Biện pháp quản lý hoạt động dạy học tiếng anh ở các trường trung học cơ sở vùng kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn huyện chư păh tỉnh gia lai

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG TRẦN ANH TUẤN BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TIẾNG ANH Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ VÙNG KINH TẾ XÃ HỘI ĐẶC BIỆT KHÓ KHĂN HUYỆN CHƯ PĂH TỈNH GIA LAI Chuyên ngành:

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

TRẦN ANH TUẤN

BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TIẾNG ANH Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ VÙNG KINH TẾ XÃ HỘI ĐẶC BIỆT KHÓ KHĂN

HUYỆN CHƯ PĂH TỈNH GIA LAI

Chuyên ngành: Quản lý Giáo dục

Mã số: 60.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ GIÁO DỤC HỌC

Người hướng dẫn khoa học : TS NGUYỄN QUANG GIAO

Đà Nẵng - Năm 2015

Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi

Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác

Tác giả luận văn

Trần Anh Tuấn

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Mục tiêu nghiên cứu 4

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 4

4 Giả thuyết khoa học 4

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 4

6 Phạm vi nghiên cứu 5

7 Phương pháp nghiên cứu 5

8 Cấu trúc của luận văn 7

9 Tổng quan tài liệu của luận văn 7

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TIẾNG ANH Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 8

1.1 TỔNG QUAN NHỮNG NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI 8

1.2 CÁC KHÁI NIỆM CHÍNH CỦA ĐỀ TÀI 11

1.2.1 Quản lý, quản lý giáo dục 11

1.2.2 Hoạt động dạy học tiếng Anh 14

1.2.3 Quản lý hoạt động dạy học học tiếng Anh 17

1.3 HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TIẾNG ANH Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 20

1.3.1 Vai trò của việc dạy tiếng Anh ở trường THCS hiện nay 20

1.3.2 Hoạt động dạy học tiếng Anh ở trường trung học cơ sở 25

1.3.3 Hoạt động dạy học tiếng Anh ở trường THCS vùng kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn 28

1.4 QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TIẾNG ANH Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 30

1.4.2 Nội dung quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh ở trường trung học

cơ sở 31

TIỂU KẾT CHƯƠNG 1 40

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TIẾNG ANH Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ VÙNG KINH TẾ XÃ HỘI ĐẶC BIỆT KHÓ KHĂN41 HUYỆN CHƯ PĂH, TỈNH GIA LAI 41

2.1 KHÁI QUÁT TÌNH HÌNH KINH TẾ - XÃ HỘI, GIÁO DỤC - ĐÀO TẠO HUYỆN CHƯ PĂH, TỈNH GIA LAI 41

2.1.1 Điều kiện tự nhiên 41

2.1.2 Tình hình kinh tế - xã hội 42

2.1.3 Tình hình giáo dục – đào tạo 43

2.2 KHÁI QUÁT VỀ QUÁ TRÌNH KHẢO SÁT 45

2.2.1 Mục đích khảo sát 45

2.2.2 Nội dung khảo sát 45

2.2.3 Đối tượng, địa bàn khảo sát 45

2.2.4 Tổ chức khảo sát 46

2.2.5 Xử lý số liệu và viết báo cáo kết quả khảo sát 46

2.3 THỰC TRẠNG DẠY HỌC TIẾNG ANH Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ VÙNG KINH TẾ XÃ HỘI ĐẶC BIỆT KHÓ KHĂN HUYỆN CHƯ PĂH, TỈNH GIA LAI 47

2.3.1 Nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh về tầm quan trọng của tiếng Anh 47

2.3.2 Kết quả học tập tiếng Anh của học sinh THCS giai đoạn

2012-2015 48

2.4 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TIẾNG ANH Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ VÙNG KINH TẾ XÃ HỘI ĐẶC

BIỆT KHÓ KHĂN HUYỆN CHƯ PĂH, TỈNH GIA LAI 52

2.4.1 Thực trạng quản lý nội dung, kế hoạch giảng dạy tiếng Anh 52

2.4.2 Thực trạng quản lý hoạt động dạy của giáo viên tiếng Anh ở các trường THCS 54

2.4.3 Thực trạng quản lý đổi mới phương pháp dạy học tiếng Anh ở các trường THCS 57

2.4.4 Thực trạng quản lý đổi mới kiểm tra - đánh giá dạy học tiếng Anh ở các trường THCS 59

2.4.5 Thực trạng quản lý hoạt động học tiếng Anh của học sinh ở các trường THCS 62

2.4.6 Thực trạng quản lý CSVC, TBDH tiếng Anh ở các trường THCS 66

2.5 ĐÁNH GIÁ CHUNG THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TIẾNG ANH Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ VÙNG KINH TẾ XÃ HỘI ĐẶC BIỆT KHÓ KHĂN HUYỆN CHƯ PĂH, TỈNH GIA LAI 68

2.5.1 Mặt mạnh 68

2.5.2 Hạn chế 69

2.5.3 Thời cơ 70

2.5.4 Thách thức 71

2.5.5 Đánh giá chung 72

TIỂU KẾT CHƯƠNG 2 73

TẾ XÃ HỘI ĐẶC BIỆT KHÓ KHĂN74 HUYỆN CHƯ PĂH, TỈNH

GIA LAI 74

3.1 CÁC NGUYÊN TẮC ĐỀ XUẤT BIỆN PHÁP 74

3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn 74

3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính đồng bộ 74

3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả 75

3.1.4 Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi 75

3.2 CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TIẾNG ANH Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ VÙNG KINH TẾ XÃ HỘI ĐẶC BIỆT KHÓ KHĂN HUYỆN CHƯ PĂH, TỈNH GIA LAI 76

3.2.1 Tổ chức nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh về tầm quan trọng của tiếng Anh 76

3.2.2 Tăng cường quản lý hoạt động giảng dạy của GV tiếng Anh 79

3.2.3 Đẩy mạnh việc đổi mới phương pháp dạy học và công tác tự bồi dưỡng của giáo viên tiếng Anh 83

3.2.4 Đa dạng hóa các hình thức thi, kiểm tra - đánh giá kết quả dạy học tiếng Anh 87

3.2.5 Tăng cường quản lý hoạt động học tập tiếng Anh của học sinh 89

3.2.6 Đảm bảo CSVC, TBDH và môi trường học tập tiếng Anh

tích cực 93

3.3 MỐI QUAN HỆ GIỮA CÁC BIỆN PHÁP 96

3.4 KHẢO NGHIỆM TÍNH CẤP THIẾT VÀ KHẢ THI CỦA CÁC BIỆN PHÁP 98

3.4.1 Mục đích khảo nghiệm 98

3.4.2 Quá trình khảo nghiệm 99

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 107 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 111 QUYẾT ĐỊNH GIAO ĐỀ TÀI LUẬN VĂN THẠC SĨ (BẢN SAO)

PHỤ LỤC 113

Ký hiệu các từ viết tắt Nội dung viết đầy đủ

Số bảng Tên bảng Trang

Bảng 2.1

Thống kê đội ngũ GV tiếng Anh các trường THCS vùng kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn huyện Chư Păh, tỉnh Gia Lai

44

Bảng 2.2 Nhận thức về tầm quan trọng của tiếng Anh 47

Bảng 2.3 Thống kê kết quả học lực môn tiếng Anh giai đoạn

Bảng 2.4 Thực trạng đánh giá chất lượng học tập tiếng Anh 50

Bảng 2.5 Thực trạng quản lý thực hiện nội dung, chương trình

dạy học tiếng Anh 52

Bảng 2.6 Thực trạng quản lý hoạt động dạy tiếng Anh của giáo

Bảng 2.7 Thực trạng quản lý đổi mới phương pháp dạy học 58

Bảng 2.8 Thực trạng quản lý công tác kiểm tra - đánh giá kết

quả học tập tiếng Anh THCS 60

Bảng 2.9 Thực trạng quản lý hoạt động học tập môn tiếng Anh

của HS ở các trường THCS 63

Bảng 2.10 Thực trạng quản lý cơ sở vật chất, thiết bị dạy học

phục vụ dạy học tiếng Anh 66Bảng 3.1 Kết quả đánh giá tính cấp thiết của các biện pháp 100Bảng 3.2 Kết quả đánh giá tính khả thi của các biện pháp 101

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Thế kỷ XXI là thế kỷ của nền kinh tế tri thức Hơn bao giờ hết, thế giới ngày nay đang chứng kiến sự biến đổi vô cùng to lớn của xã hội loài người với những đặc trưng là: toàn cầu hóa, công nghệ thông tin, xã hội học tập Có thể khẳng định, toàn cầu hóa, sự đổi mới công nghệ, đặc biệt là công nghệ thông tin và nhu cầu học tập suốt đời là động lực để con người tổ chức một cách cơ bản đời sống xã hội, đưa loài người đến một nền kinh tế tri thức, bước vào nền văn minh trí tuệ Sự biến đổi này đang có những tác động không nhỏ

đến sự phát triển giáo dục Trong bối cảnh đó, giáo dục phải vừa đảm bảo

nhiệm vụ đào tạo những công dân tốt cho đất nước, vừa đảm bảo nhiệm vụ

đào tạo con người trở thành những thành viên tốt của cộng đồng nhân loại

Các quốc gia trên thế giới đều xác định giáo dục là quốc sách hàng đầu và đầu

tư cho giáo dục là đầu tư cho sự phát triển của đất nước

Giáo dục từ lâu đã được xem là đòn bẩy của sự phát triển nền kinh tế quốc gia và là niềm hy vọng thay đổi số phận của hàng triệu con người trên thế giới Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng cộng sản Việt Nam đã xác định con người vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự phát triển kinh tế xã hội và Nghị quyết Đại hội IX của Đảng cũng đã khẳng định:

“Phát triển giáo dục đào tạo là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy

sự nghiệp công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nước, là điều kiện để phát huy nguồn lực con người – yếu tố cơ bản để phát triển xã hội, tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững” [12]

Nghị quyết Đại hội X của Đảng khẳng định mục tiêu giáo dục là: "Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đổi mới toàn diện giáo dục và đào tạo,

chấn hưng nền giáo dục Việt Nam làm cho giáo dục cùng với khoa học và công nghệ thực sự là quốc sách hàng đầu" [13]

Để phát triển nhanh nguồn nhân lực cả về lượng và chất, Nghị quyết Đại

hội Đảng lần thứ XI đã chỉ rõ: “Phải đổi mới căn bản và toàn diện nền giáo dục quốc dân theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế, trong đó, đổi mới cơ chế quản lý giáo dục, phát triển đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý là khâu then chốt” [14]

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế đang diễn ra mạnh mẽ như hiện nay, ngoại ngữ đặc biệt là tiếng Anh có vai trò đặc biệt quan trọng Một trong những nhiệm vụ, giải pháp quan trọng là đổi mới việc dạy và học ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốc dân theo hướng cung cấp cho thế hệ trẻ phương tiện giao tiếp, học tập và làm việc hữu hiệu trong môi trường đa ngôn ngữ của

xu thế hội nhập kinh tế quốc tế, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nước

Đảng và Nhà nước ta rất quan tâm đến việc dạy học ngoại ngữ trong các

nhà trường Ngoại ngữ nói chung và tiếng Anh nói riêng được coi là điều kiện tiên quyết, là một công cụ, phương tiện đắc lực và hữu hiệu trong quá trình hội nhập và phát triển Dạy học ngoại ngữ đã trở nên cấp thiết hơn và quyết liệt hơn trong những năm gần đây do đó tiếng Anh là một trong những môn ngoại ngữ bắt buộc được đưa vào dạy học ở nhiều bậc học khác nhau trong hệ thống giáo dục quốc dân

Nhận thức được tầm quan trọng của tiếng Anh trong thời kì đổi mới của

đất nước, ngày 30 tháng 10 năm 2008, Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định số 1400/QĐ-TTg về việc phê duyệt đề án “Dạy và học ngoại ngữ trong

hệ thống giáo dục quốc dân giai đoạn 2008 - 2020” với mục tiêu chung là

“Đổi mới toàn diện việc dạy và học ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốc dân, triển khai chương trình dạy và học ngoại ngữ mới ở các cấp học, trình độ

đào tạo, nhằm đến năm 2015 đạt được một bước tiến rõ rệt về trình độ, năng

lực sử dụng ngoại ngữ của nguồn nhân lực nhất là đối với một số lĩnh vực ưu tiên Đến năm 2020, đa số thanh niên Việt Nam tốt nghiệp trung cấp, cao

đẳng và đại học có đủ năng lực ngoại ngữ sử dụng độc lập, tự tin trong giao

tiếp, học tập, làm việc trong môi trường hội nhập, đa ngôn ngữ, đa văn hóa; biến ngoại ngữ trở thành thế mạnh của người dân Việt Nam, phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nước” [9]

Hoạt động dạy học tiếng Anh ở các trường THCS tỉnh Gia Lai trong thời gian qua đã đạt những kết quả khả quan Tuy nhiên, tại các trường THCS nói chung, các trường THCS vùng kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn huyện Chư Păh, tỉnh Gia Lai nói riêng còn những hạn chế, bất cập trong điều kiện học sinh của các trường chủ yếu là người dân tộc thiểu số Bahnar và Jarai Với tính đặc thù riêng về đối tượng dạy học tiếng Anh nên quản lý HĐDH tiếng Anh ở các trường trên địa bàn này có nhiều tính chuyên biệt Mặc dù đã đạt

được những kết quả nhất định nhưng quản lý HĐDH tiếng Anh ở các trường

vẫn còn tồn tại những hạn chế, bất cập như nhận thức về tầm quan trọng của tiếng Anh; ý thức trách nhiệm, động cơ trong dạy học tiếng Anh chưa cao; thời gian đầu tư cho dạy học và nghiên cứu tài liệu chưa hợp lý; cơ sở vật chất, thiết bị dạy học chưa được quan tâm đầu tư, việc bảo quản và sử dụng TBDH chưa khoa học, hiệu quả; việc quản lý các khâu trong HĐDH tiếng Anh chưa chặt chẽ

Xuất phát từ những lý do trên, tôi chọn đề tài “Biện pháp quản lý hoạt

động dạy học tiếng Anh ở các trường trung học cơ sở vùng kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn huyện Chư Păh, tỉnh Gia Lai” để nghiên cứu nhằm góp

phần nâng cao chất lượng dạy học tiếng Anh ở các trường THCS vùng kinh tế

xã hội đặc biệt khó khăn huyện Chư Păh, tỉnh Gia Lai, góp phần nâng cao chất lượng dạy học của nhà trường

2 Mục tiêu nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và khảo sát, đánh giá thực trạng quản lý HĐDH tiếng Anh, đề xuất các biện pháp quản lý HĐDH tiếng Anh ở các trường THCS vùng kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn huyện Chư Păh, tỉnh Gia Lai nhằm nâng cao chất lượng dạy học tiếng Anh của nhà trường

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh ở trường trung học cơ sở

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Biện pháp quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh ở các trường trung học

cơ sở vùng kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn huyện Chư Păh, tỉnh Gia Lai

4 Giả thuyết khoa học

Công tác quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh ở các trường THCS vùng kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn huyện Chư Păh, tỉnh Gia Lai trong thời gian qua đã đạt được những kết quả quan trọng, tuy nhiên vẫn còn bộc lộ những hạn chế, bất cập trong điều kiện học sinh của các trường là người dân tộc thiểu số

Nếu áp dụng một cách khoa học, đồng bộ, phù hợp và khả thi các biện pháp quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh ở các trường thì sẽ góp phần nâng cao chất lượng dạy học tiếng Anh ở các trường THCS vùng kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn huyện Chư Păh, tỉnh Gia Lai trong giai đoạn hiện nay

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh ở

trường trung học cơ sở

5.2 Khảo sát, phân tích và đánh giá thực trạng quản lý hoạt động dạy

học tiếng Anh ở các trường trung học cơ sở vùng kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn huyện Chư Păh, tỉnh Gia Lai

5.3 Đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh ở các

trường THCS vùng kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn huyện Chư Păh, tỉnh Gia Lai

6 Phạm vi nghiên cứu

- Nghiên cứu công tác quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh của Hiệu

trưởng các trường THCS vùng kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn huyện Chư

Păh, tỉnh Gia Lai

- Sử dụng số liệu của các trường THCS vùng kinh tế xã hội đặc biệt khó

khăn huyện Chư Păh, tỉnh Gia Lai giai đoạn 2012 - 2015

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

7.1.1 Phương pháp phân tích và tổng hợp tài liệu

Tổng quan các tài liệu liên quan tới vấn đề cần nghiên cứu, phân loại tài

liệu lý thuyết thành các đơn vị kiến thức để tìm hiểu được những dấu hiệu đặc

thù, bên trong và trên cơ sở đó tổng hợp lại để tạo ra hệ thống, đồng thời nhận

thấy được mối quan hệ, tác động biện chứng để xác lập cơ sở lý luận về quản

lý hoạt động dạy học tiếng Anh ở trường trung học cơ sở

7.1.2 Phương pháp phân loại tài liệu

Trên cơ sở phân tích để tiến tới tổng hợp lý thuyết nhằm xác lập cơ sở lý

luận của đề tài, chúng tôi tiến hành thực hiện quá trình phân loại tài liệu với

thao tác sắp xếp tài liệu khoa học theo những vấn đề, theo từng nội dung về

vấn đề quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh ở trường trung học cơ sở

7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

7.2.1 Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi

Là phương pháp thu thập thông tin trên phương diện phổ rộng, với số

lượng khách thể lớn, có thể cho người nghiên cứu rút ra kết luận có độ tin cậy

cao Chúng tôi sử dụng phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi nhằm mục đích

thu thập thông tin về thực trạng dạy học tiếng Anh và quản lý HĐDH tiếng Anh tại các trường THCS vùng kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn huyện Chư Păh, tỉnh Gia Lai hiện nay đối với 22 CBQL và GV bao gồm 14 CBQL, 08

GV tiếng Anh và 300 HS của 04 trường THCS vùng kinh tế xã hội đặc biệt

khó khăn huyện Chư Păh, tỉnh Gia Lai

7.2.2 Phương pháp nghiên cứu sản phẩm hoạt động

Tiến hành nghiên cứu các văn bản quản lý; nghị quyết liên quan đến đề tài, các luận văn nghiên cứu của các học viên cao học các khóa trước về quản

lý hoạt động dạy học tiếng Anh nhằm thu thập thông tin một cách chính xác, toàn diện

7.2.3 Phương pháp phỏng vấn

Trao đổi với CBQL, GV và HS những thông tin về thuận lợi, khó khăn trong quá trình dạy học tiếng Anh, thực trạng dạy học tiếng Anh và quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh ở các trường THCS vùng kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn huyện Chư Păh, tỉnh Gia Lai

7.2.4 Phương pháp quan sát

Đây là một trong những phương pháp cho phép chúng tôi thu thập những

thông tin đa dạng, nhiều mặt, trực tiếp về đối tượng Đặc biệt chúng tôi vận dụng phương pháp này để tìm hiểu công tác quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh ở các trường THCS vùng kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn huyện Chư Păh, tỉnh Gia Lai

