Đặc điểm văn xuôi dương thụy

Thông qua đề tài “Đặc điểm văn xuôi Dương Thụy”, chúng tôi hi vọng có thể đi vào khám phá thế giới nghệ thuật để tìm ra những nét đặc trưng trong phong cách nghệ thuật cũng như đóng góp

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC ĐÀ NẲNG

TRẦN THỊ MỘNG TÌNH

ĐẶC ĐIỂM VĂN XUÔI DƯƠNG THỤY

Chuyên ngành: VĂN HỌC VIỆT NAM

Mã số: 60.22.34

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

Người hướng dẫn khoa học: TS TÔN THẤT DỤNG

Đà Nẵng, Năm 2012

MỤC LỤC Trang phụ bìa Trang Lời cam đoan

Mục lục

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Lịch sử vấn đề nghiên cứu 2

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 9

4 Phương pháp nghiên cứu 11

5 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài 11

6 Bố cục của đề tài 11

CHƯƠNG 1- NHÀ VĂN DƯƠNG THỤY VÀ VĂN XUÔI VIỆT NAM

ĐẦU THẾ KỶ XXI 12

1.1 Văn xuôi Việt Nam đầu thế kỷ XXI 12

1.1.1 Bối cảnh văn hóa- xã hội cho sự phát triển văn xuôi 12

1.1.2 Một số đặc điểm và thành tựu nổi bật của văn xuôi 15

1.2 Dương Thụy- Nhà văn lãng mạn của giới trẻ hội nhập 22

1.2.1 Hành trình sáng tác của Dương Thụy 22

1.2.2 Quan niệm về văn chương của Dương Thụy 26

CHƯƠNG 2- CẢM HỨNG NGHỆ THUẬT VÀ SỰ KHÁM PHÁ

CON NGƯỜI TRONG VĂN XUÔI DƯƠNG THỤY 29

2.1 Cảm hứng nghệ thuật trong văn xuôi Dương Thụy 29

2.1.1 Cảm hứng từ hiện thực đời sống người Việt ở nước ngoài 30

2.1.2 Cảm hứng từ những mối tình vượt biên giới 37

2.2 Sự khám phá con người trong văn xuôi Dương Thụy 44

2.2.1 Những người trí thức trẻ 45

2.2.2 Sự khám phá con người ở một số quốc gia trên thế giới 53

CHƯƠNG 3- PHƯƠNG THỨC THỂ HIỆN NGHỆ THUẬT TRONG

VĂN XUÔI DƯƠNG THỤY 63

3.1 Kết cấu nghệ thuật 63

3.1.1 Kết cấu theo trật tự thời gian tuyến tính 64

3.1.2 Kết cấu theo tâm lý nhân vật và kết cấu mở 66

3.2 Ngôn ngữ nghệ thuật 71

3.2.1 Ngôn ngữ người kể chuyện 71

3.2.2 Ngôn ngữ nhân vật 77

3.3 Giọng điệu nghệ thuật 84

3.3.1 Giọng điệu hài hước 84

3.3.2 Giọng điệu trữ tình 87

3.3.3 Giọng điệu triết lý 92

KẾT LUẬN 96

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 98

QUYẾT ĐỊNH GIAO ĐỀ TÀI LUẬN VĂN (Bản sao)

Bước sang thế kỷ XXI, văn học Việt Nam chứng kiến sự xuất hiện của hàng loạt cây bút trẻ- những người sẽ là “điểm tựa cho tương lai của văn học” Đúng với bản chất của người “trẻ tuổi, trẻ lòng”, các nhà văn trẻ hôm nay luôn ý thức tìm cho mình một hướng đi mới, cách viết mới theo cảm quan mới Các tác phẩm của họ ra đời trên các thể loại không chỉ phản ánh đa dạng, đầy đủ mọi biến chuyển của cuộc sống hiện đại; mà còn từng bước thay đổi vai trò, chức năng của văn học trong đời sống Nếu trước đây, người ta quan niệm “văn dĩ tải đạo”, theo đó, chức năng chủ yếu của văn học là nhận thức, giáo dục và thẩm mỹ, thì ngày nay trước những phức tạp, căng thẳng mà xã hội tác động lên con người, văn học còn phải đẩy mạnh, phát triển chức năng giải trí Không sa vào khuynh hướng giải trí tầm thường, mang tính thương mại hóa, văn xuôi của nhiều nhà văn trẻ đã mang đến cho văn học chức năng giải trí lành mạnh, giàu chất trí tuệ, góp phần khơi dậy trong con người khát vọng vươn lên, khẳng định mình và tin tưởng vào cuộc sống Và Dương Thụy chính

là một đại diện tiêu biểu cho thế hệ nhà văn trẻ đang “làm giàu” cho nền văn xuôi nước nhà

Tuy không phải là một nhà văn chuyên nghiệp, và khởi nghiệp từ thể loại truyện ngắn nhưng các tập truyện ngắn, tiểu thuyết, du ký của Dương Thụy khi được giới thiệu đã nhanh chóng trở thành những cuốn “best seller” với số lượng xuất bản hàng nghìn cuốn và được tái bản nhiều lần Văn xuôi Dương Thụy cũng như con người chị, giản dị ,trong sáng, hóm hỉnh nhưng cũng rất lý trí Đề tài trong sáng tác của Dương Thụy không phải là những vấn đề “nóng bỏng” của xã hội mà chỉ đơn giản là tình yêu và cuộc sống của giới trẻ hiện đại trên con đường hội nhập với thế giới Nhưng những câu chuyện tình lãng mạn, những miền đất, con người ở nhiều quốc gia thể hiện trong văn xuôi Dương Thụy lại tạo nên sức hút kỳ lạ đối với đông đảo độc giả đặc biệt là độc giả trẻ- những người vốn đang thờ ơ với văn học nước nhà Quả thực, hiếm có nhà văn nào mới sáng tác mà đã khẳng định được vị thế và phong cách trong lòng công chúng như Dương Thụy Vì thế, có thể coi, văn chương cũng như sức hút của nhà văn này là một hiện tượng rất đáng chú ý trên văn đàn những năm đầu thế kỷ XXI

Với những nội dung trên, chúng tôi cho rằng văn xuôi của Dương Thụy rất đáng để chúng ta tìm hiểu dưới góc độ thưởng thức đơn thuần lẫn soi sáng bằng con mắt của người nghiên cứu văn học Thông qua đề tài “Đặc điểm văn xuôi Dương Thụy”, chúng tôi hi vọng có thể đi vào khám phá thế giới nghệ thuật để tìm ra những nét đặc trưng trong phong cách nghệ thuật cũng như đóng góp của Dương Thụy đối với nền văn học nước nhà Hi vọng, với đề tài, chúng tôi cũng có thể mang đến những cái nhìn mới mẻ, những khám phá mang tính chiều sâu về thế hệ nhà văn trẻ đang ngày ngày khẳng định vị thế và tiếng nói của mình trên văn đàn cũng như trong lòng công chúng yêu văn học

2 Lịch sử vấn đề nghiên cứu

2.1 Những bài viết đánh giá về các nhà văn trẻ cùng thế hệ với Dương Thụy

Sinh năm 1975, Dương Thụy được coi là nhà văn thuộc thế hệ 7X Cùng thế

hệ với chị là hàng loạt nhà văn đã và đang khẳng định được tên tuổi của mình, tiêu biểu như Nguyễn Ngọc Tư, Nguyễn Đình Tú, Đỗ Bích Thúy, Nguyễn Ngọc Thuần, Nguyễn Danh Lam, Phan Hồn Nhiên, Vũ Đình Giang… Sự trưởng thành trong sáng tác, tư duy nghệ thuật của họ được minh chứng qua thời gian cùng hàng loạt giải thưởng nghệ thuật lớn, nhỏ cũng như sự thẩm định, đánh giá của giới nghiên cứu phê bình Quá trình sáng tạo nghệ thuật của thế hệ nhà văn như Dương Thụy đang dần tạo nên bước chuyển hệ hình mới cho văn học Việt Nam đặc biệt là những năm cuối thế kỷ XX - đầu thế kỷ XXI Vì vậy, nghiên cứu sáng tác của các nhà văn trẻ trên tất cả các thể loại, phương diện là một yêu cầu tất yếu nằm trong mục tiêu phát triển toàn diện nền văn học và hiện nay đang được giới nghiên cứu, phê bình quan tâm một cách nghiêm túc

Đoàn Minh Tâm, trong bài viết “Tản mạn về văn học thế hệ 7X”, đăng trên báo Văn nghệ số 13 (ngày 27/03/2010), khi đánh giá về thế hệ các nhà văn sinh vào thập niên 70 thế kỷ trước đã chỉ ra điểm chung ở họ đều là những cây bút tốt nghiệp đại học như Đỗ Bích Thúy (tốt nghiệp Học viện báo chí và tuyên truyền), Vũ Đình Giang (Đại học Mỹ Thuật), Nguyễn Đình Tú (Đại học Luật), hay như Dương Thụy cũng có bốn năm theo học ngành văn học Pháp tại Đại học Khoa học Xã hội Nhân văn Thành phố Hồ Chí Minh và hai năm theo học thạc sĩ tại Vương quốc Bỉ Chính trình độ học vấn và những kiến thức ở giảng đường đại học đã trở thành một trong những “nhân tố hữu ích” cho họ trong quá trình sáng tác Bên cạnh đó, Đoàn Minh Tâm cũng chỉ ra những nỗ lực của các nhà văn trẻ trong sứ mệnh “khai thông, mở ra một xa lộ thênh thang trong công cuộc đổi mới, cách tân nền văn học dựa trên những thành khai phá của thế hệ đi trước”[42,tr.46] Nỗ lực đó thể hiện qua việc

“tìm tòi, khai thác những đề tài mới, lạ, khó như tâm lý tử tù, chuyện đồng tính luyến ái, chuyện trinh thám hay mối quan hệ giữa con người…” [42,tr.47] cũng như những cách tân trong kỹ thuật viết và xây dựng nhân vật

Giáo sư Phong Lê trong bài “Văn học với hiện thực hôm nay và sự đồng hành bốn thế hệ viết” in trên tạp chí Văn nghệ Quân đội số 713 (đầu tháng 8 năm 2010), đã có sự đánh giá về hiện thực đời sống văn học từ sau đổi mới với sự góp mặt của bốn thế hệ người viết Trong đó, nhà nghiên cứu đánh giá cao sự hội nhập của lớp nhà văn trẻ với những người mở đầu như: Nguyễn Ngọc Tư, Đỗ Bích Thúy, Phan Hải Triều, Nguyễn Đình Tú, Nguyễn Việt Hà, Nguyễn Ngọc Thuần, Phan Hồn Nhiên, Vũ Đình Giang…và nhiều tên tuổi khác Theo Phong Lê, công việc viết của

họ bắt đầu từ nửa sau thập niên 90 thế kỷ trước, khi sự nghiệp mở cửa và hội nhập

đã đi được những bước quan trọng đầu tiên, do vậy mà “câu chuyện về nhân sinh quan, về lý tưởng, về mục đích sống, về quan niệm sống, về quan niệm nghề nghiệp

đã được đặt lên trên một quỹ đạo khác- nó là sự giải phóng và phát triển đến tận độ những gì là của riêng mình trong tư cách một cá thể, một chủ thể sáng tạo, để không giống với người khác và cũng để tạo một nhát cắt với truyền thống”[24,tr.97] Ở họ,“khát vọng đi tìm cái riêng” cũng được thể hiện ráo riết và mãnh liệt hơn so với các thế hệ khác

Trong bài phát biểu mở đầu Hội nghị những người viết văn trẻ lần thứ VIII

đã diễn ra tại Tuyên Quang, tháng 9 năm 2011, nhà thơ Hữu Thỉnh- Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam đã nhấn mạnh yêu cầu của văn học là phải hướng đến công chúng “ Sao cho mỗi tác phẩm là một thông điệp nồng nàn với đời sống, thắm thiết với niềm tin yêu con người, đó là lẽ phải thông thường của văn học và cũng là khát vọng cầm bút của chúng ta” [45] Mục đích cao cả này có lẽ không phải chờ đến những nhà văn tham gia hội nghị mà từ lâu các nhà văn thuộc các giai đoạn trước đã làm được và thiết nghĩ rất nhiều nhà văn thuộc thế hệ thứ tư như Dương Thụy cũng

