Tuổi thơ dữ dội

Thâ ̣t không ngờ... Nhưng bây giờ ho ̣c nghề vui lăm... Trường Thiên Hữu.Trong trâ ̣n xung phong vô trường Thiên Hữu, chı́nh tri ̣ viên bi ̣ thương nă ̣ng... Không sâu hơn mà cũ

Trang 1

TUỔI THƠ DỮ DỘI

Thay lời tựa

Phùng Quán (1932- 1995) Sinh ta ̣i Thừa Thiên - Huế 13 tuổi tham gia Vê ̣ quốc quân - chiến sı̃ Trinhsát Trung đoàn 101.(tiền thân là Trung đoàn Trần Cao Vân)

***

Cả cuô ̣c đời ông Là mô ̣t nỗi buồn to lớn, dằng dă ̣c của mô ̣t tâm hồn yêu nước, thương nòi, ngay thẳng,chân thâ ̣t mà phải chứng kiến quá nhiều bất công dối trá:

"Tôi muốn đúc thơ thành đạn

Bắn vào tim những kẻ làm càn

Những người tiêu máu của dân

Như tiêu giấy bạc giả!

Tôi đã đến dự những phiên toà

Họp suốt ngày luận bàn xử tội

Những con chuột mặc quần áo bộ đội

Đục cơm khoét áo chúng ta

Ăn cắp máu dân đổi chác đồng hồ

Kim phút kim giờ lép gầy như bụng đói"

"Yêu ai cứ bảo là yêu

Ghét ai cứ bảo là ghét

Dù ai ngon ngọt nuông chiều

Cũng không nói yêu thành ghét

Dù ai cầm dao doạ giết

Cũng không nói ghét thành yêu

Tôi muốn làm nhà văn chân thật

chân thật trọn đời

Đường mật công danh không làm ngọt được lưỡi tôi

Sét nổ trên đầu không xô tôi ngã

Bút giấy tôi ai cướp giật đi

Tôi sẽ dùng dao viết văn lên đá"

"Tôi có quyền gı̀ đươ ̣c no hơn nhân dân tôi mô ̣t miếng ăn?

Tôi có quyền gı̀ lên xe xuống ngựa

Khi gót chân nhân dân tôi nứt nẻ bu ̣i đường?"

"Một niềm yêu tôi không đổi thay

Một niềm tin tôi không thay đổi

viết trên giấy có kẻ giòng

Là nhà văn

Tôi đã viết suốt 30 năm

Trang 2

là chiến sı̃

Tôi là xạ thủ cấp kiê ̣n tướng trung đoàn

Tôi có thể viết như bắn

Không có gı̀ đe ̣p hơn

Viết ngay và viết thẳng

Là nhà văn

Tôi yêu tha thiết

Sự ngay thẳng tột cùng

Ngay thẳng thuỷ chung

Của mỗi chữ viết"

"Có những phút ngã lòng

Tôi vi ̣n câu thơ mà đứng dậy"

" Với mô ̣t Gavroche, Vitor Hugo đã viết nên những trang bất hủ Trẻ em của chúng ta đã anh dũng,hồn nhiên tham gia cuô ̣c đấu tranh trường kỳ gian khổ cùng với cha, anh; không kém gı̀ nhữngGavroche trên chiến luỹ cách ma ̣ng Pháp Thế mà sách vở viết về mă ̣t này còn quá ı́t Nhà văn Viê ̣tNam còn mắt nơ ̣ các em rất nhiều

Với TUỔI THƠ DỮ DỘI, Phùng Quán đã bắt đầu trả nơ ̣ mô ̣t cách chı́nh đáng Sách dày 800 trang màngười đo ̣c không bao giờ muốn ngừng la ̣i, bi ̣ lôi cuốn vı̀ những nhân vâ ̣t ngây thơ có, khôn ranh có, anhhùng có, vı̀ những sự viê ̣c khi thı̀ ly kỳ, khi thı̀ hài hước, khi thı̀ gây xúc đô ̣ng đến ứa nước mắt Tôichı̉ mong làm sao cho tất cả các em thiếu nhi Viê ̣t Nam đươ ̣c đo ̣c sách này"

Nguyễn Khắc Viê ̣n

Phần Thứ Nhất

"Trừ giă ̣c, ba tuổi vẫn còn hiềm là muô ̣n"

Cao Bá Quát

de ̣p la ̣i nhà cửa, phố xá, trở về với công viê ̣c làm ăn thường ngày

Cuối cùng ho ̣ tu ̣ tâ ̣p la ̣i đông đúc phı́a bên này cầu Bao Vinh Bên kia cầu thuô ̣c khu vực mă ̣t trâ ̣n A, aimuốn sang phải có giấy phép của Ban chı̉ huy Mă ̣t trâ ̣n cấp

Trang 3

Như đã thành lê ̣, tờ mờ sáng là đồng bào túa hết ra đường, kéo đến đứng chen chúc ở đầu cầu, chờnghe tin tức thắng lơ ̣i của Mă ̣t trâ ̣n đêm qua Ho ̣ chen lấn, ùn ùn mỗi lúc mô ̣t sát đến chỗ bâ ̣c đá bướclên cầu Nếu không có anh Vê ̣ Quốc Quân cầm ngang khẩu súng trường dài như cây sào chăn vi ̣t đứnggác ngay trước mă ̣t, chắc cả khối người chen chúc này đã tràn qua bên kia cầu như nước vỡ bờ.

Đồng bào nhao nhao hỏi anh lı́nh gác:

-Đêm qua quân ta mần ăn có khá không anh?

-Nê ̣n tu ̣i Tây ở vi ̣ trı́ mô mà súng, lựu đa ̣n nổ như rang bắp cả đêm rứa?

-Liê ̣u tu ̣i hắn sắp sửa "hô-lê-manh" chưa, cho bà con về do ̣n de ̣p nhà cửa, phố xá?

Bi ̣ bà con hỏi tối tăm mă ̣t mũi, anh lı́nh gác chı̉ còn biết nhăn nhó đề nghi ̣:

-Xin bà con đứng xê xê ra cho tôi mô ̣t chút! Đứng sát vô tui ri còn biết gác xách làm răng?

Sáng hôm đó, từ trong đám đông chen chúc ồn ào ấy, có thằng bé lơ ̣i du ̣ng đúng lúc anh lı́nh gác cònmải nhăn nhó đề nghi ̣ với đồng bào, luồn ra sau lưng anh và cha ̣y tót sang bên kia cầu Anh chưa ki ̣pquát go ̣i la ̣i, nó đã mất vào dãy phố kê đầu cầu bên kia

Không thể bỏ trống chỗ gác để đuổii theo, anh chı̉ còn biết dâ ̣m chân dâ ̣m cẳng, làu bàu bực tức:

-Con cái nhà ai mà nghi ̣ch hơn quı̉!

Có mấy đứa bán ke ̣o gừng, đâ ̣u phô ̣ng rang cũng lấp lõm đi ̣nh bắt chước chú bé vừa rồi, nhưng anhlı́nh gác đã nhanh tay tóm cổ áo lôi la ̣i hết

Mô ̣t thằng bán ke ̣o gừng, mắt lác thiên lác đi ̣a, trề môi nói với đứa ba ̣n vừa bi ̣ tóm cổ lôi la ̣i:

-Tu ̣i bay không bắt chước nổi thằng ni mô! Hắn lanh hơn chuô ̣t nhắt Chơi trốn tı̀m, ù mo ̣i, thả đı̉a baba với hắn chı̉ có thua Đừng hòng mà sờ đươ ̣c vào ngừơi hắn

-Răng mi biết?

-Tao chơi mãi với hắn còn la ̣ chi

-Hắn khoe từ hôm nổ súng, hắn đã tót đươ ̣c qua khu vực Mă ̣t trâ ̣n ba, bốn lần.- Chú bé bán đâ ̣u phu ̣ngrang nói chen vào

Hắn lo ̣t qua bên đó làm chi?

-Coi chơi!

-Hắn có kể chuyê ̣n chi hay không?

-Khối! Nhưng thú nhất là sáng mô hắn cũng gă ̣p mô ̣t toán Vê ̣ Quốc Đoàn mà chı̉ nhỏ bằng tu ̣i ta thôi,nhiều đứa còn nhỏ hon Toán ni cha ̣y do ̣c theo bờ sông, tâ ̣p quân sự mô ̣t hai, tâ ̣p ném lựu đa ̣n, bắnsúng vui ghê lắm Hắn đứng coi mà thèm rê ̣u cả nuớc miếng!

-Vê ̣ Quốc Đoàn mà chı̉ nhỏ bằng tu ̣i ta thı̀ đánh tây răng đươ ̣c? Hay là hắn nói láo?

-Răng không đánh đươ ̣c? - Thằng bán đâ ̣u phu ̣ng rang vênh mă ̣t lên nói - Chánh phủ cứ thử lấy tau vô

Vê ̣ Quốc Đoàn coi, có chết cha tu ̣i Tây không?

Thằng bán ke ̣o gừng mắt lác cười nga ̣o:

-Lấy mi vô Vê ̣ Quốc Đoàn thı̀ thà lấy tau còn hơn! Tau chẳng cần súng đa ̣n gı̀ hết - Nó rút trong túiquần ra mô ̣t cái súng cao su, kéo căng hai sơ ̣i chun - Có cái ni, tau nhắm trúng mắt tu ̣i Tây, tu ̣ii Vê-giê* tau nẻ Cha con hắn tha hồ mà mù

* *

Toán "Vê ̣ Quốc Đoàn con nı́t" lúc này đang nối nhau thành hàng mô ̣t, rầm râ ̣p lên phı́a cầu Đông Ba cũ.Cha ̣y dẫn đầu là anh Vê ̣ Quỗc Quân chı̉ huy Anh tra ̣c hai ba, hai bốn tuổi, dáng người tầm thước, vai

rô ̣ng ngư ̣c nở, tóc búi kiểu móng lừa, cổ đeo lủng lẳng chiếc còi ma ̣ kền sáng loáng Sáng hôm đó trời

la ̣nh cắt ruô ̣t, anh chı̉ mă ̣c đô ̣c chiếc may ô trắng và quần đùi xanh ống bó sát đùi

Còn toán trẻ ăn mă ̣c ta ̣p nham Quá nửa mă ̣c áo quần Vê ̣ Quốc Đoàn sửa ngắn la ̣i Nhiều đứa bơi trongnhững chiếc áo trấn thủ rô ̣ng nhu áo thu ̣ng tế Có đến hơn chu ̣c đứa nai ni ̣t "xanh-tuya-rông" da, cókhoá đồng to tướng và đeo cả bao đa ̣n Có trời biết đươ ̣c trong những cái bao đa ̣n sứt se ̣o, méo mó ấy,

Trang 4

chúng nı́ch nhét những gı̀!

Dãy phố ven đường cửa đóng then cài kı́n mı́t Đồng bào khu vực này đã tản cư hết từ đêm đầu khángchiến Hàng chu ̣c con chó la ̣c mất chủ, ho ̣p thành đàn cha ̣y loăng quăng trên đường, tranh nhau ngửibới các đống rác kiếm ăn Con nào con ấy hai hông lép ke ̣p, xương sườn nhô cao như vừa nuốt hàngchu ̣c chiếc ca ̣p rổ vào bu ̣ng

Khi toán trẻ rầm râ ̣p cha ̣y qua, lũ chó sơ ̣ hãi, tán toa ̣n Chúng chuồn hết vào các hẻm phố, chõ mõm rasủa váng Bo ̣n trẻ dâ ̣m chân, vỗ đùi, doa ̣ la ̣i lũ chó

Con đường ồn ào hẳn lên trong chốc lát

Lên đến cầu Đông Ba cũ, anh chı̉ huy thổi mô ̣t hồi còi dài lảnh lói Toán trẻ dừng la ̣i Nhiều đứanghi ̣ch ngơ ̣m vờ mất đà đâm chúi vào lưng đứa cha ̣y trước

-Tâ ̣p hơ ̣p ba hàng do ̣c! - Anh chı̉ huy quay la ̣i dõng da ̣c hô

Toán trẻ lâ ̣p tức trở la ̣i trâ ̣t tự Loáng mô ̣t cái chúng đã sắp thành đô ̣i hı̀nh ba hàng do ̣c, với tư thế rấtnghiêm chı̉nh

Nhưng cả đô ̣i sau khi nhốn nháo kiểm tra hàng ngũ, đồng thanh trả lời:

-Báo cáo anh, hàng mô cũng đứng đủ ba cả a ̣!

Anh chı̉ huy rời chỗ đứng, đi do ̣c xuống phı́a dưới, đưa mắt kiểm tra từng hàng mô ̣t, miê ̣ng lẩm bẩm:-Quan số dô ̣i đang ba mươi bỗng hoá ra băm mốt là nghı̃a lý gı̀?

Nhưng chı́nh anh cũng đam ngơ ngác Đứng là hàng nào cũng đứng đủ ba và cuối đô ̣i vẫn lẻ ra mô ̣tđứa

Anh liền đi ngươ ̣c trở lên, soát kỹ la ̣i lần nữa Kết quả anh lôi đươ ̣c mô ̣t thằng la ̣ hoắc, không biết từđâu chui ra đứng lo ̣t vào giữa đô ̣i

Cả đô ̣i trơ ̣n tròn mắt kêu lên: Ủa!

Hai đứa đứng cùng hàng với thằng bé la ̣ hoắc này, há hốc mồm vı̀ quá sửng sốt:

-Uơ trời! Rứa mà từ nãy tới chừ tố cứ tưởng hắn là thằng Hoà-đen! Nước da hắn cũng đen thui có khácchi anh Hoà-đen nhà mı̀nh mô các câ ̣u!

Cái đứa có tên là Hoà-đen đứng cách dố hai hàng, nghe vâ ̣y liền cau mă ̣t , nói với lên:

-Lầm, lầm cái chi la ̣ rứa? Tớ đen nhưng chı̉ đen vừa vừa!

Mô ̣t đứa đứng bên trái vẻ mă ̣t liến láu, đưa tay vuốt vuốt ngực Hoà-đen ngoác miê ̣ng ra cười:

-Đưa ta vuốt bớt cu ̣c tự ái xuỗng cho Hề, hề, hề đen vừa vừa hay đen thu ithı̀ cũng là ho ̣ "cô ̣t nhàcháy" cả thôi mà

Thằng bé la ̣ hoắc chui bừa vào hàng ngũ đô ̣i, chı́nh là cái thằng luồn sau lưng anh lı́nh gác, tót qua cầuBao Vinh lúc nãy Nó cũng tra ̣c tuổi Hoà-đen, vóc dáng cũng sàn sàn, nhưng nước da, của đáng tô ̣i, cóđen hơn tý chút, Hoà-đen tự ái kể cũng phải Cách ăn mă ̣c nó cũng kém xa Hoà-đen Hoà-đen diê ̣nquân phu ̣c với áo trấn thủ rô ̣ng như áo tế, còn thằng này đánh đô ̣c cái áo cô ̣c nâu ngắn hở cả rốn với

Trang 5

cái quần đùi xanh ba ̣c phếch, đı́t vá hai miếng to tướng.

Anh chı̉ huy nắm chă ̣t cánh tay nó kéo la ̣i sát trước mă ̣t, hỏi to gần như quát:

-Em ở đâu? Tên là chi? Sao dám cả gan chui bừa vào hàng ngũ Vê ̣ Quốc Đoàn?

Thằng bé sơ ̣ hãi cúi mă ̣t nhı̀n xuống đường, bàn chân di di mô ̣t hòn đất, trả lời lý nhı́ trong cổ ho ̣ng,chẳng ai nghe đươ ̣c gı̀ Anh chı̉ huy sốt ruô ̣t không muốn mất thı̀ giờ thêm, bỏ tay nó ra, nghiêm mă ̣tnói:

-Em phải ra ngay khỏi khu vực này Đây là khu vực Mă ̣t trâ ̣n em nhớ chưa?

Anh quay la ̣i nói với cả đô ̣i:

-Các em thâ ̣t lơ là, vô ý thức Có mô ̣t kẻ la ̣ mă ̣t chui vào hàng ngũ mà chẳng hay biết gı̀ hết!

Cả đô ̣i thı̀ thào hỏi nhau:

-Không biết hắn lo ̣t vô giữa đô ̣i mı̀nh lúc mô mà tài rứa hè?

-Chắc cái lúc tu ̣i mı̀nh còn mải trêu cho ̣c lũ chó

-Thằng ấy chui cổng ra ̣p hát ra ̣p xiếc chắc bơ ̣m phải biết!

-Tớ cho hắn chơi cú ấy đươ ̣c Tớ là tớ phu ̣c đó! - Cái đứa có bô ̣ da ̣ng liến láu vừa trêu cho ̣c Hoà-đenlúc nãy, vừa nói vừa gâ ̣t gâ ̣t đầu

2

Anh chı̉ huy thổi mô ̣t hồi còi dài, cắt đứt tiếng thı̀ thào bàn tán Anh đứng nghiêm, nói:

Anh báo trước để các em biết, khoa mu ̣c tâ ̣p hôm nay hơi khó, đòi hỏi các em phải gan da ̣, bı̀nh tı̃nh Anh cao gio ̣ng hỏi to - Trong đô ̣i ta có em nào chưa biết bơi, đưa tay lên anh xem?

-Không mô ̣t đứa nào giơ tay Trẻ con sinh ra và lớn lên bên bờ sông Hương, không biết bơi lă ̣n làchuyê ̣n hiếm

-Tốt lắm - Anh gâ ̣t đầu - Khoa mu ̣c tâ ̣p hôm nay là nhảy từ trên thành cầu xuống sông - Anh đưa taychı̉ lên cái thành cầu sắt sơn đen, ngay phı́a trên đầu bo ̣n trẻ

Cả đô ̣i nhı̀n theo tay anh chı̉ Tất cả cùng ru ̣t vai, lắc đầu lè lưỡi:

-Đô ̣i trưởng chơi cú khoa mu ̣c ni coi bô ̣ gay go đây!

-Cao đến ba mét chứ không ı́t!

-Ba mét răng đươ ̣c! Xoàng xoàng cũng phải năm mét!

Bo ̣n trẻ nhớn nhác hết nhı̀n xuống sông la ̣i nhı̀n lên thành cầu, ước lươ ̣ng chiều cao sắp phải nhảy

Cả đô ̣i nhảy qua các bâ ̣c đá xây, cha ̣y lên cầu Vẫn không quên nghi ̣ch ngơ ̣m, chúng dẫm chân thâ ̣t

ma ̣nh, làm cho ván cầu kêu rầm rầm

Mưa phùn đã ta ̣nh, nhưng gió la ̣nh vẫn thổi từng cơn không ngớt Bo ̣n trẻ cởi áo quần vắt lên thành cầu.Tất cả rét run, nổi hết da gà Chúng đứng nép sát vào nhau, miê ̣ng suýt xoa như ăn ớt, hai tay vòng lên

ôm cổ, lưng cong la ̣i như lưng tôm

Đô ̣i trưởng troà đứng lên cái cô ̣t bê tông giữa cầu, quay la ̣i nhı̀n cả dô ̣i, nghiêm mă ̣t nói:

-Tất cả các em đứng thẳng lên! Bỏ hai tay ra khỏi cổ Hiên ngang lên anh xem nào? Đàng hoàng lànhững Vê ̣ Quốc Quân sắp ra trâ ̣n giết giă ̣c cứu nước mà sơ ̣ gió, sơ ̣ la ̣nh à! Thế thı̀ trước bom đa ̣n nhưmưa của giă ̣c, các em sẽ còn sơ ̣ đến mức nào? Các em có muốn mang tiếng là những chiến sı̃ hèn nhátkhông?

-Không a ̣! Không a ̣! - Cả đô ̣i nhao nhao trả lời Tất cả lâ ̣p tức đứng thẳng người, miê ̣ng thôi xı́t xoa.Có đứa còn làm bô ̣ hiên ngang, ngực ưỡn ra, bu ̣ng thót la ̣i, tay khuỳnh khuỳnh chống na ̣nh Nhı̀n bô ̣điê ̣u chúng, anh chı̉ huy mă ̣t đang nghiêm thế mà phải bâ ̣t phı̀ cười Anh rất hiểu, đối với các chiến sı̃nhỏ tuổi của mı̀nh, không có lời đô ̣ng viên nào hiê ̣u quả bằng cha ̣m đến lòng tự tro ̣ng Anh nói tiếp:

- Khoa mu ̣c hôm nay tuy khó nhưng các em phải gắng tâ ̣p cho đươ ̣c Trong hoàn cảnh đi ̣a hı̀nh chiếnđấu của thành phố Huế chúng ta, rất có thể các em sẽ gă ̣p trường hơ ̣p phải nhảy từ những vi ̣ trı́ rất cao

Trang 6

xuống sông Do đó, chúng ta cần phải tâ ̣p trước cho quen Các em chú ý, xem anh nhảy thi ̣ pha ̣m rồicác em tiếp tu ̣c nhảy theo sau.

Anh quay mă ̣t ra sông, đứng thẳng tắp trên cô ̣t tru ̣ như pho tươ ̣ng trên bê ̣, hai cánh tay đưa thẳng trước

mă ̣t, đôi cẳng chân va ̣m vỡ săn chắc những bắp thit, khẽ nhún nhún rất dẻo Anh tung người lên cao.Thân hı̀nh anh như mô ̣t mũi tên bay chênh chếch xuống sông, cắp phâ ̣p vào làn nước xanh ngăn ngắt,lăn tăn gơ ̣n sóng Cả đô ̣i chồm hết lên thành cầu nhı̀n theo Chúng chă ̣c chă ̣c lưỡi trầm trồ:

-Đô ̣i trưởng "lông-giông" * tuyê ̣t đe ̣p bay hè!

-Còn phải nói trước đây anh từng làm "săm-pi-ông" * bơi của Huế mı̀nh mà!

Dưới sông, đô ̣i trưởng đã trồi đầu khỏi mă ̣t nước Anh đưa tay vuốt vuốt mă ̣t, nhı̀n lên cầu giu ̣c:

-Nào các em nhảy đi! Em nào bi ̣ chuô ̣t rút đã có anh cứu

Bo ̣n trẻ đứa no ̣ đùn đứa kia:

-Câ ̣u nhảy trước đi!

-Thı̀ câ ̣u nhảy trước đi!

-Thành cầu châ ̣t ri đứng nhảy mô ̣t lần răng đươ ̣c!

Nhưng rồi chẳng đứa nào dám nhảy trước Mấy đứa trèo lên thành cầu la ̣i tu ̣t xuống, lè lưỡi:

-Ngơ ̣p quá! Cứ như là đứng trên nóc lầu chơ ̣ Đông Ba mà nhảy xuống ấy!

-Đô ̣i trưởng bày ra chi ra cái khoa mu ̣c gay go ri không biết!

-Xê ra, xê ra! - Cái thằng có bô ̣ mă ̣t liến láu ban nãy trêu cho ̣c Hoà-đen đưa tay ga ̣t các ba ̣n ra hai bên,làm điê ̣u bô ̣ hăng hái trèo lên thành cầu - Không câ ̣u mô dám nhảy thı̀ để tớ nhảy trước cho coi, rồigắng mà bắt chước nghe! Khó cóc chi mà cứ kêu là khó!

-A, a, anh Tư-dát la ̣i dám xung phong nhảy trước! Chuyến ni e trời sâ ̣p cái rầm mất thôi - Cả đô ̣i reoầm lên

-Anh Tư-dát chuyến ni nhảy đươ ̣c, nhất đi ̣nh tu ̣i mı̀nh phải đổi tên là Tư-gan

-Nhưng gan chi mới đươ ̣c chứ?

-Gan thỏ!

Mă ̣c cho các ba ̣n trêu cho ̣c, Tư-dát mă ̣t vẫn phớt tı̉nh nó đã đứng thẳng lên đươ ̣c trên cái tru ̣ đô ̣itrưởng vừa đứng, hai đầu gối va nhau lâ ̣p câ ̣p Nó nói với các ba ̣n, đầu không ngoái la ̣i:

-Anh em mở to mắt mà coi tài lão gia!

Tư-dát làm điê ̣u bô ̣ in hê ̣t đô ̣i trưởng Hai tay cũng đưa thẳng ra đằng trước, bô ̣ dò như hai ống sâ ̣ycũng nhún nhún khá dẻo Nhưng đô ̣i trưởng chı̉ nhún vài cái, còn nó thı̀ nhún liền tù tı̀ hàng chu ̣c cái,làm các ba ̣n nhı̀n theo hoa cả mắt

Tư-dát bất thı̀nh lı̀nh hô to

-Hai ba! Này!

Nó hô dõng da ̣c đến nỗi làm cho cả đô ̣i tưởng là nó đang lao xuống sông Nhưng bất ngờ nó ngồi thu ̣pxuống cô ̣t cầu, nghe ̣o đầu, méo mồm, trơ ̣n mă ̣t làm trò hề Cả đô ̣i bi ̣ mắc lỡm ôm bu ̣ng cười bò Hı̀nhnhư cả đô ̣i đã quá quen với những trò đùa của Tư-dát

Đô ̣i trưởng cha ̣y lên cầu, hỏi to:

-Em nào dám xung phong nhảy trước làm gương cho cả đô ̣i anh xem nào?

Cả đô ̣i thin thı́t đưa mắt nhı̀n nhau Cái vinh dự "nhảy trước làm gương cho cả đô ̣i" xem ra đứa nàocũng thèm Nhưng cứ nhı̀n từ thành cầu xuống sông, că ̣p dò chúng đã bủn rủn

Đô ̣i trưởng gă ̣ng hỏi:

-Không em nào dám nhảy à?

-Da ̣ em! Em xin nhảy!

Cả đô ̣i quay la ̣i Thâ ̣t không ngờ "Em xin nhảy" la ̣i chı́nh là thằng bé la ̣ hoắc chui bừa vào hàng ngũ

đô ̣i lúc nãy Nãy giờ nó vẫn chưa chi ̣u đi mà lén trèo lên cầu, đứng co ro ở lề cầu bên kia, tò mò theo

Trang 7

dõi buổi tâ ̣p.

Với vẻ sơ ̣ sê ̣t, lo lắng, vừa nói nó vừa hấp tấp bước sang lề cầu bên nay Không đơ ̣i đô ̣i trưởng cóđồng ý hay không, nó bı́u tay trèo phắt lên thành cầu

-Ai mươ ̣n mà cũng làm tra ̣ng!

-Tau đó dám nhảy!

-Chắc la ̣i nhảy kiểu Tư-dát chớ chi!

Như không thèm để ý đến tiếng xı̀ xào khı́ch bác của cả đô ̣i, nó đứng thẳng trên thành cầu, quay la ̣i nóivới đô ̣i trưởng, gio ̣ng khẩn khoản:

-Em mà nhảy đươ ̣c, anh cho em vô đô ̣i với anh hı̉!

Nghe gio ̣ng nói và nhı̀n vẻ mă ̣t nó, cả đô ̣i liền hiểu ngay nó sẽ nhảy thâ ̣t! Chúng bỗng thấy xấu hỏ và tựái ghê gớm Để cho mô ̣t thằng không biết từ xó xı̉nh nào chui ra, đòi nhảy trước làm gương thı̀ thâ ̣t xấuhổ cho cả đô ̣i!

Còn thằng bé không ki ̣p biết đô ̣i trưởng có ưng thuâ ̣n hay không, quay mă ̣t luôn ra sông, nhún khẽ haichân mô ̣t cái, và bay thẳng xuốn sông Đô ̣i trưởng buô ̣t miê ̣ng khen:

-CHú này nhảy khá lắm!

-Ui trời! - Nhiều tiếng kêu sửng sốt - Nó nhảy mà vẫn để nguyên cả quần áo tề!

Mă ̣t sông xanh biếc Lăn tăn sóng, đón lấy nó, nhe ̣ nhàng, thân thuô ̣c, chứ không ầm ı̃ như đón nhữnganh mới tâ ̣p nhảy Thân hı̀nh nó uốn cong, luồn sâu xuống nuwóc và nổi lên rất nhanh Nó lắc lắc đầugiũ nước, khoắt tay bơi lươ ̣n vòng, ngửa mă ̣t nhı̀n lên cầu và bất ngờ toét miê ̣ng cười Cả đô ̣i ức quá,đau giẫy lên như bất thı̀nh lı̀nh bi ̣ ai quất roi mây vào mông

Thế là quên hết sơ ̣ hãi và chẳng cần ai du ̣c, chúng ào ào trèo lên thành cầu thi nhau hét to:

-Hai ba này! - Rồi lao ầm ầm xuống sông

Trên cầu lúc này chı̉ còn trơ la ̣i mô ̣t mı̀nh Tư-dát Vẻ liến láu đã biến đi đâu hết Nó hết nhı̀n xuốngsông la ̣i nhı̀n lên thành cầu, điê ̣u bô ̣ luống cuống như gà mắc tóc Đô ̣i trưởng nhı̀n nó mı̉m cười, nhe ̣nhàng hỏi:

-Thế nào? CHẳng lẽ em đi ̣nh đeo mãi cái tên Tư-dát sao?