7.2.5 Phương pháp chuyên gia

Vận dụng phương pháp này chúng tôi thu thập ý kiến của 18 CBQL, GV của Phòng GD & ĐT, các trường THCS vùng kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn huyện Chư Păh, tỉnh Gia Lai (02 chuyên viên, 04 Hiệu trưởng, 04 Phó Hiệu trưởng và 08 giáo viên) nhằm khảo nghiệm tính cấp thiết, tính khả thi của các biện pháp luận văn đề xuất

7.3 Nhóm phương pháp xử lý thông tin

Sử dụng phương pháp thống kê toán học để tổng hợp, xử lý các kết quả

điều tra, khảo sát

8 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, nội dung luận văn được trình bày trong 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh ở trường trung học cơ sở

Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh ở các trường trung học cơ sở vùng kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn huyện Chư Păh, tỉnh Gia Lai

Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh ở các trường trung học cơ sở vùng kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn huyện Chư Păh, tỉnh Gia Lai

9 Tổng quan tài liệu của luận văn

Trong quá trình thực hiện đề tài, tác giả luận văn đã đọc, tham khảo các tài liệu về giáo dục học và quản lý giáo dục như: “Giáo dục học tập I ” của tác giả Hà Thế Ngữ, Đặng Vũ Hoạt (1987); “Quản lý giáo dục” của các tác giả Bùi Minh Hiền (Chủ biên), Vũ Ngọc Hải, Đặng Quốc Bảo (2006); “Những quan điểm giáo dục hiện đại” của các tác giả Nguyễn Quốc Chí, Nguyễn Thị

Mỹ Lộc (2001), đồng thời nghiên cứu các văn bản, sách về dạy học ngoại ngữ như: Quyết định về việc Phê duyệt Đề án "Dạy và học ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốc dân giai đoạn 2008 - 2020" của Chính phủ (2008);

“Phương pháp hiện đại dạy học ngoại ngữ” của tác giả Bùi Hiền (1999);

“Chiến lược dạy và học ngoại ngữ xuyên suốt các bậc học” của tác giả Nguyễn Đức Chính (1997),…

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

TIẾNG ANH Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ

1.1 TỔNG QUAN NHỮNG NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI

Toàn cầu hoá là xu thế tất yếu của thời đại, là đặc điểm kinh tế xã hội của nhân loại trong thế kỷ XXI Nước ta đang tiến hành sự nghiệp công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước, trong xu thế hội nhập với khu vực và trên thế giới nên hiện nay ngoại ngữ, đặc biệt là tiếng Anh có vai trò rất quan trọng đối với sự phát triển của đất nước Tiếng Anh không chỉ là một công cụ giao tiếp, một phương tiện thông tin nhạy bén giúp cho người sử dụng tiếp thu các tư tưởng tiên tiến và những thành tựu khoa học mà còn được nâng lên như vai trò của một năng lực phẩm chất cần thiết trong sự hình thành và phát triển nhân cách con người Việt Nam hiện đại, có đủ sức cạnh tranh để tạo lập những mối quan hệ cần thiết có tính quyết định cho sự thành công

Trước yêu cầu đổi mới của đất nước, vấn đề dạy học và quản lý hoạt

động dạy học tiếng Anh là rất quan trọng trong việc tạo nguồn nhân lực có đủ

trình độ để hội nhập vào khu vực và quốc tế Có thể nói cạnh tranh trong thời

đại toàn cầu hoá chính là cạnh tranh trong giáo dục và yêu cầu bức thiết của

thực tế là phải đào tạo nguồn nhân lực sử dụng thành thạo tiếng Anh Vì vậy, việc triển khai chiến lược dạy và học ngoại ngữ là khâu quan trọng không thể thiếu được trong chiến lược phát triển giáo dục

Ở nước ngoài, nhiều tác giả đã có những công trình nghiên cứu, những

tác phẩm viết về QLGD, quản lý nhà trường, quản lý chất lượng, quản lý hoạt

động dạy học tiếng Anh như: Harold Koontz (1992) trong “Những vấn đề cốt

yếu của quản lý”; Sonia Blandford (1997) trong “Nguồn lực quản lý nhà trường”; John Mcbealth, Kate Myers (1999) trong “Những người lãnh đạo

nhà trường có hiệu quả”; John West – Burnham, Christo Bowing Carr, Jack Dunham (1997) trong “Hiệu quả dạy học trong nhà trường”; John West Burnham, Tony Gelsthorpe (2002) trong “Quản lý nhà trường và cộng đồng”; Bogue E., Saunders R (1992) trong “The Evidence for Quality”; Frazer M

(1992), “Quality Assuarance in Higher Education”, Harvey L., Green D

(1993), “Defining quality, Assessment and Evaluation in Higher Education”; Warren Piper D (1993) trong “Quality Management in Universities”;…

Ở Việt Nam, hoạt động dạy học ngoại ngữ và quản lý hoạt động dạy học

ngoại ngữ được sự quan tâm đông đảo các nhà giáo và các nhà khoa học giáo dục Đến nay đã có nhiều tác giả, các nhà khoa học đã nghiên cứu và xuất bản các giáo trình, các tài liệu tham khảo về hoạt động dạy học ngoại ngữ và quản

lý hoạt động dạy học ngoại ngữ nói chung và hoạt động dạy học tiếng Anh và quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh nói riêng như: “Chiến lược dạy và học ngoại ngữ xuyên suốt các bậc học” của tác giả Nguyễn Đức Chính (1997);

“Phương pháp hiện đại dạy học ngoại ngữ” của tác giả Bùi Hiền (1999);

“Hướng dẫn phương pháp dạy theo chương trình tiếng Anh mới” của tác giả

Tứ Anh, Phan Hà, May Vi Phương (2006); “Khảo sát kiểm tra - đánh giá môn tiếng Anh lớp 6 các trường THCS ở thành phố Hồ Chí Minh” của tác giả Đỗ Hạnh Nga (2006); “Đổi mới phương pháp dạy tiếng Anh ở THPT Việt Nam” của tác giả Hoàng Văn Vân (chủ biên), Nguyễn Thị Chi, Hoàng Thị Xuân Hoa (2006); “Một số vấn đề về đổi mới phương pháp dạy học môn tiếng Anh THCS” của tác giả Đào Ngọc Lộc (chủ biên), Nguyễn Hạnh Dung, Vũ Thị Lợi (2007);…

Đến nay, đã có nhiều đề tài luận văn thạc sĩ chuyên ngành QLGD đã đề

cập đến biện pháp quản lý HĐDH nói chung và biện pháp quản lý HĐDH tiếng Anh nói riêng như: “Biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn ngoại ngữ tại Học viện Thanh thiếu niên Việt Nam” của Đỗ Thị Thu Hà (2008);

“Các biện pháp quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh chuyên ngành ở Trường

Đại học Lao động – Xã hội” của Trương Thị Tuyết Hạnh (2008); “Thực trạng

quản lý việc giảng dạy tiếng Anh ở các khoa không chuyên ngữ tại trường Đại học Tiền Giang” của Hà Danh Hùng (2008); “Thực trạng quản lý việc giảng dạy môn tiếng Anh ở một số trường THCS công lập quận 6 thành phố Hồ Chí Minh và một số giải pháp” của Vương Văn Cho (2008); “Thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh theo chương trình sách giáo khoa mới trung học cơ sở thành phố Cà Mau” của Nguyễn Văn Vinh (2009); “Thực trạng quản lý việc cải tiến phương pháp giảng dạy bộ môn tiếng Anh của Hiệu trưởng các trường trung học cơ sở quận Gò Vấp thành phố Hồ Chí Minh” của Châu Thị Hoàng (2009); “Biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh tại các trường trung học cơ sở ở huyện Tam Dương - Vĩnh Phúc” của Nguyễn Thế (2009); “Một số giải pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn tiếng Anh các trường trung học phổ thông huyện Châu Thành tỉnh

Đồng Tháp” của Lê Hoàng Thảo (2009); “Biện pháp quản lý dạy học môn

tiếng Anh ở các trường trung học cơ sở thị xã Từ Sơn tỉnh Bắc Ninh” của Nguyễn Văn Dũng (2011); “Biện pháp quản lý hoạt động dạy tiếng Anh tại Trường Đại học Đông Á Đà Nẵng” của Phan Thị Ngọc Liên (2012); “Quản lý quá trình dạy học môn tiếng Anh hệ vừa làm vừa học tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội” của Tô Thị Hạnh (2012); “Biện pháp quản lý hoạt động dạy tiếng Anh tại Trường Trung cấp Cảnh sát nhân dân 1” của Nguyễn Đức Thạch (2012); “Biện pháp quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh ở Trường Đại học Trà Vinh” của Trần An Nhã (2013),

Trên tạp chí nghiên cứu giáo dục ngày càng xuất hiện nhiều bài viết về các vấn đề dạy học ngoại ngữ như: “Giáo dục ngoại ngữ trong quá trình toàn cầu hóa và hội nhập” của Bùi Hiền (2002); “Vấn đề quản lý chất lượng quá

trình dạy học ở các trường đại học ngoại ngữ” của Nguyễn Quang Giao (2010); “Giáo dục đại học Việt Nam trong giai đoạn hội nhập và vai trò của ngoại ngữ” của Nguyễn Quang Giao (2010); “Đào tạo tiếng Anh chuyên ngành theo nhu cầu xã hội” của tác giả Đỗ Thị Xuân Dung (2010); Tại các hội thảo khoa học, hội nghị giáo dục đã đề cập đến nhiều vấn đề của việc quản lý việc dạy và học ngoại ngữ, nhiều nhất là dạy học tiếng Anh