đã làm rất tốt điều này

Cũng tại Hội nghị này, trong bài “Dẫn luận” đọc tại buổi “Tọa đàm Văn trẻ nhận diện và phát triển”, nhà văn Nguyễn Khắc Trường đã nêu bật lợi thế của những cây bút trẻ sinh ra và lớn lên sau năm 1975 là được tiếp thu một nền kinh tế mới, một nền văn hóa mở nên tư duy của họ cũng rất khác trước Họ có lợi thế hơn

các bậc đàn anh đi trước chính là được học hành chu đáo, thông thạo nhiều ngoại ngữ và tại thời điểm nay họ đang ở cái độ tuổi 35, 40, có thể coi là “độ tuổi sung sức nhất của sự sáng tạo”[48] Đồng thời, qua tác phẩm của họ, người đọc cũng dễ dàng nhận thấy khát khao tìm tòi phong cách thể hiện khiến cho văn học ngày càng phong phú và đa dạng

Bài viết “Nhận diện truyện ngắn trẻ đương đại” của Lê Hương Thủy, in trên tạp chí Nghiên cứu Văn học số 11/2011, lại đi vào đánh giá vị trí các sáng tác của nhiều nhà văn trẻ trên thể loại truyện ngắn Theo Hương Thủy, trong suốt một thập niên đầu thế kỷ XXI, nhiều cây bút 7X từ chỗ là gương mặt mới mẻ trên văn đàn, đến nay đã là lớp đàn anh, đàn chị, từng bước khẳng định được vị thế và thành quả sáng tạo nghệ thuật qua hàng loạt các tập truyện ngắn được xuất bản Điểm chung ở nhiều người viết trẻ chính là ý thức “hướng tới việc không ngừng tìm kiếm những khả năng biểu đạt mới của văn chương, là quá trình đi tìm và xác lập những giá trị mới” [61,tr.89] Có thể nói, những đáng giá, nhận định của tác giả bài viết đã bám rất sát vào đặc điểm sáng tác của thế hệ nhà văn trẻ như Dương Thụy Qua đó, cho

ta những hình dung bước đầu về xu thế phát triển của văn học trẻ cũng như khát vọng, hoài bão của mỗi nhà văn trong quá trình xác lập một “dòng riêng giữa dòng chung”

Ngoài những bài viết trên, trong quá trình tìm hiểu đề tài chúng tôi còn thu thập được một số bài viết khác cũng đề cập, đánh giá, khẳng định về đặc điểm, thành tựu của thế hệ nhà văn cùng thời với Dương Thụy như:

- Bài viết “Truyện ngắn 8X- một thái độ sống và sáng tạo” của Nguyễn Hoài Thu in trên Tạp chí Nhà Văn, số 3/2009

- Bài viết “Tiểu thuyết trẻ, văn chương suồng sã của đời” của Bùi Việt Thắng

in trên báo Văn nghệ Trẻ, số 16, ngày 17/04/2010

- Bài viết “Tiểu thuyết 2010 và những tiếng nói phản biện” của Đỗ Hải Ninh,

in trên báo Văn nghệ Trẻ, số Tết Tân Mão, tháng 1/2011

- Bài viết “Tiểu thuyết trẻ, đọc và cảm nhận” của Đoàn Minh Tâm, báo Văn nghệ Trẻ, số 16, ngày 17/04/2011

- Bài phỏng vấn nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo “Phát hiện người viết trẻ là linh cảm về tài năng” in trên Tạp chí Nhà văn, số 9/2011

Thông qua những bài viết, nhận định đánh giá trên chúng ta có thể thấy một cách khái quát về chân dung thế hệ nhà văn trẻ mà Dương Thụy cũng là một phần trong đó Dù mỗi nhà văn là những nốt nhạc với âm vực khác nhau nhưng tất cả họ đều góp phần làm nên một dàn hợp xướng mang đậm hơi thở của thời đại Ở đó ta thấy nỗ lực, khát vọng đổi mới và khẳng định bản thân, khẳng định giá trị văn chương của thế hệ mình và cao cả hơn là mong muốn được góp sức vào xây dựng

và phát triển nền văn học nước nhà

2.2 Những bài viết đánh giá về các tác phẩm văn xuôi của Dương Thụy

Từ việc đánh giá lịch sử nghiên cứu trên bình diện rộng để có thể đưa ra những hình dung ban đầu về nhà văn Dương Thụy giữa dòng chung của thế hệ, chúng tôi xin đi sâu vào những ý kiến, đánh giá, nhận xét cụ thể gắn liền với sáng tác của Dương Thụy để làm nổi bật đề tài

Khởi nghiệp từ truyện ngắn với hàng loạt các tập truyện được xuất bản từ giữa những năm 90 của thế kỷ trước đến nay, Dương Thụy cũng thể nghiệm trên cả tiểu thuyết, du ký và hầu như ở phương diện thể loại nào cũng nhận được những đánh giá tích cực từ giới phê bình cũng như đồng nghiệp và độc giả

Tập truyện ngắn Hành trình của những người trẻ đã mang lại cho Dương

Thụy giải ba cuộc thi “Văn học tuổi hai mươi” vào năm 2005, chỉ với 6 truyện ngắn, nhưng Dương Thụy đã được nhà phê bình văn học Huỳnh Như Phương, phó ban chung khảo khen ngợi ở sự chuẩn bị kỹ về vốn sống và văn hóa của Dương Thụy Đồng thời, nhà phê bình cũng nhận định xu hướng chính trong tác phẩm của Dương Thụy là sự tìm tòi về bút pháp và thể hiện những nội dung hiện đại như cuộc

sống của những người trẻ từng đi du học và làm việc ở nước ngoài Đây quả thực là mảng đề tài rất mới mẻ và thú vị đòi hỏi ở người viết phải thực sự có vốn văn hóa

và sự trải nghiệm mới có thể viết một cách chân thực sống động và tạo được sức hút với người đọc

Tập truyện “Những truyện ngắn hay nhất của các tác giả trẻ” (NXB Thanh

Niên, năm 2011), có mười tám truyện của mười tám tác giả tiêu biểu, trong đó có

truyện ngắn Mùa Đông kiêu hãnh của Dương Thụy Tập truyện có in lời nhận định

của báo Người Lao động về phong cách viết truyện của Dương Thụy “Qua những câu chuyện kể của Dương Thụy, những sắc màu cuộc sống ở những nơi chốn lạ hiện ra rõ rệt và gần gũi Ngòi bút của tác giả không do dự, không né tránh để có thể chạm đến cùng những suy nghĩ của sự vật và lý giải nó Tình yêu của những người trẻ quyết liệt và bản lĩnh như tính cá`ch của họ nhưng chính vì mạnh mẽ mà tình yêu lại tan vào nơi bóng mây và chỉ còn những hoài vọng trong ký ức của mỗi người” [26,tr.224] Cũng trong tập truyện này, nhà văn Phạm Xuân Nguyên, đã đưa

ra đánh giá mang tính khát quát về phong cách của mỗi nhà văn Nếu Nguyễn Ngọc

Tư “giấu giọt nước mắt”, Vũ Đình Giang “nhìn đời phác thảo”, Phong Điệp “bỏ làng ra phố”, Nguyễn Đình Tú “sống nhịp hiện đại”… thì Dương Thụy lại là nhà văn “nhớ về chốn cũ” Cùng với mười bẩy tác giả khác góp mặt trong tập truyện, Dương Thụy đã góp phần phác họa lên “chân dung của thế hệ trẻ hôm nay”, đặc biệt “Người viết và nhân vật chung một thế hệ, chung những băn khoăn, trăn trở trước cuộc sống, chung những hy vọng và thất vọng, cả tuyệt vọng nữa, và chung cả

ý nghĩ ngày mai sẽ là một ngày mới, mình sẽ khác đi” [26,tr.7]

Hai tiểu thuyết Oxford thương yêu và Nhắm mắt thấy Paris được coi là thành

công bước đầu của Dương Thụy khi mạnh dạn thử sức trên thể loại tiểu thuyết Trong bài viết “Tiểu thuyết và những ngả đường khát vọng trẻ” in trên báo Văn nghệ trẻ, số 20/2011, Nguyễn Thị Năm Hoàng đã khẳng định nét nổi bật trong hai tiểu thuyết của Dương Thụy là phản ánh khá chi tiết cuộc sống của lớp thanh niên trong quá trình lập nghiệp và khẳng định năng lực, cá tính bản thân Người viết còn

nhấn mạnh hơn sự thành công của Dương Thụy khi xây dựng nên “những người công dân có ý thức và trách nhiệm cao đối với Tổ Quốc”, “những tâm hồn trẻ trung, sôi nổi, đầy nhiệt tình, là tinh thần dấn thân và sống hết mình cho hoài bão, khát vọng của mình” [21,tr.31] Kết thúc bài viết, Nguyễn Thị Năm Hoàng đã có sự khái quát về nội dung cũng như thành công của hai tác phẩm “Từ Oxford thương yêu qua Nhắm mắt thấy Paris, người đọc đã được trải nghiệm những cung bậc xúc cảm

đa dạng theo hành trình chinh phục bản thân để làm chủ cuộc sống của những công dân toàn cầu đầy khát vọng Đó cũng là hành trình của khát vọng làm mới chính mình và làm mới thể loại tiểu thuyết của cây bút Dương Thụy” [21,tr.31]

Riêng Oxford thương yêu là một trong số những cuốn sách vinh dự được giới

thiệu trên chương trình “Mỗi ngày một cuốn sách” của Đài Truyền hình Việt Nam (ngày 29/10/2007), không lâu sau khi cuốn sách được xuất bản Theo đánh giá của

phóng viên đài VTV1, nhân vật trong Oxford thương yêu có thể bị đẩy lên mức

hoàn hảo khiến họ như không có thật nhưng “Nó lại thể hiện đúng mong muốn của tác giả Dương Thuỵ, một câu chuyện giúp người ta thư giãn sau những căng thẳng trong công việc” [68] Đây chính là sự khẳng định cho thành công của Dương Thụy khi hướng cho văn học đến chức năng giải trí trong cuộc sống hiện đại

Tiếp sau thành công của Bồ câu chung mái vòm, Hành trình của những người trẻ, Oxford thương yêu…tập truyện ngắn Cáo già, gái già và tiểu thuyết diễm tình cũng được coi như một dấu ấn đánh dấu sự trưởng thành, già dặn trong phong

cách Dương Thụy Nhà văn Phan Hồn Nhiên với bài viết “Một thế giới dưới ánh mặt trời” đã có những đánh giá khá cụ thể và đầy đủ về phong cách, cá tính Dương Thụy Theo Phan Hồn Nhiên, truyện ngắn của Dương Thụy ngày càng “mở rộng cả

về không gian, đông đúc thêm diện mạo nhân vật, khắc họa rõ hơn, tìm cách lý giải

và đưa ra góc nhìn sắc bén hơn về tính cách con người” [54,tr.5] Phan Hồn Nhiên cũng chỉ ra nét riêng trong truyện ngắn của Dương Thụy là “Không dừng ở việc miêu tả lớp vỏ ngoại quốc hay khai thác những khác biệt văn hóa- điều rất hay gặp

ở mảng đề tài nước ngoài của các cây bút trẻ, Dương Thụy giữ một thái độ sáng

suốt, soi chiếu nhân vật một cách công bằng và chẳng ngần ngại gì mà không nói thẳng tận cùng bản chất (…)Ngay trong vấn đề tưởng chừng như khá nhạy cảm là sex, Dương Thụy cũng có cách đề cập độc đáo: hài hước, không che đậy úp mở, không né tránh” [54,tr.7] Trên phương diện nghệ thuật thể hiện, theo Phan Hồn Nhiên lợi thế của Dương Thụy chính là “sự tự nhiên của người sở hữu các câu chuyện hay sự tự tin của một người biết rộng và lịch lãm (…) Dương Thụy có một giọng văn hồn hậu, riêng biệt, một phong cách không thể trộn lẫn” [54,tr.9] Với Phan Hồn Nhiên, Dương Thụy đã thực sự vượt lên danh xưng cây bút trẻ để trở thành “một nhà văn ở đúng nghĩa đẹp nhất của danh từ này”

Không chỉ các tập truyện ngắn, tiểu thuyết của Dương Thụy mới được độc

giả và giới phê bình quan tâm mà tập du ký Venise và những cuộc tình Gondola

cũng mang tạo nên nhiều ấn tượng cho người đọc Nhận định về cuốn sách này, Tiến sĩ Lý Đông Phương Lâm, giảng viên Đại học Liege, Vương quốc Bỉ đã nói

