- Năng lực cần đạt: huy động những kiến thức, kĩ năng, kinh nghiệm của bản thân về các vấn đề có nội dung liên quan đến bài học mới.. - Thời gian: 2’C[r]
Trang 1Ngày soạn: 16/10/2020
Ngày dạy: Tiết 25
TÌM HIỂU CHUNG VỀ VĂN BIỂU CẢM (Tiếp)
A MỤC TIÊU
1 Kiến thức
- HS năm được: Khái niệm văn biểu cảm Vai trò, đặc điểm của văn biểu cảm
- Hs nắm được hai cách biểu cảm trực tiếp và biểu cảm gián tiếp trong văn bản biểu cảm
2 Kĩ năng
- Nhận biết đặc điểm chung của VB biểu cảm và hai cách biểu cảm trực tiếp và biểu cảm gián tiếp trong các văn bản biểu cảm cụ thể Tạo lập Vb có sử dụng các yếu tố biểu cảm
3 Năng lực, phẩm chất
- Rèn HS năng lực tự học, năng lực giải quyết vấn đề, năng lực sáng tạo, năng lực
sử dụng ngôn ngữ, năng lực hợp tác, năng lực giao tiếp
4 Nội dung tích hợp, lồng ghép
- Tích hợp giáo dục đạo đức: các giá trị TRÁCH NHIỆM, TÔN TRỌNG, YÊU
THƯƠNG, TRUNG THỰC, KHOAN DUNG, ĐOÀN KẾT, HỢP TÁC
- Tích hợp môi trường: sử dụng các ví dụ minh họa về chủ đề môi trường
- Tích hợp giáo dục đạo đức: qua những ví dụ thực tiễn, giáo dục lòng nhân ái, sự
khoan dung, tình yêu quê hương, yêu con người
5 GDHSKT
- Hs biết quan sát, lắng nghe, ghi chép bài
II PHƯƠNG PHÁP
- HS trao đổi, thảo luận về nội dung bài học
- PP phân tích, thực hành, vấn đáp, nêu vấn đề
III CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH
1 Chuẩn bị của giáo viên
- Nội dung bài giảng
- Máy tính, máy chiếu
2 Chuẩn bị của học sinh
- Soạn bài theo hướng dẫn của giáo viên
IV TIẾN TRÌNH GIỜ DẠY
1 Ổn định lớp
2 Kiểm tra bài cũ
3 Các hoạt động dạy bài mới
A Hoạt động khởi động
- Mục tiêu: đặt vấn đề tiếp cận bài mới, tạo hứng thú cho tiết học
- Phương pháp: thuyết trình
Trang 2- Năng lực cần đạt: huy động những kiến thức, kĩ năng, kinh nghiệm của bản thân
về các vấn đề có nội dung liên quan đến bài học mới
- Thời gian: 1’
- Cách thức tiến hành
GTB: Tiết trước các em đã được tìm hiểu phần lí thuyết về văn biểu cảm Tiết này
cô sẽ hướng dẫn các em luyện tập.
C HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
- Mục tiêu: Hướng dẫn HS luyện tập liên hệ thực tế, thực hành trên cơ sở những kiến thức vừa tìm hiểu.
- Phương pháp: thuyết trình, khái quát.
- Năng lực cần đạt: Năng lực tư duy sáng tạo
- Thời gian: 30’
- Cách thức tiến hành
Hoạt động của giáo viên-học sinh Nội dung cần đạt
HOẠT ĐỘNG CHUNG CẢ LỚP
- Nêu yêu cầu bài tập 1
- HS suy nghĩ - phân tích đoạn văn
- Xung phong trả lời câu hỏi
- Khái quát kiến thức
- Tham gia nhận xét, đánh giá, bổ
sung
Đọc yêu cầu bài tập 2
- Hãy tìm xem trong 2 bài thơ, các
tác giả có sử dụng phương tiện
miêu tả hay tự sự không?
- Hai bài thơ biểu cảm trực tiếp hay
gián tiếp?
- Nội dung biểu cảm cuả mỗi bài?
HSKT: Quan sát, lắng nghe, ghi
chép, hoàn thiện các bài tập.
