Nhng muèn thùc hiÖn tèt c¸c ph¬ng ph¸p trªn cÇn cã sù chuÈn bÞ chu ®¸o cña thÇy vµ trß, ®Æc biÖt lµ cña trß tríc giê thùc hµnh luyÖn nãi trªn líp.. III.[r]
Trang 1phòng giáo dục huyện QUẢNG TRẠCH
trờng tHCS QUẢNG SƠN.
dạy học mới trong tiết luyện nói
Ngữ văn 6
H Ọ và tên: HOÀNG THỊ LAN
Tổ bộ môn : Khoa học xã hội
Năm học 2011 - 2012
**********
trong tiết luyện nói Ngữ văn 6
Phần thứ nhất:
đặt vấn đề
I lý do chọn chuyên đề
Ngữ văn là một môn khoa học trong nhà trờng Nó bình đẳng với các môn học khác, song lại có một vị trí hết sức quan trọng trong việc hình thành thế giới quan, nhân sinh
Trang 2quan của học sinh Tập làm văn lại là một phân môn quan trọng trong môn Ngữ văn Nó
có tính chất thực hành tổng hợp của các giờ văn học, giờ tiếng Việt Khi làm văn học sinh phải vận dụng tổng hợp kiến thức về văn học, về tiếng Việt để diễn đạt, trình bày vấn đề đ
-ợc chính xác, lu loát, hay và hấp dẫn (Tính tích hợp thể hiện rõ nhất) Do đó bài làm văn
đợc coi nh thớc đo kết quả học tập Ngữ văn của học sinh một cách hiệu quả, chính xác Làm văn có hai dạng.: Đó là làm văn nói và văn viết Cả hai dạng văn này đều quan trọng
Nó góp phần phát triển năng lực làm văn, hành văn nói chung cho học sinh ở nhà trờng và ngoài xã hội
Trong thực tế dạy - học Ngữ văn ở trờng trung học cơ sở hiện nay số giờ luyện viết văn chiếm đa số, còn giờ thực hành văn nói chiếm thời lợng rất ít Thế nhng thực tế cuộc sống lại đòi hỏi con ngời vừa có khả năng tạo lập văn bản hành văn vừa có khả năng tạo văn bản nói để đáp ứng yêu cầu, mục đích giao tiếp trong cuộc sống, đặc biệt là giao tiếp của con ngời trong thời đại mới Giờ luyện nói góp phần quan trọn vào quá trình đào tạo học sinh thành những con ngời phát triển toàn diện, có khả năng đáp ứng đòi hỏi của xã hội hiện đại Đó là con ngời không chỉ có tri thức mà phải đem tri thức hoà nhập một cách chủ động, tích cực hơn với môi trờng sống, với xã hội tơng lai khi các em ra trờng
II Mục tiêu của việc vận dụng ph ơng pháp mới trong giờ luyện nói :
Nh chúng ta đã biết, mỗi tiết học, mỗi phân môn đều có vai trò, vị trí riêng Phân môn làm văn không chỉ thực hiện truyền tải nội dung kiến thức của tiết học mà thông qua giờ làm văn giáo dục toàn diện cho học sinh về t tởng tình cảm, thẩm mỹ Bài tập làm văn phản ánh khá rõ nét nhận thức, t duy, tình cảm của các em về những vấn đề văn học và
đời sống.Nhận thức đúng hay sai về vấn đề văn học , đời sống có liên quan chặt chẽ đến lập trờng t tởng của học sinh.Vì thế quá trình làm văn thể hiện vai trò chủ thể sáng tạo của học sinh đầy đủ và rõ ràng nhất
Mặt khác, xét trên lĩnh vực tiếng Việt, quá trình làm văn là quá trình học sinh trau dồi ngôn ngữ, câu, từ, cách diễn đạt Hay nói cách khác, làm văn còn có vai trò giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt, làm cho vốn tiếng Việt, khả năng sử dụng tiếng Việt của học sinh đợc nâng lên Đó cũng chính là làm tăng khả năng t duy của học sinh bởi ngôn ngữ là cái vỏ, là biểu hiện của t duy Điều đó có tác dụng lớn, tác dụng trực tiếp trong cuộc sống, trong giao tiếp, sinh hoạt và trong công tác sau này của mỗi học sinh khi rời ghế nhà trờng
