận điểm phụ

1 Luận điểm: Là ý kiến thể hiện quan điểm trong bài

nghị luận

Ví dụ: “Bài Tinh thần yêu nước của nhân dân ta” Luận

điểm chính là đề bài

Trang 4

câu hỏi để có lý lẽ.

* HS thảo luận.

2 Luận cứ: Là những lý lẽ, dẫn chứng làm cơ sở cho

luận điểm, dẫn đến luận điểm như một kết luận của những lý lẽ và dẫn chứng đó Luận cứ trả lời câu hỏi:

Vì sao phải nêu ra luận điểm? Nêu ra để làm gì? Luận điểm ấy có đáng tin cậy không?

3 Lập luận: Là cách lựa chọn, sắp xếp, trình bày các

luận cứ sao cho chúng làm cơ sở vững chắc cho luận điểm

4 Về nhà: Hãy chỉ ra trình tự lập luận của văn bản “Chống nạn thất học” và cho biết lập luận

như vậy tuân theo thứ tự nào và có ưu điểm gì?

TIẾT 2: MỐI QUAN HỆ GIỮA CÁC YẾU TỐ TRONG VĂN BẢN NGHỊ LUẬN - TÌM

HIỂU ĐỀ VÀ LẬP Ý CHO BÀI NGHỊ LUẬN

I M ụ c tiêu c ầ n đạ t

Giúp hs:

+ Thấy được mối quan hệ giữa các yếu tố trong văn bản nghị luận

+ Biết nhận diện các yếu tố đó trong một văn bản nghị luận cho sẵn

+ Biết tìm hiểu đề và lập ý cho văn bản nghị luận

Hs: Ơn tập tiếp phần văn nghị luận

III Ti ế n trình ho ạ t độ ng

2 Bài cũ

Hoạt động 1: HS đào sâu ba yếu

tố đã học

Hoạt động 2: Mối quan hệ giữa

ba yếu tố trên

I Luận điểm: Là ý kiến thể hiện vấn đề nào đó Ý

kiến là cách nhìn, cách nghĩ, cách đánh giá riêng của mỗi người về sự vật, sự việc, về một vấn đề nào đó

Như vậy: Nếu ai đó nói (cơm ngon, nước mát) là một ý kiến nhưng không thể coi là luận điểm

* Luận điểm là một vấn đề thề hiện một tư tưởng, quan điểm nào đó Luận điểm là linh hồn của bài nghị luận

II Luận cứ: Là những lý lẽ, dẫn chứng làm cơ sở cho

luận điểm Lý lẽ là những đạo lý, lẽ phải đã được thừa nhận, nêu ra là được đồng tình

III Lập luận: Là cách nêu luận điểm và vận dụng lý

lẽ, dẫn chứng sao cho luận điểm được nổi bật và có sức thuyết phục

Luận điểm được xem như là kết luận của lập luận

Trang 5

Hoạt động 3: HS tập nhận diện

thực hành IV Đề văn nghị luậna Không thể sống thiếu tình bạn.

b Hãy biết quí thời gian.

c Tiếng việt giàu và đẹp.

d Sách là người bạn lớn của con người.

+ Đề văn NL cung cấp đề bài cho bài văn nên có thể dùng đề ra làm đề bài Thông thường đề bài của một bài văn thể hiện chủ đề của nó

+ Căn cứ vào chỗ mỗi đềø nêu ra một khái niệm, một vấn đề lý luận - thực chất là những nhận định, những quan điểm, tư tưởng

+ Khi đề nêu lên một tư tưởng, một quan điểm thì hs có thể có 2 thái độ: Hoặc là đồng tình ủng hộ hoặc là phản đối Nếu là đồng tình thì hãy trình bày ý kiến đồng tình của mình Nếu là phản đối thì hãy phê phán nó là sai trái

* Lập ý cho bài văn nghị luận

Đề ra: Sách là người bạn lớn của con người

1/ Xác lập luận điểm:

Đề bài nêu ra ý kiến, thể hiện một tư tưởng, thái độ

“Sách là người bạn lớn của con người”

2/ Tìm luận cứ:

- Con người ta sống không thể không có bạn

- Người ta cần bạn để làm gì?

