Biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn hóa học tại các trường thcs trên địa bàn quận cẩm lệ thành phố đà nẵng

Tiếp tục đổi mới hình thức, phương pháp thi, kiểm tra, đánh giá kết quả học tập và rèn luyện của học sinh, bảo đảm trung thực, khách quan” và “Tiếp tục đổi mới, nâng cao hiệu lực và hiệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS.Nguyễn Bảo Hoàng Thanh

Đà Nẵng - Năm 2015

LỜI CAM ĐOAN

Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi

Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa được công bố trong bất kì công trình nghiên cứu nào khác

Tác giả

PHẠM THỊ NGỌC THỦY

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Mục tiêu nghiên cứu 3

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3

4 Giả thuyết khoa học 3

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 3

6 Phương pháp nghiên cứu 4

7 Cấu trúc luận văn 4

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN HÓA HỌC Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 5

1.1 TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU VỀ VẤN ĐỀ CỦA ĐỀ TÀI 5

1.1.1 Các nghiên cứu ngoài nước 6

1.1.2 Các nghiên cứu trong nước 8

1.2 CÁC KHÁI NIỆM CHÍNH CỦA ĐỀ TÀI 12

1.2.1 Khái niệm quản lý, quản lý giáo dục, quản lý nhà trường 12

1.2.2 Hoạt động dạy – học 16

1.2.3 Quản lý hoạt động dạy - học môn Hóa học 18

1.3 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN HÓA HỌC Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 19

1.3.1 Mục tiêu hoạt động dạy học môn Hóa học 19

1.3.2 Nội dung dạy học môn Hóa học ở trường THCS 19

1.3.3 Phương pháp, hình thức, kế hoạch tổ chức dạy học môn Hóa học ở trường THCS 20

1.3.4 Kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh 23

1.4 QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN HÓA HỌC Ở

TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 24

1.4.1 Mục tiêu quản lý dạy học môn Hóa học ở trường THCS 24

1.4.2 Quản lý hoạt động dạy môn Hóa học của giáo viên 25

1.4.3 Quản lý việc kiểm tra, đánh giá kết quả học tập môn Hóa học của học sinh 29

1.4.4 Quản lý hoạt động học môn Hóa học của học sinh 31

1.4.5 Quản lý các điều kiện phục vụ dạy học môn Hóa học 33

TIỂU KẾT CHƯƠNG 1 35

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN HÓA HỌC Ở CÁC TRƯỜNG THCS QUẬN CẨM LỆ, THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG 36

2.1 KHÁI QUÁT VỀ TÌNH HÌNH KINH TẾ-CHÍNH TRỊ VÀ GIÁO DỤC-ĐÀO TẠO CỦA QUẬN CẨM LỆ, THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG 36

2.1.1 Vị trí địa lí, điều kiện kinh tế - xã hội của quận Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng 36

2.1.2 Tình hình Giáo dục và đào tạo của quận Cẩm Lệ 37

2.1.3 Tình hình Giáo dục cấp THCS của quận Cẩm Lệ 38

2.2 KHÁI QUÁT VỀ QUÁ TRÌNH KHẢO SÁT 41

2.2.1 Mục tiêu khảo sát 41

2.2.2 Nội dung khảo sát 41

2.2.3 Phương pháp khảo sát 41

2.2.4 Kế hoạch tổ chức khảo sát 43

2.3 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN HÓA HỌC Ở CÁC TRƯỜNG THCS QUẬN CẨM LỆ, THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG 42 2.3.1 Thực trạng quản lý hoạt động dạy môn Hóa học ở các trường THCS quận Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng 43

2.3.2 Thực trạng quản lý việc kiểm tra, đánh giá kết quả học tập môn

Hóa học của học sinh ở các trường THCS quận Cẩm Lệ 51

2.3.3 Thực trạng quản lý hoạt động học môn Hóa học 54

2.3.4 Thực trạng quản lý các điều kiện phục vụ dạy học môn Hóa học 59

2.4 ĐÁNH GIÁ CHUNG 61

2.4.1 Ưu điểm 61

2.4.2 Nhược điểm 62

2.4.3 Nguyên nhân của ưu điểm 63

2.4.4 Nguyên nhân của nhược điểm 64

TIỂU KẾT CHƯƠNG 2 66

CHƯƠNG 3 CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN HÓA HỌC Ở CÁC TRƯỜNG THCS QUẬN CẨM LỆ, THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG 67