II Luyện tập
1 Bài 1
a Đoạn văn a chỉ kể thuần tuý về hoa Hải đường, dưới góc độ khoa học, như một định nghĩa về hoa hải đường
b Cũng kể và tả về hoa hải đường nhưng nhằm biểu hiện và khêu gợi tình cảm yêu hoa để mong được đồng cảm.Trong đoạn văn còn có yêú tố tưởng tượng, liên tưởng, hồi ức…
2 Bài 2
Bài: Nam quốc sơn hà: Khẳng định chủ
quyền về lãnh thổ của đất nước và nêu cao
ý chí quyết tâm bảo vệ chủ quyền đó trước mọi kẻ thù xâm lược của nhân dân ta
Bài Phò giá về kinh: Thể hiện hào khí
chiến thắng và khát vọng thái bình thịnh trị của dân tộc ta ở thời đại nhà Trần
D HOẠT ĐỘNG TÌM TÒI, MỞ RỘNG
- Mục tiêu: Hướng dẫn HS luyện tập liên hệ thực tế, thực hành trên cơ sở những kiến thức vừa tìm hiểu.
- Phương pháp: thuyết trình, khái quát.
- Năng lực cần đạt: Năng lực tư duy sáng tạo
- Thời gian: 9’
- Cách thức tiến hành:
Trang 3- Sưu tầm một số đoạn văn biểu cảm trong chương trình Ngữ văn 7 Tìm hiểu phương pháp biểu cảm của ví dụ vừa tìm
4 Củng cố (2’)
- Khái quát nội dung bài học
- Vận dụng tốt trong quá trình tạo lập văn bản
5 Hướng dẫn về nhà: (3’) PP thuyết trình
- Học và làm bài tập tất cả các bài tập SGK
* Chuẩn bị: Buổi chiều đứng ở phủ Thiên Trường trông ra (Thiên Trường vãn vọng).
- Nêu những hiểu biết của em về tác giả?
- Nêu hoàn cảnh sáng tác bài thơ?
- Cảnh vật được miêu tả vào thời điểm nào trong ngày
- Khung cảnh ấy được miêu tả như thế nào?
- Em có nhận xét gì về cách miêu tả đó?
- Cảm nhận của em về cảnh quan ở phủ Thiên Trường?
- Theo em bức tranh này còn được tạo bởi những gì? Cảnh chiều được tả bằng những âm thanh, màu sắc nào?
- Một không gian như thế nào qua những chi tiết đó? Đó là một sự sống như thế nào nơi làng quê?
- Theo em tâm trạng, tình cảm của tác giả đối với làng quê lúc đó như thế nào?
- Tại sao các câu văn lại dùng từ Hán Việt mà lại không dùng từ thuần việt có nghĩa tượng trưng?
Văn bản Côn Sơn ca theo định hướng sau:
( Tìm hiểu tác giả, hình ảnh nhân vật trữ rình )
- Em hiểu gì về tác giả Nguyễn Trãi ?
- Bài ca Côn Sơn được sáng tác trong hoàn cảnh nào?
- Bài thơ được viết theo thể thơ nào? Em hãy giới thiệu về thể thơ đó?
- Cảnh Côn Sơn hiện lên trong hồn thơ Nguyên Trãi thể hiện qua những chi tiết nào?
- Có gì độc đáo trong cách tả suối, tả đá?
- Tác giả sử dụng biện pháp nghệ thuật gì để làm nổi bật cảnh thiên nhiên Côn Sơn?
- Trong quan niệm xưa, thông và trúc là loài cây gợi sự thanh cao Vậy thông và trúc Côn Sơn gợi cảm giác về một thiên nhiên như thế nào?
- Bằng cách tả đó em có thể hình dung như thế nào về thiên nhiên ở Côn Sơn?
Trang 4- Vẻ đẹp ở Côn Sơn có gì khác với vẻ đẹp ở phủ Thiên Trường?
- Qua bài thơ em hiểu ntn về tâm hồn Nguyễn Trãi?
- Hãy đánh giá thành công về nội dung và nghệ thuật của bài thơ?
* Chuẩn bị bài: Đặc điểm văn biểu cảm theo định hướng sau:
- Bố cục bài văn gồm mấy phần và nhiệm vụ của từng phần?
- Mở bài và kết bài có quan hệ với nhau ntn?
- TB nêu những gì? Những ý này liên quan ntn đến chủ đề của văn bản?
- Tình cảm và sự đánh giá của tác giả trong bài có rõ ràng không? Điều đó có ý nghĩa ntn đối với giá trị của văn bản?
- Đoạn văn 2 biểu hiện tình cảm gì?
- Tình cảm biểu hiện trực tiếp hay gián tiếp?Vì sao?
- Tình cảm được bộc lộ trong đoạn như thế nào?
- Qua những VD trên em thấy văn biểu cảm có những đặc điểm gì?