Tư-dát vu ̣t đứng thẳng người, nhı̀n đô ̣i trưởng nói to:

-Da ̣ không! Lần này em nhất đi ̣nh đổi đươ ̣c cái tên Tư-gan-cóc-tı́a! Rồi nó trèo phắt lên thanh cầu.Và chẳng cần nhún nhiếc gı̀ hết, nó nhắm mắt nhắm mũi, nhảy

bừa xuống sông

Bo ̣n trẻ đang bơi lô ̣i ı̀ oa ̣p, hò nhau tránh da ̣t ra hai bên để Tư-dát khỏi nhảy trúng lên đầu Chúng reovang cả mă ̣t sông:

-A a Anh Tư-dát nhảy dù! Anh Tư-dát nhảy dù!

Tư-dát nhảy không chúc đầu mà hai chân xuống trước Nó rơi đánh ùm như quẳng xuống sông cả hònđá tảng Nước vo ̣t lên đến gần thành cầu Nó chı̀m nghı̉m khá lâu mới thấy nổi lên Các ba ̣n bơi xúm

la ̣i quanh nó, mừng rỡ nói:

-Ui chao! Câ ̣u làm tu ̣i tớ hết cả hồn Tưởng câ ̣u đứt hơi ở luôn dưới đó

Tư-dát thở lấy thở để, kha ̣c kha ̣c nước, hổn hển nói:

-Vừa lă ̣n xuốn đáy sông tớ gă ̣p ngay mô ̣t anh cá gáy to bằng hai bàn tay xoè Anh ta lươ ̣n qua trước mă ̣ttớ, quyê ̣t cả đuôi vô trán Tớ rươ ̣t theo chu ̣p luôn Chu ̣p năm sáu cú liền, mô ̣t cú trúng đuôi, mô ̣t cútrúng vây, hai cú trúng đầu! Rứa mà anh ta vùng thoát đươ ̣c hết! Tiếc quá, không thı̀ trưa ni đô ̣i ta đươ ̣cbữa cháo cá lu bù

Nhiều đứa bi ̣ să ̣c nước phı̀ cười

3

Trang 8

Đô ̣i trưởng thổi còi báo xong buổi tâ ̣p Cả đô ̣i bơi vào bờ, rầm râ ̣p cha ̣y lên cầu, vơ vô ̣i quần áo mă ̣cvào người Lúc này tất cả mới thấm la ̣nh Đứa nào đứa nấy run cầm câ ̣p Chúng nghiêng đầu nhảy chonước trong tai chảy ra Ván cầu kêu rầm rầm.

Đô ̣i trưởng hô đô ̣i tâ ̣p hơ ̣p ngay trên cầu, nhâ ̣n xét buổi tâ ̣p Riêng thằng bé la ̣ hoắc chui bừa vào hàngngũ đô ̣i, mô ̣t mı̀nh đứng nép vào lề cầu bên kia Nó cởi quần áo ướt sũng, vắt khô nước rôi giũ phơilên thành cầu

Đô ̣i trưởng hỏi:

-Em ban nãy đâu rồi?

-Da ̣, em đây a - Nó cầm cái quần cô ̣c đang vắt dở hấp tấp cha ̣y sang, đứng khép nép trước mă ̣t đô ̣itrưởng

Cả đô ̣i trố mắt nhnf nó, phá lên cười Nhiều tiếng xı̀ xào:

-Câ ̣u ni vô phép quá! Ai la ̣i đi ở lỗ ở truồng mà nói chuyê ̣n với cấp chı̉ huy!

Lúc này nó mới chơ ̣t nhớ ra Nó giũ giũ cái quần ướt xỏ chân vào Nhưng vı̀ vô ̣i và cuống, chú xỏ haichân vào mô ̣t ống quần, và ngã chổng kềnh xuống ván cầu Đô ̣i trưởng cũng phải phı̀ cười, cúi xuốngđỡ nó dâ ̣y, ôn tồn nói:

-Không sao, cứ ở truồng thế cũng đươ ̣c Đừng mă ̣c quần áo ướt mà la ̣nh Anh quay sang hỏi cả đô ̣i:-Có em nào mă ̣c hai áo hai quần, cởi cho em này mươ ̣n bớt mô ̣t

Lâ ̣p tức có hơn chu ̣c em cởi áo, quần cha ̣y la ̣i dúi vào tay nó

Nó đứng sững, đưa cả hai tay ôm đầy mô ̣t ôm áo quần, mă ̣t ngẩn tò te Tư-dát nhanh nhe ̣n bước ra khỏihàng, đến ôm đỡ quần áo cho nó, vừa cười vừa nói:

-Để lão gia giúp cho mô ̣t tay, chứ coi bô ̣ da ̣ng chú mi chư quen diê ̣n loa ̣i "com-lê" hảo ha ̣ng ni mô.Tư-dát vắt cả đống áo quần lên thành cầu: Cầm từng chiếc mô ̣t ướm thử vào người thằng bé Chiếcnào coi bô ̣ không vừa, Tư-dát vo viên ném trả la ̣i đứa cho mươ ̣n Cho ̣n hết cả ôm mới đươ ̣c hai cái áovà mô ̣t cái quần ta ̣m vừa người chú Tư-dát nói, gio ̣ng anh na ̣t yêu em:

-Mă ̣c ngay bô ̣ "com-lê" ni vô không thı̀ la ̣nh sưng phổi chết bây giờ Ai bảo nghi ̣ch cho lắm!

Tư-dát vừa giúp nó mă ̣c áo quần vừa méo mồm trơ ̣n mắt làm trò hề, cho ̣c cười các ba ̣n

Khi áo quần coi bô ̣ đã tươm tất, đô ̣i trưởng hỏi nó:

-Em tên là gı̀?

-Da ̣, em tên Mừng

-Em mấy tuổi?

-Da ̣, mười hai

-Nhà em ở mô?

-Da ̣, ở dưới Bao Vinh tê

-Rứa cha me ̣ em làm nghề chi?

Mừng ngắc ngư mô ̣t tý, rồi lý nhı́ trả lời:

-Da ̣ em không có cha me ̣

Đô ̣i trưởng chăm chú nhı̀n em, nga ̣c nhiên hỏi

-Không có cha me ̣ thı̀ em ở với ai?

Mừng cúi mă ̣t như cố tránh cái nhı̀n của anh, gio ̣ng ngâ ̣p ngừng:

-Da ̣ em đi ở giữ em,

-Chủ nhà hay đánh chửi em lắm phải không?

-Da ̣

-Thế em có biết đô ̣i này làm công viê ̣c chi không mà xin nhâ ̣p?

Mừng ngây người nhı̀n anh

-Da ̣ da ̣ làm làm - Chú đưa mắt nhı̀n cả đô ̣i, như muốn nói: "Các anh bày giúp cho tui với"

Trang 9

Nhiều em bỗng thấy thương ha ̣i Mừng, thı̀ thào nhắc:

-Làm trinh sát Làm trinh sát

Đô ̣i trưởng đưa tay ra hiê ̣u không đươ ̣c nhắc

Như mở cờ trong bu ̣ng, Mừng vô ̣i vã đáp:

-Da ̣, làm khinh sát!

-Làm chi?

-Da ̣ làm khinh sát a ̣

Trong hàng có tiếng càu nhàu:

-Nhắc mô ̣t đàng quàng mô ̣t nẻo Làm khinh sát là làm cái cóc khô chi?

Trên moi đô ̣i trưởng thoáng nu ̣ cười Anh nói:

-Thôi đươ ̣c Nếu quả đúng là em không còn cha me ̣ nữa, thı̀ anh đồng ý cho em gia nhâ ̣p đô ̣i Đô ̣ichúng ta không phải làm khinh sát, mà trinh sát Đô ̣i Thiếu niên trinh sát Trung đoàn Trần Cao Vân.Công viê ̣c của người đô ̣i viên trinh sát, sau này em sẽ đươ ̣c ho ̣c Có điều chắc chắn nhất là nay mai

đô ̣i chúng ta sẽ đươ ̣c ra Mă ̣t trâ ̣n cùng với các anh lớn, đánh Tây Em có thı́ch đánh Tây không?

Mừng mắt sáng lên, hăm hở đáp:

-Da ̣ thı́ch lắm!

-Ta ̣i sao thı́ch?

câu hỏi cắc cớ này mới càng khó trả lời Mừng ngâ ̣p ngừng ấp úng mãi Rồi bất ngờ, chú ngẩng nhı̀n

đô ̣i trưởng trả lời khá rành ro ̣t:

-Da ̣ da ̣ vı̀ tu ̣i Tây hay đá đı́t người mı̀nh

Cả đô ̣i trơ ̣n tròn mắt nhı̀n nó, cứ ngờ là nó nói giỡn Nhiều em đỏ bừng mă ̣t vı̀ cố nhi ̣n cười Đô ̣itrưởng cũng cố nhi ̣n cười, hỏi:

-Thế em đã trông thấy Tây đá đı́t ai bao giờ chưa?

-Da ̣ có chớ! ở xóm em có bác Húng là cha câ ̣u Ngò chơi thân với em Bác ấy làm ngề kéo xe Mô ̣tbữa, có thằng Tây râu ria xồm xoàm, to chı̀nh inh như con bò, thuê xe bác ấy từ ga lớn đến cầu An Cựumà chẳng trả đươ ̣c cho bác ấy mô ̣t xu - Nét mă ̣t Mừng lô ̣ vẻ tức tỗi - Đã rứa hắn la ̣i còn đá giày vô đı́tbác ấy, chửi "cô-soong, cô-soong"* bác ấy ngã dúi, va đầu vô cô ̣t điê ̣n, loã máu

Bác ấy phải nằm liê ̣t giường, không đi kéo xe đươ ̣c Rứa là cả nhà câ ̣u Ngò bi ̣ đói

Đô ̣i trưởng quay sang hỏi cả đô ̣i:

-Theo các em, Mừng trả lời đúng hay sai?

-Da ̣, sai, sai!

-Sai toét!

-Em nào trả lời đúng, thử nói anh nghe xem nào?

Mô ̣t chú đứng ở hàng thứ hai, giơ tay rồi đứng nghiêm, trả lời như đo ̣c bài ho ̣c thuô ̣c lòng:

-Em đánh Tây vı̀ chúng là bo ̣n thực dân cướp nước Hơn tám mươi năm chúng đã đô hô ̣ nước ta, gâybao cảnh lầm thanh đói khổ

Đô ̣i trưởng ngắt lời

-Em đi ̣nh đo ̣c hết cả bài ho ̣c chı́nh tri ̣ vừa ho ̣c đêm qua có phải không? Theo anh, emMừng trả lờikhông những không sai mà còn rất hay! Tu ̣i Tây là mô ̣t tu ̣i hết sức tàn ác và láo xươ ̣c Đã đi xe quy ̣t la ̣icòn đá đı́t cả người kéo xe! Các em phải biết lấy đó làm điều căm tức để nay mai ra trâ ̣n càng thêmdũng cảm, hăng hái cùng với các anh nê ̣n chúng thâ ̣t đı́ch đáng để trả thù cho bác Húng và còn biết baonhiêu đồng bào ta bi ̣ chúng ức hiếp Chúng ta nhất đi ̣nh phải tống cổ hết chúng nó về nước, để ngườiViê ̣t Nam ta không còn bi ̣ chúng hành ha ̣ nữa

Mừng mở to mắt nhı̀n đô ̣i trưởng có vẻ như chưa dám tin là anh khen minh thâ ̣t Còn cả đô ̣i, sau khinghe đô ̣i trưởng nói rõ thêm ý nghı̃a câu trả lời của Mừng, đều cảm thấy tức tu ̣i Tây thực dân ứa máu!

Trang 10

-Cố tổ chúng nó chứ! - Nhiều em thầm rủa - Đã đi xe quy ̣t không biết nhu ̣c la ̣i còn chửi người ta soong" với đá đı́t người ta làm loã đầu chảy máu!

"cô-Đô ̣i trưởng hỏi Mừng:

-Thế em có thể làm đươ ̣c gı̀ để đánh Tây?

-Da ̣, bơi a ̣ - Mừng hăm hở trả lời

-Tốt lắm, tài bơi lă ̣n của em thı̀ anh và các ba ̣n đã đươ ̣c trông thấy rồi đấy Ngoài bơi ra em còn biếtlàm gı̀ nữa?

-Da ̣ trèo cây a ̣! Cây cao mấy em cũng trèo đươ ̣c!

-Rất tốt, trèo leo là mô ̣t môn rất cần cho người chiến sı̃ trinh sát

-Da ̣ nấu cơm a ̣!

-Nấu cơm cũng rất cần Mỗi người chiến sı̃ đều phải biết tự nấu lấy ăn lúc cần thiết

-Da ̣ da ̣ em còn biết bồng em a ̣

-Hơ hơ hơ - Tiếng Tư-dát cười to - Hắn bồng em giỏi rứa, nay mai ra trâ ̣n hễ bắt đươ ̣c thằng tù binh

mô là giao ngay cho hắn bồng về nô ̣p cấp chı̉ huy!

Mừng tưởng Tư-dát nói thâ ̣t, lo lắng nói với đô ̣i trưởng:

-Nhưng thằng Tây to rứa em sơ ̣ bồng không nổi

-To cũng phải bồng! To cũng phải bồng! Ai khiến câ ̣u khai là biết bồng em làm chi! - Cả đô ̣i cườingất, nhao nhao hét to trêu Mừng

Đô ̣i trưởng xua xua tay, mă ̣t nghiêm la ̣i nói:

-Các em không nên cười Người chiến sı̃ trinh sát cần phải biết bồng em và làm bất cứ viê ̣c gı̀ để giúpđỡ nhân dân

Mừng đươ ̣c đô ̣i trưởng khen, đã trở nên hoa ̣t bát ma ̣nh da ̣n hơn Nó nhăn nhăn trán, cố nhớ xem mı̀nhcòn có thể làm đươ ̣c gı̀ nữa Nó mang máng đoán rằng, nếu mı̀nh càng làm đươ ̣c nhiều viê ̣c thı̀ cấp chı̉huy càng dễ cho nhâ ̣p đô ̣i

-Hết rồi phải không? - Đô ̣i trưởng đă ̣t tay lên đầu Mừng mı̉m cười hỏi

-Da ̣ da ̣ còn

-Còn thı̀ kể đi!

-Da ̣, cho ̣i dế a ̣

Cả đô ̣i lần này phải bò lăn ra ván cầu mà cười Tư-dát gò lưng ôm bu ̣ng cười ngắt ngắt không thànhtiến, chảy cả nước mắt nước mũi Nó nói đứt quãng qua tiếng cười:

-Ối, ối, ối hắn làm tớ đến đứt ruô ̣t mà chết mất thôi các câ ̣u ơi! Ối, ối, ối

Đô ̣i trưởng cũng cười ngất, xoa đầu Mừng hỏi:

-Chú mı̀nh cho ̣i dế có khá không?

-Da ̣ nhứt ha ̣ng a ̣! Dế em đã lên đài là ha ̣ đo ván hết tất cả dế của tu ̣i ba ̣n em trong xóm!

-Thế thı̀ cho em đươ ̣c sắp vào hàng Bắt đầu từ giờ phút này trở đi, em đươ ̣c chı́nh thức công nhâ ̣n là

đô ̣i viên đô ̣i Thiếu niên trinh sátt Trung đoàn Trần Cao Vân Em nhớ chưa?

-Da ̣, nhớ rồi a ̣! - Mừng đáp như reo, rồi chen luôn vào đứng ở giữa hàng Có lẽ nó cho rằng có đứngchı́nh giữa như vâ ̣y mới chắc chân trong đô ̣i

4

Doanh tra ̣i đô ̣i Thiếu niên trinh sát là mô ̣t ngôi lầu hai tầng kiểu biê ̣t thự, xung quanh có hàng rào sắtbao bo ̣c Hai cánh cổng sắt đồ sô ̣ mở ra trước cái sân rô ̣ng, rải sỏi Đằng sau là mô ̣t khu vườn lớn, umtùm những tán cây cổ thu ̣

Về đến doanh tra ̣i, đô ̣i trưởng go ̣i Mừng vào phòng làm viê ̣c Anh hỏi rõ ho ̣ tên nó để ghi vào sổ quân

ti ̣ch

Trang 11

-Em ho ̣ chi?

-Da ̣ da ̣ em tên Mừng

-Tên thı̀ anh biết rồi, anh muốn hỏi ho ̣ em kia?

Mừng đứng ngẩn nhı̀n anh ngắc nga ngắc ngứ mô ̣t lúc rồi đáp:

-Da ̣ da ̣ ho ̣ chi chi ấy

-Ho ̣ chi chi là ho ̣ gı̀ mới đươ ̣c chứ? - Đô ̣i trưởng la ̣ lùng nhı̀n nó - Trần hay Lê, hay Nguyễn, hay

Đă ̣ng

Miê ̣ng hơi há ra, nó hết nhı̀n đô ̣i trưởng la ̣i nhı̀n cuốn sổ to giấy trắng mở rô ̣ng trước mă ̣t anh Mỗi lầncó ngo ̣n gió la ̣nh từ ngoài cửa sổ lùa vào, các trang giấy phần phâ ̣t như cánh con chim trắng vỗ muốnbay

-Thế nào? Em đã nhớ ra ho ̣ gı̀ chưa?

Mừng dựa ngực vào mép bàn, mă ̣t nhăn nhó thiểu não Nó có vẻ nghı̃ ngơ ̣i lung lắm

-Da ̣ da ̣ em không có ho ̣, - nó đô ̣t ngô ̣t nói

-Sao la ̣i không có ho ̣ đươ ̣c hở chú mı̀nh? AI có tên mà chẳng có ho ̣?

-Da ̣, em không có ho ̣ thiê ̣t mà - gio ̣ng Mừng gần muốn khóc - Cả xóm em, ai cũng go ̣i em là thằngMừng, chẳng ai go ̣i ho ̣ em cả

Lý do không có ho ̣ của nó la ̣ đời chưa! Mấy em đang đứng quanh đó đều bu ̣m miê ̣ng cố nhi ̣n cười dát cười rung cả người, cha ̣y vu ̣t ra khỏi phòng, rầm rı̃ loan báo:

Tư Các câ ̣u ơi, các câ ̣u ơi! Vô mau buồng của đô ̣i trưởng mà coi thằng đô ̣i viên mới của đô ̣i ta không có

ho ̣! Không Trần, không Lê, không Nguyễn, không Đă ̣ng, không có cóc khô chi hết a!

Gần nửa đô ̣i đang chơi trước sân, bỏ hết các trò chơi, xúm quanh Tư-dát hỏi:

-Hắn không có ho ̣ thiê ̣t à? Câ ̣u chı̉ bi ̣a thôi?

-Tớ mà bi ̣a thı̀ tớ chết không ki ̣p ngáp! Câ ̣u mô không tin cứ cha ̣y vô mà coi

-Nhưng ta ̣i răng la ̣i không có ho ̣ đươ ̣c?

-Ta ̣i ta ̣i cả cái xóm Bao Vinh ai cũng go ̣i hắn là thằng Mừng, không thấy ai go ̣i ho ̣ hắn cả! - Tư-dát

ôm bu ̣ng cười tưởng muốn đứt hơi - Hắn nói kể cũng có lý! Đi ra đường, gă ̣p ai ho ̣: ê Mừng! CHứkhông thấy ai go ̣i: ê Lê Mừng, ê Trần Mừng hay ê Đă ̣ng Mừng, thı̀ có tài thánh cũng không biết đươ ̣c

Mừng thı̀ vẫn mô ̣t mực:

-Em nói thiê ̣t em không có ho ̣

Gă ̣ng hỏi mãi không đươ ̣c, cuối cùng đô ̣i trưởng đành phải ghi cu ̣t lủn đô ̣c mô ̣t chữ: Mừng vào cô ̣t "Ho ̣và tên" Anh ghie thêm vào cô ̣t "bi ̣ chú": "Em này lỡ quên mất ho ̣" Rồi anh duyê ̣t la ̣i danh sách cáctiểu đô ̣i các tổ, xem nên bố trı́ chú đô ̣i viên mới này vào tổ nào Du - tiểu đô ̣i trưởng tiểu đô ̣i mô ̣t, cúixuống nói thầm vào tai đô ̣i trưởng:

-Anh cho Mừng vào tiểu đô ̣i em Tiểu đô ̣i em còn thiếu mô ̣t

Đoàn - tiểu đô ̣i trưởng tiểu đô ̣i hai, đứng ở vòng ngoài, chôm người, vı́t vai mấy ba ̣n đứng trướcxuống, nói chen vào:

-Anh Du khôn nghe! Đề nghi ̣ đô ̣i trưởng bố trı́ Mừng vào tiểu đô ̣i em Tiểu đô ̣i em còn thừa chỗ nắm.-Đươ ̣c, đươ ̣c! - Đô ̣i trưởng gâ ̣t gâ ̣t đầu nói - Để anh còn xem đã

Trang 12

Mấy phút sau anh ngẩng lên nói với Mừng:

- Anh bố trı́ em vào tiểu đô ̣i ba, tổ bốn, do em Vi ̣nh làm tổ trưởng

Tư-dát tă ̣c tă ̣c lưỡi:

-Tiếc quá, tiếc quá! Đô ̣i trưởng mà cho hắn vô tổ tớ thı̀ tớ chı̉ cười cũng đủ no, chẳng cần cơm nướcchi hết! - Nó ghé vào tai Mừng thı̀ thầm xúi:

-Câ ̣u xin với đô ̣i trưởng về tổ sáu của tớ hơn Tổ tớ vui nhất đô ̣i Đừng da ̣i mà ở tổ bốn của Vi ̣nh-sưa

Câ ̣u ấy là kỷ luâ ̣t sắt gớm lắm

Mừng vẫn dựa ngực vào mép bàn đứng im có vẻ chẳng hiểu đầu cua tai nheo ra sao hết Tư-dát huýchhuých cùi chỏ vào sườn Mừng giu ̣c:

-Câ ̣u xin đi, xin ngay đi!

Vừa lúc đó đô ̣i trưởng ngẩng lên go ̣i:

-Em Tư!

-Có mă ̣t! - Tư-dát râ ̣p hai gót chân nghe đô ̣p to như tiếng gót giày đinh râ ̣p vào nhau, đứng nghiêmngay la ̣i

-Em cha ̣y đi go ̣i em Vi ̣nh vô đây cho anh

-Có mă ̣t! - Tư-dát đáp to vang cả gian buồng Nó làm đô ̣ng tác đằng sau quay rất đúng, rất đe ̣p vànghiêm chı̉nh Và cũng rất bất ngờ, nó giâ ̣t cái mũ bêrê tı́m đô ̣i trên đầu, tung lên cao đến tâ ̣n trần nhà,rồi nhảy phốc lên với điê ̣u bô ̣ người giữ gôn bắt bóng, bắt lấy cái mũ, ôm ghı̀ vào ngực và cha ̣y biến

ra khỏi phòng

5

Vi ̣nh - tổ trưởng tổ bốn, đang ngồi ca ̣nh bể nước trước cửa nhà bếp, nhă ̣t rau giúp các chi ̣ cấp dưỡng.Nó tra ̣c mười bốn tuổi, mă ̣c bô ̣ quân phu ̣c màu đất, sửa ngắn la ̣i, với chiếc áo trấn thủ rô ̣ng thùng thı̀nh.Ngang lưng thắt cái thắt lưng da to bản, mô ̣t bên hông đeo cái bao đa ̣n da cũ kỹ, méo mó Nhưng cáikhoá thắt lưng và cái nút cài bao đa ̣n bằng đồng đươ ̣c đánh bóng vàng choé; như vàng thâ ̣t Đă ̣c biê ̣thai bàn tay em chẳng có chút gı̀ là bàn tay trẻ con, chúng to, thô, lòng bàn tay đầy chai, và nhiều vết

ra ̣n đen trên các móng tay Đó là bàn tay của những người từng quen công viê ̣c nă ̣ng nho ̣c

Hai hàm răng Vi ̣nh thưa rếch như răng cá voi, nên các ba ̣n trong đô ̣i go ̣i em là Vi ̣nh-sưa

Cuô ̣c đời của Vi ̣nh-sưa cũng là cuô ̣c đời của khá nhiều đô ̣i viên khác trong đô ̣i

Mồ côi cha từ nhỏ, me ̣ bỏ đi lấy chồng Người bác ruô ̣t đem nó về nuôi Bác làm thơ ̣ nguô ̣i ở nhà máyđèn Huế Gia đı̀nh bác mỗi ngày mô ̣t thêm túng bấn vı̀ quá đông con, với đồng lương chết đói Đang

ho ̣c lớp tư, nó phải thôi ho ̣c ở nhà bồng em, thổi cơm cho bác Mới chı́n, mười tuổi đầu, nó đã pahı̉làm viê ̣c quần quâ ̣t suốt từ sáng đén tối Người bác gái ác nghiê ̣t thường xuyên đánh đâ ̣p nó chẳng khácgı̀ đứa ở Bác trai đi làm suốt ngày nên không thấu đươ ̣c hết tı̀nh cảnh vơ ̣ mı̀nh hành ha ̣ đứa cháu nhỏmồ côi Còn nó thı̀ cứ nı́n lă ̣ng, sơ ̣ bác biết bác buồn, em thương bác lắm Mô ̣t lần nó mang cơm trưađến xưởng cho bác, gă ̣p lúc thằng cai Tây đang cự bác cái gı̀ đó, rồi dang tay tát bác hô ̣c cả máu mũi.Nếu bác không ki ̣p trừng mắt ra hiê ̣u thı̀ suýt nữa nó đã quăng cái că ̣p lồng cơm vào mă ̣t thằng Tây.Năm mười mô ̣t tuổi, bác xin cho nó vào ho ̣c viê ̣c ở xưởng Nối nghiê ̣p bác, nó ho ̣c nghề nguô ̣i Bàn taynhỏ bé của nó biết cầm cái kı̀m, cái búa, cái dũa từ đó Cách ma ̣ng tháng Tám thành công: Vi ̣nh-sưavẫn tiếp tu ̣c ho ̣c nghề ở nhà máy điê ̣n Nhưng bây giờ ho ̣c nghề vui lăm Tu ̣i chủ Tây đã bi ̣ cách ma ̣ngtống cổ đi hết Bác của Vi ̣nh đươ ̣c bầu vào ban Quản đốc xưởng nguô ̣i Bi ̣nh còn nhớ mãi, hôm bácđươ ̣c bầu, trở về nhà, bác khóc ròng nói với nó: "Ân tı̀nh cách ma ̣ng to lớn quá cháu ơi! Bác cháumı̀nh cho dù tới chết e cũng không đền đáp nổi!"

Tháng sáu năm 1946, mô ̣t đơn vi ̣ Vê ̣ Quốc Đoàn thuô ̣c tiểu đoàn Tiếp phòng quân, về đóng quân trongkhu vư ̣c nhà máy Cũng như bao chú bé khác, gă ̣p di ̣p may hiếm có này, Vi ̣nh xoắn ngay lấy đơn vi ̣ Vê ̣

Trang 13

Quốc Đoàn, và không rời ra nữa Hễ có phút nào rảnh rỗi là nó từ xưởng máy tót ngay sang với cácanh bô ̣ đô ̣i Nó tı̀m cách giúp các anh những công viê ̣c vă ̣t làm vê ̣ sinh doanh tra ̣i, tı̀m giẻ với dầu luyncho các anh lau súng Nó còn trổ nghề thơ ̣ nguô ̣i, chữa giúp các anh bô ̣ phâ ̣n súng bi ̣ hóc Bàn tay cầmcái dũa, cái cưa sắt, đu ̣c sắt nom cũng ra dáng lắm.