Vì thế giờ luyện nói trong làm văn vừa phải đảm bảo cái chung của giờ làm văn, vừa
đảm bảo cái riêng, cái đặc thù của giờ luyện nói
Giờ luyện nói nhằm bồi dỡng, khắc sâu tri thức, rèn luyện kỹ năng làm văn, đồng thời tạo cho học sinh khả năng làm văn nói , kỹ năng thực hành, trình bày một vấn đề trớc tập thể hay rèn t duy ngôn ngữ, t thế, tác phong tạo sự tự tin, đĩnh đạc khi nói trớc tập thể Vận dụng phơng pháp mới vào dạy-học Ngữ văn nói chung, dạy học giờ luyện nói nói riêng nhằm thực hiện tốt những mục tiêu trên
Trang 3Phần thứ hai
Nội dung chuyên đề
I Đặc điểm của bài luyện nói:
Đây là giờ thực hành thể hiện bằng ngôn ngữ nói trực tiếp trên lớp, học sinh thực hiện là chính, giáo viên chỉ là ngời dẫn dắt, định hớng nên qua giờ thực hành này học sinh bộc lộ tất cả các mặt u, khuyết điểm của mình trên nhiều phơng diện nh ngôn từ, câu, thái
độ, phong cách biểu hiện ở Tiểu học các em vẫn quen làm văn viết và đọc văn bản sẵn có, còn hành văn nói thì rất hạn chế, thậm chí có em còn sợ làm văn nói Do đó sự chủ đạo,
định hớng, dẫn dắt của thầy đóng vai trò quan trọng ,đòi hỏi thầy phải vận dụng linh hoạt các phơng pháp dạy học
II.các ph ơng pháp chủ đạo trong giờ luyện nói:
Là loại bài có tính đặc thù cao, giờ luyện nói cần sự kết hợp nhiều phơng pháp nhng chủ yếu là sử dụng phơng pháp điều tra phân loại đối tợng, phơng pháp giám sát, phơng pháp đàm thoại trực tiếp, phơng pháp thảo luận và phơng pháp thuyết trình:
1 Ph ơng pháp điều tra phân loại đối t ợng:
Trớc khi tiến hành dạy- học luyện nói, giáo viên tiến hành điều tra phân loại học sinh theo từng loại: Giỏi, khá, trung bình và yếu kém Với mỗi loại đối tợng phân loại giáo viên có yêu cầu và phơng pháp khác nhau khi tiến hành gọi phát biểu hoặc gọi trình bày vấn đề trớc lớp Ngoài ra giáo viên cần chọn cán sự bộ môn tới từng tổ, nhóm để các em có thể hoạt động nhóm đợc tốt Làm nh vậy giờ luyện nói trên lớp vừa rộng lại vừa sâu,học sinh có thể phát huy tối đa khả năng tham gia phát biểu, luyện nói
2 Ph ơng pháp giám sát :
Với giờ thực hành làm văn nói, học sinh thực hiện là chính,giáo viên có vai trò định hớng, hớng dẫn nên 45 phút trên lớp giáo viên phải có khả năng bao quát tốt, thực hiện giám sát hoạt động của học sinh trong toàn lớp để có biện pháp thích hợp cụ thể với mỗi tình huống khi cần và có thể hớng đẫn từng nhóm hoạt động ; đồng thời đạt đợc nội dung, mục đích của giờ làm văn nói cũng nh giáo dục t tởng, tình cảm, thẩm mỹ cho học sinh khi tham gia hoạt động nói
3 Ph ơng pháp đàm thoại trực tiếp
Là giờ làm văn nói, thực hành ngôn ngữ nói, rèn khả năng trình bày vấn đề bằng văn bản nói nên phơng pháp đàm thoại đóng vai trò quan trọng Không chỉ sử dụng phơng pháp này đối với mối quan hệ thầy- trò mà còn thực hiện khi trò với trò hoạt động Sau mỗi văn bản nói học sinh lại có những lời phát biểu, nhận xét, đánh giá hay thảo luận với nhau về vấn đề vừa trình bày Giáo viên đóng vai trò định hớng đánh giá trên cơ sở thực tế để củng