3.1 NGUYÊN TẮC ĐỀ XUẤT CÁC BIỆN PHÁP 67

3.1.1 Đảm bảo tính kế thừa 67

3.1.2 Đảm bảo tính thực tiễn 67

3.1.3 Đảm bảo tính hệ thống và toàn diện 67

3.1.4 Đảm bảo tính hiệu quả 68

3.2 CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN HÓA HỌC Ở CÁC TRƯỜNG THCS QUẬN CẨM LỆ, THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG 68 3.2.1 Phát triển năng lực đội ngũ giáo viên và nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra hoạt động dạy môn Hoá học 68

3.2.2 Chú trọng chỉ đạo giáo viên sử dụng tổng hợp và linh hoạt các phương pháp dạy học đặc thù của bộ môn Hoá học cùng với những kỹ thuật thiết kế tổ chức hoạt động dạy học có hiệu quả 72

3.2.3 Tập trung quản lý công tác dạy bồi dưỡng học sinh giỏi và phụ đạo học sinh yếu, kém môn Hoá học 78

3.2.4 Quản lý công tác kiểm tra, đánh giá kết quả học tập môn Hoá

học theo hướng hình thành năng lực cho học sinh 80

3.2.5 Quản lý công tác hướng dẫn phương pháp học tập môn Hóa học của học sinh theo hướng hình thành năng lực, phẩm chất 85

3.2.6 Quản lý việc tổ chức các hoạt động ngoại khóa môn Hoá học (sinh hoạt Câu lạc bộ, tham quan, Đố vui để học, lao động dọn vệ sinh,…) 89 3.2.7 Tăng cường quản lý điều kiện phục vụ dạy học và môi trường dạy học 90

3.3 MỐI QUAN HỆ GIỮA CÁC BIỆN PHÁP 94

3.4 KHẢO NGHIỆM TÍNH CẤP THIẾT VÀ TÍNH KHẢ THI CỦA CÁC BIỆN PHÁP 95

3.4.1 Mô tả quá trình khảo nghiệm 95

3.4.2 Kết quả khảo nghiệm 95

TIỂU KẾT CHƯƠNG 3 97

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 98

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 101 QUYẾT ĐỊNH GIAO ĐỀ TÀI LUẬN VĂN (bản sao)

PHỤ LỤC

DANH MỤC NHỮNG CỤM TỪ VIẾT TẮT

Chữ viết tắt Viết đầy đủ

CBQL

GD&ĐT

Cán bộ quản lý Giáo dục và Đào tạo

DANH MỤC CÁC BẢNG

Số hiệu

2.2 Thống kê số lượng lớp của các trường THCS quận

2.3 Thống kê số lượng và trình độ chuyên môn của cán bộ,

2.4 Thống kê số lượng học sinh của các trường THCS 402.5 Thống kê số lượng và trình độ chuyên môn của giáo viên

2.6 Thống kê số lượng giáo viên Hóa học THCS quận Cẩm

2.8 Thống kê chất lượng môn Hoá học lớp 9 năm học

3.1 Kết quả khảo sát tính cấp thiết và tính khả thi của các

nhóm biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Hoá học 96

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ

Số hiệu

2.1 Kết quả học tập môn Hóa của học sinh lớp 9 quận

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Hóa học là khoa học nghiên cứu về chất, sự biến đổi của các chất và những ứng dụng của chất trong thực tiễn cuộc sống Hóa học có vai trò to lớn trong sản xuất, đời sống, trong công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước, có thể nói trong mọi lĩnh vực của cuộc sống đều liên quan đến kiến thức hóa học: từ các vật dụng sinh hoạt trong gia đình, đồ dùng học tập cho đến sản xuất thực phẩm, quần áo, giày dép, thuốc chữa bệnh, phân bón hóa học, thuốc bảo vệ thực vật, phương tiện vận tải, thiết bị thông tin liên lạc và ngay cả vũ khí hóa học - một chủ đề luôn được đưa ra tranh cãi giữa các nước trên thế giới hiện nay