- Sách thỏa mãn con người những yêu cầu nào mà được coi là người bạn lớn

3/ Xây dựng lập luận:

Nên bắt đầu lời khuyên dẫn dắt người đọc đi từ đâu đến đâu…(Hs tự xây dựng cách thức lập luận)

IV/Về nhà: Chuẩn bị “Tìm hiểu về phép lập luận chứng minh”.

CÁCH THỨC CỤ THỂ TRONG VIỆC LÀM BÀI CHỨNG MINH

I Mục tiêu bài học

Giúp hs:

+ Nắm được mục đích, tính chất và các yếu tố của phép lập luận chứng minh + Bước đầu nắm được cách làm một bài văn chứng minh

II Chuẩn bị

Hs: Ôn tập văn lập luận chứng minh

III Tiến trình hoạt động

Trang 6

2 Bài cũ

3 Bài mới

Hoạt động 1: Cho Hs nắm được như thế

nào là chứng minh

Gv giảng thêm: Trong tư duy suy luận

khái niệm chứng minh có một nội dung

khác, đó là dùng những chân lý, lý lẽ,

căn cứ đã biết để suy ra cái chưa biết và

xác nhận cái đó có tính chân thực

Ví dụ Tam đoạn luận: Mọi kim loại đều

dẫn nhiệt, sắt là kim loại, vậy sắt dẫn

nhiệt Hoặc A = B, B = C Vậy A = C

Đó là cách suy lý để chứng minh

Hoạt động 2: Chứng minh trong văn

nghị luận

Hoạt động 3: HS nắm được cách thức

cụ thể viết bài nghị luận chứng minh

Hoạt động 4: Hs thực hành

1/ Chứng minh là gì ?

Là dùng sự thật để chứng tỏ một sự vật là thật hay giả Trong tòa án, người ta dùng bằng chứng để chứng minh ai đó có tội hay không có tội

Ví dụ: Phát hiện vân tay để chứng minh ai đó đã mở

chìa khóa vào nhà ăn trộm

2 Chứng minh trong văn nghị luận

Là cách sử dụng lý lẽ, dẫn chứng để chứng tỏ một nhận định, luận điểm nào đó là đúnh đắn

3 Cách làm bài văn nghị luận chứng minh

Muốn viết được một bài văn chứng minh, người viết phải tìm hiểu kỹ đề bài để nắm chắc nhiệm vụ nghị luận được đặt ra trong đề bài đó

* Cụ thể có 4 bước:

a/ Tìm hiểu đề và tìm ý b/ Lập dàn ý

c/ Viết bài d/ Đọc và sửa bài

* Đề bài: Hãy chứng minh tính đúng đắn của câu tục

ngữ: “Có công mài sắt, có ngày nên kim”.

4 Về nhà: Làm đề bài đã cho theo trình tự các bước.

Tiết 4: TẬP LÀM DÀN Ý CHO BÀI VĂN CHỨNG MINH

I Mục tiêu cần đạt

Giúp hs:

+ Ôn tập những kiến thức đã học cho bài văn nghị luận chứng minh

+ Biết tự xây dựng một dàn ý cho đề bài chứng minh

II Chuẩn bị

Hs: Ôn tập những kiến thức đã học về kiểu bài chứng minh

Trang 7

2 Bài cũ

3 Bài mới

Hoạt động 1: GV cho HS tiếp xúc

một số đề bài

Chọn ra một số đề để Hs thực

hành

Hoạt động 2: Chia nhóm HS lập

dàn bài

Đề bài Đề số 1: Nhân dân thường nhắc nhở nhau :

“Một cây làm chẳng nên non

Ba cây chụm lại nên hòn núi cao.”