V Rút kinh nghiệm
Trang 5
Ngày soạn: 16/10/2020
Ngày dạy:
Tiết 26
ĐẶC ĐIỂM VĂN BẢN BIỂU CẢM
A MỤC TIÊU
1 Kiến thức
- Bố cục của bài văn biểu cảm, yêu cầu của việc biểu cảm, cách biểu cảm trực tiếp
và cách biểu cảm gián tiếp
2 Kĩ năng
- Rèn kĩ năng nhận biết các đặc điểm của bài văn biểu cảm
3 Năng lực, phẩm chất
- Năng lực giao tiếp - Năng lực sáng tạo
- Năng lực giải quyết vấn đề - Năng lực hợp tác
4 Nội dung tích hợp, lồng ghép
Tích hợp giáo dục đạo đức: các giá trị TRÁCH NHIỆM, TÔN TRỌNG,
YÊU THƯƠNG, TRUNG THỰC, KHOAN DUNG, ĐOÀN KẾT, HỢP TÁC
- Qua những ví dụ thực tiễn, giáo dục lòng nhân ái, sự khoan dung, tình yêu
quê hương, yêu con người
Tích hợp môi trường: sử dụng các ví dụ minh họa về chủ đề môi trường.
5 GDHSKT
- Rèn cho hs kĩ năng quan sát, lắng nghe và ghi chép bài
II PHƯƠNG PHÁP
- HS trao đổi, thảo luận về nội dung bài học
- PP phân tích, thực hành, vấn đáp, nêu vấn đề
III CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH
1 Chuẩn bị của giáo viên
- Nội dung bài giảng
- Máy tính, máy chiếu
2 Chuẩn bị của học sinh
- Soạn bài theo hướng dẫn của giáo viên
IV TIẾN TRÌNH GIỜ DẠY
1 Ổn định lớp
2 Kiểm tra bài cũ
3 Các hoạt động dạy bài mới
A Hoạt động khởi động
- Mục tiêu: đặt vấn đề tiếp cận bài mới, tạo hứng thú cho tiết học
- Phương pháp: thuyết trình
- Năng lực cần đạt: huy động những kiến thức, kĩ năng, kinh nghiệm của bản thân
về các vấn đề có nội dung liên quan đến bài học mới
- Thời gian: 5’
- Cách thức tiến hành
Trang 6Hoạt động của giáo viên-học sinh Nội dung cần đạt
HOẠT ĐỘNG CHUNG CẢ LỚP
(1) Văn biểu cảm là gì ? có những cách
biểu hiện nào ? Em hãy đọc đoạn văn
(thơ) là văn biểu cảm ?
- HS chia sẻ ý kiến về nội dung trên?
- Gọi HS nhận xét ý kiến của bạn?
- GV tổng hợp - kết luận
- Khái niệm văn biểu cảm
- Bài ca dao, bài thơ trung đại
=> Vậy văn biểu cảm có đặc điểm gì?
B HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động của giáo viên-học sinh Nội dung ghi bảng
Hoạt động 1: Tìm hiểu đặc điểm của văn
bản biểu cảm
- Mục tiêu: Học sinh nắm được đặc điểm
của văn bản biểu cảm
- Phương pháp: nêu vấn đề, phát vấn,
khái quát
- Năng lực cần đạt: Năng lực hợp tác,
năng lực sử dụng ngôn ngữ
- Thời gian: 35’
- Cách thức tiến hành:
HOẠT ĐỘNG CHUNG CẢ LỚP
(1) HS đọc bài văn " Tấm gương" T84
Bài văn " Tấm gương " biểu đạt tình cảm
gì?
(2) Để biểu đạt tình cảm đó, tác giả bài
văn đã làm như thế nào?Tác giả muốn đề
cập đến vấn đề gì qua việc ca ngợi tấm
gương?
- Văn bản không miêu tả một cách cụ thể
( kích thước, chất liệu ) tác giả mượn
hình ảnh tấm gương làm điểm tựa tấm
gương luôn phản chiếu trung thành mọi
việc xung quanh
Ca ngợi gương là gián tiếp ca ngợi
người trung thực Cách lựa chọn hình ảnh
như vậy giúp cho việc biểu đạt t/c được rõ
ràng, dễ hiểu, sâu sắc
(3) Bố cục bài văn gồm mấy phần? Mở
I TÌM HIỂU ĐẶC ĐIỂM CỦA VĂN BẢN BIỂU CẢM
1 Khảo sát, phân tích ngữ liệu
a Văn bản: Tấm gương
- Bài văn ca ngợi đức tính trung thực của con người, ghét thói xu nịnh, dối trá, cho con người biết sự
thật (cho dù đó là sự thật đau buồn )
- Bố cục bài văn gồm 3 phần:
+ Phần MB: Nêu thẳng phẩm chất
Trang 7bài và kết bài có quan hệ mật thiết như
thế nào?