Trong Chiến lược phát triển giáo dục giai đoạn 2011 - 2020 được ban

hành kèm theo Quyết định số 711/QĐ-TTg ngày 13 tháng 6 năm 2012 của

Thủ tướng Chính phủ có nhấn mạnh: “Giáo dục và đào tạo có sứ mệnh nâng

cao dân trí, phát triển nguồn nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, góp phần quan trọng xây dựng đất nước, xây dựng nền văn hóa và con người Việt Nam Phát triển giáo dục phải thực sự là quốc sách hàng đầu, là sự nghiệp của Đảng, Nhà nước và của toàn dân”

Chính vì vậy, việc dạy học môn Hóa học trong nhà trường phổ thông là một định hướng đúng đắn của Đảng và Nhà nước Mục đích của môn học không chỉ có nhiệm vụ cung cấp và tiếp thu nền học vấn Hóa học phổ thông

mà còn góp phần đáng kể trong việc hình thành thế giới quan duy vật biện chứng và bồi dưỡng nhân sinh quan xã hội chủ nghĩa cho học sinh, trong đó quan trọng là lòng yêu nước, tinh thần quốc tế và các phẩm chất đạo đức của

người lao động mới Công văn số 4099/BGDĐT-GDTrH ngày 05 tháng 8

năm 2014 của Bộ giáo dục về việc Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ Giáo dục

Trung học năm học 2014-2015 đã khẳng định: “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ

phương pháp dạy và học nhằm phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh; tăng cường kỹ năng thực hành, vận dụng kiến thức, kỹ năng vào giải quyết các vấn đề thực tiễn Đa dạng hóa các hình thức học tập, chú trọng các hoạt động trải nghiệm sáng tạo, nghiên cứu khoa học của học sinh Tiếp tục đổi mới hình thức, phương pháp thi, kiểm tra, đánh giá kết quả học tập và rèn luyện của học sinh, bảo đảm trung thực, khách quan” và “Tiếp tục đổi mới, nâng cao hiệu lực và hiệu quả công tác quản lý đối với các cơ sở giáo dục trung học theo hướng tăng cường phân cấp quản lý, tăng quyền chủ động của nhà trường trong việc thực hiện kế hoạch giáo dục đi đôi với việc nâng cao năng lực quản trị nhà trường của đội ngũ cán bộ quản lý”

Công tác quản lý hoạt động dạy học môn Hóa học trên địa bàn quận Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng đã đạt nhiều kết quả khá tốt, tuy nhiên số giáo viên dạy môn Hóa học đạt danh hiệu Giáo viên dạy giỏi không nhiều, kết quả thi học sinh giỏi thành phố và tham gia các cuộc thi khác còn ít về số lượng

và thấp về chất lượng, tỉ lệ học sinh đạt kết quả yếu còn nhiều; bên cạnh đó việc đổi mới phương pháp dạy học còn nhiều hạn chế, kỹ năng thực hành của một số giáo viên chưa chuẩn xác, tâm lý ngại làm thí nghiệm vẫn tồn tại trong suy nghĩ của giáo viên, mục tiêu giáo dục kỹ năng và thái độ cho học sinh chưa được quan tâm đúng mức, việc kiểm tra – đánh giá hầu hết tập trung vào kiến thức mà chưa chú trọng phát triển năng lực cho học sinh Tất cả những điều này đã làm cho học sinh hầu như chỉ nắm bắt kiến thức mà yếu về kỹ năng thực hành, chưa biết vận dụng kiến thức để giải thích các hiện tượng xảy

ra trong cuộc sống, từ đó không nhận thức được tầm quan trọng của việc học môn Hóa học - một môn học vốn được coi là khó đối với phần lớn học sinh Đây là những vấn đề đặt ra và cần giải quyết đối với các nhà quản lý giáo dục

ở các trường THCS trên địa bàn quận Cẩm Lệ, thế nhưng từ trước đến nay chưa có tác giả nào tập trung nghiên cứu vấn đề này Xuất phát từ những lý do

nêu trên, đề tài “Biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Hóa học tại các

trường THCS trên địa bàn quận Cẩm Lệ thành phố Đà Nẵng” được lựa

chọn để nghiên cứu nhằm góp phần nâng cao chất lượng dạy học môn Hóa học tại các trường THCS trên địa bàn quận Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng

2 Mục tiêu nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Hóa học tại các trường THCS trên địa bàn quận Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng để đề xuất các biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn Hóa học của nhà trường

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Công tác quản lý hoạt động dạy học môn Hóa học ở các trường THCS

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Hóa học của các trường THCS trên địa bàn quận Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng

3.3 Phạm vi nghiên cứu

Đề tài tiến hành nghiên cứu tại tất cả các trường THCS trên địa bàn quận Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng (6 trường)

4 Giả thuyết khoa học

Hiện nay, việc quản lý hoạt động dạy học môn Hóa học ở các trường THCS trên địa bàn quận Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng còn nhiều bất cập Nếu

đề xuất được các biện pháp quản lý một cách khoa học và tổ chức thực hiện một cách đồng bộ thì sẽ khắc phục được các hạn chế, góp phần vào việc nâng cao chất lượng dạy học môn Hóa học của nhà trường

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận về dạy học và quản lý hoạt động dạy học môn Hóa học ở trường THCS

5.2 Khảo sát, đánh giá thực trạng quản lý hoạt động dạy học

môn Hóa học ở các trường THCS trên địa bàn quận Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng

5.3 Đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Hóa học

ở các trường THCS trên địa bàn quận Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng

6 Phương pháp nghiên cứu

6.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý thuyết

Bao gồm: phương pháp phân tích, tổng hợp lý thuyết sử dụng để xây

dựng cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học môn Hóa học ở trường THCS

6.2 Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Bao gồm: phương pháp điều tra bằng bảng hỏi, phương pháp phỏng vấn, phương pháp nghiên cứu hồ sơ lưu trữ, phương pháp quan sát

6.3 Nhóm các phương pháp xử lí thông tin

Dùng phương pháp toán thống kê để xử lý kết quả điều tra, khảo sát

7 Cấu trúc luận văn

- Phần mở đầu

- Phần nội dung gồm ba chương:

+ Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học môn Hóa học ở trường THCS

+ Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Hóa học tại các trường THCS trên địa bàn quận Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng

+ Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Hóa học tại các trường THCS trên địa bàn quận Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng

- Kết luận và khuyến nghị

- Phụ lục

- Tài liệu tham khảo

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN HÓA HỌC Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ

1.1 TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU VỀ VẤN ĐỀ CỦA ĐỀ TÀI

Hoạt động quản lý bắt nguồn từ sự phân công lao động nhằm đạt được hiệu quả cao hơn, chính vì vậy từ khi xã hội loài người hình thành, hoạt động

tổ chức, quản lý đã được quan tâm Xét ở góc độ hoạt động thì quản lý là điều khiển, hướng dẫn các quá trình xã hội và hành vi con người để đạt đến mục đích, phù hợp với quy luật khách quan Dưới góc độ khoa học, quản lý là những hoạt động cần thiết phải được thực hiện khi con người kết hợp với nhau trong các nhóm, các tổ chức nhằm đạt được mục tiêu chung

Quản lý giáo dục là sự vận dụng các nguyên lý của quản lý nói chung vào lĩnh vực giáo dục Trong quản lý giáo dục, công tác quản lý hoạt động dạy - học giữ vị trí quan trọng Chính vì vậy, để thực hiện tốt các nhiệm vụ của hoạt động dạy học ở trường THCS đòi hỏi phải nâng cao chất lượng công tác quản lý hoạt động dạy học Tất cả các quốc gia trên thế giới đã và đang nỗ lực tìm ra những biện pháp quản lý hoạt động dạy - học phù hợp và hiệu quả nhằm xây dựng nền giáo dục đáp ứng yêu cầu của thời đại

Hoạt động dạy học là hoạt động giáo dục cơ bản nhất, là nền tảng và có

vị trí chủ đạo trong các hoạt động giáo dục của nhà trường Mặc dù hoạt động dạy học mang tính quá trình nhưng không đồng nhất với quá trình dạy học Quá trình dạy học là quá trình tiến hành việc dạy và học theo quy định pháp

lý và hành chính, theo mục tiêu và chương trình giáo dục chính thức, được quản lý, chỉ đạo một cách chính thống, được sự kiểm tra, thanh tra và đánh giá

về quản lý và chuyên môn của các cấp quản lý nhà nước Quá trình dạy học được thiết kế và vận hành thông qua sự vận động của các thành tố cấu trúc như:

giáo viên, học sinh, mục đích, nội dung, phương pháp, phương tiện, các hình thức tổ chức, kết quả, còn hoạt động dạy học thì phong phú và đa dạng hơn