cố kĩ năng và kiến thức cho học sinh Phơng pháp này làm cho giờ dạy- học đúng nội dung,
t tởngvà hiệu quả
4 Ph ơng pháp vấn đáp:
Phơng pháp này gần với phơng pháp đàm thoại, song lại có đặc thù riêng Phơng pháp này có tính chất trực tiếp đối thoại nhng là hỏi - đáp Giáo viên gieo vấn đề, học sinh
Trang 4suy nghĩ và trả lời bằng văn bản nói Hoặc khi hoạt động nhóm, cán sự bộ môn của tổ cũng
có thể sử dụng phơng pháp này khi điều khiển nhóm hoạt động
5 Ph ơng pháp thảo luận:
Đây là phơng pháp mà khi giáo viên gieo vấn đề để học sinh tiến hành trao đổi, thảo luận- bàn bạc để tìm ra đáp án chung nhất, đúng nhất Hay khi hoạt động tổ, nhóm, học sinh cũng tiến hành thảo luận theo tổ, nhóm để đi đến thống nhất ý kiến chung, cử đại diện cho tổ phát biểu, thực hiện bằng văn bản nói trớc tập thể lớp Phơng pháp này làm tăng tiến độ, hiệu quả của giờ luyện nói trên lớp
6 Ph ơng pháp thuyết trình
Khi thực hành văn bản nói (trong đó có phát biểu ý kiến tranh luận của mình) là học sinh đã áp dụng phơng pháp thuyết trình Trình bày vấn đề sao cho rõ ràng, mạch lạc, liên kết và làm thế nào để thuyết phục đợc ngời nghe không thể không vận dụng phơng pháp thuyết trình Đây là một trong những phơng pháp cần có để thực hiện có hiệu quả giờ làm văn nói
Các phơng pháp nêu trên cần đợc vận dụng một cách linh hoạt, chủ động và nhịp nhàng.Cùng với các kỹ năng, kỹ xảo cần thiết của giờ thực hành dạy- học luyện nói Có
nh vậy giờ luyện nói mới có kết quả tối u nh mong đợi
Nhng muốn thực hiện tốt các phơng pháp trên cần có sự chuẩn bị chu đáo của thầy
và trò, đặc biệt là của trò trớc giờ thực hành luyện nói trên lớp
III chuẩn bị cho giờ luyện nói:
1 Chuẩn bị của thầy
Muốn đạt kết quả dạy- học tốt giờ luyện nói trên lớp, trớc tiên giáo viên cần có sự chuẩn bị chu đáo và kỹ càng trớc giờ lên lớp Cụ thể: giáo viên cần soạn giáo án chi tiết,
đ-a rđ-a nhiều tình huống có thể xảy rđ-a trong giờ luyện nói để có những phơng án xử lý tốt, tránh sa vào bị động
Mặt khác, giáo viên cần giao đề cụ thể và hớng dẫn tỉ mỉ cho học sinh chuẩn bị ở nhà theo yêu cầu của giờ luyện nói trên lớp Có nh vậy học sinh mới có thể chủ động tham gia hoạt động nói trên lớp, trớc tập thể Và nh vậy là học sinh đã phát huy đợc tích cực, chủ
động, sáng tạo cũng nh các em có thể làm chủ hoạt động học trên lớp của mình
2 Chuẩn bị của trò:
Một giờ luyện nói đạt kết quả tốt không chỉ cần sự chuẩn bị chu đáo của thầy mà còn có sự chuẩn bị tích cực của trò theo sự hớng dẫn của thầy Trên thực tế, em nào chuẩn
bị tốt (cả về nội dung và tâm lí) em đó sẽ chủ động trong hoạt động học, hoạt động nói trớc lớp Ngợc lại, em nào không chuẩn bị hoặc chuẩn bị qua loa, đối phó sẽ rơi vào bị động, lúng túng, thậm chí không làm đợc văn nói trên lớp Chính vì vậy sự chuẩn bị của học sinh
là vô cùng quan trọng, nó có ý nghĩa quyết định đến việc thành hay bại của giờ luyện nói trên lớp.!