“Từng đi qua nhiều nơi, những nơi mà tác giả rong ruổi đến, tôi thấy ký sự Dương Thụy đầy lý thú và tràn đầy nhiệt huyết” [55,tr.344] Bên cạnh đó, Lý Đông Phương Lâm cũng thể hiện niềm yêu thích của mình đối với văn chương Dương Thụy ở “sự nghịch ngợm và cái tài quan sát những điều bất thường giữa các nền văn hóa” và khẳng định nét duyên mang phong cách đặc trưng của Dương Thụy chính là “văn phong giản dị, không trau chuốt, cầu kỳ, rất bình dân nhưng ánh lên những điều đẹp

đẽ thật đáng yêu” [55,tr.344]

Như vậy, trên cơ sở tổng hợp có chọn lọc các tài liệu liên quan đến đề tài, có thể thấy Dương Thụy là một nhà văn tiêu biểu cho thế hệ nhà văn trẻ Tuy là một trong số đông nhưng Dương Thụy đã và đang định hình phong cách, xác lập vị trí trên văn đàn cũng như trong lòng công chúng độc giả dựa trên những nên nét riêng biệt khó lẫn với bất kỳ nhà văn nào Mặc dù, nghiên cứu về Dương Thụy mới chỉ dừng lại ở những bài viết đánh giá, nhận xét về một số những cuốn sách đã được xuất bản Nhưng đây đều là những nhận xét chính xác, khách quan, dựa trên những

cơ sở về lý luận, thực tiễn với độ tin cậy cao Chúng tôi coi đây là điểm tựa có ý

nghĩa để có thể triển khai tìm hiểu và giải quyết đề tài “Đặc điểm văn xuôi Dương Thụy” trên tinh thần khoa học nhằm bước đầu xác lập quá trình tìm hiểu về nhà văn Dương Thụy cũng như đóng góp thêm vào hành trình nghiên cứu, tìm hiểu về thế hệ nhà văn trẻ

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu:

Vì sáng tác văn xuôi của Dương Thụy bao gồm cả truyện ngắn, tiểu thuyết,

du ký nên để thực hiện đề tài “Đặc điểm tiểu thuyết Dương Thụy”, chúng tôi sẽ tiến hành khảo sát một số tập truyện đã được xuất bản của Dương Thụy sau:

- “Oxford thương yêu”, Nxb Trẻ, 2007

- “Cáo già, gái già và tiểu thuyết diễm tình”, Nxb Trẻ, 2008

- “Venise và những cuộc tình Gondola”, NxbTrẻ, 2009

4 Phương pháp nghiên cứu

Để thực hiện luận văn này, người viết đã sử dụng một số phương pháp nghiên cứu sau:

4.1 Phương pháp so sánh, đối chiếu:

Đây là phương pháp rất có hiệu quả trong việc làm rõ đối tượng Vì Dương Thụy viết trên nhiều thể loại nên thực hiện phương pháp này để có thể thấy được sự

ổn định trong phong cách cũng như những nét cách tân, sáng tạo giữa các tác phẩm văn xuôi của Dương Thụy Bên cạnh đó, chúng tôi cũng tiến hành so sánh tác phẩm của Dương Thụy với một số cây bút trẻ khác để thấy được những nét tương đồng và

dị biệt giữa các tác giả, từ đó làm nổi bật hơn đặc điểm văn xuôi Dương Thụy

4.2 Phương pháp phân phân tích và tổng hợp

Vận dụng phương pháp này, chúng tôi tiến hành khảo sát từng tác phẩm, tập trung chú ý các yếu tố chính để nêu bật nội dung tư tưởng, hình thức nghệ thuật trong văn xuôi Dương Thụy.Từ đó, rút ra những nhận xét khát quát và tiêu biểu cho đặc điểm văn xuôi Dương Thụy

4.3 Phương pháp thống kê, phân loại

Phương pháp này nhằm hỗ trợ cho việc phân tích, tổng hợp để mang đến những kết luận có cơ sở Đặc biệt, phương pháp này là công cụ hữu hiệu cho chúng tôi trong việc tìm hiểu đặc điểm về ngôn ngữ và giọng điệu trong văn xuôi Dương Thụy một cách khách quan và chuẩn xác

5 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

Với đề tài “Đặc điểm văn xuôi Dương Thụy”, chúng tôi hy vọng bước đầu chỉ ra những đóng góp của Dương Thụy với nền văn học hiện đại, đồng thời tìm hiểu sơ bộ để làm rõ hơn những nét đặc trưng trong phong cách văn xuôi của nhà

văn Hơn nữa, từ trước đến nay, việc khảo sát và nghiên cứu về văn xuôi Dương Thụy chưa nhiều và chưa hệ thống Vì thế, chúng tôi đã dụng công nghiên cứu để

có thể bổ sung thêm một số nhận định xác đáng và có giá trị về “Đặc điểm văn xuôi Dương Thụy”, qua đó, đóng góp một chút công sức cho công tác nghiên cứu- phê bình văn học Việt Nam hiện đại nói chung và về cây bút trẻ Dương Thụy nói riêng

Đặc biệt, thông qua đề tài, chúng tôi cũng muốn đi vào lý giải sức hút của văn chương Dương Thụy đối với công chúng Từ đó, phần nào hiểu hơn thị hiếu tiếp nhận của độc giả đặc biệt là độc giả trẻ- những người vốn đang thờ ơ với nền văn học nước nhà và trả lời cho câu hỏi: Độc giả đang cần gì ở văn học để tạo nên nhiều hơn nữa những nhà văn có sức hút như Dương Thụy?

6 Bố cục của đề tài

Luận văn gồm ba phần: Ngoài phần Mở đầu và Kết luận, nội dung gồm ba

chương chính:

- Chương 1: Dương Thụy và văn xuôi Việt Nam đầu thế kỷ XXI

- Chương 2: Cảm hứng nghệ thuật và sự khám phám con người trong văn xuôi Dương Thụy

- Chương 3: Phương thức nghệ thuật trong văn xuôi Dương Thụy

CHƯƠNG 1 DƯƠNG THỤY VÀ VĂN XUÔI VIỆT NAM

ĐẦU THẾ KỶ XXI

1.1 Văn xuôi Việt Nam đầu thế kỷ XXI

1.1.1 Bối cảnh văn hóa- xã hội cho sự phát triển văn xuôi

Nền kinh tế thị trường từ sau năm 1986 đã mang đến những bước phát triển mạnh mẽ về chất và lượng cho kinh tế Việt Nam hơn 20 năm trở lại đây Đặc biệt từ

năm 2000, với cuộc toàn cầu hóa lần thứ 3, Việt Nam đã có thể tham gia trong tư

thế chủ động và bình đẳng với cộng đồng nhân loại Xu hướng quốc tế hóa, toàn cầu hóa được đẩy mạnh góp phần thúc đẩy sự tăng trưởng kinh tế, nâng cao đời sống con người và tạo động lực phát triển cho các lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật

Trong bối cảnh đó, đời sống văn học nghệ thuật đã có những đổi thay tích

cực Tận dụng lợi ích do giao lưu văn hóa đem lại, văn học Việt Nam đã tiếp thu

thành tựu văn hóa- văn học của thế giới để làm phong phú đời sống văn học trong nước, tạo nền tảng cho quá trình đổi mới được tiến hành một cách nhanh chóng, hiệu quả Đồng thời thông qua quá trình hội nhập, chúng ta có thêm nhiều cơ hội giới thiệu với bạn bè thế giới những thành tựu văn học đặc sắc của mình, cũng như xác lập vị trí trên diễn đàn văn học khu vực Nhiều nhà văn đã được nhận giải thưởng văn học ASEAN như Ma Văn Kháng (1998), Nguyễn Khải (2000), Nguyễn Đức Mậu (2001), Nguyễn Kiên (2002), Đỗ Chu (2004), Phú Trạm (2005), Lê Văn Thảo (2006) và Nguyễn Ngọc Tư (2008), Nguyễn Chí Trung (2011) Kể từ năm

2007, Hội nghị nhà văn ba nước Đông Dương bắt đầu được tổ chức để trao đổi kinh nghiệm và giao lưu giữa nhà văn các nước Việt Nam, Lào, Campuchia Từ đây, nhiều sáng tác văn xuôi của Việt Nam đã được dịch và giới thiệu cho độc giả trong

khu vực Trên tinh thần đó, các nhà văn của chúng ta cũng có điều kiện tiếp thu học hỏi được nhiều kinh nghiệm để hoàn thiện hơn những thành tựu hiện có, đồng thời phát huy óc sáng tạo, đưa văn học phát triển đa dạng và đặc sắc hơn

Giao lưu, hợp tác văn hóa quốc tế không chỉ có tác động đối với lĩnh vực sáng tác văn học mà còn ảnh hưởng mạnh mẽ đến các hoạt động lý luận- phê bình

Kể từ ngày đổi mới, nhiều lý thuyết, phương pháp sáng tác mới (chủ yếu là từ phương Tây) được du nhập vào Việt Nam Các nhà lý luận- phê bình văn học như Trương Đăng Dung, Đỗ Lai Thúy… đã áp dụng những phương pháp mới này cho việc nghiên cứu văn học Sự cởi mở trong tư duy cũng đưa các lý thuyết và phương pháp trước đây không được coi trọng như phân tâm học, lý thuyết về văn học so sánh, lý thuyết tiếp nhận ra sử dụng rộng rãi, áp dụng có hiệu quả vào nghiên cứu nhiều hiện tượng văn học phức tạp Công tác lý luận phê bình văn học được đẩy mạnh đã tác động ngược lại quá trình sáng tác của các nhà văn Vì thế, văn xuôi Việt Nam đương đại, dưới ảnh hưởng của quá trình giao lưu văn hóa quốc tế đã trở nên đa sắc hơn bao giờ hết “vừa đi sâu vào những ngõ ngách của nghề văn, vừa mở rộng cửa để đón nhận mọi màu sắc hiện đại trong thời đại của giao lưa văn hóa quốc

tế như ngày nay” [10,tr.18]

Trong những năm tháng chiến tranh, văn hóa và các lĩnh vực nghệ thuật bị đặt dưới “sự chăm sóc, dẫn dắt kỹ lưỡng” của các nhà lãnh đạo, theo đó xu thế dân chủ hóa bị hạn chế tối đa, tạo nên một nền văn nghệ bị “công cụ hóa”, “chính trị hóa” Tuy nhiên, công cuộc đổi mới đất nước được đánh dấu từ Đại hội VI (năm

1986) đã xác định dân chủ hóa, lấy dân làm gốc là hai mục tiêu quan trọng trong

xây dựng và phát triển kinh tế- văn hóa- xã hội Đến Báo cáo chính trị tại Đại hội

IX của Đảng Cộng sản Việt Nam (tháng 4/2001), Ban chấp hành Trung ương Đảng

đã khẳng định phương hướng xây dựng nền văn hóa tiên tiến trong đó nhấn mạnh nhân dân lao động chính là chủ thể sáng tạo và hưởng thụ các thành quả văn hóa

Theo đó, tự do dân chủ trong sáng tác văn học ngày càng được tôn trọng và mở

rộng, dấu ấn cá nhân, cá tính sáng tạo ngày càng đậm nét trong các tác phẩm văn

học Xu thế dân chủ hóa cũng làm thay đổi mối quan hệ giữa người sáng tạo và người tiếp nhận, từ đó tạo điều kiện cho công chúng cũng có thể tham gia vào quá trình sáng tạo nghệ thuật Nói cách khác, nhà văn là người sáng tạo nên tác phẩm nhưng độc giả lại có quyền đánh giá, thẩm định giá trị đóng góp của tác phẩm và đặt ra yêu cầu đối với người viết Đây cũng có thể coi là một động lực thúc đẩy quá trình đổi mới, tìm tòi, sáng tạo của người nghệ sĩ trên con đường chinh phục trái tim công chúng, góp phần xây dựng một nền văn học thực sự có ý nghĩa, phục vụ cho nhu cầu thưởng thức của con người

Trong xã hội hiện đại, như một quy luật tất yếu, con người đang ngày càng

phải đối diện với nhiều áp lực, căng thẳng từ cuộc sống Vì thế, chức năng giải trí trở thành một trong những chức năng quan trọng của các loại hình nghệ thuật trong