Các công trình nghiên cứu trên góp phần nêu bật được những tồn tại, khó khăn và bất cập về nội dung, chương trình, phương pháp dạy học tiếng Anh

và cả việc quản lý HĐDH tiếng Anh hiện nay Các công trình nghiên cứu trên cũng đã đề xuất nhiều biện pháp quản lý HĐDH tiếng Anh hiệu quả và thiết thực Tuy nhiên, do nhiều nguyên nhân khác nhau, vấn đề quản lý HĐDH tiếng Anh ở các trường THCS vùng kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn huyện Chư Păh, tỉnh Gia Lai chưa được nghiên cứu cụ thể Chính vì vậy, việc nghiên cứu biện pháp quản lý HĐDH tiếng Anh ở các trường THCS vùng kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn huyện Chư Păh, tỉnh Gia Lai là rất cần thiết

1.2 CÁC KHÁI NIỆM CHÍNH CỦA ĐỀ TÀI

1.2.1 Quản lý, quản lý giáo dục

a Quản lý

Quản lý có thể được xem xét dưới nhiều góc độ khác nhau Dưới góc độ hoạt động xã hội, quản lý xuất hiện từ rất lâu khi mới bắt đầu hình thành xã hội loài người Cho đến nay, quản lý bao quát hầu hết các ngành, lĩnh vực của

đời sống như quản lý trường học, bệnh viện, công sở, doanh nghiệp; quản lý

ngành, vùng, lãnh thổ hoặc quản lý các lĩnh vực chính trị, xã hội, kinh tế, môi trường

Theo quan điểm của điều khiển học, quản lý là sự tác động có mục đích

đến một hệ thống nào đó nhằm định hướng hệ thống tới một trạng thái mong

muốn Bản thân hệ thống là một tổng thể gồm nhiều yếu tố, nhiều phân hệ

hợp thành trong mối quan hệ tác động qua lại lẫn nhau Do vậy quản lý không chỉ tác động đến từng thành tố, các mối quan hệ giữa các thành tố, mà còn tác

động tới hệ thống như một tổng thể để điều khiển toàn bộ hệ thống theo một định hướng nhất định

Theo quan điểm của tổ chức học, quản lý là sự tác động của chủ thể quản

lý đến tổ chức, trong đó hạt nhân là con người Hoạt động quản lý thường gắn với một tổ chức bao gồm từ hai người trở lên được phân công và phải có các cách liên kết, phối hợp những con người trong tổ chức đó lại để đạt được mục tiêu của tổ chức Việc thực hiện liên kết, phối hợp các thành viên trong một tổ chức đó chính là hoạt động quản lý

Quản lý là một hoạt động đặc trưng trong xã hội loài người, nảy sinh do nhu cầu hợp tác, phân công lao động Mọi lao động xã hội có nhiều người tham gia, để đạt được hiệu quả đều ít nhiều cần đến sự hợp tác, phối hợp, điều hòa những hoạt động của cá nhân theo những mục đích nhất định và do đó cần có người đứng đầu Quản lý chính là hoạt động giúp người đứng đầu phối hợp nỗ lực của các thành viên trong nhóm, tổ chức, cộng đồng nhằm đạt được mục tiêu đề ra

Từ các quan điểm trên, khái niệm quản lý thường được xem xét trong nội

bộ hệ thống tức là nội bộ một tổ chức Quản lý là hoạt động có ý thức của chủ thể quản lý tác động đến đối tượng quản lý nhằm tổ chức, điều hòa, phối hợp hoạt động của các đối tượng quản lý nhằm đạt tới mục tiêu đã định Như vậy, quản lý là một hoạt động có tính hệ thống, bao gồm các yếu tố cơ bản hợp thành: chủ thể quản lý, đối tượng quản lý, cơ chế tác động, mục tiêu và khách thể (hay các yếu tố môi trường bên ngoài)

Sự phân định chủ thể quản lý và đối tượng quản lý chỉ mang tính chất tương đối, một cá nhân, một bộ phận đặt trong quan hệ này là chủ thể quản lý

nhưng đặt trong quan hệ khác lại là đối tượng quản lý

b Quản lý giáo dục

Giáo dục là một hiện tượng xã hội đặc biệt, là một bộ phận của hình thái kinh tế xã hội, là một hoạt động xã hội có chức năng làm cho thế hệ sau chiếm lĩnh được các di sản xã hội của thế hệ trước, bao gồm những hiểu biết, năng lực và phẩm chất mà các thế hệ trước đã tích lũy được Hệ thống giáo dục, mạng lưới các trường học là bộ phận cấu trúc hạ tầng của xã hội Quản lý giáo dục chính là một loại hình quản lý trong xã hội, tức là quản lý mọi hoạt

động giáo dục trong xã hội [3]

Đối với cấp độ vĩ mô, QLGD là những tác động tự giác có ý thức, có

mục đích, có kế hoạch, có hệ thống, hợp quy luật của chủ thể quản lý đến tất

cả các mắc xích của hệ thống, từ cấp cao nhất đến các cơ sở giáo dục, nhằm thực hiện có chất lượng và hiệu quả mục tiêu phát triển giáo dục Quản lý giáo dục là hoạt động tự giác của chủ thể quản lý nhằm huy động, tổ chức,

điều phối, điều chỉnh, giám sát một cách có hiệu quả các nguồn lực giáo dục

(nhân lực, tài lực, vật lực) phục vụ cho mục tiêu phát triển giáo dục, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế xã hội

Đối với cấp độ vi mô, QLGD là hệ thống những tác động của chủ thể

quản lý đến tập thể giáo viên, công nhân viên, tập thể học sinh, cha mẹ học sinh và các lực lượng xã hội trong và ngoài nhà trường nhằm hình thành và phát triển toàn diện nhân cách học sinh, đạt chất lượng và hiệu quả các mục tiêu giáo dục của nhà trường Quản lý giáo dục còn được hiểu một cách cụ thể

là quản lý một hệ thống giáo dục, gồm có các cơ sở giáo dục đào tạo và cơ sở giáo dục đào tạo nghề trên địa bàn dân cư cụ thể

Quản lý giáo dục là sự tác động của chủ thể quản lý đến khách thể quản

lý trong lĩnh vực giáo dục Một cách đầy đủ hơn, quản lý giáo dục là hệ thống những tác động có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý trong hệ thống giáo dục, là sự điều hành hệ thống giáo dục quốc dân, các cơ

sở giáo dục đào tạo nhằm thực hiện mục tiêu nâng cao dân trí, đào tạo nhân

lực, bồi dưỡng nhân tài Quản lý giáo dục là hoạt động điều hành, phối hợp

các lực lượng xã hội nhằm đẩy mạnh công tác giáo dục theo yêu cầu phát

triển xã hội

Quản lý giáo dục ở nước ta hiện nay được hiểu là hệ thống những tác

động có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý, nhằm làm

cho hệ thống theo đường lối và nguyên lý giáo dục của Đảng, thực hiện các

tính chất của nhà trường Xã hội chủ nghĩa Việt Nam mà tâm điểm hội tụ là

quá trình dạy học, giáo dục thế hệ trẻ, đưa hệ thống giáo dục tới trạng thái đổi

mới về chất

1.2.2 Hoạt động dạy học tiếng Anh

a Hoạt động dạy học

Dạy học là một bộ phận của quá trình sư phạm, đó là hoạt động, trong đó

GV, bằng những phương pháp sư phạm, tổ chức hoạt động học của HS làm cho

HS nắm vững hệ thống kiến thức khoa học và hình thành hệ thống kỹ năng

hoạt động, nâng cao trình độ học vấn, phát triển trí tuệ và hoàn thiện nhân cách

Dạy học là con đường cơ bản để thực hiện mục đích giáo dục do xã hội đặt ra

Học tập là cơ hội quan trọng nhất giúp mỗi cá nhân phát triển và thành đạt

trong xã hội

Hoạt động dạy học là hoạt động đặc trưng, chủ yếu nhất của nhà trường Hoạt động dạy học được xem xét với tư cách thành tố cơ bản, trong đó người

dạy cùng với hoạt động dạy và người học cùng với hoạt động học là hai thành

tố cơ bản nhất Hoạt động dạy học không thể xảy ra nếu không có hai thành

sinh nắm được kiến thức, hình thành kỹ năng, thái độ Dạy có chức năng kép là truyền đạt và điều khiển Nội dung dạy học được thực hiện trong một môi trường thuận lợi chính là nhà trường, ở đó nội dung chương trình được thực hiện theo quy định, phù hợp với từng lứa tuổi

Hoạt động học là quá trình tự điều khiển tối ưu sự chiếm lĩnh khái niệm khoa học, bằng cách đó hình thành cấu trúc tâm lý mới, phát triển nhân cách toàn diện Vai trò tự điều khiển của hoạt động học thể hiện ở sự tự giác, tích cực, tự lực và sáng tạo dưới sự điều khiển của GV nhằm chiếm lĩnh khái niệm khoa học bằng hoạt động tự lực của HS để đạt được ba mục đích: tri thức, kỹ năng, thái độ

Hoạt động học có hai chức năng là lĩnh hội và tự điều khiển Hai chức năng này thống nhất với nhau Nội dung của hoạt động học bao gồm toàn bộ hệ thống khái niệm khoa học của từng bộ môn, phương pháp phù hợp để biến kiến thức nhân loại thành học vấn của bản thân