Mô ̣t hôm, chı́nh tri ̣ viên đơn vi ̣ đứng ngắm Vi ̣nh-sưa trong bô ̣ quần áo lấm lem dầu mỡ, chăm chú, thâ ̣ntro ̣ng dũa mô ̣t bô ̣ phâ ̣n súng bi ̣ hóc, tủm tı̉m cười nhâ ̣n xét: "Nhỏ bằng cái đầu đa ̣n rứa mà chú mı̀nhnom đã có thớ mô ̣t tay thơ ̣ súng lành nghề" Từ hôm đó, anh go ̣i Vi ̣nh là "Chú thơ ̣ súng nhỏ" Cả đơn vi ̣cũng bắt chước go ̣i theo

Da ̣o đó, đơn vi ̣ thiếu mô ̣t liên la ̣c cha ̣y công văn giấy tờ Mô ̣t hôm, nhân nó sang chơi, chı́nh tri ̣ viênđơn vi ̣ go ̣i nói vào buồng làm viê ̣c, mời uống nước chè xanh quấy đường, tı̉ tê hỏi rõ hoàn cảnh giađı̀nh nó Sau đó, anh ngỏ ý muốn tuyển nó vào làm liên la ̣c cho đơn vi ̣ Đang ngồi Vi ̣nh đứng bâ ̣t ngay

dâ ̣y Nó như không còn tin vào lỗ tai mı̀nh nữa Ngay cả trong mơ nó cũng không thấy đươ ̣c mô ̣t ha ̣nhphúc lớn đến như thế có thể đến với mı̀nh Nó nói không ki ̣p thở: "Em đã muốn xin với các anh từ lâu,nhưng em sơ ̣ em không dám Đã rứa anh cho em ở la ̣i đay luôn, chiều ni em không về nhà nữa "Chı́nh tri ̣ viên nói: "Em cũng cần phải về nhà để lấy đồ đa ̣c quần áo, với xin phép bác em chứ?" Vinhnói: "Bác em đang làm viê ̣c bên xưởng, em cha ̣y ù qua đó xin phép luôn Còn đồ đa ̣c quần áo, emchẳng có chi, ngoài bô ̣ áo quần đang mă ̣c" Trong bu ̣ng Vi ̣nh sơ ̣ lúc mı̀nh cha ̣y về nhà, các anh thay đổiý kiến, không đồng ý nhâ ̣n mı̀nh nữa Còn chı́nh tri ̣ viên nghe nó nói mà thương quá Anh đi ̣nh búng saukhi Huế giải phóng, anh sẽ đưa nó về nhà mı̀nh nuôi, cho đi ho ̣c

Chiều hôm đó, Vi ̣nh-sưa chı́nh thức ra nhâ ̣p Vê ̣ Quốc Đoàn, liên la ̣c viên của đa ̣i đô ̣i ba, tiểu đoànTiếp phòng quân Huế nổ súng kháng chiến, đa ̣i đô ̣i của Vi ̣nh đánh nhau ở Mă ̣t trâ ̣n khu C Nó đươ ̣c dựmấy trâ ̣n đanh mở màn ác liê ̣t nổi tiếng: cầu Kho Rèm, nhà hàng Sáp-Phăng-rông Trường Thiên Hữu.Trong trâ ̣n xung phong vô trường Thiên Hữu, chı́nh tri ̣ viên bi ̣ thương nă ̣ng Vi ̣nh-sưa đi sát bên cácanh, khóc suốt từ Mă ̣t trâ ̣n về đến tra ̣m quân y Trước khi tắt thở, anh go ̣i Vi ̣nh la ̣i bên cáng, xoa đầu âuyếm nói: "Lau nước mắt đi em Em giữ lấy cái áo trấn thủ của anh mà mă ̣c, đừng chôn nó theo anh phı́

đi Ra trâ ̣n nhı̀n cái áo của anh thı̀ nhớ trả thù cho anh " Cái áo trấn thủ rô ̣ng thùng thı̀nh nó đang mă ̣cchı́nh là của chı́nh tri ̣ viên hy sinh để la ̣i

Sau đó mấy hôm, Vi ̣nh-sưa đươ ̣c lê ̣nh triê ̣u tâ ̣p về đô ̣i Thiếu niên trinh sát trung đoàn vừa thành lâ ̣p.Về đô ̣i chı̉ mấy hôm, em đã đươ ̣c đô ̣i trưởng đă ̣c biê ̣t tı́n nhiê ̣m, cử làm tổ trưởng tổ bốn, kiêm tiểu đô ̣itrưởng tiểu đô ̣i ba Hầu hết các ba ̣n trong đô ̣i đều yêu và nể nó, có ba ̣n sơ ̣ là đằng khác Ho ̣c tâ ̣p, côngtác nó đều gương mẫu Làm bất cứ viê ̣c gı̀ dù nhỏ nhă ̣t đến đâu nó cũng làm đến nơi đến chốn

Chu đáo, tâ ̣n tuy ̣, kỷ luâ ̣t, đó là những đức tı́nh Vi ̣nh-sưa đã ho ̣c được của chı́nh tri ̣ viên trong nhữngngày sống ca ̣nh anh Chết rồi, anh để la ̣i cho nó cuô ̣c sống mẫu mực, trong sa ̣ch, tốt đe ̣p, cùng tı̀nhthương yêu của anh qua hơi ấm chiếc áo trấn thủ ngày ngày nó vẫn mă ̣c

Chı̉ cần nhı̀n cách thức Vi ̣nh-sưa giữ gı̀n chiếc áo trấn thủ cũng đã biết nó thương nhớ anh đến chừngnào Trước khi đi ngủ bao giờ nó cũng cởi áo ra gấp vuốt thâ ̣t thẳng nếp, gối lên đầu Đi tâ ̣p về nếu có

mô ̣t vết bùn nhỏ dây vào là nó phải lấy nước gô ̣t cho kỳ sa ̣ch Hồi chưa về đô ̣i, mô ̣t lần nó cha ̣y liên

la ̣c, gă ̣p mô ̣t anh Vê ̣ Quốc Quân cao lớn, mă ̣t cái áo len mới tinh màu rươ ̣u chát, vác mô ̣t khẩu đa ̣i liênđui-dờ-xết Anh ơi ới go ̣i nói la ̣i, đă ̣t khẩu súng xuống, cởi cái áo len đưa cho nó và nói: "Mă ̣c cái lenthươ ̣ng ha ̣ng ai mà khẩu đa ̣i liên dầu mỡ đen ngòm thâ ̣t phı́ hoài Em cởi cái áo trấn thủ đưa đay anh,rôi cầm cái áo len ni mà diê ̣n" Anh tưởng chú liên la ̣c chắc phải sướng mê người về sự đổi chác quá

lơ ̣i này Nhưng thâ ̣t bất ngờ, Vi ̣nh-sưa chẳng buồn nhı̀n cái áo len Nó lắc đầu nói với anh: "Anh csođem tất cả len da ̣ của thành phố Huế mı̀nh mà đổi lấy áo trấn thủ ni, em cũng không đổi mô" Nói rồinó cha ̣y biến, để anh Vê ̣ Quốc Quân với cái áo len thươ ̣ng hảo ha ̣ng trong tay, đứng sững nhı̀n theokinh nga ̣c không hiểu làm sao chú ta la ̣i đòi đến mức ấy?

Trang 14

Tuy chı̉ mới biết đo ̣c biết viết, nhưng nhờ tâ ̣p luyê ̣n hết sức chăm chı̉ nên các khoa mu ̣c trinh sát rấtkhó như vẽ bản đồ, đánh tı́n hiê ̣u bằng cờ, Vi ̣nh-sưa là mô ̣t trong mấy đô ̣i viên giỏi nhất Mười lười thềdanh dư ̣ của Vê ̣ Quốc Đoàn nó "đo ̣c ngươ ̣c" đươ ̣c, như lời Tư-dát khen.

Riêng tinh thần kỷ luâ ̣t của nó thı̀ không chê vào đâu đươ ̣c Đô ̣i trưởng phân công tổ nó đào mô ̣t cái hốrác sâu tám mươi phân Đào xong, nó lấy thước đo hẳn hoi Không sâu hơn mà cũng không nông hơn

Nô ̣i quy đô ̣i đề ra Những đêm không tâ ̣p khoa mu ̣c trinh sát, mười giờ phải lên giường ngủ Thế làđúng mười giờ nó bắt cả đô ̣i phải lên giường, dù đang chơi vui, rôm rả đến mấy Trước khi đi ngủ nókhông bao giờ quên khám chân các tổ viên Đứa nào chân bẩn, nó dựng dâ ̣y bắt đi rửa cho bằng đươ ̣c.Nếu cù nhầy, cãi la ̣i, lâ ̣p tức nó lên gio ̣ng giải thı́ch: "Kỷ luâ ̣t quân đô ̣i là kỷ luâ ̣t sắt Nếu không có kỷluâ ̣t thı̀ quân đô ̣i không thể chiến đấu đươ ̣c." Đó là những câu nó ho ̣c đươ ̣c của chı́nh tri ̣ viên, và chı̉chờ di ̣p là đưa ra áp du ̣ng Tư-dát nói: "Vi ̣nh-sưa là kỷ luâ ̣t sắt gớm lăm" là do vâ ̣y

* *

-Vi ̣nh-sưa ơi, Vi ̣nh-sưa! Lên ngay, lên ngay! Đô ̣i trưởng có viê ̣c thươ ̣ng khẩn go ̣i câ ̣u! - Từ xa, Tư-dátđã réo go ̣i ầm ı̃ - Câ ̣u ngồi đây mà tớ cứ cha ̣y quanh tı̀m bở hơi tai

Chưa ki ̣p để Vi ̣nh-sưa hỏi, Tư-dát liến láu nói luôn:

-Lên, lên mà nhâ ̣n tổ viên mới, không nó sổng mất thı̀ tiếc lắm Hắn tên là Mừng, nhưng không có ho ̣!Không Trần, không Lê, không Nguyễn, không Đă ̣ng, không có cóc khô chi hết a hơ hơ - Tư-dát la ̣i ôm

bu ̣ng cười ngất và tin chắc Vi ̣nh-sưa cũng sẽ cười theo với cái tin ngô ̣ nghı̃nh đó

Nhưng Tư-dát chưng hửng Vi ̣nh-sưa không hề nhếch mép la ̣i còn cau mă ̣t nói:

-Không có ho ̣ thı̀ có cái chi đáng cười mà câ ̣u cũng cười? Đã không biết đươ ̣c ho ̣ mı̀nh là chi, chắc ởnhà hắn phải khổ lắm

Vẻ liến láu trên khuôn mă ̣t Tư-dát biến mất Chú ta cứng lưỡi, tảng lờ rút lui êm Nó đi vào nhà bếp,vờ hỏi cơm đã chı́n chưa/

Vi ̣nh-sưa đứng lên, bưng rổ rau đã nhă ̣t sa ̣ch vào bếp Nó trở ra bể rửa tay, lau khô, sửa la ̣i quân phu ̣cchı̉nh tể rồi cha ̣y vào gă ̣p đô ̣i trưởng

-Đây là "nhà" của tổ bốn mı̀nh Câ ̣u Bồng nằm ngoài, rồi đến câ ̣u Kim, chừ thêm câ ̣u nữa rồi đến tớ.Cho câ ̣u nằm giữa cho ấm Có ra vườn câ ̣u nhớ đi lối cửa trước, đừng nhảy qua cửa sổ mà tha hết đấtcát vô phản

Mừng ngoan ngoãn gâ ̣t đầu

Vi ̣nh-sưa quay la ̣i chı̉ mô ̣t ba ̣n tra ̣c mười bốn, mười lăm tuổi, mă ̣t mũi xinh trai, mắt mô ̣t mı́:

-Đây là câ ̣u Kim Còn đây là câ ̣u Bồng - Bồng cũng tra ̣c mười ba, mười bốn, người thấp, mă ̣t vuông,trán ngắn, tóc húi cua

Vi ̣nh nói với Kim và Bồng:

-Đô ̣i trưởng dă ̣n tổ ta phải yêu thương, chăm sóc Mừng như đứa em út trong nhà Mừng mới vô đô ̣i, la ̣inhỏ tuổi nhất tổ Thêm nữa, Mừng không có cha me ̣, anh em, nhà cửa chi hết

Bồng và Kim đứng sát bên Mừng, vẻ lúng túng vı̀ chưa biết nên bắt đầu lời dă ̣n của đô ̣i trưởng như thếnào

Vi ̣nh-sưa la ̣i nói:

Trang 15

-Chừ tổ mı̀nh phải kiêm thêm cho Mừng vài bô ̣ áo quần để thay đổi Đơ ̣i cho đến khi đươ ̣c ban Quânnhu Mă ̣t trâ ̣n cấp phát còn lâu Với li ̣a, phải sửa soa ̣n cho Mừng cái ba lô Mai kia ra Mă ̣t trâ ̣n khôngcó ba lô, biết lấy chi đựng quần áo đồ lề?

-Phải đó, phải đó! - Bồng và Kim lâ ̣p tức hưởng ứng

Kim nhảy phóc lên phản, lôi cái ba lô con cóc Hướng đa ̣o sinh (Hồi còn ở nhà, Kim đã vào đô ̣i SóiCon Hướng đa ̣o sinh) lu ̣c lấy ra mô ̣t cai sơ mi cô ̣c tay vải ca rô và cái quần ka ki xanh còn mới, đẩytới trước mă ̣t Mừng:

-Câ ̣u lấy bô ̣ ni mà mă ̣c Mı̀nh mă ̣c hơi châ ̣t, câ ̣u mă ̣c chắc vừa

Bồng cũng mở ba lô lôi ra mô ̣t tấm nhung màu huyết du ̣, rô ̣ng gần bằng cái mền đơn Nó giũ rô ̣ng tấmnhung ra, rồi gấp la ̣i, đă ̣t vào tay Mừng, gio ̣ng hào hiê ̣p:

-Cho câ ̣u đó để làm mền đắp Ngó bô ̣ mỏng rứa chứ đắp ấm gớm lắm

Mừng há miê ̣ng, mắt mở to nhı̀n không chớp, tấm nhung đỏ chói trong tay Chưa bao giwò nó đươ ̣cnhı̀n thấy mô ̣t cái gı̀ chói lo ̣i đến thế, rực rỡ đến thế Nó buô ̣t kêu lên khe khẽ, gio ̣ng gần như sơ ̣ sê ̣t:-Ui cha, cái chi mà đe ̣p dữ ri anh?

-Nhung! - Tư-dát đứng ngay phái sau chen vào nói - Chứ mi chưa nhı̀n thấy nhung khi mô à?

Tư-dát cầm lấy tấm nhung trong tay Mừng, đưa cao lên, ngoe ̣o đầu bên này ngoe ̣o đầu bên kia, làm bô ̣ngắm nghı́a:

-Thứ nhung ni là đắt tiền gớm lắm đấy - Nó gâ ̣t gâ ̣t đầu làm bô ̣ mă ̣t quan tro ̣ng - Trước Cách Ma ̣ng, ởHuế chı̉ có Nam Phương hoàng hâ ̣u với tớ là hay dùng thứ nhung ni thôi Hoàng hâ ̣u thı̀ để may áo dài,còn tớ thı̀ may quần đùi

Trước khi về đô ̣i, Bồng là liên la ̣c của tiểu đoàn mười bảy Trong trâ ̣n xunh phong khách sa ̣n Mô ranh,

vi ̣ trı́ kiên cố nhất của bo ̣n giă ̣c trong thành phố Huế, Bồng xẻo tấm nhung này ở cái màn sân khấu ra ̣pchiếu bóng của khách sa ̣n

Nó cất giữ cẩn thâ ̣n lắm, trời la ̣nh cắt ruô ̣t cũng không giở ra đắp Thế mà bây giờ nó lấy ra cho phắtMừng

Vừa lúc đó các ba ̣n những tổ khác cũng kéo đến Hoà-đen mang cho Mừng mô ̣t cái thı̀a ba ̣c (cũng lấyđươ ̣c ở vi ̣ trı́ giă ̣c) và mô ̣t cái chén ăn cơm Hoà-đen nói với Mừng:

-Đời bô ̣ đô ̣i, sau súng đa ̣n, thı̀ hai thứ ni là quan tro ̣ng nhất đó nghe

Châu tổ bảy mang cho Mừng mô ̣t cái áo len ngắn tay Hiền tổ mô ̣t lao sầm sầm từ trên cầu thang gácxuống, tay vung vẩy cái túi dết vải ba ̣t Nó quàng luôn vô cổ Mừng, lùi la ̣i mô ̣t bước ngắm nghı́a:

-Vừa đe ̣p! Câ ̣u nhỏ người, đeo cái túi dết ni còn tiê ̣n gấp trăm cái ba lô Câ ̣u đừng khinh nó nhỏ Cứ

to ̣ng thử vô đó năm bô ̣ quần áo coi!Lo ̣t thỏm!

Các ba ̣n khác cũng ùn ùn mang đến cho Mừng nào áo, nào quần, nào thắt lưng da, bao đa ̣n, và baonhiêu đồ vâ ̣t linh tinh khác Vi ̣nh-sưa phải xua xua tay kêu lên:

-Thôi các câu, thôi các câ ̣u! Cho nhiều ri câ ̣u ta tha làm răng cho nổi!

Đồ lề, quần áo, các ba ̣n mang đến trang bi ̣ cho Mừng, chất thành đống to tướng trên phản Mừng đứngsững nhı̀n đống đồ đa ̣c các ba ̣n cho, miê ̣ng cứ mấp máy đi ̣nh nói gı̀ mà không nói đươ ̣c Hai mắt nó tựnhiên đỏ hoe:

Hoà-đen đứng ca ̣nh, nhı̀n mắt ba ̣n, nga ̣c nhiên hỏi:

-Ơ, răng mắt câ ̣u đỏ rứa?

-Không biết có con chi hắn bay vô mắt tui ấy - Mừng đưa nắm tay lên du ̣i du ̣i mắt, ấp úng nói

-Đưa tớ thổi bu ̣i cho - Hoà-đen chu ̣m môi ghé vào mắt ba ̣n Mừng bỏ nắm tay ra, hai mắt ướt nhoà

Vi ̣nh-sưa ngồi chồm hỗm trên phản, cho ̣n áo quần đồ lề cần thiết xếp vào túi dết cho Mừng Vừa xếpnó vừa rên rẩm:

-Các câ ̣u ấy cho lăm đồ đa ̣c ri thı̀ ba lô túi dết mô mà đựng cho xuể?

Trang 16

Khi trong phòng chı̉ còn la ̣i hai đứa, Mừng ngồi xuống ca ̣nh Vi ̣nh, rủ rı̉ nói:

-Đươ ̣c vô Vê ̣ Quốc Đoàn sướng quá anh hè?

Vi ̣nh-sưa ngẩng lên nhı̀n Mừng, că ̣p mắt long lanh ấm áp:

-Còn phải nói chi nữa! Sướng nhất ha ̣ng

7

Sáng hôm đó, đô ̣i trưởng đươ ̣c điê ̣n của ban Tham mưu TRung đoàn triê ̣u tâ ̣p có viê ̣c khẩn Anh cho

đô ̣i nghı̉ buổi tâ ̣p bà giao cho Du, tiểu đô ̣i trưởng tiểu đô ̣i hai, làm trực nhâ ̣t

Đêm qua, cả hai Mă ̣t trâ ̣n Khu B và Khu C, tiếng súng nổ rất dữ Pháo sáng từ các vi ̣ trı́ giă ̣c vo ̣t lêntới tấp, sáng rực mô ̣t góc trời Nam thành phố "Ông già bảy lăm" "ho" dồn dâ ̣p gấp mấy những đêmtrước Lúc ông "ho" cả đô ̣i đều thức, nằm im nhẩm đếm theo từng phát mô ̣t

Đô ̣i trưởng vừa đi khỏi, cả đô ̣i ùa hết ra sân mă ̣c dầu trời vẫn lắc rắc mưa Đứng tu ̣m năm tu ̣m ba trênsân, chúng bàn tán tranh cãi, phỏng đóan về kết quả trâ ̣n đánh đêm hôm qua Hiền từ trong nhà cha ̣y ra,nhâ ̣p vào mô ̣t nhóm đông nhất đang tu ̣ tâ ̣p dưới gốc cây mù u, đang tranh cãi rất hăng Mừng cũng ởtrong nhóm này, nhưng nó chı̉ đứng im há miê ̣ng lắng nghe Nó hết nhı̀n ba ̣n này đến ba ̣n khác, vẻ thánphu ̣c Hiền chen vào giữa nói:

-Cãi nhau làm chi cho mê ̣t! Chút nữa đô ̣i trưởng về sẽ có thông báo của Mă ̣t trâ ̣n Chừ có viê ̣c ni làhay hơn cả Có câ ̣u mô thı́ch tâ ̣p xiếc thı̀ theo tớ tâ ̣p cho vui đi! - Không thấy có ba ̣n nào hưởng ứng,Hiền quay sang Mừng, cầm lấy cánh tay Mừng nắn nắn và nói:

-Câ ̣u nhỏ người mà chắc ghê Câ ̣u tâ ̣p xiếc nhất đi ̣nh phải mau thành tài Câ ̣u có thı́ch tâ ̣p xiếc không?Tớ da ̣y cho

Mừng ngơ ngác:

-Xiếc như mấy ông bán dầu cù là ở chơ ̣ Đông Ba?

Hiền chưa ki ̣p trả lời, Tư-dát đã chen vào:

-Câ ̣u đừng có nghe hắn dỗ ngon dỗ ngo ̣t, tâ ̣p xiếc tâ ̣p xót mà u đầu gãy cổ có ngày Khối câ ̣u trong đô ̣inghe hắn dỗ ngon dỗ ngo ̣t theo hắn tâ ̣p xiếc cót, mo ̣c sừng trước trán rồi đó - Nó cười quay la ̣i nói vớiHiền - Câ ̣u cũng nên de ̣p cái môn xiếc xót của dâ ̣u đi cho anh em nhờ Quay đi quay li ̣a cũng chı̉ cótrò nhào lô ̣n với trò trồng cây chuối

Hiền đỏ mă ̣t cãi:

-Người ta còn có trò đi trên dây thép

-Đi trên cây tre gác lên hai cái ghế thı̀ có! - Tư dát trề môi nói - Nhát gan như tớ cũng cha ̣y trên đóđươ ̣c

Hiền ức quá, cố chống chế:

-Môn xiếc chı́nh của tớ là môn da ̣y thú kia Nếu có gấu tớ cũng da ̣y đươ ̣c

Tư-dát càng trêu già:

-Câ ̣u da ̣y đươ ̣c gấu thı̀ tớ da ̣y đươ ̣c cả sư tử, tây ngu(Tê giác), bò tót - Tư-dát quay sang nói vớiMừng - Câ ̣u biết không, hồi mới về đô ̣i, không biết câ ̣u ta tròng đươ ̣c ở đâu con chó mực bi ̣ la ̣c mấtchủ, lôi về đô ̣i da ̣y đi xe đa ̣p Câ ̣u ta chăm anh chó hơn me ̣ chăm con, nhi ̣n cả phần cơm cho chó ăn

Câ ̣u ta da ̣y dỗ tài giỏi đến nỗi con chó quay la ̣i đớp cho mô ̣t cú vô bắp vế, máu chảy ướt cả quần -Chừ con chó ấy mô rồi? Mừng nhı̀n Hiền tò mò hỏi

-Hắn dư ̣t đứt xı́ch cha ̣y mất từ đời tám hoánh! - Tư-dát trả lời tranh - Tớ mà nói láo tớ đi đầu xuốngđất Câ ̣u muốn có ngày bi ̣ chó da ̣i cắn chết, cứ viê ̣c theo câ ̣u ta mà xiếc với xót

Hiền ức muốn phát khóc, nhưng không làm sao nói la ̣i với cái mồm liến láu của Tư-dát Nó đưa mắtlườm Tư-dát, rồi đi ̣nh bỏ đi chỗ khác Nhưng Tư-dát không chi ̣u buông tah, nı́u tay Hiền la ̣i, chı̉ vềphı́a mô ̣t gốc cây vông đồng ở gần cuối sân:

Trang 17

-Có câ ̣u Vê ̣ mới về đô ̣i chiều hôm qua kia kı̀a Theo tớ, câ ̣u nên tâ ̣p xiếc cho câ ̣u ấy hơn Bô ̣ câ ̣u ấyngơ ngơ mà hiền như con gái rứa, cứ chi ̣u khó dỗ ngon dỗ ngo ̣t, răng câ ̣u ấy cũng theo.

Vê ̣ là đô ̣i viên thứ ba mươi hai của đô ̣i Nó đến nhâ ̣p đô ̣i vào năm giờ chiều hôm qua Trước đây, nólà liên la ̣c của trung đô ̣i Ca-nông Bảy lăm Hồi Huế mới nổ súng, nhiều ba ̣n trong đô ̣i thı̉nh thoảng vẫn

gâ ̣p nó cưỡi con ngựa ô, lóc cóc đi theo sau khẩu Ca-nông, trên đường di chuyển vi ̣ trı́

Vê ̣ tra ̣c tuổi Vi ̣nh-sưa, thân hı̀nh rất mảnh giẻ cân đối Gương mă ̣t nó không đe ̣p nhưng có mô ̣t vẻ hếtsức dễ thương Că ̣p mắt to, sáng, di ̣u dàng như mắt lai, thường ánh lên mô ̣t vẻ buồn buồn rất la ̣ Đă ̣cbiê ̣t nó có cái đầu to quá cỡ y như đầu người lớn chắp vào, đô ̣i cái mũ ca lô da ̣ tı́m rất diê ̣n Những óntóc đen nhánh như lông qua ̣ thò ra ngoài mũ, xoăn xoăn thành búp Mới về đô ̣i chiều hôm qua, nó đãđươ ̣c các ba ̣n tă ̣ng luôn cho cái biê ̣t hiê ̣u: Vê ̣-to-đầu

Lúc này, Vê ̣ đang đứng khom lưng, hai tay chống gối, chăm chú xem Vi ̣nh-sưa dũa mô ̣t vỏ đa ̣n đui-xếtđể làm cán dao nhı́p

-Vê ̣ ơi Vê ̣! tới đây, tới đây, có viê ̣c ni hay lắm - Tiếng Tư-dát go ̣i to

Vê ̣ cha ̣y la ̣i, Tư-dát túm lấy tay, hỏi:

-Câ ̣u có thı́ch tâ ̣p xiếc không, tớ xin giới thiê ̣u với câ ̣u, - Tư-dát chı̉ vào Hiền, - đây là mô ̣t ông thầyxiếc tàia nhất nhı̀ Đông Dương

Vê ̣ mắt chớp chớp, hết nhı̀n Tư-dát la ̣i nhı̀n Hiền như có vẻ lấy làm la ̣ lắm

-Trước khi vô Vê ̣ Quốc Đoàn, câ ̣u cũng đi làm xiếc à? - Vê ̣ hỏi Hiền - Câ ̣u ở gánh nào vâ ̣y?

Tư-dát lùi la ̣i phı́a sau bu ̣m miê ̣ng nhi ̣n cười Bu ̣ng chắc mẩm đã cho đươ ̣c câ ̣u đô ̣i viên mới vào

"xiếc" và nhất đi ̣nh sẽ có những pha cười nôn ruô ̣t

Hiền miễn cưỡng trả lời Vê ̣:

Mı̀nh có ở gánh nào đâu Hồi còn đang đi ho ̣c, mı̀nh mê xiếc lắm Bao nhiêu gánh xiếc tới Huế Mı̀nhchẳng bỏ sót gánh nào Ta ̣ Duy Hiển này, Long TIên này, Đô-cô-ha-ma này Mı̀nh đi coi nhiều lần rồivề bắt chước tự tâ ̣p lấy Khi mô đánh Tây xong, mı̀nh sẽ xin đi theo mô ̣t gánh xiếc

-Thế câ ̣u đã tâ ̣p đươ ̣c những trò gı̀ rồi? - Vê ̣ chăm chú hỏi

-Chı̉ mới đươ ̣c có mấy trò Trồng cây chuối, đi bằng hai tay, đi trên dây thép

Câ ̣u ấy còn nhai đươ ̣c cả cơm cháy rau ráu như là nhai mảnh chai bóng điê ̣n ấy Tài ghê lắm Vê ̣ a ̣ Tư-dát chêm vào

-Vê ̣ không để ý đến lời trêu cho ̣c của Tư-dát Nó nói với Hiền, gio ̣ng hồi hô ̣p:

-Câ ̣u diễn thử vài trò cho mı̀nh xem với Lâu lắm mı̀nh không đươ ̣c xem xiếc:

-Đi, đi la ̣i đằng kia mı̀nh diễn cho coi - Hiền cầm tay Vê ̣-to-đầu đi ̣nh kéo đi - Rồi tuỳ câ ̣u cho ̣n, thı́ch

tâ ̣p trò nào mı̀nh sẽ da ̣y cho trò ấy Không khó lắm đâu

-Trồng cây chuối với đi bằng hai tay thı̀ ở đâu chẳng diễn đươ ̣c? - Vê ̣ nga ̣c nhiên hỏi

-Nhưng ở đây toàn đá với sỏi, đằng kia có bãi cỏ, lỡ ngã đỡ đau hơn Nhưng mı̀nh sơ ̣ là sơ ̣ cho câ ̣umới tâ ̣p, chứ với mı̀nh ở đâu chẳng chơi đươ ̣c!

Hiền xắn hai ống tay áo, nhảy lùi la ̣i mô ̣t bước, chuẩn bi ̣ diễn trò trồng cây chuối Nó đi ̣nh bu ̣ng sẽ trổhết tài, diễn thâ ̣t xuất sắc, làm cho tay đô ̣i viên mới này phải lác mắt, và sẽ nằng nă ̣c xin theo ho ̣c.Nhưng bữa nay nó bi ̣ xúi quẩy quá! Sau khi đã nhă ̣t hết những viên đá nho ̣n Hiền cẩn thâ ̣n chúi đầuxuống đất, gắng sức tung hai chân để dựng ngươ ̣c người Nhưng hai chân la ̣i nă ̣ng nề rơi xuống cứ ynhư bi ̣ buô ̣c đá vâ ̣y Sỏi đá ấn vào đầu nó đau điếng người Mă ̣t nó đổ bừng vı̀ gắng sức

Tư-dát liền bước la ̣i, túm lấy hai cổ chân Hiền vui vẻ dựng ngươ ̣c lên, cười nói:

-Để tớ trồng giúp cho Chuối trông cứ bổ xiêu bổ sấp mãi rứa thı̀ đứt hết rễ còn chi!