Em hãy lấy dẫn chứng minh họa câu ca dao trên Từ đó em rút ra được bài học gì cho bản thân

Dàn bài

a Mở bài: Đoàn kết là truyền thống tốt đẹp của dân

tộc ta và đoàn kết tạo nên sức mạnh

b Thân bài: Chứng minh:

* Trong lịch sử: Nhân dân ta đoàn kết chiến đấu và

chiến thắng giặc ngoại xâm dù chúng mạnh hơn ta rất nhiều

* Trong đời sống hằng ngày: Nhân dân ta đoàn kết

trong lao động sản xuất như cùng góp sức đắp đê, ngăn nước lũ để bảo vệ mùa màng

* Bài học: Đoàn kết tạo nên sức mạnh vô địch Đoàn

kết là yếu tố quyết định thành công Bác hồ từng

khẳng định: “Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết / Thành công, thành công, đại thành công.”

c Kết bài: Là học sinh, em cùng các bạn xây dựng tinh

thần đoàn kết, giúp nhau học tập và phấn đấu để cùng tiến bộ

Đề số 2: Nhân dân ta thường khuyên nhau: “Có công

mài sắt, có ngày nên kim.” Em hãy chứng minh lời

khuyên trên

Dàn bài

a Mở bài:

- Ai cũng muốn thành đạt trong cuộc sống

- Kiên trì là một trong những yếu tố dẫn đến thành công

b Thân bài:

* Giải thích sơ lược ý nghĩa câu tục ngữ

- Chiếc kim được làm bằng sắt, trông nhỏ bé, đơn sơ nhưng để làm ra nó người ta phải mất nhiều công sức (nghĩa đen)

- Muốn thành công, con người phải có ý chí và sự bền

bỉ, kiên nhẫn (nghĩa bóng)

* Chứng minh bằng các dẫn chứng

- Các cuộc kháng chiến chống xâm lăng của dân tôïc

ta đều theo chiến lược trường kỳ và kết thúc thắng lợi

Trang 8

- Nhân dân ta bao đời bền bỉ đắp đê ngăn nước lũ, bảo vệ mùa màng ở đồng bằng Bắc Bộ

- Học sinh kiên trì học tập suốt 12 năm mới đủ kiến thức phổ thông

- Anh Nguyễn Ngọc Ký kiên trì luyện tập viết chữ bằng chân để trở thành người có ích cho xã hội Anh là một tấm gương sáng về ý chí và nghị lực

c Kết bài:

- Câu tục ngữ là bài học quí mà người xưa đã đúc rút từ trong cuộc sống, chiến đấu và lao động

- Trong hoàn cảnh hiện nay, chúng ta phải vận dụng một cách sáng tạo bài học về đức kiên trì để thực hiện thành công mục đích cao đẹp của bản thân và xã hội

4 Về nhà: Dựa trên dàn bài đã lập, viết thành bài văn hoàn chỉnh.

Tiết 5: TẬP DỰNG ĐOẠN - TẬP NÓI CHO BÀI VĂN CHỨNG MINH.

Giúp Hs

+ Biết cách xây dựng một đoạn văn, bài văn chứng minh

+ Rèn luyện cách nói trước tập thể

II Chuẩn bị

Hs: Ôn tập

2 Bài cũ

3 Bài mới

Hoạt động của GV và HS Nội dung

Hoạt động 1: Cho HS tập dựng

đoạn 1 Tập dựng đoạn cho 2 đề đã làm dàn bài ở tiết 4 Giáo viên mẫu:

* Mở bài đề 1: Ngày xưa, con người đã nhận thức

được rằng để có thể tồn tại và phát triển cần phải đoàn kết Có đoàn kết mới vượt qua những trở lực ghê gớm của thiên nhiên Chính vì thế ông cha ta đã khuyên con cháu phải đoàn kết bằng câu ca dao giàu hình ảnh:

“Một cây làm chẳng nên non

Ba cây chụm lại nên hòn núi cao.”

* Một đoạn cuối trong phần thân bài:

Câu ca dao giản dị nhưng chứa đựng bài học sâu sắc

Trang 9

Hoạt động 2: Trên cơ sở bài làm,

GV cho HS tập nói

Tập nói theo nhóm

Tập nói trước lớp

về sự đoàn kết Đoàn kết là cội nguồn của sức mạnh, là yếu tố hết sức quan trọng trong cuộc đấu tranh sinh tồn và sự phát triển của con người Bác Hồ đã từng

căn dặn chúng ta: Đoàn kết,đoàn kết, đại đoàn kết Thành công, thành công, đại thành công.