Hoạt động dạy và học có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, tồn tại song song

và phát triển trong cùng một quá trình thống nhất, bổ sung cho nhau Kết quả hoạt động học của học sinh không thể tách rời kết quả hoạt động dạy của giáo viên và kết quả hoạt động dạy của giáo viên không thể tách rời kết quả học tập của học sinh

b Hoạt động dạy học tiếng Anh

Các nhà giáo học pháp Spolsky (2002), Gatenby (1965), Kennedy (1973)

và Willis (1996), cho rằng bất kỳ ai học một ngôn ngữ nói chung và ngoại ngữ nói riêng có hiệu quả cũng đều phải đáp ứng ba điều kiện: tiếp xúc, sử dụng và

động cơ (các điều kiện người học) Đây là những điều kiện đủ và cơ bản để áp

dụng cho một người học một ngoại ngữ, bất kể phong cách học và nhận thức cá nhân của họ Ngoài ra, trong môi trường ngôn ngữ thứ hai hay ngoại ngữ, người ta còn thấy có một điều kiện bổ sung nhưng bắt buộc phải có là: giảng

dạy (điều kiện người dạy) và các điều kiện tiếp xúc, sử dụng ngôn ngữ và

động cơ

Tiếp xúc

Mọi học sinh ngoại ngữ đều phải được tiếp xúc với ngôn ngữ đích trong

sử dụng thì mới có thể học thành công Hình thức tiếp xúc có thể bao gồm

nghe, đọc hoặc cả hai Tiếp xúc có thể là quá trình hữu thức, có thể là quá trình

vô thức Ngoài ra, tiếp xúc ngôn ngữ còn bao gồm việc học sinh tách các từ

ngữ cụ thể để tìm ra cái mà các em muốn nói và lưu ý đến việc các từ ngữ này

được sử dụng như thế nào Điều cơ bản ở đây là học sinh phải được tiếp xúc

với đầu vào ngôn ngữ đa dạng, các em cần phải hiểu và sử dụng được ngoài lớp

học Trong các công trình nghiên cứu về học ngoại ngữ, người ta đã phát hiện

ra rằng chất lượng tiếp xúc quan trọng hơn số lượng tiếp xúc

Sử dụng ngôn ngữ

Cũng như ngôn ngữ đầu vào, ngôn ngữ đầu ra thường được xem là cơ bản

cho việc phát triển ngôn ngữ, đặc biệt khi học sinh muốn nói hay viết trong

ngôn ngữ đích Nếu HS biết rằng trong lớp các em sẽ được yêu cầu sử dụng

ngoại ngữ một cách thực sự, thì các em sẽ chú trọng nhiều hơn đến những gì

mình nghe và đọc, các em sẽ phân tích kỹ hơn ngôn ngữ đầu vào, và lưu ý đến

những đặc điểm ngôn ngữ có lợi cho mình

Thông qua tương tác, HS có cơ hội để thụ đắc các kỹ năng liên quan đến

liên kết ngôn bản mà các em cần có để điều hành các hội thoại riêng của mình,

và để kiểm soát mức độ hay kiểu ngôn ngữ đầu vào mà các em nhận được

Động cơ

Động cơ tiền giả định sự tồn tại của nhận thức con người Những HS học

tốt thường có động cơ tiếp xúc thường xuyên với ngôn ngữ đích và thực tế cho

thấy rằng động cơ sử dụng ngoại ngữ càng thường xuyên bao nhiêu thì kết quả

học ngoại ngữ càng tốt bấy nhiêu

Thành công và sự thỏa mãn là hai yếu tố chính để duy trì động cơ Nếu học cảm thấy mình đạt được một cái gì đó xứng đáng, do cố gắng riêng của bản thân, thì các em sẽ sẵn sàng tham gia vào hoạt động tiếp theo Do đó, một gợi ý quan trọng đối với GV là phải đặt ra các mục tiêu mà HS có thể thực hiện được

và phải làm rõ thành công của học sinh khi các em đạt được những mục tiêu

mà mình đặt ra

Tóm lại, có thể nói rằng tiếp xúc, sử dụng và động cơ là ba điều kiện cơ bản để học một ngoại ngữ thành công Cả ba điều kiện phải được đáp ứng ở cả trong và ngoài lớp học Học sinh có thể học một ngoại ngữ thành công hơn nếu các em được sống, làm việc và tương tác trong một môi trường trong đó ngôn ngữ đích được thường xuyên sử dụng

Giảng dạy

Giáo viên đặt học sinh vào vị trí khám phá, đưa ra các tình huống cho các

em vận dụng và tái tạo ngôn ngữ Bên cạnh kiến thức về ngoại ngữ, các thủ thuật hay kinh nghiệm học của người GV cũng góp phần quan trọng trong việc gây hứng thú, trong việc lựa chọn phương pháp học thích hợp cho bản thân

1.2.3 Quản lý hoạt động dạy học học tiếng Anh

a Quản lý hoạt động dạy học

Mục tiêu quản lý trường học là quản lý chất lượng sản phẩm giáo dục Muốn có sản phẩm giáo dục đạt chất lượng, đáp ứng yêu cầu của sự phát triển kinh tế xã hội thì trước hết nhà trường phải tổ chức, điều khiển và kiểm soát quá trình tổ chức hoạt động dạy học, vì hoạt động dạy học là hoạt động trung tâm của nhà trường nhằm hình thành và phát triển nhân cách của học sinh - sản phẩm giáo dục của nhà trường

Quản lý hoạt động dạy học là quản lý quá trình truyền thụ kiến thức của

đội ngũ giáo viên và quản lý các điều kiện vật chất, kỹ thuật, phương tiện phục

vụ hoạt động dạy học

Quản lý hoạt động dạy học là quản lý việc thực hiện chương trình, nội dung dạy học; quản lý hoạt động dạy của giáo viên; quản lý đổi mới phương pháp dạy học của giáo viên; quản lý hoạt động học của học sinh; quản lý kiểm tra - đánh giá kết quả học tập của học sinh; quản lý cơ sở vật chất và thiết bị phục vụ dạy học

Theo tác giả Lê Quang Sơn (2014) quản lý hoạt động dạy học ở trường THCS gồm có các nội dung sau [20]:

- Xây dựng kế hoạch dạy học trong nhà trường: cần xác định các căn cứ

để xây dựng và triển khai kế hoạch dạy học, việc xây dựng kế phải đảm bảo

phù hợp với các yếu tố như: chủ trương của cấp trên, của địa phương, phù hợp với mục tiêu cấp học, điều kiện vật chất và thực lực của đội ngũ giáo viên, học sinh nhà trường,

- Xây dựng và quản lý hồ sơ dạy học trong nhà trường: cần thiết lập các loại hồ sơ theo quy định trong Điều lệ nhà trường và tổ chức quản lý tốt hồ sơ;

- Triển khai thực hiện đổi mới phương pháp dạy học: cần chú ý quản lý việc soạn bài và chuẩn bị bài lên lớp của giáo viên, quản lý việc giáo viên kiểm tra - đánh giá kết quả học tập của học sinh, quản lý công tác bồi dưỡng giáo viên đáp ứng yêu cầu dạy học;

- Quản lý cơ sở vật chất và sử dụng thiết bị dạy học, ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học: nhằm hỗ trợ đắc lực cho việc đổi mới phương pháp dạy học, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho thế hệ trẻ, đáp

ứng đòi hỏi của thực tế cuộc sống không ngừng thay đổi, đặc biệt khi Việt Nam

gia nhập Tổ chức thương mại quốc tế (WTO);

- Quản lý hoạt động đánh giá kết quả học tập của học sinh: nhằm đánh giá toàn diện cả quá trình học tập và rèn luyện của học sinh;

- Quản lý hoạt động của tổ chuyên môn: thông qua các biện pháp như phát huy vai trò tổ trưởng chuyên môn trong quản lý hoạt động dạy học, bồi dưỡng

nâng cao năng lực quản lý hoạt động chuyên môn cho tổ trưởng và tăng cường công tác kiểm tra - đánh giá chất lượng sinh hoạt tổ chuyên môn, chỉ đạo tổ chuyên môn tăng cường phối hợp với giáo viên chủ nhiệm và các tổ chức khác trong nhà trường;

- Phối hợp với các tổ chức xã hội trong nhà trường (Công đoàn nhà trường, Chi đoàn giáo viên, Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh) để quản

lý hoạt động dạy của giáo viên;

- Quản lý hoạt động học tập của học sinh qua việc tổ chức cho học sinh xây dựng và thực hiện nội quy học tập, phát động phong trào thi đua học tập, chỉ đạo công tác phối hợp giữa gia đình và nhà trường, giữa giáo viên chủ nhiệm và các lực lượng giáo dục khác để quản lý hoạt động học của học sinh

b Quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh

Ngoại ngữ không những giúp chúng ta tiếp cận những thành tựu khoa học, những thông tin mới nhất, mà còn là cầu nối, là phương tiện giao lưu giữa các quốc gia, các dân tộc Đối với HS, sinh viên, ngoại ngữ nói chung và tiếng Anh nói riêng là công cụ hữu hiệu để HS, sinh viên tự đào tạo, bồi dưỡng, rèn luyện mình ngay khi còn đang ngồi trên ghế nhà trường và sau khi

ra trường

Chính vì vậy mà việc quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh trong sự nghiệp giáo dục và chiến lược phát triển giáo dục đến năm 2020 lại càng có vai trò hết sức quan trọng hơn bao giờ hết

Quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh cũng chính là quản lý các hoạt