Hiền đứng lên vừa ức vừa ngươ ̣ng Nó xoa xoa hai đầu gối, chống chế:

-Ta ̣i mấy bữa ni chân tớ hơi bi ̣ đau, chứ mo ̣i lần tớ chı̉ hự mô ̣t cái là lên ngay

Vê ̣-to-đầu nãy giờ vẫn chăm chú theo dõi Hiền diễn xiếc Khi Hiền đứng lên, Vê ̣ đưa tay phủi phủi

Trang 18

những sơ ̣i rác trên tóc ba ̣n Nó bỗng lô ̣t cái mũ ca lô da ̣ tı́m ra khỏi đầu và cẩn thâ ̣n luồn vào giữa cầuvai áo quân phu ̣c Các ba ̣n nga ̣c nhiên thấy trên đầu nó, giữa những món tóc xoăn xoăn đen nhánh nhưlông qua ̣, có ba bốn cái se ̣o to dài nhẵn bóng như những vết chém.

Vê ̣ nhỏ nhẻ nói với các ba ̣n đang đứng xung quanh:

-Mı̀nh cũng biết ı́t trò xiếc

Trước những că ̣p mắt nghi ngờ của các ba ̣n, Vê ̣ đô ̣t ngô ̣t hét lên mô ̣t tiếng nghe rất la ̣ tai Và nhanhkhông ki ̣p chớp mắt nó chúi người lô ̣n nhào hai vòng rồi đứng lên người thẳng tắp Chưa ki ̣p để chocác ba ̣n nga ̣c nhiên, nó chống hai tay xuống đất, dựng ngươ ̣c người, và cứ thế đi bằng hai tay, rất nhanhvề phı́a ngôi nhà khi còn cách tường chừng hai bước, nó làm mô ̣t đô ̣ng tác nhào lô ̣n hết sức đe ̣p mắttrước khi đứng thẳng lên Bức tường trước mă ̣t có mô ̣t khuôn cửa sổ hı̀nh tròn, không có cánh cửa Nó

la ̣i thét lên mô ̣t tiếng chói tai, tung người bay lo ̣t qua khuôn cửa sổ, vào bên trong nhà

Các ba ̣n đi ̣nh ào vào bên trong nhà để xem Vê ̣ có viê ̣c gı̀ không Nhưng bên trong đã nghe tiếng Vê ̣ thétlên và cả người đã bay vo ̣t ra bên ngoài Chớp mắt nó đã đứng thẳng trước mă ̣t các ba ̣n, người khônghề chao đảo ngả nghiêng

Tất cả cứ tròn xoe mắt nhı̀n theo Vê ̣, miê ̣ng kêu: "Ơ ơ" Tồi tất cả cùng mô ̣t lúc, nhảy lên như choichoi, vỗ tay rôm rốp:

-Đúng là xiếc chı́nh cống! Đúng là xiếc chı́nh cống! Bờ-ra-vô Vê ̣-to-đầu! Bờ-ra-vô Vê ̣-to-đầu

Trước sự tán thưởng nồng nhiê ̣t của các ba ̣n, gương mă ̣t đỏ hồng lên Vı̀ cao hứng, vui thı́ch, nó dẫncác ba ̣n đi thẳng đến chỗ sơ ̣i dây thép phơi quần áo ở góc bên trái sân Sơ ̣i dây to bằng đầu đũa, caoquá tầm tay với, căng từ hai gốc cây mù u cách nhau chừng mười thước Trên dây đung đưa nào áotrấn thủ, khăn mă ̣t, quần sơ mi Tư-dát đoán là Vê ̣ sắp diễn trò đi dây thép, nó liền cha ̣y tới trước, vơtất cả áo quần cuô ̣n la ̣i thành mô ̣t bó và quăng lên thành bể nước ca ̣nh đó

Vê ̣ nhảy lên nı́u sơ ̣i dây thép, gần sát chỗ buô ̣c và gốc cây, rồi nhún người đu lên Loáng mô ̣t cái nó đãđứng lên sơ ̣i dây thép, người hơi lúng liếng mô ̣t chút Nhưng nó dang thẳng hai tay, lấy đươ ̣c thăngbằng mô ̣t cách dễ dàng Khoan thai nhe ̣ nhàng nó bước từng bước ngắn, vững, đi sang đầu dây thép bênkia, dưới những bước chân sơ ̣i dây thép hơi võng xuống, khẽ đung đưa Khi còn cách gốc cây chừngnon mô ̣t bước, nó bỗng trươ ̣t chân, nhào nghiêng nười Các ba ̣n kêu rú, sơ ̣ hı̃a, châ ̣y xô hết cả la ̣i, giơtay ra đi ̣nh đỡ Nhưng hai kheo chân nó đã le ̣ làng ngoă ̣c vào sơ ̣i dây thép, treo ngươ ̣c người, đầu dốcxuống đất Té ra nó làm đô ̣ng tác giả để doa ̣ các ba ̣n chơi Vẫn treo người trên dây thép, nó ngẩng lênnhı̀n vẻ lo lắng sơ ̣ hãi của các ba ̣n với ánh mắt di ̣u dàng như mắt nai, và mủm mı̉m cười rất dễ thương.Vừa lúc đó đô ̣i trưởng đi ho ̣p về Anh đến ngay trước mă ̣t Vê ̣ lúc nào không hay Vê ̣ chơ ̣t nhı̀n thấyanh, mı̉m cười bối rối Nó vô ̣i vàng vi ̣n tay vào vai Hiền, nhe ̣ nhàng buông mı̀nh xuống đất

Đô ̣i trưởng go ̣i Vê ̣ vào phòng làm viê ̣c Cả đô ̣i ùa vào theo, đứng châ ̣t gian phòng Đô ̣i trưởng quyết

đi ̣nh bổ xung Vê ̣ vào tổ Hiền Sau đó anh hỏi chuyê ̣n nó ta ̣i sao biết làm xiếc, và tâ ̣p xiếc từ bao giờ.Té ra trước khi gia nhâ ̣p Vê ̣ Quốc Đoàn, Vê ̣ là diễn viên nhào lô ̣n của mô ̣t gánh xiếc rong Nó kể:

Gánh xiếc rong của nó do mô ̣t ông Khách(Người Tàu) to lớn, có că ̣p mắt xếch ngươ ̣c như mắt tướnghát bô ̣i, làm chủ gánh Ông này trước là diễn viên tru ̣ cô ̣t của mô ̣t đoàn mãi võ Sơn Đông, chuyên bánthuốc cao, rất có tiếng tăm ở Sài Gòn-Chơ ̣ Lớn Sau vı̀ mô ̣t chuyê ̣n xı́ch mı́ch gı̀ đó với người trưởngđoàn, ông ta tách khỏi đoàn và lâ ̣p mô ̣t gánh xiếc rong để sinh sống Gánh xiếc này vẻn ve ̣n có nămdiễn viên: Chủ gánh, Vê ̣, mô ̣t anh lùn, mô ̣t con khı̉ và mô ̣t con gấu Gánh xiếc rong nhỏ bé của nó từng

đi diễn khắp lu ̣c tı̉nh Nam Kỳ, sang cả Nam Vang Lúc này cả đô ̣i mới hiểu ra vı̀ sao gio ̣ng nói của Vê ̣

lơ lớ đá gio ̣ng Sài Gòn

8

Lần đầu tiên Hiền và nhiều ba ̣n khác trong đô ̣i mới đươ ̣c biết cuô ̣c đời của người làm xiếc rong chẳng

Trang 19

mê ly vui thú như chúng vẫn thường tưởng tươ ̣ng Trái la ̣i, đó là mô ̣t cuô ̣c sống gian truân, vất vả, cựcnhu ̣c đến ghê người Cuô ̣c sống ấy đã để la ̣i trong trı́ nhớ chú bé có că ̣p mắt di ̣u dàng như mắt nai nàybiết bao kı̉ niê ̣m hãi hùng

Chı́nh người Khách mãi võ Sơn Đông vừa làm chủ gánh vừa da ̣y xiếc cho các diễn viên Ông ta da ̣yanh lùn tung hứng ném dao, da ̣y con khı̉, con gấu múa thanh long đao, đi xe đa ̣p, da ̣y Vê ̣ nhảy qua vònglửa có cắm dao cùng các trò nhào lô ̣n, đi trên dây thép Về các môn xiếc, ông ta tuyê ̣t giỏi, không mô ̣tmôn nào ông không đa ̣t đến mức điêu luyê ̣n Nhưng ông cũng ác vô cùng Lúc da ̣y, tay ông ta không baogiờ rời cây roi da Con khı̉, con gấy, anh lùn và Vê ̣, mỗi lần làm sai, làm hỏng, ông ta quất không tiếctay, la ̣i còn pha ̣t nhi ̣n đói Nhı̀n ông ta đánh con khı̉ với con gấu mới thương! Dưới những trâ ̣n mưa roi

da, hai con vâ ̣t ôm mă ̣t kêu rú lên, lăn lô ̣n dưới đất, chắp tay la ̣y ông rối rı́t

Để ca ̣nh tranh với hàng trăm gánh xiếc rong hồi đó, ông chủ bắt anh lùn và Vê ̣ diễn những trò hết sứcghê rơn, làm người xem phải dựng tóc gáy Lên mười tuổi, Vê ̣ đã phải phi tân bay qua vòng lửa cháyrần râ ̣t có cắm mười hai lưỡi dao nho ̣n hoắt Phải đi trên dây thép căng cao hai thước, và bước tớiđâu, ông chủ đẩy theo tới đó mô ̣t bàn gỗ có bốn bánh xe, bên trên cắm ngươ ̣c mười hai lưỡi dao nhưsẵn sàng chờ nó ngã xuống Nhưng khủng khiếp hơn cả là trò nó phải làm bia sống cho anh lùn némdao

Người diễn viên có tài tung hứng và ném dao tuyê ̣t vời này xấu xı́ dễ sơ ̣ Anh ta cao chı̉ hơn mô ̣t métnhưng đôi vai rất rô ̣ng nên trông cứ như người vuông Anh có cái đầu to hết cỡ Trong biển quảng cáo,anh thường đươ ̣c trưng là "Người lùn nhất thế giới về tài tung hứng và ném dao"

Làm bia sống cho anh lùn ném dao, Vê ̣ phải cởi trần, mă ̣c quần cô ̣c thun bó sát người Nó đứng dựalưng vào mô ̣t tấm ván mỏng dựng trên cái giá gỗ, hai tay dang thẳng, hai chân xoa ̣c rô ̣ng, toàn thânkhông nhúc nhı́ch, như đã bi ̣ đóng đinh vào tấm ván Anh lùn đứng cách xa nó chừng mười bước, taycầm mô ̣t nắm dao găm sáng loáng Sau mô ̣t hồi đánh phèng phèng cổ đô ̣ng, ông chủ hô lên mô ̣t tiếngnhư sấm "Tả lớ này!" Lâ ̣p tức anh lùn cầm từng con dao mô ̣t ném phầm phâ ̣p vào quanh người Vê ̣.Dao cắm sát đı̉nh đầu, sát hai vai, luồn dưới hai nách, hai bên hông, hai bên ba ̣n, cuối cùng là dưới haibàn chân Vừa đúng mười hai lưỡi Lưỡi nào cũng cắm cách người nó chı̉ vài ba phân, có lưỡi dı́nhsát da Và càng ném cắm sát dao càng đươ ̣c người xem tung tiền thưởng Lúc Vê ̣ bước ra khỏi tấmván, mười hai lưỡi dao cắm trên ván vẽ thành mô ̣t hı̀nh người nho nhỏ

Mă ̣c dầu đã đứng làm bia sống hàng mấy trăm lần, nhưng Vê ̣ không làm sao quen đươ ̣c Kể đến đây,bất giác nó rùng mı̀nh Thâ ̣t khủng khiếp! Lúc đó hai mắt nó nhắm nghiền nên nghe càng rõ tiêgns daorı́t quanh mı̀nh Mỗi lần lưỡi dao bay đến cắm phâ ̣p vào ván, rung lên bần bâ ̣t, chất thép la ̣nh chı̉ cha ̣mkhẽ vào da thi ̣t mà nhói thấu đến tâ ̣n óc Mô ̣t cảm giác kinh hoàng không sao tả xiết làm cho khắpngười nó mồ hôi vã ra như tắm Mồ hôi chảy ròng ròng suốt từ chân tóc đến hai gan bàn chân Nhiềulần căng thẳng quá, nó tưởng có thể ngã gu ̣c xuống chết ngất Nhưng nó đã cố hết sức để đứng vững,không run Nếu run và chı̉ cần mô ̣t li leo xê di ̣ch, dao sẽ cắm vào người như chơi

Những vết se ̣o dài như chém trên đầu Vê ̣ chı́nh là những vết dao anh lùn lỡ ném hơi quá tay

Ngồi nghe Vê ̣ kể chuyê ̣n làm xiếc, hai thái dương đô ̣i trưởng mồ hôi ri ̣n lấm tấm Anh sững sờ kêu lên:-Thế cha ma ̣, quê quán em ở đâu mà phải lưu la ̣c vô tâ ̣n Sài Gòn làm xiếc rong? Nó kể:

Nó theo gánh xiếc từ ngày còn nhỏ lắm, nó không nhớ là năm lên mấy nữa Cha ma ̣ quê quán thı̀ chı̉còn nhớ là cả nhà nó sống chui rı́c dưới mô ̣t cái gầm cầu sắt to lắm Người gồng gánh, ô tô, tàu hoả đi

la ̣i rầm râ ̣p trên đầu suốt ngày, suốt đêm Cha nó thường mă ̣c bô ̣ áo quần xanh, rách rưới, nồng nă ̣c mùivôi Nó không nhớ mă ̣t cha nhưng cái mùi vôi nồng nă ̣c trên áo quần cha sau mỗi buổi chiều đi làm về,thı̀ cho đến tâ ̣n bây giờ nó vẫn như còn ngửi thấy Cứ chiều đến nó la ̣i trèo lên mă ̣t đường nhựa đóncha Thấy bóng cha từ xa, nó cha ̣y ào đến Cha bồng nó lên tay, hôn hı́t rồi móc móc túi Cha bắt nónhắm mắt, há miê ̣ng thâ ̣t to, rồi le ̣ làng đút vô miê ̣ng, khi cái ke ̣o cau, khi cái ke ̣o bi, ngo ̣t cho đến tâ ̣n

Trang 20

bây giờ Mô ̣t buổi chiều, nó đứng đón cha hoài, đón đến tối câm tối mù cũng không thấy cha về.Chiều hôm sau, rồi chiều hôm sau nữa, cũng không thấy cha về Má nó thı̀ cứ lăn lóc dưới đất, đầu tócrũ rươ ̣i, khóc gào như đã hoá điên Má ôm ghı̀ nó, vùi nó vô trong đống tóc rối bời, bê bết đất bu ̣i, rồi

la ̣i lăn lóc, la ̣i kêu khóc Rồi mô ̣t buổi sáng, những người chèo đò vớt má nó từ dưới sông lên Tócmá trét đầy bùn Người ta xúm la ̣i đào mô ̣t cái hố to giữa bãi bắp, bó má xuống hố, lấp đất la ̣i Nó đóiquá, cả ngày đứng trên đường xin ăn Người cho miếng bánh, người cho cu ̣c cơm Mô ̣t hôm có mô ̣tông mă ̣t mũi dữ tơ ̣n như ông tướng cầm gươm trước cửa đền hiê ̣n ra trước mă ̣t nó Ông đứng chống

na ̣nh, không nói, không rằng trừng trừng ngó nó mô ̣t lúc lâu Nó sơ ̣ co rúm người la ̣i Ông này bất thı̀nhlı̀nh chu ̣p lấy bàn tay nó đang ngửa chı̀a ra xin ăn, dắt đi gần như kéo Nó sơ ̣ quá nên chẳng dám kêu,cũng chẳng dám khóc Hai chân lết quết cha ̣y theo ông Ông ta đưa nó đến mô ̣t quán cơm, cho ăn cùngvới mô ̣t con khı̉, mô ̣t con gấu, và mô ̣t anh lù ti ̣t đầu rất to Lúc đầu nó sơ ̣ người lùn này lắm, còn sơ ̣hơn cả cái ông kéo nó đi Nhưng anh lùn cười với nó hiền khô, dỗ: "Đừng sơ ̣, đừng sơ ̣ em a ̣ Anh chı̉lùn thôi Mà người lùn thı̀ hiền hơn cả con nı́t" Anh gắp miếng thi ̣t trong bát đang ăn bỏ vào bát nó.Sau đó cái ông mă ̣t mũi dữ tơ ̣n ấy đưa nó lên tàu cùng với anh lùn, con khı̉, con gấy Con tàu cha ̣y suốtngày suốt đêm, đến mô ̣t nơi nào đó rất xa Ông ấy chı́nh là người Khách mãi võ Sơn Đông, chủ gánhxiếc rong

Câu chuyê ̣n của Vê ̣ làm nhiều ba ̣n nổi hết gai ốc, lo sơ ̣ thay cho ba ̣n và thương ba ̣n quá chừng Nhiềuđứa quay mă ̣t đi giấu vô ̣i nước mắt Mừng thı̀ khóc thâ ̣t sự, nó gu ̣c đầu vào vai Bồng, khóc nấc lênthành tiếng Bồng cũng khóc nhưng chı̉ nấc lên khe khẽ và ngước mắt chảy lă ̣ng lẽ trên hai gò má thôráp Tư-dát giả bô ̣ cười nhưng miê ̣ng méo xê ̣ch thành mếu Vi ̣nh-sưa đưa ống tay áo du ̣i că ̣p mắt đỏhoe,lắp bắp, tức tối hỏi Vê ̣:

-Khổ đến nước ấy răng câ ̣u không bỏ trốn quách, cứ đèo queo mãi với cái thằng chao chủ xiếc ấy làmchi?

-Nhưng biết trốn đi mô đươ ̣c? - Vê ̣ hỏi la ̣i như muốn nói với tất cả các ba ̣n có mă ̣t ở đso Că ̣p mắt to

di ̣u dàng như mắt nai của nó ánh lên mô ̣t vẻ buồn sâu thẳm

-Hồi đó làm chi đã có Vê ̣ Quốc Đoàn như bây giờ cho mı̀nh trốn theo? - Vê ̣ khẽ thở dài - Thêm nữamı̀nh cũng thương anh lùn lắm Anh ấy tuy thân mı̀nh mă ̣t mũi xấu xı́ hết chỗ nói nhưng tốt bu ̣ng như ông

Bu ̣t Anh ấy thương mı̀nh, thương cả con khı̉, con gấu, như má thương con Mỗi lần chúng bi ̣ chủ đánhhoă ̣c diễn trò bi ̣ thương chảy máu, anh ấy pha nước muối rửa vết thương cho chúng, tı̀m mua lá dấu,thuốc cao di ̣t vết thương Anh lén ông chủ, lấy đường pha nuwóc cho chúng uống Anh nựng dỗ chúngkhác chi ma ̣ dỗ con Mı̀nh mà ốm, anh ấy ngồi ca ̣nh bên đầu giường suốt đêm, xúc bón cho mı̀nh từngthı̀a cháo nhỏ Mı̀nh trốn đi, không có ai đứng làm bia sống cho anh ấy ném dao, lão chủ sẽ đuổi anhmất mà anh ấy không làm xiếc thı̀ còn biết làm chi mà ăn?

-Thế em gia nhâ ̣p Vê ̣ Quốc Đoàn trong trường hơ ̣p nào?

-Cách Ma ̣ng Tháng Tám thành công, gánh xiếc của em đang diễn ở Nha Trang Ít lâu sau đó, bo ̣n Pháptrở la ̣i, tấn công vào thành phố Đa ̣i bác chúng đă ̣t dưới tàu biển, rót lên trúng cái quán gánh xiếcchúng em đang tro ̣ Lão chủ và anh lùn bi ̣ trúng mảnh đa ̣n chết ngay ta ̣i chỗ Còn con khı̉, con gấu,hoảng loa ̣n dựt đứt xı́ch cha ̣y biến Sau đơ ̣t đa ̣i bác, các anh Vê ̣ Quốc Quân mô ̣t đơn vi ̣ Nam tiến đóngquân gần đó chia nhau đi tı̀m cứu những người bi ̣ na ̣n Các anh tı̀m thấy em nằm chết giấc dước cái hốrác ca ̣nh quán Em không bi ̣ thương, chı̉ bi ̣ sức ép CÁc anh bế em về cứu chữa Đơn vi ̣ Nam tiến nàytoàn người Huế, vừa đánh nhau ở Mă ̣t trâ ̣n Nam Trung Bô ̣ rút về đây, chuẩn bi ̣ lên tàu trở ra Huế Cácanh thay phiên nhau săn sóc em và đă ̣t cho em cái tên mới là Vê ̣, tức Vê ̣ Quốc Đoàn Hồi còn ở gánhxiếc, lão chủ đă ̣t tên cho em là Tiểu La Thành Còn tên ba má đă ̣t thı̀ em không còn nhớ nữa Ra đếnHuế anh chı̉ huy đơn vi ̣ đươ ̣c Ban chı̉ huy Trung đoàn điều đô ̣ng về chı̉ huy trung đô ̣i ca nông bảy lăm

Trang 21

ly Anh ấy đem em theo làm liên la ̣c cho đơn vi ̣ từ đó đến nay.

Tư-dát lúc này đang ngồi vắt vẻo ở khung cửa sổ Nó bỗng nhảy phốc xuống đất và kêu lên với gio ̣ngnga ̣c nhiên thâ ̣t sư ̣

-Ơ tề! Rứa là đô ̣i mı̀nh la ̣i thêm mô ̣t thằng nữa không có ho ̣!

Theo lê ̣nh của đô ̣i trưởng, toàn đô ̣i Thiếu niên trinh sát đã tâ ̣p ho ̣p thành đô ̣i hı̀nh chữ U ở gian buồnggiữa

Im lă ̣ng Chờ đơ ̣i HỒi hô ̣p

Ngo ̣n đèn bão đă ̣t trên bàn kê sát tường, chiếu sáng những bô ̣ quân phu ̣c thùng thı̀nh, những cái mũ ca

lô, bê rê, mũ cứng Tiếp phòng quân Chiếu sáng những că ̣p mắt long lanh, những cái mũi hếch lên chờ

đơ ̣i, những cái miê ̣ng hé mở sốt ruô ̣t

Cốp! Cốp! Cốp! Đô ̣i trưởng từ ngoài cửa chı́nh bước vào vững chãi trong bô ̣ quân phu ̣c màu xám.Lưng thắt xanh-tuya-rông da, chân dâ ̣n giày đinh cao cổ Dáng anh thâ ̣t đe ̣p Anh đô ̣i mũ ca lô da ̣ màurêu, hơi lê ̣ch mô ̣t tı́, để lô ̣ nửa mái tóc chải mươ ̣t

Trước mă ̣t các chiến sı̃ nhỏ tuổi của mı̀nh, đô ̣i trưởng bao giờ cũng ăn mă ̣c, đi đứng, nói năng rất đúngtác phong kỷ luâ ̣t quân đô ̣i

Toàn đô ̣i rất hãnh diê ̣n về người chı̉ huy của mı̀nh

Nhiều đứa còn cố bắt chước anh từ cách đi, đứng, hô khẩu lê ̣nh, đến tất cả những cử chı̉ đưa tay đưachân Có đứa còn chú ý nhâ ̣n xét đô ̣i trưởng bao giờ bước đi cũng bước đi cũng bước chân trái trước,và tâ ̣p làm theo

Tối hôm đó, Vi ̣nh-sưa làm trực nhâ ̣t Nó cũng go ̣n gàng chững cha ̣c không kém gı̀ đô ̣i trưởng, chı̉ mỗi

tô ̣i bô ̣ quân phu ̣c khá rô ̣ng, nên không đươ ̣c oai cho lắm

Từ trong hàng bước ra, Vi ̣nh hô toàn đô ̣i đứng nghiêm Gio ̣ng nó sang sảng, rất đúng quy cách khẩu

lê ̣nh Bắt chước đô ̣i trưởng, nó đứng yên lă ̣ng mấy giây, đưa mắt nhı̀n bao quát cả đô ̣i, kiểm tra hàngngũ khi đã thâ ̣t ưng ý, mới rắn rỏi tiến la ̣i trước mă ̣t đô ̣i trưởng với những bước đi đều Nó dừng la ̣icách đô ̣i trưởng ba bước, giâ ̣t ma ̣nh cánh tay đưa lên ngang vành mũ chào, dõng da ̣c báo cáo quân số:-Toàn đô ̣i tâ ̣p ho ̣p ba mươi hai chiến sı̃ Đủ! Hết!

Đô ̣i trưởng đưa tay chào la ̣i, cho đô ̣i trở về tư thế nghı̉ và ngồi xuống Anh nhı̀n chiến sı̃ trực nhâ ̣t, nhı̀ntoàn đô ̣i với ánh mắt âu yếm khác hẳn mo ̣i hôm

Anh bước đến ca ̣nh bàn, rút cuốn sổ tay trong túi ngực, đă ̣t xuống ngo ̣n đèn bão Anh báo cáo với đô ̣i:-Đêm qua quân ta, cả hai Mă ̣t trâ ̣n khu B và khu C đã đồng loa ̣t tiến công quyết liê ̣t các vi ̣ trı́ của giă ̣cnhư ga-ra La-cờ-roa, Viê ̣n Dân Biểu, nhà Dây Thép, lầu Công Chánh Mô ̣t đơn vi ̣ cảm tử thuô ̣c Mă ̣t

Trang 22

trâ ̣n khu B đã khiêng bốn quả bom vào chı́nh giữa khách sa ̣n Mo-ranh giâ ̣t sâ ̣p mô ̣t tầng lầu, giết gầnnăm mươi tên giăc, thu tám súng trường mô ̣t tiểu liên, thiêu huỷ mô ̣t kho xăng và nhiều lốp ô tô Trêncon đường trước cửa hàng Ngân Hàng, mô ̣t chiếc xe tăng của giă ̣c có gắn đa ̣i bác bô-pho, bắn dồn dâ ̣pvào mô ̣t đơn vi ̣ quân ta bố trı́ gần đó Vừa bắn chiếc xe tăng vừa chồm lên, lao thẳng vào giữa đô ̣i hı̀nhquân ta, đi ̣nh chà nát cả đơn vi ̣ dưới xı́ch sắt Tı́nh ma ̣ng mấy chu ̣c chiến sı̃ ta chı̉ còn treo trên sơ ̣i tóc.Ngay lúc đó, mô ̣t chiến sı̃ đứng phắt ngay dâ ̣y, ôm mô ̣t trái bom ba càng, xông thẳng đến trước mũichiếc xe tăng Anh lao cả người cùng trái bom vào khối htép đồ sô ̣ như hòn núi Chiếc xe tăng giă ̣c nổtung, xı́ch sắt đứt lı̀a, nằm be ̣p dı́ mô ̣t đống như đống bùn Người chiến sı̃ cảm tử hy sinh nhưng đơn vi ̣đã đươ ̣c cứu thoát

Cả đô ̣i gần như nı́n thở, miê ̣ng há ra, mắt không chớp, nuốt lấy từng lời của đô ̣i trưởng Nhiều tiếngxuyét xoa bâ ̣t lên, cả đô ̣i vỗ tay rần rần, hoan hô chiến công tuyê ̣t vời của người chiến sı̃ cảm tử Đô ̣itrưởng đứng lă ̣ng mô ̣t phút nhı̀n các em Chı́nh anh cũng lấy nỗi xúc đôngj bồng bô ̣t của các em Mô ̣tcâu văn có lần anh đo ̣c trong mô ̣t cuốn sách nào đó, lúc này vu ̣t chói ngời trong trı́ nhớ anh: "Nhữnghành đô ̣ng anh hùng, những tı̀nh cảm cao cả, những sự tı́ch phi thường, là món ăn tinh thần tốt nhất, đểnuôi dưỡng tuổi thơ."

Tư-dát ngồi ở hàng phı́a sau, nhúc nhı́ch cựa quâ ̣y liên tiếp như bi ̣ kiến đốt nó quay sang bên phải,bấm khẽ vào đùi Vi ̣nh-sưa, ghé sát miê ̣ng thı̀ thầm vào tai ba ̣n:

-Lao chứ câ ̣u?

-Lao cái chi? - Vi ̣nh-sưa cau mă ̣t hỏi

-Còn lao cái chi nữa! Lao cả người với bom ba càng vô xe tăng tu ̣i Tây ấy? - Tư-dát thı̀ thầm trả lờivới vẻ mă ̣t đă ̣c biê ̣t nghiêm trang ı́t khi thấy ở nó - Nếu gă ̣p trường hơ ̣p như anh cảm tử quân đô ̣itrưởng vừa kể, câ ̣u có dám lao bom như anh ấy không?

-Rứa câ ̣u?