IV cách tiến hành bài luyện nói
Trên thực tế, chuẩn bị của thầy và trò tốt sẽ tạo điều kiện cần cho sự thành công của giờ dạy- học luyện nói Vậy còn điều kiện đủ cho sự thành công này là gì ? Đó chính là
Trang 5cách tiến hành giờ luyện nói, là việc vận dụng các phơng pháp dạy học của thầy Đây là phơng diện thể hiện vai trò chủ đạo, vai trò định hớng, dẫn dắt của thầy Một giờ luyện nói thành công là một giờ có phơng pháp tốt, cách thực hiện tối u
V_bài dạy thực nghiệm
Tiết 43:Luyện nói kể chuyện
1)_GV kiểm tra các dàn bài của học sinh đã chuẩn bị ở nhà;nêu yêu cầu các bớc tập nói trong tiết học,chia tổ ,nhom, cử tổ trởng,nhóm trởng
2)Học sinh đọc các đề trong SGK
Đề 1:Kể lại một chuyến thăm quê của em
Đề 2:Kể về một cuộc thăm hỏi gia đình liệt sĩ(thơng binh) neo đơn
Đề 3:Kể về một cuộc đi thăm di tích lịch sử hoặc danh lam thắng cảnh
Đề 4:kể về một chuyến ra thăm thành phố
3)Đọc dàn bài và bài viết tham khảo trong SGK
Dàn bài tham khảo đề 2
A_Mở bài:
_Đi thăm vào dịp nào?
_Ai tổ chức?Đoàn gồm những ai?
_Dự định đến thăm gia đình nào?ở đâu?
B_Thân bài:
_Chuẩn bị những gì cho cuộc đi thăm?
_Tâm trạng của em trớc cuộc đi thăm?
_Tâm trạng và cảnh vật của mọi ngời trên đờng đi
_Quang cảnh gia đình?
_Cuộc gặp gỡ diễn ra nh thế nào?Lời nói?Việc làm?Quà tặng?
_Thái độ của các thành viên trong gia đình?
C_kết bài:
_Ấn tợng của em về cuộc đi thăm?
4)Học sinh tự xây dựng dàn bài của mình,các bạn trong nhóm đọc,góp ý,bổ sung
_Mỗi nhóm,tổ do nhóm trởng điều khiển.Gv giám sát hoạt động của các nhóm
_Các học sinh trình bày bài của mình(mỗi ngời không quá 3 phút)
_Nhóm cử một đại diện lên kể chuyện trớc lớp
Trang 6*Hoạt động 3:Kể chuyện trớc lớp
Lớp truởng điều khiển lần lợt đại diện các nhóm lên trình bày
_Học sinh trình bày bài của mình trớc lớp
_Học sinh nhận xét lẫn nhau
_GV tổng kết các mặt:Nội dung truyện,cách kể,giọng kể.Sau đó cho điểm cho từng nhóm
_Tập kể lại đề đã chuẩn bị, làm dàn ý và tập kể các đề còn lại
Trên đây là những ý tởng của chúng tôi về việc vận dụng các phơng pháp dạy học mới trong giờ luyện nói Rất mong sự đóng góp ý kiến quý báu của các đồng nghiệp để chuyên
đề có thể thực hiện thành công.Xin chân thành cảm ơn!
Quảng Sơn, ngày 10/03/2012
Hoàng Thị Lan