Để quản lý quá trình giáo dục cần thiết phải quản lý các hoạt động giáo dục trong đó quản lý hoạt động dạy học là chủ yếu, đây là nội dung cơ bản, cốt lõi của quá trình lãnh đạo và quản lý phát triển giáo dục toàn diện học sinh Chính vì vậy, việc nghiên cứu tìm ra các biện pháp phù hợp và tốt nhất nhằm nâng cao chất lượng hoạt động dạy và học trong công tác quản lý hoạt động dạy học là vấn đề luôn được các nhà trường quan tâm

1.1.1 Các nghiên cứu ngoài nước

Từ xa xưa, con người đã biết sử dụng hoạt động quản lý vào việc tổ chức các cộng đồng của mình, những khái niệm quản lý cơ bản đã có từ 5000 năm trước Công nguyên Tuy nhiên, người khởi xướng và sáng tạo ra cuộc vận động quản lý theo khoa học là Frederich Winslow Taylor (người Mỹ)

Năm 1911, ông đã cho xuất bản cuốn sách “Các nguyên tắc quản lý theo khoa

học” và được dịch ra 8 thứ tiếng ở Châu Âu và tiếng Nhật Học thuyết của

Taylor có tầm quan trọng và ý nghĩa lớn lao đối với quản lý vì nó làm nổi bật vấn đề con người, coi con người là trung tâm, là khâu then chốt của quá trình

tổ chức lao động Thuyết quản lý của Taylor được Henry Fayol phát triển, theo Fayol quản lý gồm các quá trình: dự đoán và lập kế hoạch, tổ chức điều khiển, phối hợp, kiểm tra Sau này, thuyết của ông được Elton Mayo tiếp tục nghiên cứu và phát triển

Một số tác giả như Biêlôrutxi, L.V.Saccôp, M.P.Đôrôphêencô, A.I.Chercôp

đã có những công trình nghiên cứu về khoa học giáo dục và làm sáng tỏ các vấn đề có liên quan đến việc cải tiến hoạt động nhận thức và nâng cao tính tích cực trí tuệ của học sinh trong quá trình nắm vững kiến thức Còn với M.A Đanilốps, M.N Xcatkin, T.V Cudriapxen, I.Ia Lerne, M.I Macmutôp lại nghiên cứu về phương pháp dạy học nêu vấn đề, tiêu biểu là V.Ôcôn – nhà

lý luận dạy học Ba Lan với tác phẩm "Những cơ sở của dạy học nêu vấn đề", Comenxki với tác phẩm "Lý luận dạy học vĩ đại"

J.A.Comenxki (1592-1970) - nhà giáo dục vĩ đại của Cộng hòa Séc đã

lý giải, khái quát, đào sâu, mở rộng những kinh nghiệm dạy học trực quan đã

có vào thời gian đó, vận dụng rộng rãi tính trực quan trong thực tiễn, đưa vào sách giáo khoa của mình những hình vẽ Ông kêu gọi nghiên cứu thế giới hiện thực bằng thí nghiệm; lên án lối học giáo điều, học vẹt, vu vơ, vô nghĩa và đòi hỏi học tập phải tự giác Theo ông, dạy học phải đảm bảo tính hệ thống, phải

đi từ sự kiện đến kết luận, từ thí dụ đến quy tắc mà chúng giúp khái quát, hệ thống những sự kiện, trong dạy học phải đảm bảo cho học sinh lĩnh hội tri thức vững chắc

Nghiên cứu về mối liên hệ giữa người dạy, người học và môi trường,

Marc Denomme và Madeleine Roy cho rằng: "Tương tác sư phạm gồm 3 tác

nhân có quan hệ mật thiết với nhau: người học, người dạy và môi trường”

Người học

Sơ đồ 1.1 Tương tác sư phạm [15, tr.52]