(4) Tình cảm và sự đánh giá của tác giả
trong bài thơ có rõ ràng chân thực không?
ý nghĩa của điều đó đối với giá trị của bài
văn?
- HS suy nghĩ - phân tích ví dụ
- Xung phong trả lời câu hỏi
- Khái quát kiến thức
- Tham gia nhận xét, đánh giá, bổ sung
Gv: Hai ví dụ về 2 nhân vật MĐC và TC
là ví dụ về một người đáng trọng, một
người đáng thương nhưng nếu soi gương
thì gương cũng không vì tình cảm mà nói
sai sự thật, rằng họ có gương mặt xấu xí
=> Ngoài tấm gương thuỷ tinh tráng bạc
còn có gương lương tâm
Đọc ví dụ SGK
THẢO LUẬN CẶP ĐÔI
(1) Đoạn văn biểu hiện t/c gì? Dấu hiệu
nhận biết?
(2) Gọi là văn biểu cảm yếu tố đầu tiên là
gì? Để biểu đạt được tình cảm người viết
phải làm gì?
(3) T/C ấy được biểu hiện bằng mấy
cách?
- Tổ chức cho HS thảo luận
- Quan sát, khích lệ HS
- Tổ chức trao đổi, rút kinh nghiệm
- GV tổng hợp ý kiến
- Phải biểu đạt được một tình cảm chủ
yếu.
- Chọn một hình ảnh có ý nghĩa ẩn dụ
hoặc tượng trưng.
- Trực tiếp hoặc gián tiếp.
- T/c phải rõ ràng, trong sáng.
- Gọi HS đọc ghi nhớ
HSKT: Quan sát, lắng nghe, ghi chép bài
đầy đủ.
của gương
+ Phần KB: Khẳng định lại chủ đề
đã nêu
+ Phần TB: Nêu lợi ích của tấm gương đối với con người
=> Ngoài tấm gương thuỷ tinh tráng bạc còn có gương lương tâm
b Các cách biểu cảm
* Nhận xét:
- Niềm đau khổ của đứa con phải sống trong sự ghẻ lạnh, t/c cô đơn, cầu mong sự giúp đỡ và thông cảm
- Dấu hiệu: tiếng kêu, lời than, câu hỏi biểu cảm
- Tình cảm được biểu hiện bằng 2 cách: Trực tiếp, gián tiếp
Trang 84 Củng cố (2’)
- Gv khái quát lại nội dung bài học
5 Hướng dẫn về nhà (3’)
- Học bài, thuộc nội dung ghi nhớ - Hoàn thiện bài tập - Sưu tầm một số đoạn văn biểu cảm trong chương trình Ngữ văn lớp 7 Cho biết đoạn văn ấy nói về chủ đề gì? Tình cảm, cảm xúc? Phương thức biểu đạt? - Tập viết một đoạn văn biểu cảm với chủ đề ‘‘ Tình bạn’’ V Rút kinh nghiệm
Trang 9
Ngày soạn: 16/10/2020
Ngày dạy:
Tiết 27
ĐẶC ĐIỂM VĂN BẢN BIỂU CẢM (Tiếp)
A MỤC TIÊU
1 Kiến thức
- Bố cục của bài văn biểu cảm, yêu cầu của việc biểu cảm, cách biểu cảm trực tiếp
và cách biểu cảm gián tiếp
2 Kĩ năng
- Rèn kĩ năng nhận biết các đặc điểm của bài văn biểu cảm
3 Năng lực, phẩm chất
- Năng lực giao tiếp - Năng lực sáng tạo
- Năng lực giải quyết vấn đề - Năng lực hợp tác
4 Nội dung tích hợp, lồng ghép
Tích hợp giáo dục đạo đức: các giá trị TRÁCH NHIỆM, TÔN TRỌNG,
YÊU THƯƠNG, TRUNG THỰC, KHOAN DUNG, ĐOÀN KẾT, HỢP TÁC
- Qua những ví dụ thực tiễn, giáo dục lòng nhân ái, sự khoan dung, tình yêu
quê hương, yêu con người
Tích hợp môi trường: sử dụng các ví dụ minh họa về chủ đề môi trường.
