Bài 10 Kết quả cần đạt Cảm nhận tình yêu quê hương biểu hiện một cách chân thành, sâu sắc qua bài thơ Tĩnh dạ tứ của Lí Bạch và Hồi Hương ngẫu thư của Hạ Tri Chương, thấy được tác dụng[r]
Trang 1Bài 10
Kết quả cần đạt
Cảm nhận tình yêu quê hương biểu hiện một cách chân thành, sâu sắc qua bài
thơ Tĩnh dạ tứ của Lí Bạch và Hồi Hương ngẫu thư của Hạ Tri Chương, thấy
được tác dụng nghệ thuật đối trong thơ Đường và tầm quan trọng của câu cuối
trong bài thơ tuyệt cú
Củng cố và nâng cao kiến thức về từ trái nghĩa và kĩ năng sử dụng từ trái nghĩa
đã học ở bậc tiểu học
Biết lập dàn bài phát biểu miệng: cảm nghĩ về sự vật và con người
Biết phát biểu cảm tưởng bằng lời nói
Ngày soạn : 14.10.2010 Ngày dạy: 17.10.2010 – Lớp 7B
(Tĩnh dạ tứ - Lí Bạch)
1 Mục tiêu bài dạy:
a Kiến thức: giúp HS
- Thấy được tình cảm quê hương được thể hiện một cách chân thành, sâu nặng của Lí
Bạch Thấy được một số đặc điểm NT của bài thơ: hình ảnh gần gũi tự nhiên, bình
dị,tình cảnh giao hoà
- Hiểu được nghệ thuật dối và vai trò của câu kết tyrong bài thơ
b Kĩ năng
- Rèn luyện kĩ năng đọc – hiểu thơ cổ qua bản dịch tiếng Việt
- Nhân ra nghệ thuật đối trong bài thơ
- Rèn luyện kỹ nawngso sánh bản dịch thơ và bản phiên âm chữ Hán
c Thái độ:
- Giáo dục HS tình yêu thiên nhiên, quê hương đất nước
2 Chuẩn bị cuả GV và HS:
a Chuẩn bị cuả GV và HS:.Nghiên cứu tài liệu, soan giáo án, Bảng phụ
b Chuẩn bị cuả GV và HS: Đọc bài và tìm hiểu bài ở nhà
3 Tiến trình dạy học:
a Kiểm tra bài cũ- Đặt vấn đề vào bài mới: (5’)
* Câu hỏi: Khái quát nét đặc sắc về nghệ thuật và nội dung của bài thơ Xa ngắm thác
núi Lư ?
* Đáp án: Với những hình ảnh tráng lệ, huyền ảo, bài thơ đã miêu tả một cach sinh
động vẻ đẹp từ xa của thác nước chảy từ đỉnh Hương Lô thuộc dãy núi Lư, qua đó thể
hiện tình yêu thiên nhien đằm thắm và phần nào bộc lộ tính cách mạnh mẽ, hào
phóng của tác giả
Trang 2* GTB: (1’)Vọng nguyệt hoài hươngV (trông trăng nhớ quê) là một đề tài phổ biến
trong thơ cổ phương Đông Trong loại thơ nhìn trăng mà thổ lộ tâm tình đối với quê hương, có thể nói bài có khuôn khổ nhỏ nhất, ngôn từ đơn giản, tinh khiết nhất mà lại
có ma lực lớn nhất được truyền tụng rộng rãi nhất phải là bài Tĩnh dạ tứ của Lí Bạch, người được mệnh danh là Tiên thơ
b Dạy nội dung bài mới:
I Đọc và tìm hiểu chung
(7’)
- HD đọc: giọng chậm, buồn, tình cảm Nhịp 2/3
- GV đọc phiên âm
- Học sinh đọc dịch nghĩa và dịch thơ
- Lưu ý chú thích giải nghĩa từ SGK t123
? Bài thơ được sáng tác theo thể thơ nào? Trong các
bài thơ đã học có bài thơ nào cũng được sáng tác
theo thể thơ này?
- Phò giá về kinh (Trần Quang Khải)
-> Thể thơ ngũ ngôn tứ tuyệt (thơ cổ thể)
? Em hiểu như thế nào về thể thơ ngũ ngôn tứ tuyệt
Đường luật?