đó có văn học Đây là dấu hiệu mới góp phần mở rộng ảnh hưởng của văn học để đáp ứng nhu cầu của công chúng Tuy nhiên, để tác phẩm văn học đến được với độc

giả, đi sâu vào đời sống xã hội thì không thể không kể tới sự hỗ trợ của các phương thức truyền bá sản phẩm văn học như thông tin truyền thông và hoạt động in ấn

xuất bản Thế kỷ XXI được coi là kỷ nguyên của công nghệ thông tin và truyền thông Vì thế, trong hơn một thập kỷ trở lại đây, hệ thống báo chí, phát thanh, truyền hình đã có đóng góp to lớn trong việc giới thiệu các sản phẩm văn học vào từng ngõ ngách của đời sống cộng đồng và từng gia đình Đối với hoạt động in ấn, xuất bản- cầu nối chính đưa sản phẩm văn học đến tay từng độc giả, trong vài năm trở lại đây, cũng có sự phát triển mạnh mẽ Sự đa dạng của các nhà xuất bản, các công ty truyền thông đã mở thêm nhiều cánh cửa đưa tác phẩm văn học với độc giả Lượng sách văn học trên các thể loại truyện ngắn, truyện dài, tiểu thuyết, tản văn, ký… luôn chiếm số lượng lớn tổng số bản sách được xuất bản hàng năm Điều này cho thấy những động thái mới trong đời sống văn học đương đại, tác phẩm văn học nghệ thuật cùng với giá trị tinh thần của nó đã trở thành một “sản phẩm thương mại” với nhiều hình thức quảng bá, giới thiệu

Bên cạnh sự hỗ trợ của các nhà xuất bản, các tác giả trẻ hiện nay còn có một lựa chọn khác để giới thiệu tác phẩm của mình đến với người đọc, đó là tham gia

vào “sân chơi mạng” Sự phổ biến các tác phẩm như truyện ngắn, tiểu thuyết bằng

hình thái mới này là cách thức để người viết đưa tác phẩm của mình đến với độc giả một cách nhanh nhất Nhiều nhà văn trẻ đã tận dụng lợi thế hình thức của “xuất bản” trên mạng để tăng cường khả năng kết nối giữa nhà văn, tác phẩm và độc giả Tuy nhiên hình thức này cũng tồn tại tính hai mặt của nó nghĩa là “phải đối diện với thực tế: các cây bút dễ dàng đưa tác phẩm lên mạng cũng đồng nghĩa với việc chất lượng và giá trị của tác phẩm không được kiểm soát”[61, tr.90] Nhưng không ai có thể phủ nhận đây là thực tế không thể tránh khỏi trong đời sống hiện đại Thực tế này đòi hỏi công chúng phải có sự tỉnh táo trong việc nhìn nhận, đánh giá các giá trị của tác phẩm mạng

Như vậy, bước sang thế kỷ XXI, cùng với thắng lợi của sự nghiệp đổi mới, quá trình hội nhập và giao lưu văn hóa quốc tế sâu rộng, xu hướng dân chủ hóa ngày càng được đề cao và sự phát triển mạnh mẽ của các hoạt động in ấn, xuất bản… đã hỗ trợ và tạo động lực to lớn cho sự phát triển của văn học trên các phương diện, thể loại mà đáng chú ý chính là văn xuôi đương đại

1.1.2 Một số đặc điểm và thành tựu nổi bật của văn xuôi

Văn xuôi Việt Nam đầu thế kỷ XXI đã có một nền tảng vững chắc từ thành tựu của các giai đoạn trước, đặc biệt là từ sau công cuộc đổi mới Tuy nhiên theo PGS Nguyễn Thị Bình, văn xuôi sau 1975 mới chỉ là “cái đương đại chưa hoàn thành” và “nó vẫn đang tiến về phía trước bằng khát vọng sáng tạo bền bỉ, chấp nhận sự thử thách nghiệt ngã của thời gian để rõ dần những giá trị đích thực” [6,tr.193] Xuất phát từ nền tảng của quá trình đổi mới “còn dang dở” ấy, văn xuôi đương đại ngày càng có nhiều tìm tòi về nội dung phản ánh, mở rộng phạm vi chiếm lĩnh hiện thực Sự đa dạng trong đội ngũ sáng tác, nội dung và phương thức thể hiện là một dấu hiệu mới của văn xuôi Việt Nam những năm qua Đây có thể coi

là những đặc điểm đồng thời là thành tựu đáng ghi nhận của văn xuôi đầu thế kỷ XXI:

1.1.2.1 Sự đồng hành của bốn thế hệ người viết

Trên lĩnh vực sáng tác có lẽ chưa bao giờ nền văn học nói chung và văn xuôi nói riêng lại cùng lúc ghi nhận sự góp mặt của nhiều thế hệ sáng tác như thập niên đầu thế kỷ XXI Mỗi thế hệ đều mang những nét đặc trưng riêng, không trộn lẫn nhưng cũng không quá khác biệt để cùng tạo nên nền văn học thống nhất trong sự

đa dạng

Thế hệ nhà văn gạo cội nhất là những nhà văn trưởng thành từ cuộc kháng chiến chống Mỹ Trên nền hiện thực với bao biến động thăng trầm, đổi thay so với thời chiến, những nhà văn lão thành như Chu Lai, Dương Hướng, Vương Trí Huân, Trung Trung Đỉnh, Khuất Quang Thụy, Trần Văn Tuân… bằng trải nghiệm sâu sắc của những người bước ra từ chiến tranh, họ đi sâu vào khai thác những vấn đề của con người xã hội thời hậu chiến Ngay từ những năm cuối thập kỷ 90, nhiều nhà văn

đã quan tâm phản ánh con người, xã hội dưới cái nhìn tương quan với thời kỳ chiến tranh Đầu thế kỷ XXI, các nhà văn lão thành tiếp tục khai thác những vấn đề này với biên độ đề tài được mở rộng và chiêm nghiệm một cách sâu sắc hơn Nhiều tác

phẩm như Dưới chín tầng trời (Dương Hướng), Chỉ còn một lần (Chu Lai), Đối chiến (Khuất Quang Thụy)…vừa thể hiện những chiêm nghiệm, suy tư, trăn trở

mang tầm tư tưởng lớn của tác giả, lại vừa đạt đến độ chín về nghệ thuật trong sự kết hợp giữa truyền thống và hiện đại

Tiếp sau thế hệ các nhà văn lão thành là lớp nhà văn sinh ra vào những năm 50-60 của thế kỷ trước Khi bước vào độ tuổi thanh niên, họ đã có những trải nghiệm sâu sắc về tình hình thời kinh tế bao cấp và chứng kiến quá trình chuyển sang thời kỳ phát triển nền kinh tế thị trường của đất nước Những cái tên như Nguyễn Huy Thiệp, Hồ Anh Thái, Dạ Ngân, Võ Thị Hảo, Hồ Anh Thái,…ngay từ khi mới gia nhập văn đàn, họ đã có những bước đi, thể nghiệm mới mẻ trong tư tưởng nghệ thuật để thoát ra khỏi âm hưởng sử thi hay những lối viết truyền thống

Bước sang thế kỷ XXI, tên tuổi của lớp nhà văn này đã trở thành trụ cột trên văn đàn, là những nhà văn tiên phong đưa các trường phái, lý thuyết sáng tác phương Tây (như chủ ngĩa hiện sinh, phân tâm, huyền ảo, chủ nghĩa hậu hiện đại hay quan niệm tính trò chơi trong văn chương) vào trong nhiều tác phẩm Một số tác phẩm

tiêu biểu như Cõi người rung chuông tân thế (Hồ Anh Thái- 2002), Trong sương hồng hiện ra (Hồ Anh Thái- 2003), Giàn Thiêu (Või Thị Hảo- 2003), Thoạt kỳ thủy (Nguyễn Bình Phương- 2004), Thiên thần sám hối (Tạ Duy Anh- 2004)… đã có

đóng góp to lớn vào thành tựu của văn học Việt Nam đầu thế kỷ XXI và khẳng định

vị trí quan trọng của thế hệ nhà văn này trong quá trình đổi mới văn học, định hướng, dẫn đường cho lớp nhà văn trẻ kế cận

Thế hệ nhà văn 7X, lớp người sinh ra và trưởng thành sau chiến tranh với những người mở đầu như Nguyễn Ngọc Tư, Đỗ Bích Thúy, Nguyễn Đình Tú, Vũ Đình Giang, Nguyễn Ngọc Thuần, Dương Bình Nguyên, Phan Hải Triều, Phan Hồn Nhiên, Dương Thụy, Nguyễn Danh Lam…đều bắt đầu công việc cầm bút từ những năm 90 của thế kỷ trước So với các thế hệ đi trước họ được thừa hưởng những điều kiện thuận lợi hơn rất nhiều Ở độ tuổi 20, lứa tuổi thanh xuân và khá nhạy cảm của con người, họ được hấp thụ một nền kinh tế mở ngay từ những bước đi đầu tiên của quá trình hội nhập Họ thể hiện một cách tự do nhất, phóng khoáng nhất những gì là của riêng mình trong tư cách là một chủ thể sáng tạo không giống người khác Thế

hệ nhà văn 7X cũng là những người đã tạo nên không khí mới trong đời sống văn học, nhiều nhân tố đã góp phần làm thay đổi thái độ của người đọc đối với tác phẩm văn học, đặc biệt là bạn đọc trẻ Những cái tên như Dương Thụy, Nguyễn Ngọc Tư, Phan Hồn Nhiên, Dương Bình Nguyên, Nguyễn Đình Tú, Vũ Đình Giang, Đặng Thiều Quang…đều thu hút được rất nhiều sự quan tâm của độc giả Tác phẩm của

họ trên các thể loại truyện ngắn và tiểu thuyết như Cánh đồng bất tận, Gió lẻ và 9 truyện ngắn khác (Nguyễn Ngọc Tư), Công ty, Cánh trái (Phan Hồn Nhiên), Oxfrod thương yêu, Cáo già gái già và tiểu thuyết diễm tình (Dương Thụy), Nháp, Phiên bản (Nguyễn Đình Tú), Giày đỏ (Dương Bình Nguyên)… mỗi khi được giới thiệu

đều tạo nên cơn sốt về số lượng sách được xuất bản và tái bản Qua hơn một thập

kỷ, các nhà văn của thế hệ 7X đều đã bước vào lứa tuổi 30, 40 lứa tuổi được cho là sung sức nhất trong cuộc đời nghệ thuật của nhà văn, với những gì đã làm được, họ hứa hẹn sẽ còn mang đến cho văn học nhiều tác phẩm có giá trị không chỉ về nội

dung mà cả trên phương diện nghệ thuật

Ra đời sau thế hệ nhà văn 7X trên dưới 10 năm, những nhà văn thuộc lứa thế

hệ 8X đang dần định hình phong cách và hứa hẹn những tiềm năng mới cho văn học Đây cũng là lứa nhà văn đầu tiên mà sáng tác của họ hoàn toàn thuộc về thế kỷ

XXI Bắt đầu từ Đỗ Hoàng Diệu với tập truyện Bóng đè gây xôn xao dự luận suốt

một thời gian dài, đến nay hàng loạt tên tuổi của những nhà văn trẻ đã được độc giả biết đến như Di Li, Cấn Vân Khánh, Từ Nữ Triệu Vương, Ngọc Cần Dương… Là những người trẻ tuổi, họ bước vào văn chương với tâm thế của một lực lượng đông đảo, không ngần ngại thể hiện khát vọng và nhu cầu của bản thân, nhằm “tạo dựng một sự thay đổi trong hành trình phát triển của văn học Việt Nam, muốn khẳng định

cá tính, chỗ đứng của mình trên lĩnh vực văn chương để nói lên tâm sự, những trăn

trở của mình, của thế hệ mình”[50,tr.36] Tuy nhiên, đôi khi quá đề cao bản ngã, thể hiện cá tính mà văn chương 8X hạn hẹp về đề tài, chất liệu Hơn nữa vốn sống,

sự trải nghiệm còn hạn chế nên tầm tư tưởng của các nhà văn còn, ít sâu sắc, chưa chạm đến những vấn đề mang ý nghĩa triết lý nhân sinh Thậm chí nhiều nhà văn

chỉ coi viết văn là một cuộc dạo chơi

Nhưng tất cả mới chỉ là khó khăn, thiếu sót của những người đang chập

chững vào nghề Các tác phẩm của họ dù còn không ít hạt sạn nhưng chúng ta có

thể tin tưởng vào trí tuệ, lòng say mê, sự sáng tạo, bản lĩnh dám thay đổi sẽ là động lực để thế hệ nhà văn 8X phát triển hơn nữa Và họ có thể sẽ là một điểm tựa vững vàng cho tương lai không xa của văn học nước nhà