Từ những công trình nghiên cứu của L.V Dancốp, vấn đề tính tích cực của học sinh trong học tập đã được tiếp tục nghiên cứu và nêu lên nguyên tắc

lý luận dạy học: "Việc dạy học phải được tiến hành ở mức độ khó khăn cao,

việc nắm kiến thức lý thuyết phải chiếm ưu thế, trong quá trình dạy học phải duy trì nhịp độ khẩn trương của việc nghiên cứu tài liệu còn những kiến thức đã lĩnh hội sẽ được củng cố khi nghiên cứu kiến thức mới, trong dạy học phải tích cực chăm lo cho sự phát triển của tất cả học sinh kể cả học sinh khá cũng như học sinh học kém, học sinh phải ý thức được bản thân quá trình học tập" [16]

Theo L.F.Kharlamốp: Người giáo viên phải có ý thức sâu sắc về những

quy luật của sự học tập, coi đó là quá trình nhận thức tích cực và phải biết vận dụng chúng một cách khôn khéo trong công tác dạy học Những quy luật đó tạo nên cơ sở khoa học của phương pháp tổ chức hoạt động nhận thức tích cực của học sinh khi nắm vững kiến thức và rèn luyện kỹ năng, kỹ xảo thực hành [16]

Khoa học Phương pháp dạy học Hóa học được hình thành và phát triển

ở Nga và một số nước Châu Âu từ thế kỉ XVIII Những quan điểm cơ bản của khoa học này đã được các nhà Hóa học Nga khởi thảo trong các tác phẩm như

"Phương pháp dạy học hóa học" của C.G Sapôvalenkô, I.N Bôrixoop, V.X

Poloxin,… đứng đầu là M.V Lômônôxôp, A.M Butlêroop, D.I.Menđêlêep,… Các nghiên cứu này đã góp phần thúc đẩy sự thay đổi trong phương pháp dạy học môn Hóa học ở các nước trên thế giới hiện nay

1.1.2 Các nghiên cứu trong nước

Ở Việt Nam có nhiều công trình nghiên cứu về vấn đề dạy học của các tác giả như: Phạm Minh Hạc, Hà Thế Ngữ, Đặng Vũ Hoạt, Nguyễn Ngọc Quang, Trần Kiểm, Nguyễn Ngọc Bảo, Thái Duy Tuyên, Vũ Văn Tảo, Phạm Viết Vượng, Nguyễn Như An, Lê Khánh Bằng, Nguyễn Kỳ, Trần Bá Hoành,

Phạm Minh Hạc đã có nhiều tác phẩm bàn về giáo dục như “Giáo dục

và khoa học giáo dục”, “Góp phần đổi mới tư duy giáo dục”, “Một số vấn đề tâm lý học đại cương”, “Giáo dục con người hôm nay và ngày mai”, …

Theo Trần Kiểm: "Quá trình dạy học bao gồm nhiều thành tố như: mục

đích, nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức dạy học, phương tiện dạy học, kiểm tra, đánh giá gắn bó chặt chẽ và tương tác, hỗ trợ lẫn nhau cùng phát triển Quá trình dạy học không tồn tại cô lập, bởi vì người dạy - chủ thể của quá trình dạy và người học - chủ thể của quá trình học không phải là những sinh vật trừu tượng, xung quanh họ còn có môi trường gồm nhiều yếu

tố tự nhiên, xã hội, văn hóa; bản thân họ cũng có tính cách, tâm lí, hệ giá trị riêng Tất cả những cái đó tạo thành môi trường đối với họ" và "Quản lý hoạt

động dạy và học có chức năng riêng - chức năng tổ chức, điều hành, kiểm tra, cung ứng điều kiện vật chất, tinh thần cho giáo viên và học sinh học tập và giảng dạy tốt nhằm thực hiện có hiệu quả nhiệm vụ giáo dục trí tuệ Như vậy, việc quản lý dạy và học là một phần tử nằm trong toàn bộ hệ thống công tác quản lý của Hiệu trưởng vì nó đảm bảo các tính chất vừa nêu" [15]

Ở Việt Nam, trước năm 1954 chỉ có một số sách giáo khoa Hóa học bằng Tiếng Việt Từ năm 1956 đã có các sách giáo khoa Hóa học cấp II, III

và một số bài viết về giảng dạy Hóa học như: "Vấn đề danh pháp Hóa học" của Nguyễn Ngọc Quang và một số tác phẩm khác như "Lý luận dạy học Hóa

học", "Thí nghiệm Hóa học ở trường phổ thông", "Thí nghiệm thực hành lý luận dạy học Hóa học" của Nguyễn Cương, Dương Xuân Chinh, Trần Trọng