- Mỗi bài có 4 câu, 7 chữ
- Tuân theo qui tắc Nhất ngũ tam bất luận, nhị tứ
lục phân minh Tức là các chữ 1, 3, 5 là B hoặc T
đều được Nhưng chữ thứ 2, 4, 6 phải đúng luật
BT
VD: Nếu chữ thứ 2 là B, chữ thứ 4 phải là T, chữ
thứ 6 phải là B, hoặc nếu chữ thứ 2 là T, chữ thứ 4
phải là B, chữ thứ 6 phải là T
? Vậy ở bài Tĩnh dạ tứ có tuân theo niêm luật như
vậy không?
- Không Vì ở câu thứ 2: chữ thứ 2, 4 đều là T ở
câu thứ 3, 4 chữ thứ 2 đều vần B
-> Thơ cổ thể không bị những qui tắc về niêm luật,
đối ràng buộc
? Có ý kiến cho rằng trong bài Tĩnh dạ tứ , hai câu
đầu thuần tuý là tả cảnh, hai câu sau thuần tuý tả
tình Em tán thành ý kiến đó không? Vì sao?
- Không Vì ở hai câu đầu không đơn thuần chỉ tả
cảnh ở đây chủ thể vẫn là con người, cảnh được
miêu tả thông qua cảm nghĩ của chủ thể Còn câu
sau không đơn thuần là tả tình mà còn tả cả ánh
trăng sáng trên bầu trời
II Phân tích.
? Như thế trong văn bản này tác giả đã SD những
phương thức biểu đạt nào? Phương thức nào là mục
đích, phương thức nào là phương tiện?
- Biểu cảm là mục đích, miêu tả là phương tiện
? Sự kết hợp đó thể hiện mối quan hệ nào trong bài
Trang 3- Quan hệ giữa cảnh và tình Nhớ quê không ngủ
được, thao thức thấy trăng sáng lại càng nhớ quê
1 Cảnh đêm trăng (11’)
? Cảnh đêm trăng được gợi tả bằng những hình ảnh
tiêu biểu nào?
- Ánh trăng sáng
- Sàng tiền minh nguyệt quang
Nghi thị địa thượng sương
(Đầu giường ánh trăng rọi Ngỡ mặt đất phủ sương)
? Có gì độc đáo trong cách miêu tả ở các câu thơ
trên?
- Đều là tả cảnh trăng sáng Từ minh nguyệt được
nhắc tới 2 lần
?
H
G
Chú ý 2 câu thơ đầu, ánh trăng được miêu tả ở đây
có gì khác thường?
- Tả ánh trăng sáng ở đầu giường
- ánh trăng ở đây không phải là ánh trăng ngoài sân
hay trên mái nhà hay trăng lồng cổ thụ mà là ánh
trăng chiếu rọi nơi đầu giường Câu thơ đầu với
những vần bằng êm ả như tạo nên nét êm đềm của
dòng sông trăng, gieo vào lòng người đọc cảm giác
lâng lâng, thanh tĩnh lạ thường Giữa đêm trăng chỉ
có ánh trăng là chủ thể thiên nhiên hiện lên với vẻ
đẹp thanh khiết nhất Như trút bỏ cái náo động xô
bồ ban ngày, đất trời chỉ là tràn ngập ánh trăng Có
lẽ trong đêm ấy, ở chốn tha hương, nhà thơ đang
nằm thao thức không ngủ hoặc có thể đã ngủ rồi,
chợt tỉnh, bắt gặp ánh trăng mà không sao ngủ
được tiếp được nữa Và trong trạng thái ấy, nhà thơ
đã cảm nhận được vẻ đẹp của ánh trăng trong một
khoảng hẹp thu nhỏ, khoảng sáng ở đầu giường
?
H
?
H
Nhìn ánh trăng ấy nhà thơ có cảm nhận như thế
nào?
- Nhìn trăng sáng, nhà thơ ngỡ là sương phủ trên
mặt đất
Em có nhận xét gì về chữ nghi và chữ sương ở câu
thơ thứ 2?