1.1.2.2 Một số cách tân trong phương thức thể hiện của văn xuôi

Một nền văn học muốn có những đổi mới mang tính bước ngoặt thì không chỉ dừng lại ở sự thay đổi hay mở rộng biên độ đề tài, nội dung phản ánh mà đòi hỏi phải có những khám phá, thể nghiệm mới trên phương diện nghệ thuật Sự cách tân

nghệ thuật trong văn xuôi Việt Nam đầu thế kỷ XXI diễn ra trên nhiều phương diện,

trong đó nổi bật nhất là cách tân về nghệ thuật xây dựng nhân vật ở hai thể loại

tiểu thuyết và truyện ngắn

Trong thập kỷ đầu thế kỷ XXI, sự cách tân trong xây dựng nhân vật trước

hết được thể hiện ở việc các nhà văn đi sâu vào khám phá, lý giải đời sống tâm lý, tâm linh phức tạp của nhân vật, theo đó, phạm vi tồn tại của nhân vật được dịch

chuyển từ hiện thực đời thường vào trong coi tiềm thức với nhiều ẩn ức của con người Ngay từ những thập kỷ cuối thế kỷ XX, kiểu nhân vật này vốn đã được thế

hệ các nhà văn như Bảo Ninh, Phạm Thị Hoài khám phá nhưng hơn mười năm trở lại đây, nó lại được các nhà văn chú ý quan tâm và tiến hành ở mức độ quyết liệt

hơn Các tác phẩm như Thoạt kỳ thủy, Người đi vắng (Nguyễn Bình Phương), Khải huyền muộn (Nguyễn Việt Hà) và nhiều sáng tác của các nhà văn thuộc thế hệ 7X,

8X đã đi vào phần sâu lắng, hoang vu nhất trong bản thể con người để tái hiện một cách sống động thế giới tâm linh- tâm lý phức tạp, bí ẩn của nhân vật, từ đó, nêu lên những khát vọng bản năng của con người trong tình yêu, trong nhu cầu hưởng thụ

và giải phong bản thể Tuy nhiên, sự đổi mới rõ nét nhất về kiểu nhân vật trong văn xuôi thế kỷ XXI chính là sự xuất hiện của nhân vật mang tính ký hiệu, biểu tượng, phản nhân vật Đặc điểm nổi bật ở dạng nhân vật này đó là nhân vật không có diện mạo, không có tính cách, không có một vị trí xác định nào, đôi khi chỉ như một ký

hiệu với một cái tên, một nét nhận dạng như nhân vật “bào thai” trong Thiên thần sám hối, “cô gái điên” trong Đi tìm nhân vật, “con cú” trong Thoạt kỳ thủy, “những hồn ma” trong Người đi vắng Tuy chỉ như những ký hiệu, biểu tượng nhưng lại

được kết nối với các nhân vật khác thông qua một mối liên kết chặt chẽ, từ đó dẫn dắt người đọc đến với những ý nghĩa triết lý sâu sa

Sự thay đổi trong cách thức tiếp cận nhân vật có thể coi là một trong những yếu tố chi phối mạnh mẽ đến các phương diện khác của nghệ thuật tự sự trong văn xuôi Điều này được thể hiện rõ ở những cách tân trên phương diện giọng điệu và ngôn từ nghệ thuật

Giọng điệu trong văn xuôi Việt Nam đương đại mà chủ yếu là ở hai thể loại

truyện ngắn và tiểu thuyết được thể hiện hết sức đa dạng, với những tìm tòi, sáng tạo mới mẻ của nhà văn Bên cạnh giọng trữ tình, giọng ngợi ca khẳng định, giọng trào phúng, giọng hoài nghi, giễu nhại thì hai kiểu giọng triết lý và giọng vô âm sắc

được coi là có nhiều cách tân hơn cả Giọng điệu triết lý vốn là một giọng chủ trong

văn xuôi hiện đại Việt Nam Nhưng đến cuối thế kỷ XX - đầu thế kỷ XXI, khi con người trong văn học ngày càng ý thức về bản ngã thì giọng điệu triết lý được đặt ra như một phương tiện nhằm truyền tải những ý niệm, trăn trở, hoài nghi của nhà văn

về con người, cuộc đời, và về chính cái tôi bản thể Song song của Vũ Đình Giang,

Và khi tro bụi của Đoàn Minh Phượng, Paris 11 tháng 8 của Thuận…đều là những

tác phẩm mang đậm hơi thở của cuộc sống đương đại với những triết lý về sống và chết, về quá trình vật lộn trong một thế giới vụn vỡ, bản năng, vô thức của con người Triết lý tranh biện để tìm ra một hướng đi, một nhất thể của mình trong một thế giới mà hiện thực đôi khi cũng trở nên vô nghĩa, con người trở nên mông lung

đã trở thành giọng điệu chủ mang đến cho văn xuôi đương đại một màu sắc mới mẻ

Giọng điệu vô âm sắc được coi như hệ quả của cảm quan hậu hiện đại, sử

dụng giọng điệu này nhà văn đóng vai trò như một máy quay, chỉ “trình bày sự kiện

từ bên ngoài và mang tính hành vi- phần lớn là trần thuật ở ngôi thứ ba mang tính chất trung tính, thiếu cái nhìn từ bên trong và có cái nhìn tĩnh tai của máy quay phim” [2, tr.111] Sắc thái trống rỗng, vô hồn được gợi lên từ trong chính giọng vô

âm sắc đã giúp nhà văn vừa thể hiện thái độ lạnh lùng, dửng dưng lại vừa tô đậm một thế giới chứa đựng bất trắc, khủng hoảng, rời rạc và trống rỗng đang từ ngày tàn phá tâm hồn con người Đại diện cho việc sử dụng triệt để giọng vô âm sắc vào

sáng tác có thể nó đến nhà văn Thuận với các tác phẩm như T mất tích, Pari 11 tháng 8, Phố tàu, bên cạnh đó một số nhà văn trẻ như Vũ Đình Giang, Phan Hồn

Nhiên, Cấn Vân Khánh… cũng coi giọng điệu vô âm sắc là một phương tiện hữu hiệu để thể hiện thái độ của mình trước hiện thực phức tạp của cuộc

Ngôn ngữ là một hiện tượng xã hội, vận động không ngừng theo sự đổi thay của đời sống, sự phát triển của ngôn ngữ cũng góp phần chi phối tư duy văn học Thông qua ngôn ngữ, cá tính nhà văn được thể hiện một cách rõ ràng Vì vậy, bước sang thế kỷ mới, không ít nhà văn đặc biệt là thế hệ nhà văn trẻ đã đi tìm sự đổi

thay, cách tân trong quá trình sáng tạo những hình thức ngôn ngữ văn chương

mới Cuộc sống hiện đại với nhịp sống nhanh và bùng nổ đã thu hẹp dần khoảng

cách giữa văn học và đời sống, vì thế ngôn ngữ đậm chất hiện thực đời thường đã trở thành ngôn ngữ chính trong văn học hiện đại Sự cách tân ngôn ngữ một phần

xuất phát từ sự đổi thay, phát triển mạnh mẽ của xã hội, và một phần khác là từ chính trong ý thức cách tân của các nhà văn Đặc biệt với các nhà văn trẻ, họ thường

có xu hướng phản ứng lại với dạng “ngôn ngữ trịnh trọng, quan phương nhưng thiếu sức sống” [7, tr.106] trong lối viết truyền thống vì vậy những tổ hợp ngôn ngữ mới được sáng tạo ngày càng nhiều trong các sáng tác của Tạ Duy Anh, Nguyễn Bình Phương, Nguyễn Việt Hà… “Những sáng tạo ngôn ngữ dạng này cho thấy khả năng thẩm thấu mạnh mẽ của khẩu ngữ vào văn học, đồng thời văn học cũng đang tìm cách lưu giữ sự vận động của ngôn ngữ đời sống, hấp thụ nó thật nhanh để diễn tả tâm lý con người thời đại” [7,tr.107]

Sự sáng tạo ngôn ngữ còn được thể hiện ở việc phá vỡ tính thuần khiết ngôn ngữ Việt bằng cách sử dụng chêm xen tiếng nước ngoài, các thuật ngữ khoa học Vẫn biết gìn giữ sự trong sáng của tiếng Việt là một điều không thể thiếu, tuy nhiên cùng với sự vận động của xã hội, sự mở rộng giao lưu hợp tác quốc tế được đẩy mạnh, nhiều vấn đề, hiện tượng phức tạp được nảy sinh mà đôi khi với những hiện tượng quá mới mẻ, hệ thống từ tiếng Việt không thể bao hàm hết được ý nghĩa Do

đó, việc kết hợp nhiều hơn các từ nước ngoài, các thuật ngữ khoa học vào văn chương hướng đến nhiều ý nghĩa Nó vừa gia tăng khả năng biểu đạt cho tiếng Việt, vừa tạo điều kiện cho người đọc có thể cảm nhận được “dòng chuyển lưu” của ngôn ngữ đời sống Trong nhiều trường hợp, đây còn là cách để nhà văn thể hiện tình trạng văn hóa xô bồ, nhốn nháo, hệ quả của cuộc sống hiện đại Tuy nhiên để sự sáng tạo ngôn ngữ này trở thành chuẩn mức và phù hợp đòi hỏi người viết phải có

sự am hiểu về ngoại ngữ cũng như các lĩnh vực ngoài văn học Vì thế đa phần nhà văn lựa chọn sự cách tân này đều là những người có điều kiện sống, học tập, làm việc ở nước ngoài và có một vốn kiến thức nhất định về các lĩnh vực khoa học, kinh tế…tiêu biểu như Phạm Thị Hoài, Nguyễn Việt Hà, Nguyễn Nguyên Phước, Thuận, Phan Hồn Nhiên, Dương Thụy Đây có thể coi là một trong những cách tân đặc sắc trên phương diện nghệ thuật, mang đậm dấu ấn của văn xuôi Việt Nam đương đại

Hơn mười năm tuy không phải là khoảng thời gian dài nhưng cũng không quá ngắn để có thể đánh giá về sự phát triển của một nền văn học Nhìn vào những đặc điểm và thành tựu của văn học Việt Nam trong khoảng thời gian này, ta có thể thấy rõ sự vận động vừa mang tính kế thừa thành tựu từ các giai đoạn trước, vừa mang tính khai phá trên cơ sở tiếp thu những yếu tố từ bên ngoài và phát huy sự sáng tạo từ trong nội tại

1.2 Dương Thụy- nhà văn lãng mạn của giới trẻ hội nhập

Trên cái nền hiện thực sôi động của văn xuôi đương đại, mỗi nhà văn đều nỗ lực, cố gắng để trở thành nét chấm phá riêng biệt nhằm khẳng định phong cách, cá tính của bản thân cũng Dương Thụy cũng là một nhà văn như thế Dựa trên nền tảng về cơ sở vật chất và tinh thần chung của cả nền văn học cùng với tài năng, niềm đam mê của bản thân, trong những năm gần đây, Dương Thụy ngày càng khẳng định được vị thế và phong cách của mình trên văn đàn cũng như trong lòng những người yêu văn chương

1.2.1 Hành trình sáng tác của Dương Thụy

Dương Thụy tên thật là Dương Thụy Phương Khanh, sinh tại thành phố Hồ Chí Minh năm 1975, ngay sau ngày đất nước thống nhất Sinh trưởng trong một gia đình hiếu học lại yêu văn chương và có năng khiếu viết văn nên ngay từ khi học lớp

10 trường THPT Lê Quý Đôn (Thành phố Hồ Chí Minh), Dương Thụy đã được biết

đến qua truyện ngắn đầu tay Búp bê băng giá in trên báo Hoa học trò Sau đó, chị

trở thành cộng tác viên thường xuyên của báo và là cây bút được yêu thích của nhóm Hương đầu mùa (cùng với Phan Hồn Nhiên, Hải Miên)

Không chỉ yêu thích văn chương, Dương Thụy còn có niềm đam mê với ngoại ngữ, vì vậy, Dương Thụy đã theo học ngành Cử nhân văn chương Pháp của Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn thành phố Hồ Chí Minh Tốt nghiệp đại học năm 1997, nhưng cảm thấy mình vẫn chưa đủ kiến thức để dấn thân trong thị trường lao động, Dương Thụy tiếp tục thi Cao học ở Trung tâm Pháp- Việt đào tạo về Quản

lý (CFVG), sau hai năm chị có bằng MBA nhưng chị không đi làm cho các doanh nghiệp mà lại một lần nữa trở thành phóng viên của báo Sinh viên Việt Nam- Hoa học trò với mong muốn tiếp tục được trải nghiệm nghề viết báo Trong thời gian này, Dương Thụy đã xin được học bổng đi tu nghiệp về nghề phóng viên và cách quản lý một tờ báo của “Ouest-France” (Pháp) Sau khi tu nghiệp về nước, niềm đam mê, khát khao chiếm lĩnh tri thức của tuổi trẻ trong con người Dương Thụy không hề hạ nhiệt, chị lại tiếp tục chủ động viết thư xin học bổng Cao học gửi đến một số đại sứ quán Cuối cùng, Dương Thụy đã giành được suất học bổng của chính phủ Bỉ, sau hai năm du học ở Đại học Liege- Bỉ, chị đã có thêm một tấm bằng Thạc

sĩ quản trị kinh doanh vào năm 2002 Cũng từ đây, Dương Thụy không theo nghề báo mà chuyển sang môi trường kinh doanh