Dương, … Ngày nay rất nhiều loại sách Hóa học được các nhà nghiên cứu biên soạn, đặc biệt để tạo sự thống nhất trong cả nước về việc giảng dạy môn Hóa học, Bộ giáo dục đã giới thiệu Chuẩn kiến thức, kỹ năng môn Hóa học THCS, trên cơ sở đó giáo viên đã soạn giảng các bài dạy để truyền tải đến học sinh Mới đây nhất trong năm 2014, Bộ giáo dục đã phát hành tài liệu Đổi mới dạy học và kiểm tra, đánh giá kết quả học tập theo định hướng phát triển năng lực học sinh đối với tất cả các môn học, trong đó có bộ môn Hóa học

Tác giả Trần Quốc Đắc cho rằng: Đối với bộ môn Hoá học, thí nghiệm giữ vai trò đặc biệt quan trọng như một bộ phận không thể tách rời của quá trình dạy - học, thông qua thí nghiệm học sinh nắm kiến thức một cách vững chắc và sâu sắc hơn Thí nghiệm hoá học được sử dụng với tư cách là nguồn gốc, là xuất xứ của kiến thức để dẫn đến lý thuyết, hoặc với tư cách kiểm tra giả thuyết Thí nghiệm hoá học còn có tác dụng phát triển tư duy, giáo dục thế giới quan duy vật biện chứng và củng cố niềm tin khoa học của học sinh, rèn luyện kỹ năng thực hành, giúp hình thành những đức tính tốt của người lao động mới: thận trọng, ngăn nắp, trật tự, gọn gàng Vì vậy khuynh hướng chung

của việc cải cách bộ môn Hoá học ở trong nước và ngay cả trên thế giới là tăng

tỉ lệ giờ cho các thí nghiệm và nâng cao chất lượng các bài thí nghiệm [12]

Trong trường THCS, thí nghiệm giúp học sinh làm quen với những tính chất, mối liên hệ và quan hệ có quy luật giữa các đối tượng nghiên cứu, làm cơ

sở để nắm vững các quy luật, các khái niệm khoa học và biết cách khai thác chúng, làm sáng tỏ mối liên hệ phát sinh giữa các sự vật, giải thích được bản chất của các quá trình xảy ra trong tự nhiên, trong sản xuất và đời sống Hiện nay chúng ta đang thực hiện đổi mới phương pháp dạy - học môn Hoá học ở trường THCS theo hướng tích cực hóa, cá biệt hoá hoạt động của học sinh trong quá trình học tập Trong dạy học môn Hoá học, bên cạnh việc sử dụng có hiệu quả các loại hình thiết bị dạy học như tranh ảnh treo tường, mô hình, mẫu vật, băng đĩa ghi hình, đĩa mềm vi tính, … cần tăng cường các loại thí nghiệm, trong đó đặc biệt quan tâm đến thí nghiệm thực hành và thí nghiệm nghiên cứu của học sinh

Tuy nhiên, theo đánh giá của Bộ giáo dục, hiện nay cơ sở vật chất phục

vụ cho việc dạy học môn Hoá học còn nhiều khó khăn, thiếu các phòng thí nghiệm, phòng bộ môn; thiết bị dạy học được trang bị nhưng chất lượng chưa cao, hiệu quả sử dụng thấp, chỉ đạt 40% yêu cầu Giáo viên dạy nhiều giờ và không có cán bộ phụ trách thiết bị chuẩn bị cho giờ thực hành, chưa có nền nếp dạy học sử dụng thiết bị dạy học thường xuyên Tình trạng giáo viên vừa thiếu vừa thừa, mỗi giáo viên phải dạy hơn 2 môn vì vậy không hiểu hết về kiến thức giảng dạy, phương pháp giảng dạy không tốt, điều này ảnh hưởng rất nhiều đến chất lượng dạy học môn Hoá học [4, tr.15]