Chữ nghi (ngỡ là) và chữ sương xuất hiện 1 cách
rất tự nhiên và hợp lí Trăng sáng quá chuyển thành
màu trắng giống như sương là một điều có thật mà
trước Lí Bạch mấy trăm năm nhà thơ Tiêu Cương
đã cảm nhận: Dạ nguyệt tự thu sương (trăng đêm
giống như sương thu) Tuy nhiên ở Tiêu Cương,
cảm nhận đó đã hình thành nên phép so sánh để
miêu tả, còn ở LB, nó lại thể hiện trong
Nghi thị địa thượng sương
Ngỡ mặt đất phủ sương)
Trang 41 khoẳnh khắc suy nghĩ của con người
? So sánh bản phiên âm và bản dịch ở hai câu đầu,
em thấy bản dịc thơ đã thêm vào những động từ
nào? Điều đó có ảnh hưởng tới việc biểu thị vai trò
của tác giả khi cảm nhận ánh trăng không?
- Bản dịch thơ đã thêm vào hai từ rọi, phủ khiến
cho người đọc có cảm giác là 2 câu thơ chỉ tả cảnh,
ý vị trữ tình của chủ thể bộc lộ cảm xúc có phần
mờ nhạt đi Chính chữ nghi trong nguyên bản đã
cho thấy sự hoạt động nhiều mặt của chủ thể trữ
tình: ánh trăng trong đêm, dù đẹp đẽ, giàn giụa vẫn
chỉ là đối tượng nhận xét, cảm nghĩ của nhà thơ mà
thôi
? Lần thứ hai, trăng được gợi tả như thế nào trong
thơ?
- Cả một vầng trăng hiện ra sáng láng trước mặt
con người
- Cử đầu vọng minh nguyệt
(Ngẩng đầu nhìn trăng sáng)
? Không khí bao trùm cảnh vật lúc này như thế nào?
- Không khí thật tĩnh lặng trong đêm khuya
? Tại sao chỉ tả trăng mà gợi được cả một đêm thanh
tĩnh?
- Trăng trên mặt đất như sương, trăng sáng láng
trên bầu trời Trời đất ngập tràn ánh trăng Mà
trăng là sự sống thanh tĩnh của đêm Vì vậy tác giả
tả trăng mà gợi được cả một không gian yên tĩnh
? Như vậy qua 3 câu thơ đầu, em cảm nhận được vẻ
đẹp nào của đêm trăng trong thơ LB?
=>Cảnh đêm trăng sáng mang vẻ đẹp dịu êm, mơ màng
và yên tĩnh.
?
?
Nhìn ánh trăng lọt vào đầu giường trong đêm
khuya ngỡ là sương thu trên mặt đất Sự cảm nhận
ấy cho ta biết cảm giác gì trong lòng người xa xứ?
Từ cảm giác ấy, TG bộc lộ tình cảmgì? Những câu
thơ nào cho ta biết điều đó?
2 Cảm nghĩ của tác giả (11’
- Sàng tiền minh nguyệt quang
Nghi thị địa thượng sương -> Cảm giác trống trải, lạnh lẽo, cô đơn
.-Cử đầu vọng minh nguyệtĐê đầu tư cố hương
?
- Nỗi nhớ quê hương
.Chỉ ra thủ pháp nghệ thuật được TG sử dụng trong
hai câu thơ cuối? Nhận xét cách sử dụng NT đó?
- Hai câu thơ đối ý đối thanh thật chỉnh Số lượng
chữ của các bộ phận tham gia đối bằng nhau, cấu
trúc ngữ pháp của các bộ phận tham đối giống
nhau, từ loại của các chữ tương ứng ở hai vế giống
(Ngẩng đầu nhìn trăng sáng Cúi đầu nhớ cố hương)
Trang 5nhau Đặc biệt chữ đầu ở câu 3 và câu 4 đối nhau:
đối trùng thanh trùng chữ (chỉ có trong thơ cổ
thể mới có thể dùng cách đối này) -> NT: đối
? Phép đối trên có tác dụng gì trong việc bộc lộ cảm
xúc của tác giả?
- Hai cụm từ cử đầu, đê đầu giúp người đọc hình
dung cái cách ngắm trăng sáng và nhớ quê hương
của tác giả Ngẩng đầu là hướng ra ngoại cảnh để
nhìn trăng; cúi đầu là hướng nội, nhìn vào lòng
mình trĩu nặng một tâm tư, một nỗi nhớ quê da
diết
?
H
G
?