-Nhứt đi ̣nh là tớ lao! - Că ̣p mắt Tư-dát loé sáng hăm hở - Chết là cùng chớ chi? Mô ̣t mı̀nh chết chobao nhiêu người sống, chết như rứa mới sướng!

Vi ̣nh-sưa từ trước đến nay vẫn cho Tư-dát chı̉ đươ ̣c cái giỏi làm hề cho ̣c anh em cười chứ chẳng làmđươ ̣c cái gı̀ ra trò Nhưng lúc này, nhı̀n vẻ mă ̣t và nghe gio ̣ng nói khác la ̣ của ba ̣n, Vi ̣nh-sưa bỗng tin là

câ ̣u ta có thể lao cả người và bom ba càng vào xe tăng giă ̣c thâ ̣t

Mừng ngồi phı́a sau Vi ̣nh-sưa, dỏng tai nghe hai ba ̣n trò chuyê ̣n Nó chơ ̣t ghé sang hỏi Tư-dát:

-Anh Tư này, rứa trái bom ba càng to ước chừng mô anh? Có nă ̣ng lắm không?

-To nhỏ thı̀ viê ̣c chi đến câ ̣u? - Tư-dát hỏi la ̣i Mừng Mừng ru ̣t rè nói:

-Tui sơ ̣ trái bom to quá tui na(ôm, mang vác, bưng) răng nổi mà lao?

-Ủa, câ ̣u mà cũng đò lao cả bom ba càng nữa kia à?

-Anh lao đươ ̣c thı̀ tui cũng lao đươ ̣c!

-Ban chı̉ huy Trung đoàn sáng nay đã quyết đi ̣nh.- Tiếng đô ̣i trưởng cất cao, cắt ngang câu chuyê ̣n củahai đứa Anh rút tờ giấy đánh máy có dấu son đỏ, ke ̣p trong cuốn sổ tay, ghé bên ngo ̣n đèn bão, dõng

da ̣c đo ̣c: "Do tı̀nh hı̀nh khẩn trương của Mặt trận, Đội thiếu niên trinh sát của Trung đòn tạm dừng đọt huấn luyê ̣n Đúng tám giờ sang ngày tháng 12 năm 1946 toàn đội phải có mặt đầy đủ tại Chı̉ huy sở Mặt trận khu C để nhận nhiê ̣m vụ chiến đấu.

Cả đô ̣i ngồi li ̣m có đến mô ̣t phút Im lă ̣ng đến nỗi nghe rõ tiếng con tha ̣ch sùng tă ̣c lưỡi trên trần nhà.Bất thần vo ̣t lên như những chiếc pháo thăng thiên, cả đô ̣i vu ̣t đứng dâ ̣y CÁc em lô ̣t mũ, tung tới tấplên trần nhà, vừa nhảy như choi choi vừa vỗ tay hoan hô đến muốn vỡ cả ngôi lầu doanh tra ̣i Như đểhưởng ứng nỗi vui mừng cuồn nhiê ̣t của các chiến sı̃ nhỏ tuổi, đúng lúc đó, phı́a mă ̣t trâ ̣n tiếng súng đủcác cỡ, tiếng lựu đa ̣n bom mı̀nh rô ̣ lên từng đơ ̣t dài không ngớt

Và những phút như thế này không thể làm sao không hát!

Trang 23

Tất cả chẳng đơ ̣i ai bắt nhi ̣p, cùng mô ̣t lúc vươn thẳng người, căng lồng ngực, cất cao gio ̣ng râ ̣p rànghát vang:

"Đoàn Vê ̣ Quốc Quân một lần ra đi.

Nào có mong chi đâu ngày trở về

Ra đi ra đi bảo tồn sông núi

Ra đi ra đi thà chết không lui "

Khi đô ̣i đã trở la ̣i trâ ̣t tự, đô ̣i trưởng nói gio ̣ng mềm hẳn đi:

-Anh hết sức xúc đô ̣ng và cũng hết sức vui mừng thấy các em náo nức đến thế khi đươ ̣c tin sắp ra Mă ̣ttrâ ̣n! Những ngày sắp tới đối với người chiến sı̃ trinh sát chúng ta sẽ là những ngày tuyê ̣t đe ̣p, nhưngđồng thời cũng đầy gian khổ hiểm nghèo Trong chiến đấu các em có thể bi ̣ thương, bi ̣ giă ̣c bắt, thâ ̣mchı́ có thể hy sinh Nhưng chưa lúc nào như lúc này, anh thấy tin tưởng mô ̣t cách sâu sắc rằng, nhữngngày sắp đến dù vấp phải gian khổ hiểm nghèo đến đâu, nhất đi ̣nh các em cũng sẽ làm đúng đươ ̣c nhưlời các em vừa hát: "Ra đi ra đi thà chết không lui "

Gio ̣ng anh bất chơ ̣t vang to lên như đang nói trước cả mô ̣t đoàn quân:

- Chúng ta quyết đi ̣nh ra đi thà chết không lui, để góp phần cùng các anh lớn đánh đuổi bo ̣n thực dâncướp nước ra khỏi bờ cõi Tổ quốc thân yêu của chúng ta Khi đất nước đã tự do, Tổ quốc đã hoàntoàn đô ̣c lâ ̣p, thı̀ nhất đi ̣nh người Viê ̣t Nam chúng ta sẽ đươ ̣c hưởng mô ̣t cuô ̣c đời sung sướng, ha ̣nhphúc gấp trăm nghı̀n lần hôm nay Lứa tuổi các em sẽ không còn phải đi ở, đi làm xiếc rong, đi bán

ke ̣o, bán báo để kiếm miếng ăn hàng ngày như các em trước đây đã phải chi ̣ud đựng Tuổi nhỏ ai aicũng đươ ̣c cắp sách đến trường, đươ ̣c ca hát vui chơi Đến tuôi khôn lớn các em sẽ đươ ̣c thoả sứcđem hết tài năng sức lực của mı̀nh cống hiến cho Nhân Dân, Tổ Quốc Người già lão sẽ đươ ̣c vào andưỡng đường an dưỡng tuôi già Những người ốm đau, bê ̣nh tâ ̣t sẽ đươ ̣c vào nhà thương không mấttiền, có đầy đủ thuốc men chữa cho lành bê ̣nh

Từ trong hàng bỗng có mô ̣t đứa ru ̣t rè đưa tay lên, làm đô ̣i trưởng phải ngừng lời Anh cầm cây đènbão đưa cao nhı̀n xem em nào

-Mừng đấy à? - Đô ̣i trưởng hỏi, hơi nheo mắt la ̣i - Em muốn hỏi gı̀ à?

Mừng bối rối đứng lên Nó ru ̣t chân xuôi hai tay đứng nghiêm, chớp chớp mắt ấp úng hỏi:

-Da ̣ da ̣ thưa anh da ̣ đến lúc đó thı̀ người bi ̣ mắc bê ̣nh hen suyễn khinh niên có chữa đươ ̣c lànhkhông a ̣?

Cả đô ̣i ngoảnh la ̣i nhı̀n Mừng Như mo ̣i bâ ̣n chắc nhiều em đã phá lên cười vı̀ câ ̣u hỏi ngẩn ngẩn ngơngơ của Mừng Nhưng lúc này không em nào cười Nhiều tiếng suy ̣t suy ̣t ra hiê ̣u cho Mừng không đượchỏi ba láp như thế nữa

Vi ̣nh-sưa hót hải nhớn người lên, túm lấy thắt lưng Mừng kéo ri ̣ xuống, khẽ gắt:

-Câ ̣u không thấy đô ̣i trưởng đang nói chuyê ̣n quan tro ̣ng đánh Tây cứu nước câ ̣u la ̣i đi hỏi chuyê ̣n

bâ ̣y ba ̣ ho suyễn kinh niên?

Vi ̣nh nhı̀n lên đô ̣i trưởng như có ý xin lỗi về sự thiếu sót của tổ viên mı̀nh: "mừng nó mới vô Vê ̣ QuốcQuân, nó còn da ̣i lắm, anh ta lỗi cho nó" că ̣p mắt nó như muốn nói vâ ̣y

Đô ̣i trưởng vẫn không rời mắt nhı̀n Mừng Anh đang tự hỏi:

"Làm sao chú bé không nhà cửa, không me ̣ không cha không có cả ho ̣ này la ̣i đă ̣c biê ̣t quan tâm đếnngười mắc bê ̣nh hen suyễn?" Anh chơ ̣t nhớ cách đây dăm hôm Lúc đó cũng đã đến mười, mười mô ̣tgiờ đêm, anh đang ngồi soa ̣n khoa mu ̣c cho buổi tâ ̣p sáng mai Chơ ̣t Vi ̣nh-sưa đẩy cửa bước vào đứngnghiêm báo cáo: "Báo cáo anh, Mừng nó rất vô kỷ luâ ̣t Em vừa bắt gă ̣p nó trèo tót lên tâ ̣n ngo ̣n câybút bút đằng sau doanh tra ̣i, cái cây cao nhất vườn mà anh có lê ̣nh cấm không đươ ̣c ai trèo lên ấy ".Anh phải sơ ̣ hãi kêu lên: "Trời! Cái thằng! Đêm hôm khuya khoắt thế này nó trèo lên làm gı̀ trên ấy?Ngã mô ̣t cái thı̀ tan xương còn gı̀" Vi ̣nh nói: "Da ̣, nó trèo để hái lá tầm gửi đâ ̣u cheo leo trên cái ngo ̣n

Trang 24

chót vót nhất ấy Hái cả mô ̣t ôm tướng Em go ̣i nó xuống hỏi: "Câ ̣u hái làm chi cái thứ lá ba láp đó màtrèo cây giữa lúc nửa đêm, lỡ ngã mần răng?" Nó cãi la ̣i em: "Thứ lá tầm gửi ni quý lắm chứ anhtưởng! Cắt nhỏ, phơi khô, sao vàng, ha ̣ thổ, rồi sắc lên mà uống thı̀ mắc bê ̣nh hen suyễn kinh niên nă ̣ngmấy cũng lành" Em tức quá hỏi: "Ai bày bâ ̣y ba ̣ cho câ ̣u rứa mà cũng da ̣i dô ̣t nghe theo?" Nó nói: "Cu ̣

Ba trà già nhất trong xóm tui bày Đây là môn thuốc gia truyền quý nhất của cu ̣ Cu ̣ thương tui lắm cu ̣mới bày cho chứ người khác a, có thuê vàng, cu ̣ ấy cũng chẳng bày cho mô" "Chắc trong cuô ̣c đờichú bé này có mô ̣t uẩn khúc gı̀ đây?" Anh nghı̃ vâ ̣y rồi ôn tồn hỏi:

-EM muốn biết sau khiđã đánh đuổi hết bo ̣n thực dân, nước ta đã đươ ̣c hoàn toàn đô ̣c lâ ̣p, thı̀ nhữngngười bi ̣ mắc bê ̣nh hen suyễn kinh niên có thể chữa lành đươ ̣c không, có phải thế không em?

-Da ̣ phải a ̣ - Mừng trả lời, gio ̣ng hồi hô ̣p

-Vâ ̣y thı̀ anh xin cả quyết nói với em rằng, không những chı̉ bê ̣nh hen suyễn kinh niên, mà cả những

bê ̣nh hiểm nghèo khác, cũng sẽ đươ ̣c chữa khỏi Vı̀ lúc đó mo ̣i thứ thuốc men tốt nhất, mo ̣i thứ máymóc du ̣ng cu ̣ chữa bê ̣nh công hiê ̣u nhất, đều đươ ̣c dành để chữa cho nhân dân lao đô ̣ng, trong đó cócác em, cha me ̣, ông bà các em Những thứ này, dưới thời nô lê ̣, chı̉ dành riêng cho bo ̣n thực dân, vuaquan, bo ̣n giàu có, lắm tiền nhiều của mà thôi, những người như anh em chúng ta đừng có hòng mà rờđến! Em còn muốn hỏi gı̀ thêm nữa không?

-Da ̣ thôi a ̣ - Mừng vui sướng đáp to Că ̣p mắt của em ngời lên, long lanh dưới bóng sẫm vành mũcứng đô ̣i su ̣p quá nửa mă ̣t, ngước nhı̀n đô ̣i trưởng cảm kı́ch, biết ơn

Rồi như không sao kiềm giữ nổi niềm sao xuyến, bồng bô ̣t trong lòng, Mừng chồm qua vai Vi ̣nh-sưathı̀ thào nói với Tư-dát:

-Anh Tư nı̀, đô ̣c lâ ̣p sướng quá anh hè?

Tư-dát cho câu hỏi của Mừng là thừa Nó đáp, không thèm quay đầu la ̣i:

-Chuyê ̣n! Đô ̣c lâ ̣p mà không sướng thı̀ tô ̣i va ̣ chi cả nước lăn lưng ra Mă ̣t trâ ̣n nê ̣n nhau với tu ̣i Tây, bểđầu chảy máu!

10

Phı́a mă ̣t trâ ̣n tiếng súng thưa dần Mô ̣t vài tràng nổ rời ra ̣c trước khi tắt hẳn Đêm đã khuya lắm, bênngoài trời vẫn rả rı́ch mưa

Trong ngôi lầu "doanh tra ̣i" đã im hẳn tiếng rı̀ rầm chuyê ̣n trò của các chiến sı̃ nhỏ tuổi

Từng tổ mô ̣t, nằm úp thı̀a trên những tấm phản, những mă ̣t bàn kêu liền nhau, ôm nhau ngủ ngon lành.Nhiều chiếc chăn bi ̣ đa ̣p tung, mấp mé tu ̣t xuống đất Có đứa nằm xoay ngang đầu lô ̣n xuống chân, chângác lên bu ̣ng ba ̣n nằm bên ca ̣nh Có đứa bâ ̣t lên cười khúc khı́ch, ú ớ nói mê Có lẽ đây là giấc ngủngon lành bı̀nh thản nhất của những chiến sı̃ trước giờ ra trâ ̣n

Ngôi lầu chı̀m nghı̉m trong bóng tối sâu thẳm, ướt át mưa đêm Chı̉ còn mô ̣t khoảng sáng rất nhỏ ở tầnggác hai Đó là gian phòng làm viê ̣c của đô ̣i trưởng Anh đang ngồi cắm cúi viết dưới ánh sáng tù mùcủa ngo ̣n đèn bão Anh chuẩn bi ̣ giấy tờ cho các tổ sáng mai đến nhâ ̣n nhiê ̣m vu ̣ ở các đơn vi ̣ Anhnghiên cứu sắp xếp phiên chế la ̣i các tổ, để làm sao mỗi tổ đều có đô ̣i viên đã từng đươ ̣c tham giachiến đấu, và đô ̣i viên mới; đô ̣i viên giỏi chuyên môn, nhanh nhe ̣n, tháo vát và đô ̣i viên châ ̣m, ı́t sángkiến

Sau khi soát la ̣i danh sách đô ̣i viên và đo ̣c kỹ lý li ̣ch của các em, anh phát hiê ̣n ra rằng quá hai phần basố đô ̣i viên đã nhâ ̣p ngũ rất sớm Các em Du, Phát, Chà, Nghı̃a-kỳ, Ba, Châu, Lươ ̣m, Quỳnh, Tề, Dâ ̣t có em nhâ ̣p ngũ tháng 12 năm 1945, có em tháng 1 năm 1946 Hơn mô ̣t nửa số đô ̣ viên đã tham giachiến đấu từ ngày đầu nổ súng

Trường hơ ̣p nhâ ̣p ngũ của nhiều em thâ ̣t đă ̣c biê ̣t và khá tức cười, hiếm thấy trong lý li ̣ch các chiến sı̃lớn tuổi Nếu Cách Ma ̣ng là mô ̣t dòng sông, và cuô ̣c đời của mỗi chiến sı̃ là mô ̣t con suối đổ vào dòng

Trang 25

sông đó, thı̀ các em la ̣i là những tia nước nhỏ bé, bất ngờ vo ̣t ra từ mô ̣t kẽ đá, mô ̣t vết nứt trên thâncây, hoă ̣c trút xuống từ mô ̣t đài hoa gió thổi nghiêng Nhưng cái điều kỳ thú là những tia nước mỏngmanh nhỏ bé ấy đã tự len lỏi hoà vào dòng sông Cách Ma ̣ng hùng vı̃, lúc nào không ai hay.

Trước khi vào Vê ̣ Quốc Đoàn, Hoà-đen làm ngề bán đâ ̣u phu ̣ng rang nóng dòn

Em Bồng la ̣i chuyên nghề "bánh mı̀ mới ra lò" từ năm mười hai tuổi Những buổi sáng mùa đông mưadầm la ̣nh cắt ruô ̣t, trong lcú những đứa trẻ khác bằng tuổi nó còn nằm cuô ̣n tròn trong chăn ấm, mếumáo với quà sáng, Bồng phải mong manh áo cô ̣c, quần đùi, đứng run lâ ̣p câ ̣p trước lò bánh chờ đếnlươ ̣t đếm bánh Đếm xong, nó khoác cái bi ̣ bánh to che khuất cả người lên vai, đi vòng hết phố nàysang phố khác Nó cố lấy hơi để rao cho những người đang cuô ̣n tròn trong chăn ấm nghe tiếng: "Bánhmı̀ nóng giòn mới ra lò đê ê ê" Hồi bo ̣n Tàu Tưởng còn đóng ở Huế, mô ̣t hôm, nó thừa cơ nẫng luôncủa mô ̣t tên lı́nh Tàu say rươ ̣u, khẩu súng "tôm-sơn" nước thép còn xanh biếc Nó tuồn khẩu súng vào

bi ̣ bánh mı̀, rồi đàng haòng khoác lên vai lảnh lót rao: "Ai bánh mı̀ nóng mới ra lò đê ê " Nó đithẳng đến đơn vi ̣ Vê ̣ Quốc Đoàn đang ở Cung An Đi ̣nh mà sáng sáng nó vẫn thường bán bánh cho cácanh Nó nô ̣p các anh khẩu súng mà báng và nòng còn nóng sực vı̀ bi ̣ vùi giữa đống bánh mı̀ nóng mới

ra lò Nó ủng hô ̣ luôn cả bi ̣ bánh mı̀ để các anh "thời" cho ấm bu ̣ng Nó nói: "Bi ̣ bánh là của nhà chủ.Mất bớt mô ̣t bi ̣, lão ta chẳng nghèo đi mô mà các anh lo Còn khẩu súng là của em Các anh phảithưởng công cho em, cho em đươ ̣c vô VỆ Quốc Đoàn Em chán cái kiếp đi ở tớ cho người ta lắm rồi!"Tư-dát, cái chú đô ̣i viên miê ̣ng liến láu suốt ngày, lúc nào cũng làm trò hề cho ̣c cho cả đô ̣i cười, vànhát gan thı̀ không ai bằng, thế mà đã từng làm mô ̣t viê ̣c liều lı̃nh nhất đời Trên đường đi ho ̣c về - nó

ho ̣c năm đê ̣ nhất trung ho ̣c trường Khải Đi ̣nh - Nó ghé vào Ga Lớn xem tàu hoả đỗ la ̣i Đúng hôm đó,cả đoàn tàu chở Vê ̣ Quốc Quân nam tiến Các anh ngồi trên các toa tàu căng đầy khẩu hiê ̣u, biểu ngữ:

"Nam bô ̣ là máu của máu Viê ̣t Nam, là thi ̣t của thi ̣t Viê ̣t Nam!" "Thà chết không quay la ̣i đời nô lê ̣! "Các anh râ ̣p ràng vỗ tay hát vang: "Xếp bút nghiên lên đường tranh đấu Xếp bút nghiên coi thườngcông danh " Nó liền liê ̣ng luôn cái că ̣p sách xuống sông, lén nhảy lên tàu, trốn theo đoàn quân Namtiến Tàu đến ga Truồi, nó mới bi ̣ phát hiê ̣n và giữ la ̣i Người ta nhờ chuyến tàu ra Huế gửi trả chú vềnhà Nhưng nó cứ bı́u chă ̣t lấy các anh vê ̣ Quốc Quân Nam tiến mà khóc: "Các anh mà trả em về nhàthı̀ cha ma ̣ em tuốt xương em ra Cha ma ̣ em giữ đòn lắm!" Các anh hỏi: "Nhưng chú mı̀nh nghı̃ ngơ ̣icách răng mà đang đi ho ̣c la ̣i nhảy bừa lên tàu trốn vô thấu đây?" Chú liến láu nói: "Chı̉ ta ̣i các anhhết Các anh cứ vỗ tay mà hát rầm trời: Xếp bút nghiên lên đường tranh đấu làm em không nhi ̣n nổi,phải xếp bút nghiên theo các anh ", - "Rứa bút nghiên chú mı̀nh xếp vô mô cả rồi?", - "Da ̣ em xếp hếtxuống sông Hương với cả cái că ̣p da mới nữa Bởi rứa chừ mà về nhà thı̀ cha ma ̣ em tuốt xương emra " Chú cứ vừa mếu, vừa khóc vừa liến láu làm các anh không nhi ̣n đươ ̣c cười Cuối cùng các anhđành phải cho chú nhâ ̣p đơn vi ̣ Đơn vi ̣ chú vào đến ga lăng Cô, đươ ̣c điê ̣n của Ban chı̉ huy trung đoànchı̉ thi ̣ ở la ̣i đây bổ xung cho tiểu đoàn Mười Tám lúc này đang đóng ở vùng Nước Ngo ̣t., Cần Hai.Tư-dát trở thành liên la ̣c viên của tiểu đoàn Mười Tám từ đó

Rồi trường hơ ̣p nhâ ̣p ngũ của các em Lươ ̣m, Châu, Ba, Kỳ, Quỳnh Của Vê ̣-to-đầu Và gần đây nhấtlà trường hơ ̣p nhâ ̣p ngũ của Mừng Mà mỗi lần chơ ̣t nghı̃ đến anh la ̣i phải bâ ̣t cười: Cái thằng

Đô ̣i trưởng Lê Thắng trước cách ma ̣ng Tháng Tám là ho ̣c sinh trường Kỹ Nghê ̣ thực hành Huế Ngaysau ngày Cách ma ̣ng thành công, anh ra nhâ ̣p VỆ Quốc Đoàn và đươ ̣c đề ba ̣t làm Trung đô ̣i trưởng chı̉huy mô ̣t trung đô ̣i Tiếp Phòng Quân Mấy tháng sau, anh đươ ̣c điều đô ̣ng về ban Tham mưu trung đòancông tác ở Phòng Tı̀nh báo Huế nổ súng Ban Tham Mưu quyết đi ̣nh tâ ̣p trung tất cả các em liên la ̣ccủa trung đoàn, thành lâ ̣p đô ̣i Thiếu niên trinh sát Tham mưu trưởng chı̉ đi ̣nh anh về phu ̣ trách Đô ̣i.Thâ ̣t tı̀nh lúc đươ ̣c trao nhiê ̣m vu ̣, anh chẳng lấy gı̀ làm phấn khởi Mô ̣t sı̃ quan tı̀nh báo la ̣i về chı̉ huy

mô ̣t sắp trẻ con hı̉ mũi chưa sa ̣ch, thâ ̣t chán chết!" Anh thầm nghı̃ vâ ̣y Nhưng chı̉ sau mô ̣t thời giansống gần gũi các em, để tâm tı̀nh tı̀m hiểu hoàn cảnh gia đı̀nh và trường hơ ̣p tham gia bô ̣ đô ̣i của mỗi

Trang 26

em, anh trở nên gắn bó, yêu mến cái đơn vi ̣ nhỏ bé này biết bao.

Thâ ̣t ra, khi chưa tiếp xúc với các em, anh đã nghı̃ về các em với kinh nghiê ̣m cuả bản thân Đời anhcũng có mô ̣t quãng tuổi thơ như các chiến sı̃ nhỏ tuổi mà anh đang phu ̣ trách, chı̉ huy Nhưng đó là mô ̣ttuổi thơ tầm thường Chẳng có gı̀ đáng ghi nhớ Những trò nghi ̣ch ngơ ̣m ranh mãnh, những trâ ̣n đòncủa bố me ̣, những lo lắng hồi hô ̣p trước các kỳ thi Quãng tuổi thơ đó lướt qua cuô ̣c đời anh khôngđể la ̣i dấu vết gı̀, như dòng nước lă ̣ng lẽ chảy qua mô ̣t khoảng trời bằng phẳg và dốc So với tuổi thơcác chiến sı̃ bé nỏ anh đang phu ̣ trách, khác xa biết bao! "Trong tương lai - anh thầm nghı̃ - các đô ̣iviên của anh, qua cuô ̣c chiến đấu vı̃ đa ̣i này, sẽ hổi tưởng la ̣i tuổi thơ của mı̀nh Ôi, tuổi thơ của đời ta

đe ̣p đẽ biết bao! Nó đã đươ ̣c gắn liền với vâ ̣n mê ̣nh, với sự sống còn của đất nước và của Cách Ma ̣ngtừ thuở còn trứng nước!"

Vi ̣nh-sưa đang đứng trước mă ̣t anh Anh nga ̣c nhiên, đă ̣t bút xuống hỏi:

-Sao em chưa đi ngủ? Có viê ̣c gı̀ thế em?

Vi ̣nh-sưa đứng nghiêm la ̣i:

-Báo cáo anh, Mừng nó bỏ trốn khỏi đô ̣i!

-Trốn à? Trốn từ bao giờ? - Đô ̣i trưởng hỏi như có vẻ không tin chuyê ̣n đó - Đầu đuôi ra sao em kểanh nghe xem nào

-Cách đây khoảng nửa giờ, em đang ngủ bỗng choàng tı̉nh dâ ̣y Em đưa tay sờ thı̀ không thấy Mừngnằm ca ̣nh em Em tưởng nó ngủ mê lăn rớt xuống đất như mấy lần trước Em nhảy xuống đất, sờ khắpcả buồng cũng không thấy Em đoán hay là nó đau bu ̣ng ra vườn đi ca-bi-nê Em nằm chờ mô ̣t lúc lâukhông thấy nó trở vô Em lo quá, lỡ nó đang dâu gă ̣p phải gió la ̣nh rồi ngất luôn ở ngoài đó Rứa là emcha ̣y ngay ra vườn để tı̀m Vườn tối quá la ̣i thêm mưa lắc rắc Em tı̀m quanh tı̀m quẩn mãi Chơ ̣t nghecó tiếng khóc thút thı́t ở chỗ góc cuối vườn Em cha ̣y la ̣i hỏi: "Có phải mi đó không Mừng?" Nó khôngnói chi hết, cứ ngồi thu lu ở gốc cây mà khóc to hơn Em hỏi chi nó cũng không nói, cứ khóc hoài Tứcquá, em nói: "Đươ ̣c, câ ̣u cứ ngồi đó mà khóc cho chán đi Tớ vô báo cáo với đô ̣i trưởng là đang nửađêm câ ̣u bỏ trốn khỏi đô ̣i" Rứa là nó đứng ngay dâ ̣y, nı́u lấy tay em van vı̉: "Đừng, anh đừng báo cáovới đô ̣i trưởng mà tô ̣i tui Anh tha cho tui lần ni, lần sau tui không dám làm rứa nữa mô "

-Thế bây giờ Mừng đâu rồi?

-Da ̣ nó đã đi vô đứng trong mái hiên gần bếp Mà nó cứ khóc, em dỗ chi nó cũng không nı́n

-Nhưng em căn cứ vào đâu mà cho là Mừng đi ̣nh bỏ trốn khỏi Đô ̣i?

-Nó không đi ̣nh bỏ trốn thı̀ can chi nửa đêm la ̣i mò ra ngoài vườn ngồi khóc mô ̣t mı̀nh dưới trời mưa?

Em chắc nó nghe tin ngày mai Đô ̣i ra mă ̣t trâ ̣n, nó sơ ̣, đi ̣nh bỏ trốn nhưng ra đến ngoài vườn trời tốiquá, không biết đường mô mà mò đi, nên đành ngồi khóc Em không ngờ nó hèn đến nước ấy! Nó làmxấu mă ̣t cho cả tổ em! Vi ̣nh-sưa kết thúc câu chuyê ̣n với gio ̣ng tức tối, phẫn nô ̣

-Em xuống go ̣i Mừng lên đây anh gă ̣p

-Rõ! Vi ̣nh-sưa đưa tay lên ngang mày chào anh, quay ra với đô ̣ng tác đằng sau quay Đô ̣i trưởng nhı̀ntheo cái dáng nhỏ bé của Vi ̣nh, khuất dần dưới các bâ ̣c cầu thang, thầm nghı̃: "Chú bé này tương lai sẽlà mô ̣t chiến sı̃ kiểu mẫu trong sinh hoa ̣t cũng như trong chiến đấu Và nếu chú ta đươ ̣c đề ba ̣t làm chı́nhtri ̣ viên, chắc chắn sẽ là mô ̣t chı́nh tri ̣ viên rất cừ"

Lát sau, Vi ̣nh-sưa dẫn Mừng vào phòng Vi ̣nh đứng lùi la ̣i khuất sau cái bê ̣ lò sưởi Mừng bước đến

Trang 27

giữa phòng đứng sững la ̣i, nhı̀n đô ̣i trưởng với đôi mắt của người sẵn sàng nhâ ̣n tô ̣i Cái mũ cứng và

bô ̣ quân phu ̣c rô ̣ng thùng thı̀nh của nó thẫm la ̣i từng mảng lớn vı̀ thấm ướt nước mưa Chắc nó ở ngoàitrời đã khá lâu, hai má và mắt nhoè nhoe ̣t nước mưa lẫn nước mắt Cả gương mă ̣t nó có mô ̣t vẻ gı̀ buồnkhổ khôn tả Nhı̀n nó đô ̣i trưởng bỗng thấy nhói trong tim

-La ̣i gần đây anh hỏi - Đô ̣i trưởng nói gio ̣ng đă ̣c biê ̣t di ̣u dàng

Mừng ru ̣t rè bước la ̣i, tı̀ ngực vào mép bàn:

-Ta ̣i răng đang nửa đêm em la ̣i ra ngồi ngoài vườn mà khóc?