Từ một cử nhân văn chương, đến nay Dương Thụy trải qua nhiều chức vụ quan trọng trong các công ty đa quốc gia như Đại diện thương mại của công ty thực phẩm Pháp Vinosa, Giám đốc điều hành của tập đoàn dược phẩm Phá Sanofi- Aventis, Quản lý truyền thông doanh nghiệp cho tập đoàn xi măng Thụy Sĩ Holcim Hiện nay chị đang làm Giám đốc điều hành cho tập đoàn bất động sản Singapore Capitaland Nhìn vào quá trình phấn đấu học tập và làm việc, có thể thấy Dương Thụy là tiêu biểu cho thế hệ trẻ Việt Nam năng động, ham học hỏi, cầu tiến và không bao giờ ngần ngại dấn thân trên con đường hội nhập với thế giới Chính vốn sống, tri thức được tích lũy từ các trường lớp đào tạo, các khóa học, kinh nghiệm từ những chuyến du học và thực tiễn làm việc ở nhiều vị trí đã giúp Dương Thụy có điều kiện mang đến cho độc giả những trang văn sống động, hấp dẫn Vì vậy mỗi tác phẩm của chị ra đời luôn dành được thiện cảm từ độc giả các lứa tuổi đặc biệt là tầng lớp thanh niên

Mặc dù công việc hiện tại của Dương Thụy thuộc về lĩnh vực kinh doanh, nhưng nhìn vào hành trình sáng tác của Dương Thụy từ tác phẩm đầu tay đến nay thì chúng ta có thể coi Dương Thụy là một nhà văn tiêu biểu cho thế hệ nhà văn

sinh vào thập niên 70 Dấu lặng trong điệp khúc với những câu chuyện vui nhộn,

gần gũi được lấy cảm hứng từ cuộc sống chốn học đường là tập truyện ngắn đầu tiên của Dương Thụy, xuất bản năm (1997) Vẫn giữ nét hồn nhiên, hóm hỉnh nhưng không kém phần sâu sắc, tinh tế, Dương Thụy tiếp tục xuất bản các tập

truyện Người thổi kèn (1999), Hai người đến từ phương xa (2002), Con gái Sài Gòn

(2003), Cắt đuôi (2004), Bồ câu chung mái vòm (2004), Hành trình của những

người trẻ (2005) Trong những năm này, Dương Thụy cũng đạt được một số giải thưởng đáng chú ý: Giải hai “Hương đầu mùa” của báo Sinh Viên Việt Nam, giải

hai “Truyện ngắn hay 2004” của báo Tiếp Thị và Gia đình, giải ba “Văn học tuổi

20” năm 2005 do nhà Xuất bản Trẻ tổ chức Qua mỗi giải thưởng, Dương Thụy lại

khẳng định hơn sự phấn đấu, nỗ lực và ý thức nghệ thuật của mình trong sáng tác văn chương Đặc biệt các tác phẩm của chị luôn là “những món ăn lạ” dâng cho người thưởng thức khi chị nêm nếm “những gia vị” từ những miền đất, những quốc gia khác nhau mà chị đã thu nhận được trên con đường học tập và ngao du của mình

Tuy nhiên, để cái tên Dương Thụy trở thành best-seller thì phải từ khi Oxford

thương yêu ra đời Đây là cuốn tiểu thuyết đầu tiên của Dương Thụy sau một hành

trình dài miệt mài với truyện ngắn Tiếp tục đi vào khai thác mảng đề tài đã trở thành nét phong cách của mình, Dương Thụy đã xây dựng nên một mối tình lãng mạn trong bối cảnh hiện đại giữa hai con người đến từ hai nền văn hóa hoàn toàn khác biệt Câu chuyện tình cảm nhẹ nhàng nhưng không kém phần dí dóm đã làm toát lên những triết lý sống và những tình cảm của giới trẻ Việt Nam hiện đại trong

xu hướng các quốc gia đang xích lại gần nhau Hội đủ những yếu tố hấp dẫn đối với giới trẻ, vừa tạo được sự kích thích, tò mò, vừa tạo nên nét trẻ trung hồn nhiên, lại

mang nhiều ý nghĩa nhân văn nên Oxford thương yêu kể từ lần đầu tiên xuất bản

vào năm 2007 đến nay đã được tái bản 17 lần với gần 60000 bản in Sau thành công

của Oxford thương yêu, Dương Thụy liên tiếp nhận được sự đón nhận nồng nhiệt từ

độc giả không chỉ những người trẻ tuổi mà cả những người đã trưởng thành ở những

tác phẩm sau này như tập truyện ngắn Cáo già, gái già và tiểu thuyết diễm tình Đây

là tập truyện đánh dấu một bước mới trong phong cách của Dương Thụy Bên cạnh

sự hóm hỉnh, hồn nhiên, trong sáng, Dương Thụy trong tập truyện này đã sâu sắc, từng trải, thâm trầm hơn rất nhiều khi đi vào khai thác những vấn đề thuộc về bản năng, khát vọng tiềm ẩn và nỗi niềm riêng của con người Với 8 lần tái bản, trên

22000 đầu sách được xuất bản có thể coi là một sự ghi nhận của độc giả đối với tập truyện này của Dương Thụy

Mặc dù là một nhà kinh doanh, một phụ nữ có gia đình với bao điều phải lo

toan, nhưng niềm đam mê viết không bao giờ vơi cạn trong Dương Thụy Nhắm mắt thấy Paris là cuốn tiểu thuyết được Dương Thụy hoàn thành trong một năm rưỡi sau

rất nhiều khoảng dừng do những bận rộn trong công việc kinh doanh và cuộc sống gia đình Tuy không có được một thời gian dài để tập trung viết nhưng Dương Thụy vẫn mang đến cho độc giả một câu chuyện tinh tế với những khám phá, phát hiện về lối sống, cách suy nghĩ của người trẻ hiện đại trong cả hai mặt tích cực và tiêu cực

Những sáng tạo nghệ thuật mới trong Nhắm mắt thấy Paris không làm khán giả

nhàm chán dù nhà văn vẫn tập trung khai thác mảng đề tài quen thuộc của mình Trong vòng 2 năm từ 2010 đến 2012, tác phẩm đã nhận được sự hưởng ứng của người đọc với hơn 31000 cuốn sách được bán ra Dường như thành công nối tiếp thành công, Dương Thụy đã trở thành một cái tên được đông đảo độc giả yêu mến

và chờ đợi mỗi khi có tác phẩm được ra đời Mới đây, truyện dài Cung đường vàng nắng (xuất bản năm 2012) tiếp tục ra mắt độc giả Vẫn trên nền cảm hứng quen

thuộc, ở tác phẩm này, nhà văn đi vào khai thác tâm tư của giới trẻ trước những lựa chọn cho cuộc đời mình và khẳng định rằng bản lĩnh, sự tự tin chính là kim chỉ nam khi họ đứng trước những ngã ba cuộc đời

Không chỉ thành công với truyện ngắn, truyện dài và tiểu thuyết, Dương Thụy còn chiếm được cảm tình của công chúng ở thể loại du ký Những trải nghiệm

thú vị, những bài học tích lũy trong quá trình học tập, làm việc và du lịch bụi của

Dương Thụy đã được chị chia sẻ một cách chân thành, vui tươi trong các tập Venise

và những cuộc tình Gondola, Trả lại nụ hôn Nếu trong những tác phẩm truyện

ngắn, tiểu thuyết, trải nghiệm của một người có điều kiện được rong ruổi nhiều nơi

là chất liệu ban đầu để Dương Thụy xây dựng nên những cuộc tình tiểu thuyết với các nhân vật tưởng tượng, thì ở những cuốn sách mà tác giả coi là “ghi chép ngoại truyện” trên, mỗi con người mà tác giả từng gặp, mỗi danh thắng mà tác giả từng qua cũng như những giây phút xúc động “xa quê hương ngộ cố tri” đều hiện lên sống động như một bộ phim tài liệu với những chi tiết thật, con người thật cuộc đời thật mà không ai có thể coi đó là sản phẩm của trí tưởng tượng Thông qua thể loại

du ký mang tính chất ghi chép như Venise và những cuộc tình Gondola, Trả lại nụ hôn, Dương Thụy đã truyền cho những người trẻ tuổi “niềm đam mê, tính xốc vác,

thú chu du” để từ đó tạo được sự đồng điệu trong khát khao được đi nhiều hơn, đi

xa hơn, để thỏa niềm đam mê, thỏa ước vọng được khám phá những điều mới mẻ với những người trẻ tuổi

Qua những trang ghi chép chân thực đó, chúng ta hiểu hơn về tâm hồn, tính cách của Dương Thụy- một tâm hồn trong sáng, vui tươi nhưng cũng rất nhạy cảm; một tính cách giản dị, chân thành nhưng cũng hết mực sâu sắc, tinh tế Nhà văn cũng rất cởi mở khi thông qua con đường văn chương đã chia sẻ những kinh nghiệm của mình qua mỗi cuộc hành trình, từ đó khơi gợi lên bao khát khao, gửi gắm bao bài học bổ ích cho thế hệ trẻ, định hướng họ đến với những mục đích cao đẹp trong cuộc sống Đó có lẽ cũng là những giá trị quý báu được tập hợp trong từng trang sách của Dương Thụy

1.2.2 Quan niệm về văn chương của Dương Thụy

Tuy không nhận mình là một nhà văn chuyên nghiệp, nhưng qua hàng loạt truyện ngắn, truyện dài và tiểu thuyết, Dương Thụy đã thể hiện chị là một nhà văn đích thực với sự ổn định, vững vàng trong phong cách Không triết lý sâu sa, không đòi hỏi gắt gao, không đặt ra cho mình một khuôn mẫu nào nhưng trong quan niệm

nghệ thuật của Dương Thụy, ta luôn thấy một nhân cách giản dị, một trái tim yêu văn chương, một tâm hồn lãng mạn và một thái độ lao động nghệ thuật nghiêm túc

Khi mới bước vào con đường viết lách, Dương Thụy viết truyện là để có tiền nhuận bút Tuy nhiên lối suy nghĩ đó dần phai nhạt theo năm tháng bởi cùng với thời gian niềm đam mê được viết của chị lại càng mãnh liệt, dồi dào hơn, nó vượt lên mọi giá trị vật chất thông thường Trả lời phỏng vấn của nhà thơ Lê Thiếu Nhơn (Báo Kiến thức tiêu dùng), Dương Thụy khẳng định “Văn chương có ý nghĩa rất lớn với tôi mặc dù chẳng bao giờ tôi nghĩ sẽ dành hoàn toàn thời gian cho viết lách Tôi viết khi nào có chút thời giờ tranh thủ được” [32] Không coi viết văn là một cuộc dạo chơi như nhiều người trẻ bây giờ, Dương Thụy luôn tận dụng mọi thời gian để viết Đó có thể là lúc nghỉ trưa, lúc chờ những cuộc họp, khi đi công tác hay cả những lúc đi du lịch Luôn ao ước có được một kỳ nghỉ dài chỉ để dành viết văn nhưng đây lại là điều “xa xỉ” với một người làm quản lý trong công ty đa quốc gia như Dương Thụy Chính vì vậy, Dương Thụy đã xây dựng cho mình “một phong cách viết văn” rất chuyên nghiệp, chị luôn tập cách “nuôi” ý tưởng, “giữ mạch đường dây câu chuyện”, “xử lý chất liệu sẵn trong đầu” và tranh thủ mọi khoảng khắc để có thể mở máy tính lên lưu lại hoặc ghi trong sổ tay mọi ý tưởng