Em hiểu cố hương nghĩa là gì? Tại sao trông trăng
tác giả lại nhớ cố hương?
- Cố hương là quê cũ nhưng cũng là dĩ vãng đầy ắp
kỉ niệm của tuổi hoa niên, là nơi chôn nhau cắt rốn,
là nơi rất đỗi thân thương mà mỗi khi nhắc tới lại
cảm thấy lòng mình trĩu nặng
- Thuở nhỏ, LB thường lên núi Nga Mi ở quê nhà
để ngắm trăng Lớn lên, xa quê không có dịp trở về
cứ nhìn trăng ông lại nhớ quê Giờ đây, đứng trước
đất trời trong cảnh trăng vời vợi, bao hình ảnh ngày
xưa tái hiện về dồn dập, nén chặt, chất chứa như
một đoạn phim quay chậm Quá khứ, hiện tại, chốn
quê xưa, nơi đất khách quê người, thành công, thất
bại tất cả chợt ùa về, đan xen hoà quyện trong
lòng tác giả
Có ý kiến cho rằng câu thơ thứ 3 nối tiếp ý của 2
câu thơ trên đồng thời tạo thế để hạ câu kết Theo
em có đúng không?
- Đúng Vì hành động ngẩng đầu xuất hiện như
một động tác tất yếu để kiểm nghiệm điều mà câu
thơ thứ 2 đã đặt ra: Vùng sáng đầu giường là sương
hay trăng? ánh mắt của LB chuyển từ trong ra
ngoài, từ mặt đất lên bầu trời; từ chỗ chỉ thấy ánh
trăng đầu giường đến chỗ thấy cả vầng trăng Và
khi thấy vầng trăng cũng đơn côi lạnh léo như
mình, lập tức nhà thơ lại cúi đầu Cúi đầu không
phải để nhìn sương trên mặt đất mà để suy ngẫm
về quê hương Ngẩng đầu, cúi đầu, cử chỉ ấy đã
diễn tả rất rõ tâm trạng của con người Chỉ trong
một khoẳnh khắc đã tác động đến mối tình quê của
người xa xứ, đủ thấy thường ngày tình cảm ấy luôn
thường trực, sâu nặng biết bao trong lòng tác giả
Trang 6? Qua phân tích, em hiểu về tình cảm của LB đối với
quê hương được bộc lộ trong bài thơ như thế nào?
=>Nỗi nhớ quê hương sâu nặng, tha thiết luôn bền chặt trong lòng người lữ khách.
? Hãy gạch chân các động từ trong toàn bài thơ và
tìm chủ thể của các hành động đó?
- Nghi, cử, vọng, đê, tư
- Tất cả các chủ ngữ đều bị lược bỏ, không chỉ rõ
chủ thể của hành động là ai Đây là hình thức rút
gọn câu (sẽ được học ở bài 19)
?
G
Vậy ta có thể hiểu chủ thể trữ tình ở bài thơ này là
ai?
- Có thể là LB hoặc cũng có thể hiểu là bất cứ ai
Như vậy có thể hiểu nỗi nhớ quê trong bài là của
LB hoặc cũng có thể hiểu đó là tình cảm của bất cứ
người nào, bất cứ kẻ xa xứ nào
? Em có nhận xét gì về ngông ngữ thơ của LB trong
bài Tĩnh dạ tứ?
III Tổng kết (4’)
1 Nghệ thuật:
- Ngôn ngữ giản dị mà tinh luyện
? Hãy khái quát giá trị nội dung của tác phẩm? 2 Nội dung:
(Ghi nhớ SGK t124)
* Ý nghĩa: Tình yêu quê
hương là một trong những tình cảm lâu bên nhất của con người
c Củng cố, luyện tập: (4’)
* Củng cố: Bài hôm nay, các em cần nắm được:
- Tình yêu quê hương tha thiết sâu nặng của t/g Lý Bạch
- Nghệ thuật thể hiện độc đáo của bài thơ
* Luyện tập:
Nhận xét hai câu thơ dịch (t125)?