Mừng vừa nói vừa nấc nhè nhe ̣:

-Da ̣ Em lỡ lần ni Anh tha cho em Lần sau em không dám rứa nữa

-Có phải em đi ̣nh bỏ trốn khỏi Đô ̣i không?

Mừng cúi đầu khẽ gâ ̣t:

-Da ̣

-Ta ̣i sao em la ̣i trốn? Có phải em sơ ̣ ra mă ̣t trâ ̣n không? Nếu sơ ̣, em cứ viê ̣c báo cáo với anh, anh sẽcho em ra ngay khỏi Đô ̣i, viê ̣c gı̀ phải trốn?

-Da ̣ em có sơ ̣ chi cái chuyê ̣n ra mă ̣t trâ ̣n - Mừng nấc to, mô ̣t gio ̣t nước mắt rơi xuống mă ̣t bàn, nó

vô ̣i đưa tay chùi đi và nói tiếp, gio ̣ng thổn thức

-Da ̣, em chı̉ trốn đi mô ̣t lúc rồi em la ̣i quay về thôi mà

-Em đi ̣nh trốn đi đâu mà chı̉ trốn có mô ̣t lúc?

-Da ̣ da ̣ em trốn về thăm ma ̣ em

-Thăm ma ̣ à? - Đô ̣i trưởng sửng sốt - Sao hôm xin nhâ ̣p đô ̣i em khai là không có cha ma ̣ chi hết, đi ởgiữ em cho người ta?

-Da ̣ em nói rứa bởi sơ ̣ anh không cho em nhâ ̣p Đô ̣i, bắt phải về xin phép ma ̣

-Rứa ma ̣ em làm nghề chi? Ngoài ma ̣ ra nhà em còn ai nữa không? Em ngồi xuống đây kẻo mỏi chân

Đô ̣i trưởng kéo Mừng ngồi xuống cái ghế đẩu ca ̣nh anh Anh dở mũ ướt thẫm nước trên đầu nó, đă ̣t vàogóc bàn, và rút mùi xoa lau mắt cho em - Hãy kể cho anh nghe chuyê ̣n nhà em đi - Gio ̣ng anh nhưgio ̣ng me ̣ dỗ con

Mừng biết là không thể giấu đô ̣i trưởng đươ ̣c nữa Không kể cho anh nghe hết mo ̣i chuyê ̣n, e chắc anhđuổi mı̀nh ra khỏi đô ̣i mất, nó tự nhủ thầm vâ ̣y

Tranh cái nhı̀n dò hỏi của đô ̣i trưởng, hai mắt nó nhı̀n chăm chăm vào cái mũ ướt thấm nước mưa để ởgóc bàn nó kể không ma ̣ch la ̣c, chốc chốc phải ngừng la ̣i, că ̣p môi run rẩy cố nuốt tiếng khóc nấc chựctrào lên cổ

Nhà em ở cuối đường kiê ̣t nhớp nhúa nhất xóm Bao Vinh - cái xóm ngoa ̣i ô nghèo khổ phı́a bắcthành Huế

Mỗi lần trời mưa to, nước chẩy tứ tung trong nhà, ma ̣ em phải lấy mo nang mà do ̣i Do ̣i đươ ̣c chỗ ni

la ̣i dô ̣t qua chỗ khác Nhiều bữa ngồi trong nhà mà hai ma ̣ con phải đô ̣i nón Trong nhà chı̉ có bứcphản mo ̣t gãy mất mô ̣t chân, phải kê thay chồng ga ̣ch Với thêm cái chõng tre vừa hai ma ̣ con nằm Cáisân trước nhà rêu phủ xanh lè lè, trời mưa, vô ra không bấm chân là vồ ếch ngay

Ma ̣ em là chi ̣ Niê ̣m, làm nghề bán bún bò gánh Bún bò của ma ̣ em ngon mà rẻ nhất chơ ̣ Bao Vinh.Buổi sáng, ai cũng hong hóng chờ "Gánh bún bò chi ̣ Niê ̣m" mới ăn

Trước tê nhà còn có cha em Cha em tên là Năm, mă ̣t rất dài nên cả xóm go ̣i là ông Năm-ngựa Cha emcao to mà dữ tơ ̣ ghê lắm, ngực xăm đầy rồng rắn Cha em rất giỏi võ, trong người lúc mô cũng dắt dao.Cả vùng Bao Vinh ai cũng kiềng Đã có hai tay anh chi ̣ ngoài bến Bao Vinh bi ̣ cha em chém xả cánhtay

Cách đây đã lâu, cha bỏ ma ̣ em, đi lấy vơ ̣ hai bên Phú Cam rồi ở luôn bên đó Nhưng cứ năm bữa nửatháng, cha em la ̣i mò về nhà, ha ̣ch sách hành ha ̣ ma ̣ em Bắt ma ̣ em phải mua rươ ̣u, lòng heo, nước

Trang 28

mắm ngon về cho ăn, ăn xong la ̣i quê ̣t miê ̣ng đi Gă ̣p bữa ma ̣ mua phải lòng heo không béo, khôngngon, cha co chân đá phốc hết xuống đất, rồi chửi, đâ ̣p ma ̣ em tối tăm mă ̣t mũi Nhiều lần cha còn lô ̣thết áo quần của ma ̣ Cô ̣t tóc ma ̣ vô chân cô ̣t nhà, rồi cầm thanh củi mà phang Đánh chán, cha cứ để

mă ̣c ma ̣ nằm đó, bỏ đi Em phải tháo tóc ra cho ma ̣, đỡ ma ̣ em ngồi dâ ̣y Đầu ma ̣ em loà lên nhữngmáu máu bết tóc la ̣i thành nắm Tóc ma ̣ trước kia dài lắm, thả ra chải gần chấm gót Rứa mà chừ

ru ̣ng gần hết, búi la ̣i chı̉ còn lo ̣n nhỏ hơn nắm tay em

Mỗi lần thấy bóng cha về thấp thoáng ngoài ngõ là em lủi ngay xuống bếp hay chui rào tót ra ngoàiđường Rồi cứ đứng đó khóc nghe cha mắng chửi đánh đâ ̣p ma ̣ trong nhà Chờ cho cha đi khuất, emmới dám cha ̣y vô, ôm ma ̣ mà khóc Có lần em tức quá hỏi ma ̣: "Cha đã đánh đâ ̣p ma ̣ hoài rứa, la ̣i bỏ

ma ̣ mà đi, răng ma ̣ còn cứ mua rươ ̣u, lòng heo với nước mắm ngon cho cha ăn làm chi cho uổng?" Ma ̣

em ôm em khóc mà nói: "Đời ma ̣ đắng cay cực khổ lắm con ơi ! Cha hành ha ̣ đánh đâ ̣p ma ̣ chừng đóchứ hơn nữa ma ̣ cũng phải cắn răng mà chi ̣u Ma ̣ mắc ơn cha con nă ̣ng lắm con ơi " Em thắc mắc:

"Ơn chi rứa ma ̣?" Nhưng ma ̣ em chı̉ ôm chă ̣t em hơn khóc nấc không thành tiếng, nhı̀n em với că ̣p mắtbuồn rười rươ ̣i: "Con còn nhỏ da ̣i quá ma ̣ làm răng nói cho con hiểu thấu đươ ̣c lòng ma ̣ con ơi!"

Mô ̣t bữa, em ra sông tắm, lúc cha ̣y về đến đầu ngõ thı̀ nghe tiếng cha quát tháo trong nhà Em liền vòng

ra lối sau chui rào, rón rén đi vô hè nhà, ghé mắt nhı̀n qua lỗ phên thủng Cha em đang ngồi trên phản,trước mă ̣t là cái mâm gỗ đă ̣t mô ̣t đı̃a lòng heo, chén nước mắm, chai rươ ̣u Nhưng không thấy cha ănuống chi hết Cha ngồi mô ̣t chân co trên phản mắt trừng trừng ngó ma ̣ Ma ̣ ngồi xê ̣t dưới đất, ngước lênnhı̀n cha Cha dằn gio ̣ng quát: "Không có lôi thôi, mi có đưa đây không thı̀ nói cho tao biết!" Em thắcmắc: "Không biết cha đòi ma ̣ đưa cái chi mà gắt gao rứa?" Ma ̣ khóc mếu máo, nói: "Tui la ̣y anh trăm

la ̣y, nghı̀n la ̣y Anh thương lấy ma ̣ con rui, cả đời rui chắt bóp, nhi ̣n đói nhi ̣n khát, mới để dành cho conđươ ̣c mô ̣t chút đó Chừ anh mà lấy đi thı̀ cực ma ̣ con tui quá anh ơi! Thân tui đây, anh muốn hành ha ̣,đánh đâ ̣p chi tuỳ ý, nhưng xin anh đừng lấy Tô ̣i nghiê ̣p tui lắm anh ơi " Cha em hừ lên mô ̣t tiếnghung tơ ̣n: "Đánh mi chı̉ thêm nhớp tay! Đánh mô ̣t con đı̃ thı̀ thà đánh con chó còn hơn!" Nghe cha nói,

em suýt kêu to lên: "Ui chao! Răng cha la ̣i nỡ nhiếc mắng ma ̣ cái tiếng xấu xa đó?" Mừng chơ ̣t nhớ có

mô ̣t lần, cùng với tu ̣i ba ̣n trong xóm, nó cha ̣y đuổi theo mô ̣t người đàn bà, quần áo xốc xếch, mă ̣t mũison phấn loè loe ̣t Nó cùng với các ba ̣n cùng hò reo, vừa ném lõi bắn, vỏ chuối vô lưng, vô đầu tócngười đàn bà: "Con đı̃! Con đı̃!" Có mô ̣t đứa ném hòn đó trúng đầu người đàn bà, máu ri ̣n ra ướt đỏ cảchân tóc Nó không biết "con đı̃" là con chi, chı̉ ham vui hùa theo tu ̣i ba ̣n và mô ̣t số người lớn, để hành

ha ̣ người đàn bà tô ̣i nghiê ̣p đó Trong trı́ tưởng tươ ̣ng của nó "con đı̃" là mô ̣t loa ̣i người xấu xa gớmghiếc cũng như con chó da ̣i, con rắn đô ̣c Mă ̣t bừng bừng vui thı́ch, nó cha ̣y mô ̣t ma ̣ch về nhà, go ̣i ma ̣từ ngoài ngõ: "Con đı̃! Ma ̣ ơi con đı̃" Ma ̣ từ trong bếp bước ra đứng chôn chân nhı̀n em mă ̣t tái xanhnhư tàu lá Nó nhı̀n ma ̣, tự nhiên phát sơ ̣, lo lắng hỏi: "Ma ̣ đau hay làm răng rứa ma ̣?" Mă ̣t ma ̣ vẫn táixanh run rẩy hỏi: "Con vừa kêu ma ̣ cái chi rứa con?" Nó khoe: "ngoài phố có con đı̃ ma ̣ a ̣ Ru ̣i concha ̣ytheo quăng vỏ chuối, cùi bắp, như mưa! Quăng sướng tay thôi! Con quăng cho con đı̃ cái cùi bắptrúng bốp giữa lưng!" Nó tưởng ma ̣ sẽ cười khen: "Con của ma ̣ quăng giỏi thiê ̣t!" Nhưng ma ̣ khôngcười Môi ma ̣ tự nhiên trắng nhơ ̣t như tờ giấy Că ̣p mắt ma ̣ nhı̀n nó lúc đó sao giống hê ̣t că ̣p mắt conchim nhỏ lúc người ta bóp cổ cho chết để làm thi ̣t! Nó nı́u va ̣t áo ma ̣ hoảng sơ ̣ kêu: "ma ̣, ma ̣! Làm răngrứa ma ̣?" Ma ̣ đă ̣t bàn tay lêu đầu nó, nói gio ̣ng run run: "Răng con la ̣i đi ném người ta làm chi con?Lần sau con không đươ ̣c làm như rứa mà tô ̣i chết đó con" Nó nói: "Nhưng là con đı̃ mà ma ̣?" Ma ̣ bỗngnhư bi ̣ kiê ̣t sức, không đứng vững đươ ̣c nữa, ngồi thu ̣p xuống đất, kéo vào lòng Gio ̣ng ma ̣ như sắpkhóc "Người ta cùng đường kiê ̣t lối mới đến nông nỗi đó con ơi Phải thương xót lấy ho ̣ Con cònnhỏ da ̣i quá con đã hiểu chi viê ̣c đời" Câu chuyê ̣n cũ hiê ̣n lên như mô ̣t cái dằm lớn đâm suốt trı́ nhớnó Nó thấy ruô ̣t đau quă ̣n la ̣ kỳ, hai bàn tay phải bı́u chă ̣t vào cái cô ̣t mái hè, mới đứng vững

Mừng nức nở kể tiếp:

Trang 29

Bên trong nhà, mă ̣t ma ̣ bỗng đanh la ̣i, nhı̀n cha với că ̣p mắt của người cùng đường Ma ̣ nói: "Anh cógiết tui thı̀ giết, chứ tui không đưa cho anh mô!" Cha em trễ môi phı̀ mô ̣t tiếng, nói: "Giết mi làm chicho thêm nhớp tay Mi mà không đưa, tao ngồi đây chờ thằng con mi về tao sẽ nói rõ ngo ̣n ngành chohắn biết mi là mô ̣t con đàn bà nhơ nhớp như răng Thằng con mi sẽ khinh mi chẳng khác chi con chó!"Như bi ̣ cha đâ ̣p mô ̣t búa trúng giữa thóp, ma ̣ kinh hoàng ngồi dâ ̣t lùi la ̣i, kêu to:" Ui chao ôi, răng màanh đô ̣c ác đến nước nơ! Anh róc xương hút tuỷ cả mô ̣t đời tôi chưa đủ, mà anh la ̣i còn nỡ lòng mô? "

Ma ̣ chống tay run rẩy đứng lên, vi ̣n vi ̣n do ̣c theo phên đi vô buồng, lát sau ma ̣ trở la ̣i, mô ̣t bàn tay nắmchă ̣t khư khư cái gı̀ đó Đi đến trước mă ̣t cha, ma ̣ mở xoà bàn tay ra Giữa lòng bàn tay ma ̣ là đôi bôngtai vàng Đôi bông tai mà ma ̣ thường cất trong cái hô ̣p diêm nhét đầy bông gòn, thı̉nh thoảng li ̣a lấy racho em coi và nói: "Ma ̣ cất để dành khi mô con lớn ma ̣ cưới vơ ̣ cho con " Ma ̣ em nói, mă ̣t rúm ró.Gio ̣ng lào thào như người bi ̣ hu ̣t hơi: "Còn mô ̣t chút đây, anh lấy luôn đi, rồi anh đi đi, đi luôn đi chokhuất mắt tui! Xin anh đừng về đây mà hành ha ̣ ma ̣ con tôi " Như con co ̣p thấy mồi, đang ngồi, chachồm ngay dâ ̣y, chô ̣p lấy đôi bông tai vàng trong tay ma ̣ đút liền vô bo ̣c Ma ̣ vẫn đứng sững, ngó trântrân lòng bàn tay trống rỗng, că ̣p mắt da ̣i hẳn đi Bất ngờ ma ̣ kêu to mô ̣t tiếng xé ruô ̣t, rồi ngã vâ ̣t xuốngđất như bi ̣ chă ̣t lı̀a ngang chân Cha em bước qua người ma ̣, cắm đầu đi thẳng ra ngõ

"Đời mô con dám khinh ma ̣, ma ̣ ơi!" Mừng bỗng nức nở tưởng như trước mắt không phải là đô ̣i trưởngmà là ma ̣ đang nằm vâ ̣t dưới đất, đầu tóc rũ rươ ̣i Nó oà khóc, nước mắt chan hoà trên hai má, nhỏ liêntiếp xuống bàn Đô ̣i trưởng phải đứng lên, ôm chă ̣t nó vào lòng Hai mắt anh cũng đỏ hoe

-Nı́n đi em, nı́n đi Anh không ngờ em la ̣i khổ đến thế!

Ma ̣ em bi ̣ mắc bê ̣nh hen suyễn nă ̣ng - Mừng lau nước mắt, kể tiếp - Thêm vô dó cha em cứ nhè vôgiữa ngực ma ̣ mà đá, mà đa ̣p, nên càng ngày càng nă ̣ng hơn, hễ đô ̣ng trời là cơn hen suyễn la ̣i hành ha ̣

ma ̣ Có khi hai ba ngày liền, ma ̣ ngồi gò lưng ôm ngực mà ho khan, khò khè kéo suyễn, em không sứcnào chi ̣u nổi Em thấy ngực em cũng tức ran theo như bi ̣ ai dı̀m lâu xuống nước Thương ma ̣, em khóchết nước mắt Em rang muối, bo ̣c vào cái va ̣t áo rách, chườm ngực cho ma ̣ Em chườm cho đến tâ ̣nđêm khuya, hai tay mỏi rời, các nhà hàng xóm đã tắt đền đi ngủ hết, vẫn còn chườm Ma ̣ em cứ giu ̣choài: "Con đi ngủ đi, ma ̣ thấy đỡ nhiều rồi!" em vẫn không chi ̣u đi Đến lúc mê ̣t quá, em gu ̣c vô lòng

ma ̣ ngủ thiếp lúc mô không hay

Mô ̣t bữa, cu ̣ Ba Trà già nhất xóm, mách cho em: "Thứ lá tầm gửi đâ ̣u trên ngo ̣n cây bút bút thâ ̣t cao,chữa bê ̣nh hen suyễn còn hay hơn thuốc tiên Nhưng phải hái vào lúc nửa đêm, lúc lá đang ăn khı́ trời,uống sương móc, thı̀ mới công hiê ̣u Lá phơi khô, sao vàng, ha ̣ thổ, bỏ vô nồi đất, đổ năm chén nướctrong, sắc lấy mô ̣t chén Chı̉ uống chừng năm chén là bê ̣nh rút, chu ̣c chén là bê ̣nh khỏi"

Từ bữa đó, nó quyết đi tı̀m thứ lá thuốc tiên đó, chữa bê ̣nh cho ma ̣ Khắp cả mô ̣t vùng Bao Vinh, BãiDâu, không có ngo ̣n cây bút bút nào nó chưa trèo lên tı̀m lá tầm gửi Nhưng không tı̀m thấy Nó tı̀m lầnlên các ngo ̣n cây bút bút ở vùng Đông Ba, Gia Hô ̣i Tı̀m hết cả vùng ni rồi mà cũng không thấy, nó quabên tê sông Hương, tı̀m từ Đâ ̣p Đá, qua trường Khải Đi ̣nh, lên đến Ga Lớn Rồi vòng về Bến Ngự, lênmiê ̣t Nam Giao

Đi tı̀m lá thuốc nó phải dấu ma ̣ Ma ̣ mà biết, đời nào ma ̣ để cho đi Ma ̣ sơ ̣ nó trèo cao, lỡ ngã chết tanxương mất giống Đã biết bao nhiêu lần nó ngồi khóc mô ̣t mı̀nh dưới các gốc cây bút bút, sau khi đãtrèo lên tu ̣t xuống, sầy hết cả da bu ̣ng

Trước ngày Huế nổ súng chừng mô ̣t tháng, tı̀nh cờ nó phát hiê ̣n đươ ̣c, trên ngo ̣n cây bút bút cao nhấttrong khu vườn đằng sau doanh tra ̣i này, có đâ ̣u mô ̣t tán lá tầm gửi rất to Nó mừng quá Nhưng khó cáilà da ̣o đó ngôi lầu doanh tra ̣i có Vê ̣ Quốc Đoàn đóng đông lắm Ngoài cổng sắt lúc nào cũng có cácanh cầm súng đứng gác Rào sắt vây xung quanh vườn tuy cao, la ̣i có mũi nho ̣n nhưng nó thừa sức trèovào Nó chı̉ sơ ̣ các anh nghi là Viê ̣t gian, trèo rào vô ăn cắp Đã hàng mấy chu ̣c lần nó đi vòng quanhhàng rào sắt ngôi lầu này, mắt hong hóng ngó vô vườn Các anh lı́nh gác liền sinh nghi, mô ̣t lần nó đã

Trang 30

bi ̣ mô ̣t anh go ̣i la ̣i, nghiêm mă ̣t hỏi: "Làm chi mà ngày mô tôi cũng bắt gă ̣p chú loanh quanh lẩn quẩn ởđây, hả? Tôi mà còn bắt gă ̣p mô ̣t lần nữa tôi sẽ cho chú vô tù nghe chưa?" Sau cái lần đó, nó khôngcòn dám bén mảng đến gần ngôi lầu này nữa Chı̉ dám đứng từ xa mà ngó la ̣i.

Sau ngày Mă ̣t trâ ̣n Huế nổ súng, nó đoán chắc ngôi lầu bỏ trống, vı̀ bô ̣ đô ̣i phải ra Mă ̣t trâ ̣n, ở la ̣i đólàm chi? Nó tı̀m cách lo ̣t qua cầu Bao Vinh, cha ̣y mô ̣t ma ̣ch đến ngôi lầu, bu ̣ng mừng khấp khởi,chuyến ni răng cũng tı̀m đươ ̣c thuốc cho ma ̣ Nhưng ai ngờ bô ̣ đô ̣i người lớn rút đi rồi, la ̣i có bô ̣ đô ̣icon nı́t tới đóng Nó buồn phát khóc lên lúc đó ở nhà ma ̣ la ̣i đang lên cơn hen suyễn Nó về nằm nghı̃mãi, cuối cùng tı̀m ra đươ ̣c mô ̣t me ̣o: "Vo ̣t qua cầu Bao Vinh thâ ̣t sớm, cha ̣y theo toán bô ̣ đô ̣i con nı́tđó, rồi lừa lúc không ai để ý lén chui vào giữa hàng mà về ngôi lầu Khi đã vào đươ ̣c bên trong rồi, nósẽ lẻn ra vườn, trèo tót lên ngo ̣n cây bút bút, nằm chờ trên dó cho đến lúc nửa đêm Chờ cho đến lúclá tầm gửi ăn no khı́ trời, uống no sương móc, như lời cu ̣ Ba Trà dă ̣n Nó sẽ hái mô ̣t ôm thâ ̣t to, đủ cho

ma ̣ uống đươ ̣c mấy chu ̣c lần rồi trèo rào ra ngoài, trở về Cái mưu me ̣o hay ho đó, làm cho nó thaothức hoài không ngủ đươ ̣c Nó tin chắc lần này công viê ̣c răng cũng trót lo ̣t Nhưng nó còn lo bô ̣ áoquần Nó để ý cả đô ̣i không ai mă ̣c áo quần như mı̀nh Đứa nào áo quần cũng rất oai như bô ̣ đô ̣i ngườilớn Mă ̣c áo quần xấu xı́ như nó chui vô hàng e không khéo lô ̣ mất Hồi đầu năm, ma ̣ có may cho nó

mô ̣t bô ̣ áo quần rất đe ̣p Cái áo "thơ-mi" có cổ tai chó với cái quần"soo ̣c" vải xanh, hai bên có hai cáitúi, mỗi túi đựng đươ ̣c mô ̣t lon đầy bắp rang Quần không có dải rút mà xung quanh ca ̣p có những cáiquai để luồn ni ̣t da Nhưng ma ̣ nó chưa mua đươ ̣c ni ̣t Lấy áo quần ở thơ ̣ may về là ma ̣ cất luôn vôrương Nó xin mă ̣c ma ̣ nói: "Cất đó khi mô đến Tết hoă ̣c con đươ ̣c vô Đô ̣i Thiếu nhi đánh trống càrùng như mấy đứa trên phố thı̀ ma ̣ lấy cho mà mă ̣c Chứ bây giờ con mă ̣c chı̉ nhảy mấy bữa là rách tanthôi Mı̀nh là con nhà nghèo, phải ăn mă ̣c tùng tiê ̣m con a ̣!" Nó liền tung chăn cha ̣y xuống bếp, nói với

ma ̣: "Ma ̣ ơi, sáng mai ma ̣ cho con mă ̣c bô ̣ áo quần mới ma ̣ hı́!" Nó không dám nói lô ̣ cho ma ̣ biếtchuyê ̣n "Ngoài phố, tu ̣i ba ̣n con đứa mô cũng mă ̣c áo quần mới cả Ma ̣ cũng cho con mă ̣c chứ cất hoàilàm chi ma ̣?" Ma ̣ nói: "ma ̣ đã nói rồi, mı̀nh là con nhà nghèo, ngày thường ăn mă ̣c tùng tiê ̣m răng xongthı̀ hôi Bô ̣ áo quần đe ̣p đó phải để dành khi mô có lễ la ̣t rồi hẵng mă ̣c." Nó nối dỗi "Rứa thı̀ thôi, conkhông mă ̣c nữa Ma ̣ cứ cất cho đến mu ̣c thı̀ thôi!" Ma ̣ nổi tức, quay la ̣i phát cho nó mô ̣t cái vào mông:

"Không mă ̣c thı̀ tao cho đứa khác mă ̣c! Đi lên đi ngủ" Nó leo lên giường nằm khóc tấm tức mãi Sáng hôm sau, nó lo ̣t qua cầu Bao Vinh, cha ̣y theo Đô ̣i lên đến cầu Đông Ba rồi chui bâ ̣y vào hàng

-Thế cái hôm đầu tiên nhâ ̣p đô ̣i em có ra vườn trèo lên cây bút bút hai lá tầm gửi không?

-Da ̣ có

-Sao em không trèo rào trốn đi như đã đi ̣nh mà ở la ̣i?

-Ta ̣i anh với các ba ̣n thương em quá Với thêm anh Vi ̣nh nói với em: "Không chi xấu xa bằng đã vô bô ̣

đô ̣i la ̣i đào ngũ" Sau đó em còn đươ ̣c nghe anh giảng đánh đuổi hết tu ̣i Tây cướp nước, giành đươ ̣c

đô ̣c lâ ̣p rồi thı̀ ai ai cũng đươ ̣c sung sướng Những người cực khổ như ma ̣ em dù có mắc bê ̣nh chi nă ̣ngmấy cũng đươ ̣c Chı́nh phủ chữa cho lành Em muốn theo các anh đánh Tây cho nước nhà đươ ̣c đô ̣clây ̣p, để sau ni lỡ ma ̣ em có mắc bê ̣nh chi còn nă ̣ng hơn cả bê ̣nh hen suyễn, cũng được Chı́nh phủ chữacho lành

Đô ̣i trưởng gâ ̣t gâ ̣t đầu, mı̉m cười"

-Em biết lo xa như thế là rất phải Thế bó lá tầm gửi hái đươ ̣c em có còn giữ không?

-Da ̣ còn chớ! Tối ni em đi ̣nh trốn về mô ̣t lúc để mang bó lá thuốc đó về cho ma ̣ em Em sơ ̣ mai lên

mă ̣t trâ ̣n lỡ bom đa ̣n làm cháy mất thı̀ tiếc lắm

-Em để nó ở đâu rồi?

-Em giấu trong cái hốc dưới chân cầu thang Em sơ ̣ anh biết, anh la

-Em xuống lấy lên đây cho anh coi thử Anh cũng chưa đươ ̣c biết mă ̣t mũi thứ lá thuốc quý đó

Trang 31

Nét mă ̣t Mừng vu ̣t tươi hẳn lên Em ngước nhı̀n anh như còn chưa thâ ̣t tin Rồi bất ngờ, em đứng lêncha ̣y vu ̣t ra khỏi phòng Mấy phút sau, em cha ̣y voà, tay ôm mô ̣t cái gói Em ru ̣t rè đă ̣t nó lên bàn ca ̣nhđèn bão Cái gói khá to, bo ̣c bằng mô ̣t miếng vải ba ̣t nhem nhuốc xé bằng dây điê ̣n thoa ̣i Đô ̣i trưởngmở ra, bên trong còn hai lớp giấy báo cũ nữa Những cành lá khô màu xám nha ̣t, rất dài, đươ ̣c bẻ gâ ̣p

la ̣i thành nhiều đoa ̣n: thoảng bốc lên mùi nắng và hương nông đắng của lá cây phơi khô

-Em phơi từ bao giờ mà khô đươ ̣c thế này?