Mang tâm hồn, tính cách của một người Sài Gòn chính hiệu, phóng khoáng, trẻ trung, tâm thế luôn hướng về phía trước, không vướng bận hay tiếc nuối điều gì, Dương Thụy không bao giờ đặt áp lực cho mình trong sáng tạo Chị viết thoải mái, hồn nhiên như chính cuộc sống của mình, đôi khi viết còn là thú vui cho bản thân và

cũng là cho người tiếp nhận Trả lời phỏng vấn phóng viên Thanh Phúc của báo Phụ nữ, Dương Thụy chia sẻ “chưa lúc nào xem văn chương là điều gì đó cao siêu

hay là thánh đường để đánh đố độc giả mà nghĩ nó chỉ là cuộc sống diễn ra hàng ngày” [35] Vì vậy cách hành văn không màu mè đã trở thành nét phong cách đặc trưng của nhà văn và với chị “Nếu viết khác đi là đánh mất bản thân, mất đi phong cách quen thuộc” [35] Chính sự dung dị, nhẹ nhàng đó là yếu tố cơ bản đưa tác phẩm của Dương Thụy đến gần hơn với độc giả

Dương Thụy còn có tham vọng dựa vào những điều mình đã trải nghiệm để chia sẻ với những người trẻ tuổi, bởi theo chị “Tiếp xúc với nhiều người trẻ, tôi thấy

họ có chuyên môn giỏi nhưng yếu về kỹ năng sống, nhìn đời hơi u ám, có nhiều bức xúc, băn khoăn không biết tỏ bày cùng ai, cứ sợ mình đi không đúng hướng Tôi đã trải qua giai đoạn này nên muốn viết về những điều mình đã trải nghiệm để có thể chia sẻ cùng mọi người May mắn là tác phẩm của tôi được bạn đọc đón nhận” [35] Nhiều người viết văn trẻ hiện nay thường tập trung xây dựng nhân vật là những người trẻ tuổi, có hoài bão, khát vọng, nỗi băn khoăn và cả sự hoang mang của những người mới bước chân vào thực tế đời sống Tuy nhiên, do vốn sống còn hạn chế nên phần lớn tác phẩm của họ mới chỉ nêu vấn đề của người trẻ mà chưa có được một định hướng nào trong việc giải quyết những vấn đề đó Còn trong tác phẩm của mình, Dương Thụy đã bày tỏ bản thân cùng kinh nghiệm sống giàu có một cách chân thành và hấp dẫn, như lời nhắn nhủ, hướng dẫn cho những người đang chập chững vào đời có những định hướng và niềm tin trong lựa chọn ngả rẽ cho mình

Nhiều người cho rằng, phong cách viết văn của Dương Thụy còn thiếu sự chín chắn, ít chiều sâu, chưa mang tầm triết lý nhưng Dương Thụy lại có phần tự hào về cái thiếu đó của mình Trả lời phỏng vấn báo “Tiếp thị và gia đình” , chị đã tâm sự: “Tôi không thích dạy đời và nhân vật của tôi cũng không phát ngôn những vấn đề đao to búa lớn Tôi thích để độc giả tự nhận ra những triết lý sống thông qua hành động của nhân vật Tự mình nhận ra mình lúc nào cũng có giá trị hơn là để người ngoài cố công bắt mình phải thấu hiểu những vấn đề mình muốn làm ngơ” [70] Suy nghĩ như vậy nên các tác phẩm truyện của Dương Thụy luôn có hai mặt giá trị, một mặt giúp cho những người sâu sắc tự tìm thấy, ngộ ra nhiều triết lý sống sâu sa từ những điều đơn giản, mặt khác chúng lại giúp cho những người muốn hồn nhiên có được những giờ phút giải trí lành mạnh

Nền văn học của chúng ta không thiếu những nhà văn đau khổ, quằn quại trong nhiều nỗi đau nhân sinh nhưng dường như vẫn còn ít những nhà văn hồn

nhiên, đơn giản và hóm hỉnh như Dương Thụy Với quan niệm mộc mạc, chân thành và rất thực tế về giá trị của văn chương đối với con người, Dương Thụy đã mang đến một làn gió mát cho không khí văn chương đương đại Sự “nhàu nhĩ”,

"tàn úa” của thời gian dường như không thể lấn át được giọng văn sinh động, tươi rói sức sống trong tâm hồn Dương Thụy Từ đó, sự đơn giản, duyên dáng, nhân hậu, hóm hỉnh đã trở thành “thương hiệu” của riêng Dương Thụy, đã đưa chị từ một người đến với văn chương đầy tính bản năng trở thành một trong những nhà văn thuộc hàng best-seller của văn học Việt Nam đầu thế kỷ XXI

CHƯƠNG 2 CẢM HỨNG NGHỆ THUẬT VÀ SỰ KHÁM PHÁ

CON NGƯỜI TRONG VĂN XUÔI DƯƠNG THỤY

2.1 Cảm hứng nghệ thuật trong văn xuôi Dương Thụy

Cảm hứng là một thứ tình cảm mạnh mẽ chứa đựng tư tưởng, ham muốn tích cực của con người để đưa đến hành động cụ thể Nhà phê bình Nga Belinxki đã nói

“Trong cảm hứng, nhà thơ là người yêu tư tưởng như yêu cái đẹp, yêu một sinh thể sống, thấm nhuần tư tưởng một cách nhiệt tình” [26, tr.48] Theo đó, cảm hứng

được coi như lớp nội dung đặc thù của tác phẩm văn học, là cội nguồn của những trăn trở, suy tư, những rung động mãnh liệt trước hiện thực cuộc sống được người nghệ sĩ thể hiện trong tác phẩm

Chính vì cảm hứng nghệ thuật được khởi nguồn, khơi dậy từ trong tình cảm của con người nên đối với mỗi nhà văn, cảm hứng là nấc thang đầu tiên để họ khám phá, nắm bắt hiện thực Mà hiện thực thì lại quá đa dạng và không phải hiện thực nào cũng có thể khơi mở trong tâm hồn người nghệ sĩ những tình cảm chân thành, những khám phá mang chiều sâu tư tưởng Vì thế, mỗi nhà văn thường chọn một vùng sáng tác chuyên biệt mà mình am hiểu, có nhiều duyên nợ để truyền tải tình cảm và tư tưởng của mình đến độc giả Thế hệ nhà văn cùng thời với Dương Thụy đều tìm cho mình những nguồn cảm hứng riêng như thế Chẳng hạn, nhắc đến Nguyễn Ngọc Tư người ta thường nghĩ ngay đến tình yêu đối với quê hương Nam

Bộ, những trăn trở về số phận và đời sống tình cảm của con người nơi đây; với Đỗ Hoàng Diệu lại là cảm hứng về thân phận và khát vọng mang tính bản năng của người đàn bà trong xã hội hiện đại, với Phan Hồn Nhiên cảm hứng chủ đạo thường

là cuộc sống của giới trẻ hiện đại với những suy tư, trăn trở về tình yêu, công việc

và cuộc sống; với Nguyễn Đình Tú, những vấn đề của cuộc sống đương đại như sex, bạo lực, đồng tính cùng các tệ nạn xã hội là nguồn cảm hứng chính trong các sáng tác của anh…Riêng với Dương Thụy, nhà văn có tâm hồn trẻ trung, lãng mạn thì bối cảnh, con người của những miền đất mà chị đã đi qua, đã rong ruổi, đã phấn đấu để được đặt chân chính là mạch nguồn khơi gợi cảm hứng dạt dào trong hồn văn của chị Dựa vào vốn sống, sự quan sát và khả năng tưởng tượng, Dương Thụy

đã viết nên nhiều tác phẩm kể về những miền đất rất xa Việt Nam với con người và tình yêu lãng mạn nhưng chân thật và sống động Vì vậy, có thể khẳng định cảm hứng về cuộc sống của người Việt ở nước ngoài và cảm hứng về những mối tình vượt biên giới là những xu hướng chính trong các sáng tác của Dương Thụy

2.1.1 Cảm hứng từ hiện thực đời sống của người Việt ở nước ngoài

Xét trong thế hệ những nhà văn cùng thời, có lẽ ít nhà văn nào lại gặp nhiều thành công và may mắn sống như Dương Thụy Ngay từ khi còn trẻ tuổi, nhà văn đã

có điều kiện được đi xa biên giới để khám phá con người và văn hóa, xã hội ở nhiều đất nước khác nhau Vì vậy, khá là thông minh khi Dương Thụy chọn cho mình một vùng sáng tác mang nhiều “yếu tố ngoại”- một lợi thế mà không phải nhà văn nào cũng có, từ đó hình thành nên một phong cách đặc trưng, không trộn lẫn với ai Tuy bối cảnh, không gian và những mối quan hệ với người nước ngoài là xu hướng chính trong sáng tác của Dương Thụy nhưng tiêu điểm trung tâm của mỗi câu chuyện lại gắn liền với việc khám phá và thể hiện cuộc sống cùng quá trình vươn lên của người Việt trên hành trình hội nhập Vì thế xa lại, hòa nhoáng mà vẫn mang phong thái, cốt cách con người Việt Nam

2.1.1.1 Cuộc sống của du học sinh Việt Nam ở nước ngoài

Bản thân vốn là du học sinh nên Dương Thụy hiểu hơn ai hết cuộc sống của sinh viên Việt Nam nơi xứ người Trong các trang văn của chị, cuộc sống của họ hiện lên nhiều màu sắc với sự đa dạng, thú vị nhưng cũng nhiều vấn đề phức tạp khi

văn hóa Việt Nam “va chạm” với các nền văn hóa khác

Bồ câu chung mái vòm là một câu chuyện phác họa khá chân thật về đời sống

của các sinh viên nơi ký túc xá ở Liege (Bỉ) Một thế giới thu nhỏ của những con người không cùng màu da, không cùng quốc tịch được mở ra trước mắt Tâm, cô sinh viên Việt Nam: “Tầng hai của tôi có tất cả mười sáu phòng với tổng cộng mười quốc tịch, bốn tôn giáo, ba màu da Giờ cao điểm, bếp ăn trộn lẫn nhiều mùi vị của thịt cừu sa mạc, gà nướng Châu Phi, và nước mắm Việt Nam” [57,tr.42] Trong thế giới ấy, ngày ngày Tâm cảm nhận được cuộc sống sôi động của các bạn trẻ đến từ nhiều quốc gia khác nhau Dường như đối với họ, cuộc sống không bao giờ tĩnh tại, hay đứng yên “Buổi sáng hàng lang đầy tiếng chân vội vã…Chiều về hành lang rộn

ra tiếng cười vô tư…Khuya đến, khi hành lang bị tắt điện, ánh đỏ lờ mờ của chiếc đèn ngủ được thay thế, tiếng đọc kinh rì rầm của những cô cậu đạo Hồi” [57,tr.42]

So với nhiều quốc gia, Việt Nam khá nhỏ bé, nhưng trong tâm hồn người dân Việt, tình yêu quê hương, tự hào dân tộc luôn tỉ lệ nghịch với phần trăm diện tích của đất nước trên bản đồ thế giới Tâm sẵn sàng nấu cho bạn bè ngoại quốc những món ăn Việt, dạy họ ăn bằng đũa và mời họ cùng đón Tết cổ truyền Tinh thần tự tôn dân tộc được kết tinh cao nhất ở Việt, một giảng viên đại học Việt Nam sang Bỉ làm nghiên cứu sinh Là con người sống khép kín, thích hô khẩu hiệu, hầu như không giao du với ai nhưng Việt không bao giờ chấp nhận bất cứ ai kỳ thị hay coi thường dân tộc của mình Trong dịp Tết Nguyên Đán, khi sinh viên các nước gặp Việt đều chúc “Năm mới Trung Quốc”, anh không những không vui mà còn tỏ rõ thái độ không vừa lòng và lên tiếng khẳng định “Phải gọi là năm mới âm lịch Thế giới ngoài Trung Quốc còn nhiều nước đón tết này” [57,tr.36] Trong quá trình học tập, các du học sinh đã trở thành cầu nối đưa văn hóa, truyền thống, lịch sử dân tộc

ra giới thiệu cùng bạn bè thế giới Đồng thời, họ cũng là minh chứng khẳng định lòng yêu nước và tự hào dân tộc luôn thường trực trong trái tim mỗi người con Việt Nam