- Giống: Tương đối đủ ý
- Khác:
+ LB không dùng phép so sánh, không chỉ rõ ai là chủ thể trữ tình
+ Nguyên tác có 5 động từ, bản dịch chỉ còn 3
d Hướng dẫn HS tự học ở nhà: (2’)
- Nắm chắc nội dung và nghệ thuật của bài thơ
- Học thuộc lòng bài thơ
- Làm bài tập phần luyện tập (SGK t125)
- Chuẩn bị: Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê
Trang 7
-Ngày soạn : 14.10.2010 Ngày dạy: 17.10.2010 – Lớp 7B
Bài 10 Tiết 38.
(Hồi hương ngẫu thư) – Hạ Tri Chương-
1 Mục tiêu :
a Về kiến thức:
Giúp học sinh:
- Thấy được tính độc đáo trong việc thể hiện tình cảm quê hương sâu nặng của nhà
thơ
- Bước đầu nhận biết phép đối trong câu cùng tác dụng của nó
b Về kỹ năng:
- Rèn luyện kĩ năng đọc diễn cảm và phân tích thơ cổ
c.V ề thái độ:
- Giáo dục HS tình yêu quê hương đất nước
2 Chuẩn bị
a Thầy: Nghiên cứu nội dung bài, soạn giáo án.
b Trò: Học bài cũ Đọc trước bài mới ở nhà, trả lời câu hỏi trong sgk
3 Tiến trình bài dạy:
a Kiểm tra bài cũ: (5’)
- Hỏi: Đọc thuộc lòng bài thơ Tĩnh dạ tứ của Lí Bạch? Bài thơ được sáng tác theo thể
thơ nào? Trình bày những hiêut biết của em về thể thơ đó?
- Đáp: Thể thơ ngũ ngôn tứ tuyệt Mỗi bài có 4 câu, mỗi câu có 7 chữ Vần gieo ở các
tiếng cuối câu 1, 2, 4
* Giới thiệu bài (1’): Xa quê, nhớ quê là những đề tài quen thuộc trong thơ cổ trung đại
phương Đông Nhưng mỗi nhà thơ trong mỗi hoàn cảnh riêng lại có những cách thể hiện
khác nhau Với Hồi hương ngẫu thư, Hạ Tri Chương lại có cách thể hiện tình yêu quê rất
riêng, rất độc đáo Tiết học hôm nay
b Dạy nội dung bài mới:
I Đọc và tìm hiểu chung (7’)
1 Tác giả Tác phẩm
? Nêu một vài nét về tác giả Hạ Tri Chương? - Hạ Tri Chương (659-744), quê
ở Vĩnh Hưng, Việt Châu nay thuộc Chiết Giang, Trung Quốc
?
G
H
G
Bài thơ được viết trong hoàn cảnh nào?
- HD đọc giọngtrầm, buồn: -> Đọc mẫu phiên âm
- Học sinh đọc dịch nghĩa và dịch thơ
- Lưu ý chú thích giải nghĩa từ SGK t125
- Bài thơ được viết khi ông về quê sau hơn 50 năm làm quan ở kinh đô, là mộttrong 2 bài nổi tiếng nhất của ông
2 Đọc:
Trang 8H
?
H
G
Qua chú thích (SGK), em hiểu lần về quê này của
HTC có gì đặc biệt?
- Năm 86 tuổi, sau hơn 50 năm làm quan ở Trường
An (Kinh đô TQ thời nhà Đường), HTC từ quan
cáo lão về quê đó là nghĩa cử cao đẹp đáng trân
trọng của nhiều bậc chính nhân quân tử ngày xưa
như Khuất Nguyên thời Xuân Thu chiến quốc, Đào
Tiềm - Đào Uyên Minh đời Tấn, hay như Trần
Nguyên Đán, Nguyễn Trãi, Nguyễn Bỉnh Khiêm ở
Việt Nam
Rõ ràng về quê là có chủ ý nhưng tại sao tác giả
lại lấy tiêu đề của bài thơ là Ngẫu nhiên viết ?
- Ngẫu nhiên viết vì TG vốn không chủ định làm
thơ ngay khi mới đặt chân đến quê nhà việc sáng
tác thơ hoàn toàn tình cờ vì cái duyên cớ ngẫu
nhiên: Về đến làng, gặp đám trẻ con, chúng tưởng
ông là khách lạ đâu đến Chính cái duyên cớ ngẫu
nhiên khiến TG nổi thi hứng mà sáng tác bài thơ
- Nhưng nếu chỉ vì duyên cớ ngẫu nhiên thì bài thơ
không thể hay và xúc động như thế mà ẩn sau đó là
tình cảm quê hương dồn nén bao năm bây giờ mới
có dịp để nhà thơ thổ lộ
* Chú thích:
? Bài thơ được sáng tác theo thể thơ nào? Thể thơ ở
2 bản dịch có gì khác?