-Da ̣, em phơi từ bữa lâu rồi Hễ hôm mô có nắng là em đem ra phơi, em phải trèo lên nóc nhà trảiphơi trên mái ngói

-Trời đất! - Đô ̣i trưởng kêu lên, gio ̣ng không giấu đươ ̣c sơ ̣ hãi - Mái nhà lầu ba tầng trơn tuô ̣t, lỡ trươ ̣tchân mô ̣t cái thı̀ còn gı̀ là người!

-Da ̣! Phơi trên đó cao, nhiều nắng, nhiều gió, lá mau khô với la ̣i em sơ ̣ phơi ở dưới các ba ̣n khôngbiết, lỡ nghi ̣ch vứt đi

-Nếu gă ̣p phải mô ̣t cây bút bút cao gấp hai gấp ba ngôi lầu ni liê ̣u em có dám trèo lên hái không?

-Da ̣ cao mấy em cũng trèo Miễn sao cho ma ̣ em đươ ̣c lành bê ̣nh

Nghe gio ̣ng nói và nhı̀n vẻ mă ̣t chú đô ̣i viên nhỏ của mı̀nh, đô ̣i trưởng bỗng thấy tin mô ̣t cách la ̣ lùngrằng, chú ta sẽ sẵn sàng trèo tuốt lên bất kỳ mô ̣t cây nào trên trái đất để tı̀m thuốc cho me ̣

Anh cẩn thâ ̣n bo ̣c bó lá tầm gửi la ̣i như cũ, đă ̣t vào tay mừng và nói:

-Có di ̣p anh sẽ cho em về phép, mang về cho me ̣, còn bây giờ em phải xuống đi ngủ Đã quá nửa đêmrồi, mà sáng mai chúng ta còn phải lên Mă ̣t trâ ̣n sớm

Mừng đứng lên, đô ̣i mũ, đứng nghiêm chào anh rồi cùng với Vi ̣nh-sưa bước ra khỏi phòng

Anh cũng đứng lên, nhı̀n hút theo em, tim đau nhói, thầm nghı̃:

-Nhỏ nhoi thế kia, mà chú ta đã phải chi ̣u đựng những nỗi khổ nhường ấy!

***

Đang ngủ rất say, Vi ̣nh-sưa vu ̣t choàng tı̉nh dâ ̣y Có tiếng khóc thổn thức ngay ca ̣nh tai em Nó ngồi hẳnlên Hoá ra Mừng khóc, vừa khóc, vừa nói mớ(nói mê, nói mơ) Vi ̣nh đưa tay sờ má ba ̣n ui chao, cảhai má nó ướt đẫm nước mắt nóng hổi Nước mắt chảy xuông thấm ướt cả va ̣t áo trấn thủ câ ̣u tra đanggối đầu Vi ̣nh phải lay go ̣i mô ̣t hồi lâu, Mừng mới tı̉nh ngủ

Vi ̣nh cúi xuống thı̀ thào hỏi:

-Mi nằm mơ chuyê ̣n chi mà khóc dữ rứa?

-Tui nắm mê đươ ̣c Đô ̣i trưởng cho phép về thăm ma ̣ - Gio ̣ng Mừng còn ướt nước mắt - Tui mă ̣c bô ̣áo quần Vê ̣ Quốc Đoàn rất oai, la ̣i còn đeo trên vao khẩu súng mới vừa cướp đươ ̣c của tu ̣i Tây Tuivừa bước vô đến sân, ma ̣ tui đang ngồi nấu xáo bò dưới bépe, chy ̣a ra đon đả chào mời: "Anh vô nhàxơi nước, ăn bún bò" Ma ̣ tui tưởng tui là anh Vê ̣ Quốc Đoàn mô Tui bỏ mũ ra, ngó ma ̣, mà cười Rứalà ma ̣ tui đứng sững, ngõ tui trân trân rời kêu oà lên: "Úi chao ôi, con ơi! Rứa chớ mấy lâu con bỏ ma ̣con đi mô, làm ma ̣ khóc hết nước mắt nước mũi rứa con ơi là con ơi!" Rui nói: "Con đi Vê ̣ QuốcĐoàn đánh Tây cho nước đươ ̣c đô ̣c lâ ̣p chớ đi mô nữa ma ̣ Nước đươ ̣c đô ̣c lâ ̣p thı̀ sướng lắm ma ̣ nờ.Lỡ ma ̣ có mắc bê ̣nh chi nă ̣ng mấy cũng đươ ̣c chı́nh phủ cho vô nhà thương chữa cho lành hết ma ̣ a ̣ Ma ̣

ơi, con đã tı̀m đươ ̣c lá tầm gửi đâ ̣u trên chót ngo ̣n cây bút bút, chỗ Đô ̣i con ở Thứ lá ni chwũa bê ̣nhhen xuyễng là hay nhất ha ̣ng ma ̣ a ̣ Hay hơn thuốc tiên! Để con vô lấy nồi sắc ngay cho ma ̣ uống ma ̣hı́!" Ma ̣ tui liền cầm bó lá tầm gửi, cha ̣y long tong khắp xóm, gă ̣p ai cũng nı́u la ̣i khoe: "Thằng con tuinó chưa chết Nó đi Vê ̣ Quốc Đoàn đánh Tây Nó kiếm đươ ̣c lá tầm gửi hay hơn thuốc tiên về chữa

bê ̣nh cho rui E chı̉ nay mai là tui lành bê ̣nh bà con a ̣ Bà con mừng cho tui đi "

Vừa lúc tui vô nhà tı̀m đươ ̣c cái nồi đất để sắc thuốc cho ma ̣, thı̀ anh go ̣i thức tui dâ ̣y Tiếc quá!

-*Viê ̣t gian

Trang 32

*Plongeon: nhảy (tiếng Pháp)

*Champion: vô đi ̣ch (tiếng Pháp)

*cô-soong:con lợn (lời xı̉ vả, tiếng Pháp)

Phần Thứ Hai

1

Sáng hôm sau

Không đơ ̣i còi báo thức của đô ̣i trưởng, cả Đô ̣i đã hò nhau thức dâ ̣y từ lúc trời chưa tờ mờ sáng Ngôilầu doanh tra ̣i lâ ̣p tức ồn ào nhốn nháo tưởng như có cả mô ̣t tiểu đoàn bô ̣ đô ̣i đóng, chứ không phải chı̉có ba mươi hai đô ̣i viên thiếu niên

Các em gấp chăn, giũ chiếu, buô ̣c ba lô, tı̀m ca bát, tı̀m mũ đi la ̣i, cha ̣y lên cha ̣y xuống chóng cả mă ̣t,

go ̣i nhau ı́ a ı́ ới Quỳnh, quản ca của đô ̣i, đươ ̣c các ba ̣n đă ̣t cho biê ̣t hiê ̣u là Quỳnh-sơn-ca, vai khoác

ba lô cóc, nhảy đứng lên trên cái bàn kê chı́nh giữa phòng, nó tra ̣c tuổi Mừng, tóc óng mươ ̣t như tơ, datrắng mi ̣n như trứng gà bóc, môi đỏ như son tươi Nó là đô ̣i viên đô ̣c nhất trong đô ̣i biét đo ̣c các bảnnha ̣c, biết chơi đàn măng đô lin, pianô Nó là con viên quan tuần Phủ, có ngôi biê ̣t thự hai tầng đe ̣pnhất ở vùng Vı̃ Da ̣ Trước Cách Ma ̣ng, những người trong vùng thường kı́nh cẩn go ̣i cha me ̣ nó là cu ̣Tuần Vi Ngày đó, Mừng còn đi lang thang tı̀m thuốc cho ma ̣, nhiều lần đã đi qua ngôi biê ̣t thự củaQuỳnh Mỗi lần ngang qua đây, thế nào nó cũng dừng la ̣i mô ̣t lúc, nép mı̀nh bên hàng rào sắt sơn xanh,lắng nghe tiếng đàn thánh thót vo ̣ng qua khung cửa sở trên tầng gác hai Khung cửa sổ mở rô ̣ng, trênthành cửa có đă ̣t những châ ̣u hoa hồng nở đầy hoa Thı̉nh thoảng tiếng đàn chơ ̣t ngừng la ̣i và Quỳnhbước tựa ngực vào thành cửa sổ nhı̀n xuống đường Mừng vô ̣i nép kı́n dưới chân rào nhı̀n lên Nótưởng như Quỳnh là mô ̣t hoàng tử hiê ̣n ra từ các chuyê ̣n đời xưa mà cu ̣ Ba Trà thường kể và khônghiểu sao lúc đó mô ̣t cảm giác buồn tủi không cùng dâng lên nghe ̣n cả cổ, làm nó muốn khóc Bây giờQuỳnh và Mừng trở thành dôi ba ̣n thân Những buổi nghı̉ tâ ̣p hai đứa thường rủ nhau chơi bi, chơi dế hoă ̣c chơi trốn tı̀m đuổi bắt, khoác tay nhau đi tha thẩn trong khu vườn đằng sau doanh tra ̣i Nhiều buổitối, hai đứa ôm nhau ngủ trên cái bàn, đắp chung nhau chiếc chăn trấn thủ Cái ba lô cóc của Quỳnhrất to, nhưng chı̉ đựng vài bô ̣ quần áo trể con nên lép ke ̣p như quả banh xı̀ hơi Nó nhún nhún thuẻ mấycái xem ba lô đã chắc chưa, rồi bất ngờ nó vươn thẳng người lên, hơi đưa ngực về phı́a trước, cất caogio ̣ng hát:

"Bao chiến sı̃ anh hùng "

Gio ̣ng Quỳnh trong vắt, cao vút, vang ngân Ôi, từ gio ̣ng hát đến dáng điê ̣u của nó lúc này sao giống

hê ̣t con chim sơn ca đang lao thẳng lên giữa bầu trời lồng lô ̣ng chớm hồng, cất tiếng hát theo đà bay,để chào mừng những tia nắng đầu tiên

Thế là đô ̣i từ bốn phı́a góc nhà, ngừng tay, đứng yên, cùng ưỡn ngực vươn cổ hát tiếp theo Quỳnh:

" La ̣nh lùng vung gươm ra sa trường Quân xung phong nước non đang chờ "

Cả ngôi lầu phút chốc tràn ngâ ̣p tiếng hát tười non mà không kém phần hùng tráng của đoàn quân tı́ honsắp lên đưởng ra trâ ̣n

"Bao chiến sı̃ anh hùng" là bài hát tủ của Đô ̣i Không ngày nào các em không hát năm bảy lần Nhưngchưa bao giờ chúng hát say sưa, hào hững như sáng nay chúng tưởng như những lời su ̣c sôi nghı̃a khı́,hào hùng, quyết liê ̣t, chúng đang hát, chı́nh là để nói về mı̀nh

" Là trang nam nhi Quyết chiến sa trường sống thác coi thường "

Tiếng còi của Đô ̣i trưởng giu ̣c giã nổi lên

Trang 33

Toàn đô ̣i tâ ̣p ho ̣p ngay ngắn trước sân doanh tra ̣i Tất cả đều go ̣n ghẽ, chı̉nh tề, mũ trên đầu, ba lô trênlưng, túi dết bên vai.

Đô ̣i trưởng hô đô ̣i đứng nghiêm, đo ̣c danh sách các tổ mới đươ ̣c sắp xếp, phiên chế la ̣i Đô ̣i đươ ̣c chiathành tám tổ, mỗi tổ bốn đô ̣i viên Tổ của Vi ̣nh-sưa bây giờ gồm có: Vê ̣ to đầu, Quỳnh và Mừng

Mô ̣t hồi còi da ̣i Đô ̣i từ giã doanh tra ̣i, dàn thành hàng mô ̣t, đi về phı́a Mă ̣t trâ ̣n

Trời mưa bu ̣i lất phất Bầu trời lớp lớp mây chi

Càng đi gần về phı́a Mă ̣t trâ ̣n đường sá càng bừa bô ̣n ngổn ngang, như thành phố vừa trải qua trâ ̣n bãonăm Thı̀n Cây to, cô ̣t điê ̣n, quân ta ha ̣ gu ̣c nằm chồng chất lên nhau kı́n cả mă ̣t đường để ngăn chă ̣n xetăng giă ̣c Dây điê ̣n từng búi lớn loằng ngoăng như tóc rối Những u ̣ súng xây bằng bao cát, nhữngchướng nga ̣i vâ ̣t làm bằng giường tủ, chum va ̣i, cánh cửa, sắt đường tàu Phải đi vòng, phải trèo qua.Con sông Hương thân thiết xanh ngăn ngắt hiê ̣n ra trước mắt, mờ ảo trong màn mưa bu ̣i như bô ̣t rây.Hai nhi ̣p cầu Tràng Tiền chı́nh giữa bi ̣ chă ̣t đứt, gu ̣c xuống sông, sắt cầu vă ̣n xoáy vỏ đỗ Cả đô ̣i tựnhiên đi châ ̣m la ̣i Đứa nào cũng cố nhón chân, nghểnh cổ nhı̀n cái cầu thân quen gãy gu ̣c Chúng đều

tă ̣c lưỡi xuýt xoa nhưng không phải vı̀ tiếc chiếc cầu đe ̣p bi ̣ phá huỷ Hũng chı̉ trầm trồ thán phu ̣c sức

ma ̣nh trái bom đã "chơi" nổi cái "anh cầu" sắt thép đồ sô ̣ kia

Mừng quay la ̣i hỏi Tư dát đi đằng sau:

-Quả bom ni chắc phải to lắm anh hè?

-To cóc cih! Hai trăm cân chứ mấy!

Tiếng anh đô ̣i trưởng đi cuối hàng hô vo ̣ng lên

-Tản khai thành hàng mô ̣t, cự ly cách nhau mười bước

Bo ̣n trẻ vô ̣i vàng xa nhau ra, đúng cự ly quy đi ̣nh, me theo hè phố, qua Phu Văn Lâu, qua cửa Thươ ̣ngTứ, Cô ̣t Cờ đi về phı́a cầu Ba ̣ch Hổ

Cầu sắt Ba ̣ch Hổ bắc ngang sông Hương là chiếc cầu đô ̣c nhất của Huế chưa bi ̣ giâ ̣t sâ ̣p Nhưng haimái câ ̣u đã đươ ̣c bố trı́ sẵn hai quả bom, chı̉ chờ lê ̣nh là nổ

Khi cả đô ̣i đi đến đầu cầu, mô ̣t trong hai anh Vê ̣ Quốc Quân công binh phu ̣ trách cầu bước ra khỏicông sư ̣ đào sát mép sông Anh cao lớn lực lưỡng, nước da đen cháy, mă ̣t vuông chữ điền, lông màymũi mác, miê ̣ng rô ̣ng đến mang tai Hai ngón tay ke ̣p điếu thuốc lá quấn kiểu xı̀ gà, to bằng ngón châncái Mô ̣t tay chống na ̣nh, anh cười cười hỏi:

- Mấy chú em đi mô mà kéo đoàn kéo lũ đi đông rứa?

Tư dát liến thoắng chı̉ tay sang bên kia sông đáp:

-Bo ̣n em qua bên tê sông chơi nhau với tu ̣i Tây mũi lõ coi ai đươ ̣c anh a ̣

anh công binh nheo mắt nhı̀n Tư-dát cười để lô ̣ hai hàm răng bàn cuối vàng kè nhựa thuốc lá

-Nhất đi ̣nh là các chú mı̀nh đươ ̣c rồi!-Anh nói - Các chú chı̉ cần hı̉ mũi, bốc ghèn (Rı̉ mắt) mà quăng,

tu ̣i Tây cũng đủ chết lăn cu quay, chứ cần chi đến bom đa ̣n như các anh đây!

Cả đô ̣i cười rân:

-Ha ha ha! Chuyến ni Tư dát bı́ rồi nghe! Câ ̣u ta tự cho mı̀nh là tay mồm mép đối đáp ghê nhất đô ̣i đóanh a ̣

Anh công binh đua điếu thuốc lá lên hút, điếu thuốc cháy ngờ ngơ ̣ như bó đuốc Anh phà khói thuốc,nháy mắt nói:

-Vỏ quýt dày gă ̣p móng tay nho ̣n!

Đô ̣i trưởng đi đến chào anh công binh, nói:

-Đề nghi ̣ đồng chı́ cho đô ̣i chúng tôi qua cầu

-Các đồng chı́ cứ viê ̣c qua Các đồng chı́ thuô ̣c đơn vi ̣ mô mà coi bô ̣ to lớn, già lu ̣ khu ̣ rứa?

-Chúng tôi là đô ̣i Thiếu niên trinh sát của Trung đoàn

-Hay! - Anh công binh tư ̣ nhiên buô ̣t miê ̣ng khen - Lúc qua cầu các đồng chı́ nhớ cúi thấy người xuống,

Trang 34

mà đi xa xa nhau ra nghe Tu ̣i tây đóng bên trường Thiên Hữu mà ngó thấy là câu móoc chê qua liền.Lúc đó thı̀ cũng hơi mê ̣t!

Tư dát bi ̣ anh chơi cho câu bốc ghèn mà quăng ! ức từ nãy đến giờ, chı̉ lăm lăm chờ di ̣p trả miếng Nónói:

-Anh đừng chơi xỏ chúng em, chờ cho chúng em ra đến giữa cầu giâ ̣t bom nghe?

Anh công binh trả lời mă ̣t tı̉nh khô:

-Đây mà ngứa tay thı̀ cũng chưa biết chừng!

Mừng từ nãy tới giờ đứng nhı̀n anh công binh không chớp mắt Nó bất chơ ̣t kêu to"

-Ui chao, anh So!

Anh công binh quay la ̣i, mắt trơ ̣n lên nhı̀n Mừng như doa ̣, rồi bước la ̣i đưa bàn tay to như lưỡi xẻngnâng cằm nó lên hỏi:

-Mi đó à Mừng? Chao, cái thằng ! Mi đi đây vui thú ra ri mà ở nhà thı̀ ma ̣ mi đâ ̣p đầu đâ ̣p óc khóc hếtđêm hết ngày Ma ̣ mi cứ đinh ninh là mi chết trôi mất xác ngoài sông Đông Ba rồi Ngày mô ma ̣ micũng cắm cơm với trứng đi do ̣c bờ sông, về tới Mâ ̣u Tài, Dương Nỗ hú hồn vı́a mi Trong nhà, ma ̣ mi

lâ ̣p cả bàn thờ có bài vi ̣ để tên mi

Mừng đứng sững nghe anh kể, mă ̣t tái nhơ ̣t Nó lắp bắp hỏi không thành tiếng

Thiê ̣t à anh

Anh công binh nhı̀n Mừng gio ̣ng anh tự nhiên nhỏ la ̣i:

-Trúng bữa đó anh xin đươ ̣c phép đơn vi ̣ ta ̣t về thăm nhà Anh ghé vô ma ̣ em đi ̣nh làm vài tô bún bòcho đỡ thèm rứa mà ma ̣ em túm luôn lấy anh, năn nı̉ anh ra sông lă ̣n mò xác em để đem về chôn cất

"Em làm ơn làm phước giúp chi ̣ Chim mà còn sống trên đời ni là cũng vı̀ con mà sống Chứ con chếtmất xác, không có lấy đươ ̣c mô ̣t nấm mồ mà hương khói cho con Cay đắng cho đời chi ̣ quá em ơi!"

Ma ̣ em nói với anh như rứa đó, làm anh cũng khóc luôn Trời bữa đó la ̣nh thấy mê ̣ nô ̣i mê ̣ ngoa ̣i, rứamà anh cũng phải hu ̣p lă ̣n suốt cả mô ̣t buổi dưới sông để mò xác em Tối hôm đó về đơn vi ̣, anh bi ̣cảm la ̣nh tưởng chết

Đô ̣i trưởng hỏi anh So:

-Đồng chı́ có biết gia đı̀nh em Mừng?

Anh So kéo Mừng đứng sát vào mı̀nh, đă ̣t bàn tay nă ̣ng quá đá tảng lên vai nó, nói:

-Chú ni là con chi ̣ Niê ̣m, bán bún bò giò heo ngon nhất chơ ̣ Bao Vinh Trước tui làm cu li bốc vác ởbến chơ ̣, chuyên ăn chi ̣u bún bò của chi ̣ nên cũng có biết sơ qua

Những đô ̣i viên đi trước đã đă ̣t chân lên đầu cầu

Đô ̣i trưởng vô ̣i xốc la ̣i ba lô, nói với anh So:

-Bữa ni tôi bâ ̣n, nên không nói chuyê ̣n lâu với đồng chı́ đươ ̣c Nhưng hôm nào có di ̣p, thế nào tôi cũngxin đươ ̣c gă ̣p đồng chı́ để hỏi chuyê ̣n về gia đı̀nh em Mừng - Anh quay sang nói với Mừng - cho em ở

la ̣i đây mô ̣t lúc nữa nói chuyê ̣n với anh So, rồi cố cha ̣y nhanh đuổi theo cho ki ̣p đô ̣i thôi chào đồngchı́ - Anh bắt tay anh So, cha ̣y nhanh lên phı́a trước để điều khiển đô ̣i qua cầu

Anh So như sư ̣c nhớ, lu ̣c tı̀m khắp túi áo túi quần, lôi ra đươ ̣c mô ̣t thỏi chocolate dı́nh đầy bu ̣i và sơ ̣ithuốc lá Anh đưa lên miê ̣ng thổi phù phù, dúi vào tay Mừng:

-Ăn miếng cho thơm miê ̣ng em, chiến lơ ̣i phẩm anh lấy đươ ̣c trong trâ ̣n tấn công nhà hàng "sáp phănggiông ! tối bữa tê đó Mai môt anh có công tác về Bao Vinh đây, em cần nhắn chi với ma ̣, anh nhắncho

Vẻ mă ̣t thần thờ, bối rối, Mừng nói mà nước mắt chảy vòng quanh:

-Em chı̉ nhờ anh nói răng cho ma ̣ em đừng giâ ̣n em cái tô ̣i bỏ trốn đi Vê ̣ Quốc Đoàn Mai mốt đánhTây xong, cấp chı̉ huy răng cũng cho phép em về thăm ma ̣

-Đươ ̣c, đươ ̣c rồi, anh nói cho Chắc ma ̣ không giâ ̣n mô em a ̣ - Anh quàng tay ôm riết em vào lòng, bàn

Trang 35

tay to lớn vu ̣ng về xoa xoa lưng em như dỗ dành - Thı̀ ra anh em mı̀nh cùng ho ̣ nhà "trốn" cả anh đâycũng phải trốn vơ ̣ mới đi đươ ̣c Vê ̣ Quốc Đoàn đấy chứ em!

A chút nữa thı̀ em quên, Mừng mở vô ̣i cái túi dết đeo bên hông, lôi bó lá tầm gửi đưa cho anh So Nhờ anh mang bó lá tầm gửi ni về cho ma ̣ em Nhắn ma ̣ em sắc ngay mà uống Trước khi sắc nhớ saovàng ha ̣ thổ, đổ năm chén nước trong sắc lấy mô ̣t chén chı̉ uống chừng ba bốn lần là khỏi bê ̣nh hensuyễn

-Anh So mở bó lá ra coi, lâ ̣t qua lâ ̣t về nhı̀n, đưa lên mũi ngủi, có vẻ lấy làm la ̣ lắm:

-Lá chi ri mà chữa lành ngay đươ ̣c bê ̣nh hen suyễn rứa em?

-Lá tầm gửi đâ ̣u trên ngo ̣n cây bút bút đó anh a ̣ Em phải trèo lên ngo ̣n cây bút bút cao hơn cả ngooi lầu

ba tầng, nằm chờ trên đó cho đến nửa đềm mới hái Cu ̣ Ba Trà nói hái đươ ̣c như rứa thı̀ chững bê ̣nhsuyễn còn hay hơn thuốc tiên Em chắc ma ̣ em răng cũng lành đươ ̣c bê ̣nh - Nước mắt Mừng bỗng ứa

ra Em quê ̣t nước mắt, thổn thức nói tiếp - Làm răng anh cũng cố đưa đươ ̣c cho ma ̣ em anh hı́ chừ anhcho em cha ̣y theo cho ki ̣p đô ̣i

-Ừ, đô ̣i em qua hết khỏi cầu rồi đó, em cha ̣y ù lên còn chuyê ̣n em nhờ thı̀ khỏi lo Anh mà còn sốngtrên đời thı̀ bó lá tầm gửi ni răng cũng đến tay ma ̣ em

Mừng hối hả cha ̣y lên phı́a trước anh So cầm bó lá tầm gửi bo ̣c bằng mảnh áo súng và buô ̣c chằng dâyđiê ̣n thoa ̣i, đứng như cô ̣t tru ̣ sắt trồng bên mép sông Anh nhı̀n dõi theo cái dáng bé bỏng của thằng emlı́nh trinh sát như bơi trong bô ̣ quân phu ̣c, đang cha ̣y băng băng qua cái cầu sắt giăng giăng mưa bu ̣i Anh nhı̀n cho đến lúc bóng em khuất hẳng trong màu mưa bu ̣i trắng trời trắng đất phı́a bờ bên kia, phı́a

Tất cả những cái đó đối với các đô ̣i viên Thiếu niên trinh sát hấp dẫn la ̣ thường Tất cả như đang nóivới các em: “Đây chı́nh là Mă ̣t trâ ̣n! Đây chı́nh là nơi các em sẽ sống, chiến đấu, lâ ̣p công; và có thể

bi ̣ thương hoă ̣c chết Nhưng đó là mô ̣t cuô ̣c sống, cái chết khác thường, chưa từng có trước đây, làmnáo nức sôi su ̣c lòng người bởi vẻ đe ̣p cao cả của nó ”

Do ̣c đường các em gă ̣p nhiều toán Vê ̣ Quốc Đoàn đêm qua vừa xung phong vi ̣ trı́ giă ̣c, rút về chỗ nghı̉ngơi Anh nào áo quần cũng lấm lem bùn đất, gương mă ̣t mê ̣t mỏi, mắt sâu hoắm vı̀ mất ngủ nhưng đềuánh lên vẻ kiêu hãnh và niềm vui Nhiều anh đầu, tay quấn đầy băng trắng loang lổ thuốc đỏ và những

Trang 36

vê ̣t máu khô bầm Có anh bước tâ ̣p tễnh bên người ba ̣n xốc nách Từng toán, từng toán dân quân, tự vê ̣từ các miền làng quê rẩm râ ̣p kéo về chuẩn bi ̣ tối nay tham chiến Ho ̣ mang vác, khiêng nào bom, mı̀n,rơm, chai xăng ngâm cờ rếp, thang tre để xung phong đốt vi ̣ trı́ giă ̣c Ho ̣ go ̣i nhau ı́ ới, chuyê ̣n trò bô

bô, cười ha hả Người nào cũng dắt, đeo lủng củng nào dao găm, mã tấu, trường kiếm, dây dừa đểtrói tù binh

Các chi ̣, các mê ̣, các o từ vùng quê tấp nâ ̣p gánh quà lên uỷ la ̣o Mă ̣t trâ ̣n, đi thành từng đoàn dài Thôithı̀ đủ thứ: bánh tày, bánh tét, bánh ı́t, bánh khô, gà vi ̣t, heo, cu ̣c cu ̣c, ca ̣c ca ̣c, eng éc, váng cả óc Do ̣ccác con đuờng dẫn về mă ̣t trâ ̣n, cứ mô ̣t quãng la ̣i có mô ̣t tra ̣m “uỷ la ̣o chiến sı̃ “ dựng ngay bên đườngbằng cót, phên tre Tra ̣m nào cũng lửa khói nghi ngút, sôi sùng su ̣c những nồi lớn chè đâ ̣u đen, đâ ̣uxanh, cháo gà, cháo vi ̣t, bún bò giò heo, với những rá xôi cao như núi Hễ là Vê ̣ Quốc Quân cứ viê ̣cghé vô ăn uống thả xăng, không mất tiền

Tốc đô ̣ hành quân của đô ̣i Thiếu niên trinh sát châ ̣m hẳn la ̣i Bởi ngang qua tra ̣m uỷ la ̣o nào các emcũng xin phép đô ̣i trưởng vô ném thử Cái đơn vi ̣ Vê ̣ Quốc Đoàn tı́ hon này la ̣i đươ ̣c các mê ̣ các chi ̣

đă ̣c biê ̣t yêu chiều Ho ̣ ra đón tâ ̣ giữa đường, kéo cả đô ̣i vào tra ̣m Muốn vòi chi đươ ̣c nấy Cháo gà,cháo vi ̣t thı̀ hai phần thi ̣t mô ̣t phần cháo Chè đâ ̣u đen chı̉ húp lấy nước

Bòng bu ̣ng như trái bı́ đao, ăn khoẻ có tiếng thế mà mới ghé vô hai tra ̣m đã no thở không ra hơi Cả đô ̣i

em nào cũng lén nơi thắt lưng hai ba lần

Trời vừa hửng nắng, bầy trời thành hphố đã vang ầm tiếng đô ̣ng cơ máy bay giă ̣c, máy bay cổ ngỗngnhào lôn, gầm rı́t ra oai, yểm hô ̣ tu ̣i máy bay Đa kô ta thả dù tiếp tế cho bo ̣n giă ̣c bi ̣ bao vây

Tı̀nh hı̀nh bo ̣n giă ̣c bi ̣ bao vây lúc này đã hết sức khốn đốn Lương thực chúng đã ca ̣n Nhiều vi ̣ trı́, đa ̣nchúng bắn bắt đầu dè xẻn Chúng đã giết chó béc giê để ăn thi ̣t Máy bay chúng phải thường xuyên đếnthả dù tiếp tế Mỗi lần như vâ ̣y khắp Mă ̣t trâ ̣n la ̣i ran lên tiếng súng Súng quân ta bắn chă ̣n không chôchúng ra lấy dù tiếp tế, và súng của chúng bắn yểm trơ ̣ nhau liều chết xông ra

tı̀nh hı̀nh Mă ̣t trâ ̣n đang hết sức khâẩ trương Có tin viê ̣n binh giă ̣c từ Pháp đưa sang đã gần đến bờbiển Thừa Thiên Trong mấy ngày gần đây quân ta quyết dốc hết sức hy vo ̣ng tiêu diê ̣t đươ ̣c chúngtrước khi viê ̣n binh chúng đến ki ̣p Bo ̣n đi ̣ch cũng liều chết cố thủ để chờ quân cứu viê ̣n

chưa lúc nào quân dân Thừa Thiên la ̣i sôi su ̣c quyết tâm tiêu diê ̣t giă ̣c như lúc này Từ các miền quêtrong tı̉nh, trai gái già trẻ, cả các cu ̣, cả con nı́t, ngày đêm rầm râ ̣p kéo về Huế Ho ̣ tı̀m đến gă ̣p các cấpchı̉ huy, nằng nă ̣c đòi đươ ̣c ra trâ ̣n Ho ̣ tı̀nh nguyê ̣n đươ ̣c làm đô ̣i viên quyết tử, lấy ma ̣ng mı̀nh đổi

ma ̣ng giă ̣c Cấp chı̉ huy không đồng ý là ho ̣ làm ầm lên: "Cu ̣ Hồ đã kêu go ̣i "Thà chết không quay la ̣iđời nô lê ̣!" Rứa mà các anh la ̣i ngăn trở không cho bày tui "thà chết", bày tui kiê ̣n ra thấu Cu ̣ Hồ chocoi!"