Đã từ lâu, người ta thường quan niệm du học sinh ở các nước lớn đều là những người tài năng, được hưởng cuộc sống rất đáng mơ ước Tuy nhiên, đọc nhiều truyện của Dương Thụy, chúng ta mới có thể hình dung một cách rõ nét về

những khó khăn, thiếu thốn về vật chất và tinh thần mà người Việt xa xứ phải đối diện Mây trong truyện ngắn Hoa tú cầu vùng Bretagne mặc dù được đi học ở nước

ngoài, nhưng điều kiện vật chất cô được hưởng cũng không khác gì so với nhiều sinh viên nghèo ở trong nước Căn phòng trọ “bé tí như hộp diêm”, “chiếc giường hẹp chừng tám tấc, kê sát tường, một bàn học, một chiếc ghế, một bồn rửa mặt” [61,tr.139] Suốt bao năm, cô ra sức phấn đấu để được đi Tây học, nhưng khi đạt được rồi thì mộng tưởng về “thiên đàng” đã dần bị tan vỡ Không những cuộc sống không như mộng tưởng, Mây còn phải đối diện với nỗi nhớ gia đình, quê hương Nỗi nhớ luôn thường trực trong tâm khảm, từ những điều giản dị nhất “thèm món ăn quê nhà” đến “Nhớ da diết ánh nắng vàng tươi tắn trải dài trên những con đường Sài Gòn” [61,tr.141]

Không chỉ có Mây, Lệ trong Cạo gió mùa xuân, một mình sang Paris học,

ngày ngày đi về trong căn phòng nhỏ hẹp, khi mệt mỏi, rã rời giữa trời đông lạnh giá, nỗi nhớ về gia đình lại cuộn lên da diết “Cô cố gắng tự động viên mình sắp đến nhà rồi bắm chặt gót xuống vỉa hè trơn trượt Chưa bao giờ Lệ thấy nhớ Việt Nam

như lúc này” [57, tr.46] Vi trong truyện Một mùa thu ở Rennes, những ngày đầu bỡ

ngỡ nơi xứ người, cũng không tránh khỏi cảm giác lẻ loi khi không có người thân bên cạnh Dương Thụy miêu tả Vi đi lang thang vào một ngày chủ nhật ở thành phố Rennes “lạnh lùng không chỉ thời tiết mà cả con người” [57,tr.105], không gian im lặng, cùng những cơn gió lạnh đột ngột thổi tới làm Vi nhiễm lạnh và cô đã tưởng tưởng ra cảnh: “người lao công tình cờ phát hiện cô sinh viên Việt Nam phòng 331

đã chết cứng trên giường từ bao lâu nay Trời lạnh, cửa sổ mở toang nên xác không

bị phân hủy” [57,tr.106] Sự tưởng tượng của cô sinh viên trẻ tuy có hơi cường điệu nhưng cũng phản ánh phần nào tình cảnh sinh viên Việt Nam lần đầu ra nước ngoài, hoàn toàn phải đối mặt với tình trạng bị cô lập giữa một xã hội hiện đại nơi mà sự quan tâm, thấu hiểu trong cộng đồng đôi khi bị thay thế bởi lợi ích của riêng từng cá nhân

Ngay đối với những trí thức đã tích lũy được rất nhiều vốn sống ở giảng đường đại học, có thời gian va chạm trong các môi trường làm việc, thì việc đến một nước hoàn toàn xa lạ để học lên cao học hay làm nghiên cứu sinh cũng không

hề đơn giản Truyện dài Cung đường vàng nắng mang đến một cái nhìn khá đầy đủ

về cuộc sống vật chất và tinh thần của những con người như thế Phương Vy cùng những người Việt Nam như anh Hưng, anh Tùng, chị Nhàn khi quyết tâm sang học tập ở Bỉ, họ phải đương đầu, thích nghi với rất nhiều cảnh huống, từ say xe buýt:

“Tôi kịp nhảy xuống một trạm rồi gập người ộc sữa, rào rào Bên cạnh tôi một anh chàng Châu Á cũng đang xanh lét như bà bầu ốm nghén” [59,tr.124], đến tìm nhà trọ Mà đâu phải họ được ở trong những phòng trọ đàng hoàng xứng đáng với trình

độ học vấn Đó là ngôi nhà “cổ”, “nhiều chỗ xuống cấp, chỉ có hai phòng ngủ chính

thức, những phòng khác là bố trí lại từ nhà kho tầng hầm và phòng ăn trước kia”

[59,tr.128] Thậm chí từ trí thức, họ trở thành những con buôn sành sỏi:

Họ mua trữ sẵn từng chai sữa tắm, từng gói kẹo chocolat và cả những

đồ dùng trong nhà bếp như xoong chảo (…) ngày nào cũng lang thang hết siêu thị này đến siêu thị khác, ra tận ngoại ô, đến những siêu- siêu thị mà bên đây gọi là hyper marche để mua hàng sỉ giảm giá.Đêm nào họ cũng ngồi ghi chép, dán những mảnh giấy nhỏ vào hàng hóa số tiền cần bán ở Việt Nam rồi tính toán số tiền kiếm lời được cho một ngày đi chợ [59,tr 197-198]

Mang danh trí thức, nhiều người nhận được các suất học bổng của nhà nước, những tưởng họ chỉ có một nhiệm vụ, một quyền lợi là học tập Nhưng trách nhiệm

và tình yêu với gia đình, với người thân đã khiến họ chấp nhận lựa chọn cuộc sống luôn phải không ngừng bon chen, tính toán, dù vẫn biết “Du học có học bổng cũng

là một cách kiếm tiền lương thiện Mà cay đắng lắm, sung sướng gì đâu”, hay nói một cách khôi hài như Tùng “Xa vợ, xa con (…) ăn uống khổ sở, nhu cầu đàn ông cũng bị triệt tiêu, Nhiều lúc nghĩ chết chắc sướng hơn” [59,tr.199]

Ngay cả khi tận hưởng niềm hạnh phúc nhỏ nhoi được ngắm tuyết rơi, những

người trí thức cũng không thôi thổn thức về gia đình: Phương Vi chạnh lòng khi

nghĩ ba mẹ mình sẽ chẳng bao giờ dám có ý nghĩ được ngắm tận mắt những bông

tuyết trắng, anh Hưng nghẹn giọng mà thương người vợ tội nghiệp vất vả ở nhà, chị Nhàn thút thít thương đứa con thơ vẫn dặn mẹ “chừng nào mẹ thấy tuyết mẹ nhớ

xúc một bát đầy gởi về cho con” Bằng cái nhìn trên nhiều góc độ và sự cảm nhận chân thành, Dương Thụy đã giúp người đọc hình dung một cách rõ nét về cuộc sống

có vinh quang, có vất vả, nhọc nhằn, có cả những nỗi lòng thầm kín của những du học sinh trên con đường học tập nơi xứ người

Những khó khăn thiếu thốn về vật chất và tình cảm của du học sinh Việt Nam ở nước ngoài luôn hiện hữu cùng con đường phấn đấu của họ Nhưng nhiều khi, ánh hào quang của cái “danh du học” đã che mờ đi những điều luôn hiện hữu

ấy Thông qua cảm xúc, ấn tượng và sự trải nghiệm của bản thân, Dương Thụy đã khéo léo lồng ghép, đan xen các chi tiết đặc tả như những nét phác họa chân thực về đời sống của người trí thức Việt Nam ở nước ngoài trong từng câu chuyện Từ đó,

nhà văn đã giúp người đọc có cái nhìn khách quan, chân thực hơn về cuộc sống cũng như quá trình học tập và nỗ lực thanh niên Việt Nam trong quá trình hội nhập với thế giới

2.1.1.2 Cuộc sống của người Việt định cư ở nước ngoài

Trong xu thế hội nhập toàn cầu, ngày càng có nhiều người Việt Nam sang định cư và làm việc ở các nước phát triển để có điều kiện tiếp xúc với những nền văn minh tiên tiến, hưởng thụ cuộc sống chất lượng cao, đồng thời có thể hỗ trợ cho người thân ở nước nhà Tuy nhiên bên cạnh những điều tốt đẹp đó, họ còn phải đối diện với nhiều vấn đề phát sinh từ bất đồng ngôn ngữ đến sự khác biệt về phong tục, tập quán giữa văn hóa Việt và văn hóa nước bản địa Đặc biệt, trong hoàn cảnh ấy,

họ còn phải gìn giữ những giá trị truyền thống, cội nguồn dân tộc trong tâm hồn thế

hệ trẻ Vì thế, khai thác khía cạnh đời sống của những người Việt Nam định cư ở

nước ngoài vừa là nguồn cảm hứng sáng tác đồng thời cũng là nhu cầu để gắn kết những người con xa xứ với Tổ Quốc của Dương Thụy

Truyện ngắn Hè của cô bé mất gốc là câu chuyện khá thú vị về một gia đình

Việt sang định cư ở Pháp Nhân vật chính trong câu chuyện là Hà, một cô nữ sinh trung học, là người gốc Việt mang quốc tịch Pháp nhưng hoàn toàn không hiểu gì tiếng mẹ đẻ Bởi trong khi cô bé sinh ra và lớn lên ở Pháp, chịu ảnh hưởng của nền giáo dục Pháp thì cha mẹ Hà lại hoàn toàn không được chuẩn bị kiến thức về ngôn ngữ và văn hóa của đất nước này nên trong suốt hơn 20 năm sang định cư xứ người:

Ba nó không biết tiếng Pháp ngoài mấy câu xã giao Mẹ nó có thể đếm để xài tiền nhưng khi coi truyền hình thì chỉ đoán già đoán non Lúc Hà còn nhỏ, mỗi lần cần làm giấy tờ ba mẹ nó phải chạy vạy nhờ những bác Việt kiều có học Mấy năm nay đến phiên Hà phải giúp lại những người Việt sống không hòa nhập được vào xã hội bên này [57,tr.96]

Truyện tưởng như đùa nhưng không hề vô lý Rõ ràng, nếu cha mẹ Hà trước khi di cư sang Pháp có một sự chuẩn bị kỹ lưỡng về ngôn ngữ thì họ đã không gặp

phải khó khăn trong quá trình hòa nhập đồng thời, họ cũng sẽ có khả năng truyền dạy tiếng mẹ đẻ cho con cái Khi đó, tình trạng cha mẹ, con cái không thể tìm được tiếng nói chung dưới một mái nhà cũng sẽ không xảy ra

Như vậy, vấn đề Dương Thụy đặt ra không phải là sự bất đồng ngôn ngữ hay quan điểm sống giữa các thành viên trong gia đình, mà sâu sa hơn, nhà văn muốn đề cập đến thực tế: hiện nay, có rất nhiều gia đình Việt Nam với mong muốn được đổi đời, được làm giàu nhanh chóng mà di cư sang nước ngoài nhưng lại không có sự chuẩn bị những điều kiện thiết yếu để có thể định cư ở môi trường mới Câu chuyện nhẹ nhàng, tình cảm với nhiều tình tiết thú vị trong những nhầm lẫn ngôn ngữ nhưng lại phơi bày một phần hiện thực ít sáng sủa trong cuộc sống của người Việt ở

nước ngoài, khiến mỗi chúng ta phải đều phải dừng lại suy ngẫm về trách nhiệm của thế hệ những bậc làm cha, làm mẹ đối với việc gìn giữ gốc gác cho con cái khi quyết định xa xứ lập nghiệp

Rời Tổ Quốc đến những phương trời mới, có người muốn tiếp cận và hưởng thụ nền văn minh hiện đại, có người mong muốn đổi đời thoát khỏi cảnh sống nghèo khó, lại có người là do sự xô đẩy của số phận Kể về những đứa trẻ mồ côi

Việt Nam được các gia đình ngoại quốc nhận về nuôi, truyện ngắn Những đứa con dòng Mekong mang đến cho chúng ta những cảm nhận chân thật về số phận những

đứa trẻ sớm phải xa lìa Tổ Quốc Từ cô nhi viện nghèo nàn của miền sông nước Nam Bộ, Thomas, Malenie, Tini được đưa đến xã hội hiện đại Trong khi Maleni, Tini lớn lên từng ngày, thoát xác và hạnh phúc với cuộc sống đầy đủ ở Châu Âu thì Thomas vẫn không dứt được với những ký ức đau buồn của tuổi thơ nơi chôn rau cắt rốn Trong sâu thẳm cõi lòng chàng trai, cái tên “Sâm” cùng những hoài niệm về gia đình ruột thịt bên bến sông nghèo vẫn luôn thường trực Tâm hồn Thomas phải

cùng lúc sống với hai chiều thời gian: một chiều hiện tại luôn cố gắng hòa nhập để

làm người mẹ Pháp vui lòng, một chiều quá khứ luôn nhớ về bà ngoại cùng các anh

chị em ruột thịt và hai trạng thái cảm xúc: vừa sung sướng với cuộc sống hiện tại,

vừa day dứt không yên khi nghĩ về quê hương: “Tôi nhớ bến sông nhà mình Tôi