5 GDHSKT
- Rèn cho hs kĩ năng quan sát, lắng nghe và ghi chép bài
II PHƯƠNG PHÁP
- HS trao đổi, thảo luận về nội dung bài học
- PP phân tích, thực hành, vấn đáp, nêu vấn đề
III CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH
1 Chuẩn bị của giáo viên
- Nội dung bài giảng
- Máy tính, máy chiếu
2 Chuẩn bị của học sinh
- Soạn bài theo hướng dẫn của giáo viên
IV TIẾN TRÌNH GIỜ DẠY
1 Ổn định lớp
2 Kiểm tra bài cũ
3 Các hoạt động dạy bài mới
A Hoạt động khởi động
- Mục tiêu: đặt vấn đề tiếp cận bài mới, tạo hứng thú cho tiết học
- Phương pháp: thuyết trình
- Năng lực cần đạt: huy động những kiến thức, kĩ năng, kinh nghiệm của bản thân
về các vấn đề có nội dung liên quan đến bài học mới
- Thời gian: 2’
- Cách thức tiến hành
Trang 10? Cho biết đặc điểm của văn bản biểu cảm?
- Hs trả lời Gv nhận xét, cho điểm Gv giới thiệu nội dung luyện tập
C HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
- Mục tiêu: Hướng dẫn HS luyện tập liên hệ thực tế, thực hành trên cơ sở những kiến thức vừa tìm hiểu.
- Phương pháp: thuyết trình, khái quát.
- Năng lực cần đạt: Năng lực tư duy sáng tạo
- Thời gian: 28’
- Cách thức tiến hành
Hoạt động của giáo viên-học sinh Nội dung ghi bảng
HOẠT ĐỘNG CHUNG CẢ LỚP
(1) Đọc bài văn Bài văn thể hiện tình cảm
gì?
(2) Việc miêu tả hoa phượng đóng vai trò gì
trong bài văn biểu cảm này? Hoa phượng
nở, rơi gợi cảm xúc gì? Sắc phượng gợi nỗi
buồn nào của người học trò?
(3) Câu: Phượng xui ta nhớ cái gì đâu thể
hiện cảm xúc nào ?
(4) Đoạn văn thứ 2 thể hiện cảm xúc gì?
Đoạn văn cuối bộc lộ tình cảm nào?
(5) Tại sao tác giả lại gọi hoa phượng là hoa
học trò?
- HS chia sẻ ý kiến với bạn
- Gọi HS nhận xét ý kiến của bạn?
- GV tổng hợp - kết luận
HSKT: Quan sát, lắng nghe, ghi chép, hoàn
thiện các bài tập.
II Luyện tập
* Bài văn: Hoa học trò
- Tình cảm buồn nhớ khi xa trường, rời bạn lúc nghỉ hè
- Tác giả bộc lộ tình cảm của người học trò khi xa trường
- Hoa phượng nở, rơi thể hiện nỗi lòng cô đơn, lẻ loi của học trò trong 3 tháng hè
- Nỗi buồn chia li trong tâm hồn người học trò
- Cảm xúc bối rối, thẫn thờ
- Trường ngủ cây cối ngủ, chỉ có phượng thức -> Cảm xúc trống trải cô đơn
- Hoa phượng mơ, khóc, nhớ-> cảm xúc cô đơn, nhớ bạn pha chút hờn dỗi
- Vì qua việc miêu tả hoa phượng, tác giả đã biến hoa phượng – một loài hoa nở rộ vào dịp kết thúc năm học- thành biểu tượng của sự chia li ngày hè với học trò
- Gián tiếp: Thông qua hình ảnh
ẩn dụ” Hoa học trò” - hoa phượng
để biểu đạt cảm xúc cuả ngừơi học trò lúc xa trường, rời bạn lúc nghỉ hè
D HOẠT ĐỘNG TÌM TÒI, MỞ RỘNG
Trang 11- Mục tiêu: Hướng dẫn HS luyện tập liên hệ thực tế, thực hành trên cơ sở những kiến thức vừa tìm hiểu.
- Phương pháp: thuyết trình, khái quát.
- Năng lực cần đạt: Năng lực tư duy sáng tạo
- Thời gian: 5’
- Cách thức tiến hành:
(1) Phân tích đặc điểm biểu cảm của 2 văn bản: Côn sơn ca và Thiên Trường Vãn Vọng.
(2) Viết đoạn văn biểu cảm về người thân và phân biệt điểm khác nhau giữa đoạn
BC và đoạn miêu tả hay tự sự?
4 Củng cố (2’)
- Gv cho hs khái quát lại đơn vị kiến thức bài dạy thông qua tiết luyện tập
5 Hướng dẫn về nhà (3’)
- Hoàn thiện bài tập
- Chuẩn bị bài: Đề văn biểu cảm và cách làm bài văn biểu cảm
+ Đọc trước bài
+ Phiếu học tập:
a
b
c
d
e
+ Rút ra các bước làm bài văn biểu cảm
V Rút kinh nghiệm