Đô ̣i Thiếu niên trinh sát đến sở chı̉ huy Mă ̣t trâ ̣n Khu C đúng lúc có hơn mô ̣t chu ̣c cu ̣ già thuô ̣c đô ̣i

Ba ̣ch đầu quân làng Thanh Thuỷ - mô ̣t làng cách Huế chừng năm cây số - bi ̣ cấp chı̉ huy từ chối khôngcho "thà chết" "Viê ̣c ni nă ̣ng nho ̣c, nguy hiểm lắm Xin các cu ̣ vui lòng để phần cho các con cháu gánhvác " Các cu ̣ ấm ức không chi ̣u về Vừa thấy các đô ̣i viên Thiếu niên trinh sát ba lô, túi dết, bao

đa ̣n thành hàng ngũ chı̉nh tề từ ngoài cổng đi vào, thế là các cu ̣ xúm la ̣i la ầm lên:

-Mấy đứa con nı́t đâầ chưa sa ̣ch cứt trâu ni, còn nhỏ hơn sắp cháu nô ̣i, cháu ngoa ̣i tui ở nhà, rứa màcấp chı̉ huy còn cho tu ̣i nó đi quyết tử! Còn bày tui thı̀ cấp chı̉ huy la ̣i mời về nhà nghı̉ là ý nghı̃a làmrăng?

Các em tò mò xúm quanh các cu ̣ hỏi chuyê ̣n Mô ̣t cu ̣ râu ba chòm, tóc búi củ hành, đầu quấn khăn nhiễutam giang, mă ̣c áo đoa ̣n vải đà, tay cầm cây mác lào lưỡi mài sáng quắc, hỏi các em:

-Rứa các cháu cũng đươ ̣c cấp chı̉ huy tuyển vô đô ̣i Quyết tử à?

Tư dát liến láu đáp:

-Thưa ông, tưởng vô cái chi ghê hơn chứ vô cái quyết tử thı̀ chúng cháu vô lâu rồi

Trang 37

Mô ̣t cu ̣ lưng mã tấu, đô ̣i mũ rô ̣ng vành, kêu:

-Cha cha! Mới chừng nớ tuổi thı̀ đã làm đươ ̣c cái chi mà cũng đuơ ̣c Chı́nh phủ cho vô quyết tử vớiquyết sanh!

Lươ ̣m có cái răng cửa sứt nên cả đô ̣i go ̣i là Lươ ̣m sứt, nghe cu ̣ nói vâ ̣y, liền nổi tự ái, đáp:

-Ông ơi, rứa mà có người còn nhỏ hơn tu ̣i cháu nhiều cũng đã quyết tử đánh cho tu ̣i cướp nước tơi bờikhói lửa đó ông a ̣

Ông cu ̣ trơ ̣n tròn mắt, hỏi:

-Chớ ai rứa cháu?

-Da ̣, Thánh Gióng!

Ông cu ̣ phá lên cười ha hả, làm rung cả thanh mã tấu dắt bên lưng:

-Khá lắm! Khá lắm! Đúng là khẩu khı́ của con nı́t thời đa ̣i cu ̣ HỒ Chı́ Minh! - Rồi ci ̣ cao hứng, gâ ̣t gùngâm nga:

-Trưừừ tặặặc đản hiềm tam tuêếế vãn(Trừ giă ̣c ba tuổi đời vẫn còn hiềm làm muô ̣n)

3

chiều hôm đó, Chı̉ huy trưởng Mă ̣t trâ ̣n khu C đến gă ̣p đô ̣i ta ̣i ngôi chùa nhỏ ca ̣nh chùa Từ Đàm, nơi

đô ̣i ta ̣m trú quân

Chı̉ huy trưởng Mă ̣t trâ ̣n khu C kiêm Tham mưu trưởng Trung đoàn Phùng Qúy Đông (ông quê xã ThủyDương thuô ̣c thành phố Huế Dã hy sinh trong kháng chiến chống Pháp, đươ ̣c Chı́nh phù truy tă ̣ng Huânchương Quân công) là người đã ký quyết đi ̣nh thành lâ ̣p đô ̣i thiếu niên trinh sát

ông tra ̣c ba mươi tuổi, dáng người cao, xương xương

Đă ̣c biê ̣t ông có că ̣p mắt rất sâu ông mă ̣c bô ̣ ka ki màu cỏ úa, lấm láp đất bu ̣i ủng da trát đầy bùn, đô ̣icái mũ cát rô ̣ng vành màu đất sét, quai mũ buông xuống bo ̣c quanh cái cằm vuông có góc ca ̣nh như đẽobằng đá Hı̀nh như ông vừa ở ngoài chiến hào về thı̀ đi thẳng đến đây

Các em để ý thấy chı̉ huy trưởng bên hông không đeo súng lu ̣c như phần đông các cấp chı̉ huy khác.Trên vai ông khoác mô ̣t khẩu súng hai nòng, nước thép xanh biếc báng súng bóng loáng màu hổ pháchcó cha ̣m trổ rất đe ̣p

Ngang lưng ông thắt mô ̣t cái thất lưng da to bản, dắt kı́n những viên đa ̣n to bằng ngón chân cái, đầu đa ̣nmàu trắng chı̀

Vi ̣nh-sưa đứng trong hàng, mắt không rời khẩu súng trên vai chı̉ huy trưởng, khẽ nói với Mừng đứngsát bên ca ̣nh:

Khẩu súng ni trước của vua Bảo Đa ̣i dùng để săn voi đa ̣n nó có thể bắn thủng cả xe bo ̣c thép Ta lấyđươ ̣c khi vô chiếm An Đi ̣nh cung

Nhiều em trong đô ̣i đã đươ ̣c nghe các anh lớn kể nhiều chuyê ̣n về chı̉ huy trưởng trước khi gă ̣p ông.Là mô ̣t người chı̉ huy gan da ̣, nghiêm khắc, nhưng biết yêu thương binh sı̃ không ai bằng Không đêmnào ông không lăn lô ̣i ngoài mă ̣t trâ ̣n với khẩu súng săn voi ông đến từng đơn vi ̣, từng chiến hào, từng

u ̣ súng để kiểm tra đôn đốc bàn ba ̣c giúp đỡ các đơn vi ̣ tổ chức chiến đấu Gă ̣p lúc cần thiết ông cũngcầm ngay lấy súng và chiến đấu dũng mãnh như mô ̣t con sư tử ông sử du ̣ng thành tha ̣o tất cả các loa ̣ivũ khı́: súng trường, tiểu liên, trung liên, đa ̣i liên, móc chê, và cả đa ̣i bác Tài bắn súng lu ̣c của ôngđươ ̣c truyền tu ̣ng khắp Mă ̣t trâ ̣n: ông có thể bắn ru ̣ng cái đầu thuốc lá đỏ lâ ̣p lèo trên miê ̣ng người đanghút

Nhưng ông thı́ch dùng hơn cả là khẩu súng săn voi của Bảo Đa ̣i Từ hôm lấy đươ ̣c về, hầu như khôngmấy khi thấy ông rời khỏi vai Đi ngủ ông cũng dựng súng ca ̣nh đầu nằm Với khẩu súng này ông đã ha ̣ı́t nhất là mười tên giă ̣c và bắn đổ mô ̣t chiếc xe bo ̣c thép ở khu vực trường Kỹ Nghê ̣

Đối với những chiến sı̃ gan da ̣, anh dũng lâ ̣p công, thế nào ông cũng tı̀m đến tâ ̣n nơi thăm hỏi, khen

Trang 38

ngơ ̣i Nhưng với những kẻ hèn nhát, không chấp hành đầy đủ mê ̣nh lê ̣nh chiến đấu, thı̀ thái đô ̣ ông trởnên rất nghiêm khắc.

Với tất cả những điều truyền tu ̣ng đó về Chı̉ huy trưởng, các đô ̣i viên Thiếu niên trinh sát đã đơ ̣i chờcái phút ông đến gă ̣p, lòng hồi hô ̣p, nôn nao Hê ̣t như tâm tra ̣ng những thı́ sinh sắp bước vào buồng thicó vi ̣ giám khảo hết sức nghiêm ngă ̣t

Mười lăm phút trước khi ông đến, đô ̣i đã tâ ̣p ho ̣p trước sân chùa để đón ông Các em nhắc nhau sửasang la ̣i quân phu ̣c thâ ̣t chı̉nh tề Vừa nhı̀n thấy cái dáng cao cao, xương xương của ông bước lênnhững bâ ̣c cổng Tam quan, tự nhiên mă ̣t em nào cũng hơi tái đi

Đô ̣i trưởng hô nghiêm, cha ̣y ra chào ông và báo cáo quân số ông đưa bàn tay có những ngón rất dàinhư bàn tay người chơi dương cầm lên vành mũ chào la ̣i Đô ̣ng tác chào của ông ma ̣nh và thâ ̣t đe ̣p.óng bước đến, nhı̀n khắp đô ̣i mô ̣t lươ ̣t, đầu như có vẻ bằng lòng tác phong đàng hoàng chững cha ̣c củacác chiến sı̃ nhỏ bé của ông Nhưng nét mă ̣t ông không hề thoáng ánh tươi cười hoác lô ̣ vẻ âu yếm nhưthường tı̀nh người lớn lúc nhı̀n trẻ con Cả đô ̣i, em nào cũng thấy gai gai sống lưng khi că ̣p mắt sâu vàsáng la ̣nh của ông lướt châ ̣m qua người Nhưng chı́nh cái vẻ nghiêm la ̣nh khô khan đó của người chı̉huy nổi tiếng này la ̣i làm cho các em cảm đô ̣ng Vı̀ qua cái vẻ đó, các em nhâ ̣n cảm rất rõ rằng: Trướcmắt ông mı̀nh không phải là những đứa con nı́t thò lò mũi xanh, mà là những Vê ̣ Quốc Quân thâ ̣t sự.Mı̀nh có đầy đủ trách nhiê ̣m và vinh dự như tất cả các chiến sı̃ lớn tuổi khác dưới quyền ông chı̉ huy.Nếu mı̀nh gan da ̣, dũng cảm trong chiến đấu cũng sẽ đươ ̣c ông khen thưởng xứng đáng, và nếu mı̀nh hènnhát cũng sẽ bi ̣ ông xử pha ̣t nghiêm khắc không mô ̣t chút chiếu cố

Chı̉ huy trưởng cho đô ̣i về tư thế nghı̉

óng nói chuyê ̣n với đô ̣i, gio ̣ng nói cũng nghiêm, không khác gı̀ vẻ mă ̣t ông nói tóm lươ ̣c tı̀nh hı̀nh chiến

sư ̣ của toàn Mă ̣t trâ ̣n Huế trong mô ̣t tuần vừa qua ông thông báo tin tức kháng chiến của Thủ đô Hà

Nô ̣i, của thành phố Sài Gòn và những tı̉nh miền Nam TỔ quốc

Những thắng lơ ̣i mà quân ta đã giành đươ ̣c, những tổn thất và những khó khăn lớn lao mà quân ta đangphải đương đầu

ông im lă ̣ng giây lát rồi nói tiếp, gio ̣ng nhỏ la ̣i như thổ lô ̣ mô ̣t lời tâm sự:

Các em a ̣, cuô ̣c chiến đấu của chúng ta sắp bước vào mô ̣t thời kỳ vô cùng gay go và quyết liê ̣t Rất cóthể không phải mô ̣t tháng, hai tháng mà phải nhiều tháng, nhiều năm nữa, chúng ta mới đánh đuổi đươ ̣chết bo ̣n giă ̣c nước, giải phóng đươ ̣c TỔ quốc, giải phóng thành phố thân yêu của chúng ta Nhưng dùsống, dù chết, chúng ta, những chiến sı̃ Vê ̣ Quốc, nhất quyết làm tròn lời kêu go ̣i thiêng liêng của Chủ

ti ̣ch HỒ Chı́ Minh: "Hãy quyết tử cho TỔ quốc quyết sinh" Nếu thế hê ̣ chúng tôi chưa làm xong đươ ̣csứ mê ̣nh vı̃ đa ̣i này, thı̀ thế hê ̣ các em phải nối tiếp xốc tới, hoàn thành cho bằng đươ ̣c

Vừa lúc đó mô ̣t liên la ̣c viên xuống ngựa trước cổng Tam quan, nhảy ba bâ ̣c thềm mô ̣t, cha ̣y vào chàoông và báo cáo:

Báo cáo Chi huy trưởng, có điê ̣n thoa ̣i của Trung đoàn trưởng go ̣i:

ông đưa tay lên vành mũ, chào đô ̣i

- Chúc các em lên đường thắng lơ ̣i Tôi sẽ còn nhiều di ̣p gă ̣p các em ngoài Mă ̣t trâ ̣n

Chı̉ huy trưởng vừa đi khỏi, đô ̣i trưởng mở sổ tay phổ biến nhiê ̣m vu ̣:

Theo lê ̣nh của Ban chı̉ huy Mă ̣t trâ ̣n, ngay chiều hôm nay đô ̣i chúng ta phải có mă ̣t ta ̣i các đơn vi ̣ chiếnđấu

Mô ̣t tổ ở la ̣i chı̉ huy sở cùng với anh, làm nhiê ̣m vu ̣ liền la ̣c chung Các tổ khác sẽ về tham gia chiếnđấu ở các đa ̣i đô ̣i thuô ̣c mă ̣t trâ ̣n khu B và khu C Ngay sau đây, các em tổ trưởng gă ̣p anh để nhâ ̣n giấygiới thiê ̣u và sửa soa ̣n lên đường cho ki ̣p

4

Trang 39

TỔ của Vi ̣nh - sưa đươ ̣c đô ̣i trưởng cho ̣n gửi về tham gia chiến đấu ở đa ̣i đô ̣i quyết tử trấn giữ khu

vư ̣c cầu Kho Rèn

Buồi đầu tiên đến nhâ ̣n công tác, cả đa ̣i đô ̣i hầu như không mô ̣t ai tin tưởng bốn chú bé "đầu chưa sa ̣chcứt trâu" này la ̣i có thể giúp ı́ch đươ ̣c gı̀ cho nhiê ̣m vu ̣ nă ̣ng nề mà đơn vi ̣ ho ̣ đang đảm nhiê ̣m Cấp trênđã giao xuống thı̀ cũng phải miễn cưỡng mà nhâ ̣n thôi

Bởi vâ ̣y, hai ba hôm đầu, Ban chi huy chı̉ giao cho bốn em những công viê ̣c vă ̣t như cha ̣y hên la ̣c vềcác trung đô ̣i đưa công văn thư từ lên Chı̉ huy sở Đêm đến, cho các em đi theo các tiểu đô ̣i yểm trơ ̣

"để làm quen dần với súng đa ̣n" Và mỗi lần thấy bốn em trở về, đa ̣i đô ̣i trưởng la ̣i hỏi: "Có chú môđái ra quần không đó?"

Không thể nhi ̣n thêm đươ ̣c nữa, Vi ̣nh - sưa đã đứng nghiêm la ̣i nói:

- Báo cáo đa ̣i đô ̣i trưởng, cái viê ̣c xấu xa đó chı̉ có tu ̣i Tây mới quen làm, chứ chúng em chưa khi môbiết đến

Đa ̣i đô ̣i trưởng Nguyễn Thới trước Cách ma ̣ng là thơ ̣ rèn ở nhà máy xe lửa Huế Dáng người thấp đâ ̣m,

va ̣m vỡ, xù xı̀ như mô ̣t thỏi gang đúc Tı́nh ông nóng như lửa nên cả đa ̣i đô ̣i go ̣i ông là Thới TrươngPhi Lúc nghe Vi ̣nh - sưa nói, ông hơi chững người la ̣i nhı̀n em ông không ngờ chú bé này la ̣i đối đápvới mı̀nh bằng mô ̣t gio ̣ng gay gắt đến thế ông nheo mô ̣t mắt la ̣i như lúc bắn súng, nhı̀n Vi ̣nh - sưa, rồibất chơ ̣t phá lên cười ha hả ông vỗ vai em mô ̣t cái làm cho em gần su ̣n vai, nói:

- ăn nói như rứa mới go ̣i là biết ăn nói Rứa thı̀ đươ ̣c, tối nay tôi sẽ cho các chú đi chơi nhau với tu ̣iTây mô ̣t trâ ̣n, cho tu ̣i hắn biết cái gan của con nı́t Huế mı̀nh

Cả ngày hôm đó, các em rất hồi hô ̣p, chı̉ sơ ̣ đa ̣i đô ̣i trưởng quên mất lời hứa Nhưng không, khoảngbốn giờ chiều, ông đi đến gian phòng ở của các em, go ̣i các em lên buồng làm viê ̣c của Ban chı̉ huy.Và thâ ̣t tai ha ̣i, ông bước vào phòng đúng lúc bốn em đang say sưa cho ̣i dế Các em hốt hoảng dúi vô ̣inhững con dế cưng, dế nòi, dế cu ̣ vào các xó xı̉nh trong buồng Các em lo lắm: chuyến ni răng cũng bi ̣

đa ̣i đô ̣i trưởng xa ̣c cho mô ̣t trâ ̣n ra trò đây Cũng có thể vı̀ chuyê ̣n cho ̣i dế mà ông không cho đi chiếnđấu cũng nên Vê ̣ Quốc Quân mà còn chơi cho ̣i dế, nhất đi ̣nh là khuyết điểm to rồi Với cương vi ̣ tổtrưởng, Vi ̣nh - sưa lo lắng hơn cả Em đâm cáu với Mừng: Chı̉ ta ̣i hắn đầu têu hết! Hắn bày đă ̣t ra cáitrò chơi cho ̣i dế làm cả tổ đâm ham Mà không biết hắn moi ra đươ ̣c ở mô con dế đầu si cho ̣i khỏe đếnrứa? Bao nhiêu dế của mı̀nh, câ ̣u Vê ̣, câ ̣u Quỳnh lên đài đều bi ̣ con dế nòi của hắn cho "nốc ao" hết.Tức không chi ̣u đươ ̣c

Nhưng cũng thâ ̣t bất ngờ Khi lên đến buồng làm viê ̣c, đa ̣i đô ̣i trưởng la ̣i hỏi chúng về chuyê ̣n cho ̣i dếvà nghe rất chăm chú òng cười, gâ ̣t gâ ̣t đầu nói: "Khi mô rỗi các em đem dế lên đây cho ̣i cho anh coivới Ngày nhỏ bằng các em, anh cũng là mô ̣t tay cho ̣i dế sừng sỏ nhất xóm" ông mở ngăn kéo lấy chomỗi em mô ̣t cu ̣c đường phèn to như quả trứng vi ̣t: "Ăn cho vui các em"

óng vừa lau khẩu "pa ̣c hoă ̣c" vừa nghiêng nghiêng lai lắng nghe tiếng nhai đường lóc cóc của bốnchiến sı̃

Gương mă ̣t thơ ̣ thuần phác của ông phảng phất mô ̣t nu ̣ cười trı̀u mến của người cha ông chơ ̣t dừng taylau súng hỏi:

- Trong bốn em, có em mô biết ngôi lầu thằng Lơ-bờ-rı́t không?

Da ̣ em - Mừng suýt vô ̣i nước bo ̣t và ngâ ̣m nhanh viên đường phèn vào mô ̣t bên mã, trả lời

- Em có thuô ̣c đường trong khu vực ngoắc ngoéo ni không?

Da ̣ thuô ̣c làu làu Bi ̣t mắt em thả em vô trong đó em cũng tı̀m đươ ̣c đường ra Bởi trong khu vực ninhiều cây bút bút lắm Trong vườn nhà thằng Lơ-bờ-rı́t cũng có hai cây bút bút rất cao Mấy lần em đãtrèo qua rào sắt, lẻn chui vô vườn, trèo lên ngo ̣n cây

Đa ̣i đô ̣i trưởng Nguyễn Thới la ̣ lùng nhı̀n Mừng, hỏi:

Em trèo lên ngo ̣n cây bút bút mà làm chi rứa?

Trang 40

Vi ̣nh -sưa kể vắn tắt cho đa ̣i đô ̣i trưởng nghe chuyê ̣n Mừng đi tı̀m thuốc cho me ̣ và trường hơ ̣p mừnggia nhâ ̣p Vê ̣ Quốc Đoàn Đa ̣i đô ̣i trưởng cười ngất ông đă ̣t khẩu súng pa ̣c hoă ̣c lên bàn, bàn tay thơ ̣

to lớn đen nho ̣ dầu súng, nâng cằm Mừng lên nhı̀n sâu vào đôi mắt em:

Chú em khá lắm! Tối ni tôi giao cho chú dẫn đường trung đô ̣i cảm tử mang bom vô choảng nhà thằngLơ-bơ-rı́t, liê ̣u chú có dám làm không? Mà chú phải nhớ tối nay là tối ba mươi, tối ngửa bàn tay khôngthấy đó nghe Dẫn đường mà la ̣c là coi như trâ ̣t hết kế hoa ̣ch

Mừng liền đứng bâ ̣t ngay dâ ̣y, nhı̀n thẳng vào mắt ông trả lời:

- Anh cứ giao cho em Em mà dẫn la ̣c hướng, về anh cứ chă ̣t đầu em đi

Đa ̣i đô ̣i trưởng nheo nheo mô ̣t mắt như lúc bắn súng nhı̀n Mừng, nói gio ̣ng không có chút gı̀ là đùa cơ ̣t:Chú phải nhớ đã hứa là tôi chă ̣t thâ ̣t đấy! - Rồi ông mı̉m cười đă ̣t bàn tay nă ̣ng trı̃u lên đầu em, gio ̣ngtrở nên âu yếm khác thường:

- Anh tin chắc là em sẽ hoàn thành đươ ̣c nhiê ̣m vu ̣

Dẫn đường cho bô ̣ đô ̣i đi tiêu diê ̣t bo ̣n giă ̣c nước cũng là đi tı̀m thuốc cho me ̣ phải không em?

Da ̣ - Mừng đáp, môi run run Câu nói của đa ̣i đô ̣i trưởng vang vo ̣ng rất lâu trong trı́ nhớ của em

Vi ̣nh - sưa cũng đứng lên, hồi hô ̣p nói:

Da ̣ rứa còn mấy đứa em?

- Cho cả mấy chú cùng đi theo trung đô ̣i cảm từ đánh bom Các chú có nhiê ̣m vu ̣ liên la ̣c, trinh sát, pháthiê ̣n các mu ̣c tiêu bı́ mâ ̣t của đi ̣ch Chú nào lâ ̣p đươ ̣c công sẽ có phần thưởng lớn

Các em mừng rơn suýt nữa nhảy hết cả lên Các em bỗng tin chắc rằng trên đời ni không ai tốt bằng đa ̣i

đô ̣i trưởng Thới Trương Phi

5

Lúc trời gần sâm sẩm, Quỳnh-sơn-ca bỗng gă ̣p phải chuyê ̣n không may Em và Mừng rủ nhau đi ngoài,lúc nhảy qua giao thông hào phı́a sau doanh tra ̣i, em dẫm phải mảnh chai nho ̣n hoắt Em kêu lên mô ̣ttiếng, rồi ngã qu ̣y xuống đất Mừng hốt hoảng cha ̣y la ̣i, nâng bàn chân ba ̣n lên Mă ̣t em tái ngắt Cáimảnh chai màu xanh đâm ngâ ̣p khá sâu đúng giữa gan bàn chân ba ̣n Em lấy hết can đảm rút mảnh chai

ra, mı̀nh sởn hết gai ốc Máu chảy chan hòa ướt đỏ cả bàn chân Quỳnh, gio ̣t gio ̣t xuống đất

Lần đầu tiên Mừng thấy máu chảy nhiều như thế, mà là máu của đứa ba ̣n thân nhất đời Em bối rối đến

mu ̣ cả người Chı́nh Quỳnh la ̣i bı̃nh tı̉nh hơn, mă ̣c dầu em đau lắm Em lô ̣t cái mũ ca lô trên đầu đưacho Mừng: "Câ ̣u lau sa ̣ch đất với máu rồi kiếm cái gı̀ băng la ̣i cho mı̀nh Mừng lau gần ướt hết cái mũ

ca lô mà máu vẫn chảy ra không ngớt Em chơ ̣t nhảy lên như ngồi phải lừa, kêu to: "Suýt nữa thı̀ tớquên " Không ki ̣p để ba ̣n hỏi, em lao về phı́a cuối vườn, nơi có những bu ̣i chuối um tùm Em tı̀m vı́t

mô ̣t đo ̣t chuối cuô ̣n tròn như cây gâ ̣y xanh, ghé răng cắn mô ̣t khúc ngắn nhai ngấu nghiến Em nhả miếng

đo ̣t chuối đã nhai nát ra lòng bàn tay, quỳ xuống nâng bàn chân ba ̣n lên, và đắp miếng nhai vào vếtthương Vết thương quả nhiên cầm máu Mừng dứt cái khăn quàng cổ bằng vải dù pháo hiê ̣u mà chiềunay em vừa xin đươ ̣c của mô ̣t anh ở trung đô ̣i hai, bằng vết thương cho ba ̣n Em hỏi, gio ̣ng hồi hô ̣p, xótxa: câ ̣u có thấy đỡ đau không?""Có, đỡ nhiều rồi" Quỳnh mı́m mı́m môi trả lời

"Thuốc chi của câ ̣u mà hay dữ rứa?"

Thuốc của cu ̣ Ba Trà bày cho mı̀nh đó Cu ̣ nói đây là thuốc dấu của tu ̣i ăn trô ̣m tài danh Đo ̣t chuối nonnhai nhỏ đắp vô, vết thương to mấy cũng cầm máu ngay CÓ thêm mấy hô ̣t muối nhai lẫn vô nữa thı̀thuốc tiên cũng không hay bằng Chı̉ mấy bữa là kı́n miê ̣ng ngay Cu ̣ còn bày cho mı̀nh nhiều môn thuốcdấu hay lắm Thuốc tri ̣ rắn cắn, chó cắn, bò ca ̣p, rết cắn, rồi thuốc tri ̣ hắc lào, ghẻ lở

Ta ̣i răng cu ̣ hay bày cho câ ̣u rứa?

- Ta ̣i mı̀nh hay qua nhà cu ̣ chơi, xách nước tưới vườn giúp cu ̣, cu ̣ thương cu ̣ mới bày Chứ người kháccó trả tiền nhiều mấy cu ̣ cũng không bày mô

Tiêu đề	Tuổi thơ dữ dội
Tác giả	Phùng Quán
Trường học	Trường Đại Học Huế
Chuyên ngành	Văn học
Thể loại	Tiểu thuyết
Năm xuất bản	1995
Thành phố	Thừa Thiên - Huế

Định dạng
Số trang	347
Dung lượng	2,08 MB