- Nguyên tác: Thể thơ thất ngôn
tứ tuyệt
- 2 bản dịch: thể thơ lục bát
? Bài thơ có thể chia thành mấy phần? ý chính trong
mỗi phần là gì?
3 Bố cục:2 phần
- 2 câu thơ đầu: Sự đổi thay khi tác giả về quê cũ
- 2 câu cuối: Tâm trạng nhà thơ
II Phân tích.
? Tình quê của tác giả được bộc lộ bắt đầu từ những
suy nghĩ nào của ông? Câu thơ nào thể hiện rõ
điều đó?
- Nghĩ về tuổi trẻ, nghĩ về tuổi già, những cái đổi
thay và những cái không thay đổi theo thời gian ở
chính con người t/g
1 Hai câu thơ đầu (10’)
- Thiếu tiểu li gia,/ lão đại hồi (Rời nhà từ lúc còn trẻ, già mới quay về)
Hương âm vô cải,/ mấn mao tồi
(Giọng quê không thay đổi, nhưng tóc mai đã rụng)
? Hai câu thơ đầu được sử dụng những biện pháp
nghệ thuật đặc sắc nào?
- C1: Đối vế câu, đối danh từ (thiếu tiểu / lão đại),
đối động từ (li/hồi) -> Đối cả lời và ý khá chỉnh
- C2: Đối vế câu, đối danh từ (hương âm /mấn
mao), đối ý (vô cải /tồi)
-> NT: đối.( tiểu đối)
? Qua phép đối trong câu 1, em hiểu gì về cuộc đời - Xa quê hương lúc trẻ, trở lại
Trang 9của tác giả?
- C1 kể một cách khái quát, ngắn gọn về quãng đời
xa quê, làm quan của tác giả Rời quê từ khi còn
trẻ, mãi đến khi trở về thì cũng là lúc đã già Từ
lúc đi đến lúc về, con người đã đổi khác cả về tuổi
tác, vóc người Cảnh ngộ li biệt ấy là bi kịch của
vị đại quan đời Đường, công danh thì thành đạt
nhưng suốt cuộc đời phải li gia Nỗi sầu li gia là
một trong những nỗi đau day dứt không nguôi của
người xa xứ xưa nay
quê hương lúc đã già
?
?
Trong câu thơ thứ 2, TG còn nhắc đến sự thay đổi
nào nữa? Em cảm nhận được điều gì về cảm xúc
của tác giả khi nói đến những đổi thay ấy?
- Câu thơ thứ 2 là câu miêu tả, TG dùng hình ảnh
để nói về sự thay đổi, đó là mái tóc đã bạc theo
thời gian, năm tháng Có cảm xúc buồn buồn, bồi
hồi trước sự trôi chảy của thời gian và tuổi tác Đó
là
Qua đó em Cảm nhận được điều gì về nỗi niềm
tâm sự của t/g?
- Sự thay đổi:
+ Vóc người, tuổi tác
+ Mái tóc
=>Nỗi buồn sâu xa củangười con trở về sau thời gian năm tháng dài xa quê hương
? Đối lập với tất cả những gì đã thay đổi trên thì ở
con người TG có gì không thay đổi?
- Sự không thay đổi: Giọng quê
? Giọng quê?
- Giọng nói mang bản sắc riêng của một vùng quê
Giọng quê chính là chất quê, là hồn quê biểu hiện
trong giọng nói của con người
? T/G đã sử dụng thủ pháp NT gì? Thủ pháp NT đó
có ý nghĩa như thế nào?
- Suốt một đời xa quê, khách li hương giờ mái tóc
đã bạc phơ, những sợi tóc mai đã rụng bớt Thời
gian đã làm cho vóc dáng, tuổi tác con người thay
đổi rất nhiều nhưng giọng nói thì vẫn mang bản
sắc của quê hương, không hề thay đổi Như vậy có
nghĩa là chất quê, hồn quê vẫn còn trong con
người, không bao giờ thay đổi
-> NT: Đối lập: ở đây t/g muốn
khắc hoạ sự tương phản giữa tình cảm (không đổi thay) và sự đổi thay bề ngoài của mình theo thời gian năm tháng,
? Như vậy, nói giọng quê không đổi là tác giả muốn
khẳng định điều gì?