* Kết bài của đề 2: Trong hoàn cảnh hiện nay, ngoài

đức tính kiên trì, nhẫn nại, theo em còn cần phải vận dụng trí thông minh, sáng tạo để đạt được hiệu quả cao nhất trong học tập, lao động, góp phần xây dựng quê hương, đất nước ngày càng giàu đẹp

2 Tập nói

a Tập nói theo nhóm

b Tập nói trước lớp

4 Về nhà: Tiếp tục luyện nói về văn chứng minh.

I Mục tiêu bài học

Giúp Hs:

Nắm được mục đích, tính chất và các yếu tố của phép lập luận giải thích

Gv: Soạn giáo án

Hs: Ôn tập văn lập luận giải thích

2 Bài cũ

3 Bài mới

Hoạt động 1: Tìm hiểu chung về

thể loại giải thích

I Tìm hiểu chung:

- Trong đời sống của con người nhu cầu giải thích rất to lớn Gặp một hiện tượng mới lạ, con người chưa hiểu thì nhu cầu giải thích nảy sinh Chẳng hạn, từ những vấn đề xa xôi, như: Vì sao có mưa? Vì sao có lụt? Vì sao có núi?… đến những vấn đề gần gũi như: Vì sao hôm qua em không đi học? Vì sao dạo này em học kém hơn trước?… đều cần được giải thích

- Giải thích một hiện tượng nào đó có nghĩa là chỉ ra nguyên nhân và lý do, qui luật đã làm nảy sinh ra hiện tượng đó Giải thích một sự vật còn là chỉ ra nội dung, ý nghĩa của sự vật đó đối với thế giới và con người; chỉ ra loại sự vật mà nó thuộc vào… Mọi sự

Trang 10

ạ t độ ng 2 : Tác dụng và mục

đích của văn giải thích

Ho

ạ t độ ng 3 : Các yếu tố của bài

giải thích

giải thích đều tạo thành một hành vi phán đoán và thường sử dụng các từ như: Là do, là, là cái để…

- Muốn giải thích được sự vật thì phải hiểu, phải học hỏi, phải có kiến thức nhiều mặt

II Gi ả i thích trong v ă n ngh ị lu ậ n Trong văn nghị luận, giải thích là một thao tác

nhằm làm sáng tỏ nội dung, ý nghĩa của một từ, một khái niệm, một câu, một hiện tượng xã hội, lịch sử nào đó Thường là một tư tưởng

- Mục đích của giải thích là để nhận thức, hiểu rõ sự vật, hiện tượng

III Yếu tố của bài gải thích

1 Điều cần được giải thích

2 Cách giải thích

4 Về nhà: xem lại cách làm bài giải thích.

Tiết 7: CÁCH LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN GIẢI THÍCH.

Giúp Hs:

Nắm được mục đích, tính chất và các yếu tố của phép lập luận giải thích

II Chuẩn bị

Hs: Ôn tập về văn giải thích

2 Bài cũ

3 Bài mới

Hoạt động 1 : Tìm hiểu các bước làm

bài văn lập luận giải thích

Vd: Nhân dân ta cĩ câu tục ngữ: “Đi

một ngày đàng, học một sàng khơn”

Hãy giải thích nội dung câu tục ngữ

đĩ?

Đề yêu cầu giải thích vấn đề gì?

(Cĩ 4 bước để làm bài văn lập luận

giải thích)

- Tìm hiểu đề

- Lập dàn bài

- Viết bài

- Đọc lại và sửa chữa

I Các bước làm bài văn lập luận giải thích

Đề ra: Nhân dân ta cĩ câu tục ngữ: “Đi một ngày đàng

học một sàng khơn” Hãy giải thích nội dung câu tục ngữ

đĩ?

1 Tìm hiểu đề và tìm ý

- Nội dung

- Kiểu bài: Giải thích : Nghĩa đen Nghĩa bĩng Nghĩa mở rộng

2 Lập dàn ý

Mb: Phần mở bài phải mang địng hướng giải thích, phải gợi nhu cầu được hiểu

Tb: Giải thích được câu tục ngữ

- Nghĩa đen: “Đi một ngày đàng” là gì?

Định dạng
Số trang	14
Dung lượng	48,1 KB