động dạy học tiếng Anh thông qua các kỹ năng: Nghe – Nói – Đọc – Viết

nhằm góp phần thực hiện các nhiệm vụ dạy học trong quá trình đào tạo

Phương hướng để nâng cao hiệu quả dạy học tiếng Anh là cải tiến các biện

pháp hoạt động sư phạm và biện pháp quản lý Quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh bao gồm:

- Quản lý chương trình, nội dung dạy học tiếng Anh;

- Quản lý hoạt động dạy tiếng Anh của giáo viên;

- Quản lý đổi mới phương pháp giảng dạy tiếng Anh của giáo viên;

- Quản lý hoạt động học tiếng Anh của học sinh;

- Quản lý kiểm tra đánh giá kết quả học tập tiếng Anh của học sinh;

- Quản lý cơ sở vật chất và thiết bị dạy học phục vụ cho dạy học tiếng Anh

Do đó, để việc quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh ở trường THCS đạt hiệu quả tốt, Hiệu trưởng nhà trường cần có những biện pháp cụ thể và thiết thực để nâng cao trình độ, năng lực của GV; quản lý việc thực hiện đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra – đánh giá; quản lý tốt hoạt động học của

HS và đặc biệt chú trọng công tác kiểm tra trong nhà trường Bên cạnh đó, cần quan tâm đến các điều kiện hỗ trợ tích cực cho HĐDH tiếng Anh

1.3 HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TIẾNG ANH Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC

CƠ SỞ

1.3.1 Vai trò của việc dạy tiếng Anh ở trường THCS hiện nay

Đối với bất kỳ quốc gia nào trên thế giới, giáo dục đều đóng vai trò quan

trọng trong việc tạo ra nguồn tri thức mới cho sự phát triển của xã hội, là nền tảng bền vững cho sự phát triển của mọi quốc gia Có thể khẳng định rằng, một xã hội văn minh không thể thiếu một nền giáo dục tiên tiến, tạo ra những con người giàu sức sáng tạo Vai trò của giáo dục càng trở nên vô cùng quan trọng trong một thời đại được mệnh danh là thời đại của kinh tế tri thức với

đặc trưng tri thức là lực lượng sản xuất trực tiếp, và bản thân tri thức đã trở

nguồn nhân lực chất lượng cao, phẩm chất đạo đức tốt, giỏi về chuyên môn, nhạy bén, giàu óc sáng tạo, có đủ năng lực bắt kịp với tốc độ hội nhập và phát triển của thế giới Vì vậy, chất lượng giáo dục nói chung, giáo dục phổ thông nói riêng là vấn đề luôn nhận được sự quan tâm của toàn xã hội Hơn thế nữa, trong xu thế hội nhập hiện nay, khi các nền giáo dục của các châu lục, các quốc gia dần tiến đến việc công nhận bằng cấp, chương trình đào tạo của nhau thì vấn đề quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh có ý nghĩa hết sức quan trọng Cùng với các lĩnh vực khác, giáo dục phổ thông Việt Nam đang dần hội nhập với các nền giáo dục phổ thông của châu lục và thế giới với mục tiêu "Các trường phổ thông của Việt Nam có được các thỏa thuận về chương trình đào tạo với các trường phổ thông của các nước, tạo cơ sở cho việc tham gia

chuyển đổi hệ thống giáo dục ASEAN và quốc tế”

Trong tiến trình hội nhập của Việt Nam nói chung, của giáo dục phổ thông nước nhà nói riêng, cùng với công nghệ thông tin, ngoại ngữ đóng vai trò hết sức quan trọng, đặc biệt là trong bối cảnh “Giáo dục phổ thông thế giới phát triển rất nhanh chóng với những xu hướng biểu hiện rõ rệt: đại chúng

hóa, thị trường hóa, đa dạng hóa và quốc tế hóa”

Việt Nam là một đất nước đang phát triển vì vậy ngoại ngữ là công cụ hỗ trợ đắc lực giúp chúng ta đẩy nhanh quá trình hội nhập, hợp tác để phát triển

Đặc biệt khi Việt Nam trở thành thành viên chính thức của Tổ chức thương

mại thế giới (WTO) thì vai trò của ngoại ngữ tại Việt Nam càng trở nên cần thiết bởi lẽ ngoại ngữ là chiếc cầu nối quan trọng giữa Việt Nam và bạn bè quốc tế Mặt khác, trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa của nước ta hiện nay, việc đi tắt, đón đầu để con người Việt Nam có thể vươn lên tầm cao trí tuệ thế giới đòi hỏi chúng ta phải thông thạo ngoại ngữ Đây chính là phương tiện hữu ích phục vụ cho việc giao tiếp, trao đổi kinh tế, văn hóa, tiếp

cận những nguồn tri thức tinh hoa của nhân loại

Không thể hình dung sống trong thế giới ngày nay không có ngoại ngữ Con đường tiếp cận mọi thành tựu văn hóa, tiến bộ khoa học và kỹ thuật của thế giới, con đường hội nhập vào kinh tế và cộng đồng thế giới đều phải đi qua cái cầu ngoại ngữ Con đường khai thác lợi thế nước đi sau và làm giàu trí

tuệ của chính mình phải có ngoại ngữ hỗ trợ

Đối với thanh niên Việt Nam nói chung, HS Việt Nam nói riêng, sử dụng

thành thạo ngoại ngữ không những là yêu cầu tất yếu của lao động có kỹ thuật cao nhằm đáp ứng các qui trình công nghệ thường xuyên được đổi mới, đồng

thời là một năng lực cần thiết đối với người Việt Nam hiện đại

Ngoại ngữ không chỉ đơn thuần là công cụ hữu hiệu trong tay người lao

động trong việc khai thác thông tin tiếp thu thành tựu khoa học kỹ thuật cao

và học hỏi kinh nghiệm của các nước trên thế giới về lĩnh vực chuyên ngành của mình mà còn là một phương tiện hữu ích trong việc nâng cao chất lượng cuộc sống vật chất và tinh thần của con người Nắm được ngoại ngữ, con người có thể hiểu biết sâu sắc hơn nữa về nền văn minh thế giới, mở rộng quan hệ hợp tác, giao lưu và phát triển tiềm năng của chính mình Hơn thế nữa, trong xu thế hội nhập và phát triển hiện nay, sử dụng thành thạo ngoại ngữ giúp thanh niên, HS Việt Nam tự tin trong giao tiếp, làm việc với các bạn

bè, HS nước ngoài

Nhận thức được tầm quan trọng của ngoại ngữ trong tiến trình hội nhập,

từ cuối những năm 60, đầu những năm 70, Đảng và Nhà nước ta đã rất quan tâm đến việc dạy và học ngoại ngữ trong nhà trường, đến nay lại càng quan tâm hơn Ngày 30 tháng 09 năm 2008, Chính phủ đã ban hành Đề án “Dạy và học ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốc dân giai đoạn 2008 - 2020” trong

đó có nêu “Đổi mới toàn diện việc dạy và học ngoại ngữ trong hệ thống giáo

dục quốc dân, triển khai chương trình dạy và học ngoại ngữ mới ở các cấp học, trình độ đào tạo, ”

Việc ban hành Đề án thể hiện sự quan tâm cũng như quyết tâm của Chính phủ trong việc nâng cao ngoại ngữ của thanh niên Việt Nam ở tất cả cấp học với yêu cầu cụ thể “đến năm 2020 đa số thanh niên Việt Nam tốt nghiệp trung cấp, cao đẳng và ĐH có đủ năng lực ngoại ngữ sử dụng độc lập,

tự tin trong giao tiếp, học tập, làm việc trong môi trường hội nhập, đa ngôn ngữ, đa văn hóa ; ”, nhằm góp phần đẩy nhanh tiến trình hội nhập và phục

vụ thiết thực sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

Để hiện thực hóa thành công Đề án “Dạy và học ngoại ngữ trong hệ

thống giáo dục quốc dân giai đoạn 2008 - 2020” của Chính phủ, vấn đề đảm bảo và nâng cao chất lượng dạy học ngoại ngữ là yếu tố then chốt Vì vậy, các trường THCS đóng vai trò quan trọng trong việc quản lý HĐDH ngoại ngữ và các công việc liên quan đến ngoại ngữ đồng thời đào tạo đội ngũ GV có chuyên môn giỏi nhằm góp phần trang bị ngoại ngữ cho nguồn nhân lực của

đất nước cũng như thực hiện việc phổ cập ngoại ngữ trong nhân dân Muốn

vậy, các trường THCS và cơ sở đào tạo ngoại ngữ phải ý thức rõ hơn nữa về tầm quan trọng của ngoại ngữ, đảm bảo và nâng cao chất lượng dạy học ngoại ngữ nhằm góp phần “ biến ngoại ngữ trở thành thế mạnh của người dân Việt

Nam, phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nước”

Chất lượng giáo dục phổ thông là sự phát triển toàn diện nhân cách học sinh về tất cả các mặt: trí tuệ, thể chất, tâm hồn, thể hiện ở việc HS có

được kiến thức cơ bản trong các lĩnh vực khoa học tự nhiên, khoa học xã hội,

các kỹ năng ứng xử, giao tiếp được đo bằng các chuẩn nhằm xem xét mức

độ đạt được các nhiệm vụ, mục tiêu giáo dục Các chuẩn này được xây dựng

trên cơ sở thống nhất giữa nhà trường và cộng đồng được công chúng chấp nhận đáp ứng nhu cầu phát triển của mỗi cá nhân H S và yêu cầu của cộng