=>Tình yêu quê hương đậm đà, bền chặt không bao giờ thay đổi.
?
G
Hãy chỉ ra phương thức biểu đạt ở câu 1 và 2?
- Câu 1: biểu cảm qua tự sự
- Câu 2: biểu cảm qua miêu tả
đây là cách biểu cảm gián tiếp
? Hãy so sánh và nhận xét hai bản dịch thơ ở hai
câu thơ đầu?
- Mỗi bản dịch đều có cái hay riêng nhưng cũng có
Trang 10nét hạn chế riêng:
+ Bản dịch 1: Câu1 đã làm rõ phép đối chỉnh 3/3
Câu 2 dịch còn thô, chưa rõ ý (tóc đà khác bao)
+ Bản dịch 2: Câu 1 phép đối chưa thật chỉnh
nhưng câu 2 lại dịch thoát ý và có hồn hơn (Sương
pha mái đầu)
- GV: Tình quê của HTC thật thắm thiết, đậm đà
Vậy duyên cớ nào đã khiến ông ngẫu nhiên làm
thơ để bày tỏ lòng mình như thế
- HS đọc 2 câu cuối
2 Hai câu thơ cuối (11’)
? Khi tác giả đặt chân về làng thì có tình huống nào
xảy ra? Em có nhận xét gì về tình huống đó?
- Một lũ trẻ con ùa ra, tò mò nhìn ông lão đầu tóc
bạc phơ, lụ khụ chống gậy bước xuống kiệu như
một người xa lạ ông lão chư kịp nói gì thì chúng
đã nhanh miệng hỏi: Ông khách từ đâu đến làng?
- Nhi đồng tương kiến bất tương
thức
(Trẻ con gặp mặt không quen biết)
Tiếu vấn: Khách tòng hà xứ lai?
( Cười hỏi: Khách ở nơi nào đến)
?
G
Tại sao lại xảy ra chuyện như vậy? Có điều gì có lí
và điều gì vô lí trong tình huống này?
- Lũ trẻ sinh sau đẻ muộn Khi nhà thơ rời quê ra
đi, có lẽ bố mẹ chúng cũng chưa ra đời Vậy thì
chúng làm sao có thể nhận ra ông lão đồng hương
đang ngơ ngác, ngỡ ngàng trước mặt chúng Vốn
là những đứa trẻ tò mò, hồn nhiên, tốt bụng và hiếu
khách nên thấy người lạ đến làng, chúng vui mừng
chào hỏi là lẽ đương nhiên Câu hỏi chúng dành
cho ông lão lúc này là hoàn toàn có lí
- Nhưng có một điều hết sức vô lí với nhà thơ Đó
là ông bỗng trở thành người khách lạ ngay giữa
giữa quê hương mình Ông vốn là người ở chốn
này mà lại chẳng có ai nhận ra Trở về chính nơi
chôn nhau cắt rốn của mình mà lại bị xem như là
người xa lạ
? Việc bọn trẻ tươi cười, hớn hở chào hỏi đáng lẽ
phải gây được cảm xúc nào ở người gặp chúng?
- Cảm giác thân thiện, dễ chịu, thoải mái mừng
vui
- Trẻ con -> thấy xa lạ, chào hỏi hồn nhiên
? Thế nhưng với Hạ Tri Chương thì điều đó đã tác
động đến đến tâm trạng của nhà thơ như thế nào?
- Âm thanh vui tươi, tiếng cười hỏi của bọn trẻ dã
tác động rất lớn đến tâm trạng nhà thơ Trước hết
là ngạc nhiên, sau đó là đến nỗi buồn tủi, ngậm
ngùi, xót xa cùng ập đến Mình vốn là người ở đây
mà khi trở về làng chẳng có ai nhận ra, bỗng nhiên
lại trở thành khách lạ ngay giữa quê hương mình
- T/g thì bối rối,ngậm ngùi,pha chút buồn tủi