đồng đối với nhân cách được đào tạo Việc dạy học tiếng Anh góp phần giúp

HS mở rộng, nâng cao kiến thức Ngôn ngữ của mỗi quốc gia, mỗi vùng lãnh

thổ chứa những nét văn hoá đặc trưng, vì vậy dạy tiếng Anh không chỉ là dạy cho HS biết thêm tiếng nói của dân tộc mà còn cung cấp cho HS những hiểu biết về con người, văn hoá, địa lý, chính trị, của dân tộc đó Người

ta vẫn thường nói: “Biết thêm một ngoại ngữ là sống thêm một cuộc đời” Tiếng Anh là cánh cửa để cá nhân mở rộng tầm kiến thức, nâng cao vốn hiểu biết Khối lượng kiến thức nhân loại ngày càng tăng lên nhanh chóng Học ngoại ngữ - biết một ngoại ngữ sẽ giúp chúng ta tiếp cận với tri thức nhân loại một cách nhanh nhất, là con đường giúp ta tiến tới tri thức nhân loại và thương mại thế giới Trong xu thế toàn cầu hoá ngày nay, vấn đề hợp tác kinh tế, giáo dục, giao lưu trao đổi văn hoá ngày càng diễn ra với quy

mô và tầm vóc lớn hơn Sự cần thiết sử dụng thành thạo tiếng Anh càng

trở nên bức thiết

Tiếng Anh là một trong những ngoại ngữ quy định trong chương trình THCS Trong hệ thống giáo dục quốc dân bậc THCS, tiếng Anh là môn học trong số 13 môn học quy định của bậc học Trong “Chiến lược phát triển giáo dục 2001 - 2010” ban hành ngày 28/12/2001 của Thủ tướng Chính phủ chỉ rõ: “Chú trọng trang bị và nâng cao kiến thức tin học, ngoại ngữ cho học sinh Dạy ngoại ngữ trên diện rộng từ lớp 6, đảm bảo HS được ổn định

và liên tục ít nhất một ngoại ngữ để khi tốt nghiệp THCS có thể sử dụng

được” Môn học tiếng Anh giảng dạy ở các trường THCS nhằm hình thành và

phát triển các kỹ năng: Nghe - Nói - Đọc - Viết giúp cho người học ở trình độ

cơ bản (A2) phát triển năng lực sử dụng tiếng Anh, đáp ứng yêu cầu đòi hỏi chất lượng sử dụng tiếng Anh của thị trường lao động trong quá trình hội nhập quốc tế Tiếng Anh ở trường THCS được dạy ở 4 khối với số tiết: 3 tiết/tuần đối với khối 6, 7, 8 và 2 tiết/tuần đối với khối 9 Điều đó cho thấy

Bộ GD & ĐT rất chú trọng đến HĐDH tiếng Anh, đồng thời đòi hỏi phải có

sự quản lý chặt chẽ hơn nữa đối với HĐDH tiếng Anh ở trường THCS

1.3.2 Hoạt động dạy học tiếng Anh ở trường trung học cơ sở

a Mục tiêu

Về tri thức

Dạy học tiếng Anh ở trường THCS nhằm giúp học sinh có kiến thức

cơ bản về ngữ âm, ngữ pháp, từ vựng tương đối hệ thống và hoàn chỉnh phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi, có hiểu biết khái quát về đất nước, con

người và nền văn hoá của đất nước mà mình đang học ngoại ngữ

Về kỹ năng

Sau khi học xong bậc THCS học sinh có thể bước đầu sử dụng tiếng Anh như một công cụ giao tiếp làm cơ sở nền tảng để tiếp tục học lên các bậc học cao hơn hoặc bước vào cuộc sống tìm vịêc làm Muốn vậy nhiệm vụ của giáo viên tiếng Anh là phải thường xuyên rèn luyện cho học sinh các kỹ năng: Nghe - Nói - Đọc - Viết

Hình thành kĩ năng giao tiếp là mục tiêu cuối cùng của hoạt động dạy học tiếng Anh ở trường THCS; kiến thức ngôn ngữ là phương tiện cần thiết

để hình thành và phát triển các kĩ năng giao tiếp trong đó tập trung ở 4 kĩ

năng cơ bản Nghe - Nói - Đọc - Viết được quy định tại chuẩn kiến thức của

Bộ GD & ĐT

Ở trường THCS các kỹ năng chủ yếu nói trên tương ứng với từng cấp độ

sử dụng tiếng Anh dựa trên thang điểm A2 theo khung tham chiếu châu Âu

được quy định chi tiết trong nội dung chương trình

Về thái độ

Có tình cảm và thái độ tốt đẹp với đất nước, con người, nền văn hóa và

ngôn ngữ của đất nước có thứ tiếng đang học

b Nội dung

Dạy học tiếng Anh ở trường THCS hiện nay nhằm hình thành và các kỹ năng Nghe - Nói - Đọc - Viết tiếng Anh để tiếp thu những tri thức khoa học,

kĩ thuật tiên tiến, tìm hiểu các nền văn hóa đa dạng và phong phú trên thế giới Bên cạnh đó, cùng với các môn học khác, tiếng Anh góp phần hình thành và phát triển nhân cách của HS, giúp các em thực hiện mục tiêu giáo

dục toàn diện ở trường phổ thông, đồng thời đáp ứng các nhu cầu của xã hội

Hệ thống chủ điểm được lựa chọn bao gồm các danh nhân, cách phong tục tập quán, phong cảnh, các chủ đề như quảng cáo, phim ảnh, mua sắm Số lượng từ vựng, cũng được tăng dần trong chương trình

Dạy học tiếng Anh ở trường THCS có những đặc trưng cơ bản đó là:

- Dạy học tiếng Anh nhằm mục đích nắm vững và sử dụng được tiếng

Anh như một công cụ giao tiếp;

- Dạy học tiếng Anh là dạy học hoạt động giao tiếp bằng tiếng Anh ở 4 dạng cơ bản của giao tiếp: Nghe - Nói - Đọc - Viết và trang bị kiến thức cơ

bản về ngôn ngữ, văn hóa của các nước thuộc Vương quốc Anh;

- Phương pháp dạy học tiếng Anh là phương pháp thực hành giao tiếp, nghĩa là phải thông qua rèn luyện thực hành các kỹ xảo và kỹ năng giao tiếp

mà chiếm lĩnh công cụ giao tiếp;

Đối với mỗi kỹ năng giao tiếp, cần phải áp dụng phương pháp học tập

thích hợp, bao gồm: Nghe hiểu - Nói - Đọc hiểu - Viết

c Hình thức dạy học

Trong nhà trường phổ thông hoạt động dạy học tiếng Anh có những đặc trưng, không bị gò ép, chi phối hoặc quá phụ thuộc vào các quy định, tiến trình bài giảng giáo án hoặc một khuôn mẫu nhất định nào Việc dạy học phải luôn được tổ chức dưới nhiều hinh thức phong phú, đa dạng mới thu hút được

H S , cuốn hút các em vào việc tiếp thu kiến thức một cách tự nhiên, đơn giản nhưng hiệu quả

Tạo môi trường học tiếng Anh trong trường và lớp học để HS có nhiều

cơ hội luyện tập sử dụng ngôn ngữ trong các giờ học, tổ chức cho HS làm việc cá nhân, theo cặp và theo nhóm hợp lý và hiệu quả

Dạy và học ở trên lớp theo quy định trong phân phối chương trình

Đây là hình thức tổ chức dạy và học truyền thống, cơ bản, mà mọi giáo

viên phải thực hiện đủ và đúng theo phân phối chương trình của Bộ GD &

ĐT, tức là giáo viên thực hiện một tiết dạy trên lớp với 45 phút bao gồm

hoạt động dạy của giáo viên và hoạt động học của học sinh Người dạy có thể thực hiện các phương pháp trong quá trình bài giảng như thuyết trình, phát vấn, giáo cụ trực quan, động não; thực hiện các tiết học như vậy cho đến khi kết thúc năm học Đa dạng hóa các hoạt động trong lớp Nên tạo yếu tố mới bất ngờ trong mỗi giờ học

Các hình thức hoạt động ngoại khóa bộ môn nhằm đem lại hiệu quả cao hơn trong học tập

Trong phân phối chương trình giảng dạy tiếng Anh bậc THCS chưa có quy định số tiết giành cho ngoại khóa và bộ môn trong một kỳ hoặc 1 năm Trên thực tế nhu cầu hoạt động này đối với tất cả các môn học là rất cao và nếu thực hiện tốt sẽ đem lại hiệu quả cao, đặc biệt là đối với việc dạy học tiếng Anh Các hình thức phổ biến để thực hiện như dàn dựng tiểu phẩm, kịch hóa bài khóa, cho các em tập đóng vai diễn ở phạm vi một nhóm, một lớp hoặc một khối; thi tìm hiểu về đất nước, con người, phong tục, tập quán của đất nước mà các em được học tiếng; tổ chức câu lạc bộ nói tiếng Anh, giao lưu với các trường bạn Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là một bộ phận của quá trình giáo dục ở nhà trường THCS Đó là những hoạt động được tổ chức ngoài giờ học các bộ môn văn hoá có trong thời khoá biểu đã quy định Tuy nhiên, việc tổ chức các hoạt động này còn gặp nhiều khó khăn như GV không được trang bị kiến thức, kỹ năng tổ chức cho HS, bên cạnh đó ở đa số các cơ sở giáo dục đào tạo thiết bị phục vụ cho hoạt động này còn thiếu Việc quản lý các hoạt động này cũng còn gặp nhiều lúng túng hoặc chưa được quan tâm đúng mức từ phía lãnh đạo

1.3.3 Hoạt động dạy học tiếng Anh ở trường THCS vùng kinh tế xã

hội đặc biệt khó khăn

Hoạt động dạy và học tiếng Anh ở các trường THCS vùng kinh tế xã hội

đặc biệt khó khăn của nước ta đang đứng trước thách thức lớn như: Cách tiếp

cận môn học, đội ngũ, chương trình và sách giáo khoa

Hiện nay, ngoại trừ các thành phố lớn, các vùng có điều kiện, còn lại, đa

số hoạt động dạy học ngoại ngữ như một môn học kiến thức, không phải kỹ

năng Do vậy dạy học tiếng Anh trong các trường THCS vùng kinh tế xã hội

đặc biệt khó khăn vẫn mang nặng tư tưởng ứng thí nên vẫn chỉ tập trung vào

ngữ pháp, đọc và dịch Điều kiện dạy học tiếng Anh chưa đáp ứng được yêu

cầu xã hội, kể cả các tỉnh miền xuôi, các thành phố lớn nước ta hiện nay chất

lượng đội ngũ GV đang trực tiếp giảng dạy tiếng Anh cho HS còn nhiều bất cập

Khó khăn nhất hiện nay là trình độ của đội ngũ giáo viên tiếng Anh Một

số tỉnh miền núi khi tiến hành khảo sát trình độ GV theo khung chuẩn châu

Âu cho thấy số GV đạt yêu cầu còn ở mức rất thấp GV tiếng Anh chưa được

đào tạo chuẩn về phương pháp dạy học Thực tế cho thấy đa số giáo viên dạy

tiếng Anh tại các trường THCS vùng kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn trong

cả nước chưa đáp ứng được chuẩn ngoại ngữ theo quy định của Khung chuẩn

đánh giá năng lực ngoại ngữ chung châu Âu vì môi trường thực hành tiếng

còn hạn chế giao tiếp với người bản xứ

Theo PGS.TS Phan Quế, chuyên gia Đề án Ngoại ngữ quốc gia 2020,

năng lực GV tiếng Anh còn rất thấp, nhất là GV tiếng Anh tiểu học chưa được

đào tạo chuẩn về phương pháp dạy học, lại đến từ nhiều nguồn nhưng đa số

không có nghiệp vụ sư phạm Thêm vào đó, chương trình và sách giáo khoa

hiện hành chú trọng nhiều đến ngôn ngữ hơn là phát triển kỹ năng, lấy giáo

trình thay cho chương trình, thiếu thốn thiết bị dạy học, nếu có lại không có

phần mềm hoặc người biết khai thác, sử dụng Việc dạy tiếng Anh cho HS

dân tộc thiểu số hầu như thiếu thốn trăm bề

Trong khi học sinh người Kinh học tiếng Anh trên cơ sở tiếng mẹ đẻ thì học sinh dân tộc thiểu số phải học tiếng Anh trên nền một ngôn ngữ thứ hai ngoài tiếng mẹ đẻ nên gặp nhiều trở ngại hơn so với học sinh người Kinh Trong khi đó, ngay với ngôn ngữ trung gian này, học sinh dân tộc thiểu số nhiều nơi còn phải học rất khó khăn Đến trường, các em HS người dân tộc thiểu số phải học tập các môn học bằng tiếng Việt Mặc dù tiếng Anh là ngôn ngữ giao tiếp quốc tế, rất cần thiết trong môi trường hội nhập toàn cầu song với HS dân tộc thiểu số, việc dạy và học ngoại ngữ này không hề đơn giản Với HS người dân tộc thiểu số, việc học bất kỳ ngoại ngữ quốc tế nào cũng trở thành ngôn ngữ thứ ba

Thực tế, khi trẻ chuẩn bị vào lớp 1, ở lớp mẫu giáo 5 tuổi HS dân tộc thiểu số đã được chú trọng tăng cường khả năng nghe nói, giao tiếp bằng tiếng Việt Còn việc dạy ngoại ngữ tiếng Anh cho các em, theo qui định của

Bộ GD & ĐT triển khai từ lớp 3, tùy thuộc vào điều kiện của từng địa phương Bên cạnh đó có những dự án dạy tăng cường (HS lớp 3, 4, 5) hoặc làm quen với tiếng Anh cho HS lớp 1, 2

Học tiếng Việt đối với HS dân tộc thiểu số đã là ngôn ngữ thứ hai nên không chỉ vất vả cho đội ngũ GV mà ngay chính bản thân các em GV là người địa phương hoặc phải biết sử dụng tiếng dân tộc của HS trong giảng dạy cũng như giao tiếp Vì thế, khi HS học tiếng Anh, đây cũng là thử thách với các em khi đến với tiếng phổ thông quốc tế trong môi trường hội nhập toàn cầu Trong khi đó, do hạn chế về lỗi phát âm cũng như điều kiện học tập, trình độ GV tiếng Anh nên việc học tiếng Anh của HS càng khó khăn

Hoạt động dạy học tiếng Anh ở các trường THCS vùng kinh tế xã hội

đặc biệt khó khăn trong hoàn cảnh, điều kiện thiếu thốn cả cơ sở vật chất lẫn

trang thiết bị dạy học; thiếu thốn tài liệu tham khảo đặc biệt các loại sách bổ trợ học tốt, nâng cao khả năng tiếng Anh cho HS Có thể thấy việc dạy và học tiếng Anh cho HS THCS vùng kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn còn nhiều khó khăn và thách thức Vì vậy, học tập tiếng Anh đương nhiên trở thành một

gánh nặng đối với học sinh

1.4 QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TIẾNG ANH Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ

1.4.1 Mục tiêu quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh ở trường trung học cơ sở

Xuất phát từ xu thế toàn cầu hoá trên toàn thế giới cũng như từ xu thế hội nhập của Việt Nam, trong thời đại khoa học, công nghệ, đặc biệt là công nghệ thông tin phát triển nhanh chóng và những đòi hỏi của xã hội về việc làm trong thời đại ngày nay, sinh viên tốt nghiệp được yêu cầu sử dụng ít nhất một ngoại ngữ ở trình độ nhất định Tháng 9/2008, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Đề án “Dạy và học ngoại ngữ trong hệ thống Giáo dục quốc dân giai đoạn 2008 - 2020” Theo Đề án này, mục tiêu chung của dạy học ngoại ngữ là đổi mới toàn diện việc dạy và học ngoại ngữ mới ở các cấp học, trình

độ đào tạo, nhằm đến 2015 đạt được bước tiến rõ rệt về trình độ, năng lực sử

dụng ngoại ngữ của nguồn nhân lực; đến 2020 đa số thanh niên Việt Nam tốt nghiệp trung cấp, cao đẳng và đại học có đủ năng lực sử dụng ngoại ngữ độc lập, tự tin trong giao tiếp, học tập, làm việc trong môi trường hội nhập, đa ngôn ngữ, đa văn hoá; biến ngoại ngữ thành thế mạnh của người dân Việt

Nam, phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước

Để thực hiện quản lý HĐDH tiếng Anh ở trường THCS đòi hỏi CBQL,

GV và HS phải xác định rõ vai trò, vị trí của tiếng Anh trong thời kỳ công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế cũng như thực trạng chất lượng dạy học tiếng Anh trong thời gian qua Trong bối cảnh hội nhập

trên mọi lĩnh vực, tiếng Anh trở thành một công cụ mang lại thành công trong

sự nghiệp, học vấn và cuộc sống Điều này đòi hỏi chất lượng của việc dạy và học tiếng Anh của GV và HS phải có sự cải tiến Muốn vậy, cần huy động nguồn lực con người của nhà trường (CBQL, GV và HS) để tăng cường chất lượng dạy học tiếng Anh, quản lý tốt hoạt động dạy học tiếng Anh đáp ứng nhu cầu của xã hội, nhà sử dụng lao động đối với HS tốt nghiệp về năng lực sử

dụng tiếng Anh

Để quản lý và nâng cao chất lượng dạy học tiếng Anh, cần có sự đổi mới

một cách tổng thể trong dạy và học tiếng Anh mà quan trọng nhất là chuẩn hóa đội ngũ GV tiếng Anh, xây dựng chương trình phù hợp, thời lượng đào tạo hợp lý, thiết bị giảng dạy hiệu quả, sử dụng chương trình kiểm tra - đánh giá phù hợp, xây dựng chuẩn đầu ra đáp ứng được yêu cầu của thị trường lao

động Có như vậy, HS sẽ có đủ năng lực sử dụng tiếng Anh một cách độc lập

và tự tin trong giao tiếp, học tập và làm việc trong môi trường đa ngôn ngữ, đa

văn hóa

Mục tiêu của môn học tiếng Anh ở trường THCS là nhằm tiếp tục hoàn thiện các kỹ năng: Nghe – Nói – Đọc – Viết của học sinh, giúp HS có thể mở rộng kiến thức học vấn bằng tiếng Anh, cung cấp những kiến thức cơ bản cho

HS có thể tự nghiên cứu, tự học, tiếp thu các thông tin về chuyên ngành đào tạo

từ nhiều nguồn: sách, báo, tạp chí tài liệu chuyên môn, chương trình trên truyền

hình bằng tiếng Anh

1.4.2 Nội dung quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh ở trường trung học cơ sở

a Quản lý nội dung, chương trình dạy học tiếng Anh

Chương trình tiếng Anh trung học cơ sở được xây dựng dựa vào quan

điểm chủ điểm Các chủ điểm giao tiếp được coi là cơ sở lựa chọn nội dung

giao tiếp và các hoạt động giao tiếp, qua đó chi phối việc lựa chọn, sắp xếp