Bên cạnh đó, việc thực hiện đổi mới phương pháp dạy học môn Hoá học còn những khó khăn nhất định, nhiều bài hoá học được dạy chay, giáo viên ít

sử dụng thí nghiệm hoá học và các phương tiện dạy học, nếu có sử dụng thì vẫn chưa khai thác được các hiện tượng, chưa tổ chức cho học sinh nghiên cứu thí

nghiệm hoá học để nhận xét hiện tượng, giải thích, viết phương trình hoá học

và rút ra kết luận về tính chất của chất Trong các giờ học, việc tổ chức cho học sinh làm việc nhóm, sử dụng phiếu giao nhiệm vụ còn hạn chế [9, tr.69] Hoạt động kiểm tra, đánh giá chưa đảm bảo yêu cầu khách quan, chính xác, công bằng, chủ yếu là tái hiện kiến thức và đánh giá qua điểm số dẫn đến tình trạng giáo viên và học sinh duy trì dạy học theo lối "đọc – chép" thuần tuý, học sinh học tập thiên về ghi nhớ, ít quan tâm vận dụng kiến thức Nhiều giáo viên chưa vận dụng đúng quy trình biên soạn đề kiểm tra; việc đánh giá ngay trong quá trình tổ chức hoạt động dạy học trên lớp chưa được quan tâm thực hiện một cách khoa học và hiệu quả [9, tr.11]

Hoạt động dạy học chỉ đạt kết quả cao khi làm tốt công tác quản lý Theo tác giả Lê Quang Sơn: quản lý hoạt động dạy học ở trường THCS gồm

có các nội dung sau:

- Xây dựng kế hoạch dạy học trong nhà trường: cần xác định các căn cứ

để xây dựng và triển khai kế hoạch dạy học, việc xây dựng kế hoạch phải đảm bảo phù hợp với các yếu tố như: chủ trương của cấp trên, của địa phương, phù hợp với mục tiêu cấp học, điều kiện vật chất và thực lực của đội ngũ giáo viên, học sinh nhà trường, …

- Xây dựng và quản lý hồ sơ dạy học trong nhà trường: cần thiết lập các loại hồ sơ theo quy định trong Điều lệ nhà trường và tổ chức quản lý tốt hồ sơ

- Triển khai thực hiện đổi mới phương pháp dạy học: cần chú ý quản lý việc soạn bài và chuẩn bị giờ lên lớp, quản lý giờ lên lớp của giáo viên, quản lý việc giáo viên kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh, quản lý công tác bồi dưỡng giáo viên đáp ứng yêu cầu dạy học

- Quản lý cơ sở vật chất và sử dụng thiết bị dạy học, ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học: nhằm hỗ trợ đắc lực cho việc đổi mới phương pháp dạy học, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho thế hệ trẻ, đáp

ứng đòi hỏi của thực tế cuộc sống không ngừng thay đổi, đặc biệt là khi Việt Nam gia nhập WTO

- Quản lý hoạt động đánh giá kết quả học tập của học sinh: nhằm đánh giá toàn diện cả quá trình học tập và rèn luyện của học sinh

- Quản lý hoạt động của tổ chuyên môn: thông qua các biện pháp như phát huy vai trò tổ trưởng chuyên môn trong quản lý hoạt động dạy học, bồi dưỡng nâng cao năng lực quản lý hoạt động chuyên môn cho tổ trưởng và tăng cường công tác kiểm tra, đánh giá chất lượng sinh hoạt tổ chuyên môn, chỉ đạo

tổ chuyên môn tăng cường phối hợp với giáo viên chủ nhiệm và các tổ chức khác trong nhà trường

- Phối hợp với các tổ chức xã hội trong nhà trường (Công đoàn nhà trường, Chi đoàn giáo viên) để quản lý hoạt động dạy của giáo viên

- Quản lý hoạt động học tập của học sinh qua việc tổ chức cho học sinh xây dựng và thực hiện nội quy học tập, phát động phong trào thi đua học tập, chỉ đạo công tác phối hợp giữa gia đình và nhà trường, giữa giáo viên chủ nhiệm và các lực lượng giáo dục khác để quản lý hoạt động của học sinh

Chính vì vậy, để việc quản lý hoạt động dạy học môn Hoá học ở trường THCS đạt hiệu quả tốt, Cán bộ quản lý cần có những biện pháp cụ thể và thiết thực để nâng cao trình độ, năng lực của giáo viên, quản lý việc thực hiện đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra, đánh giá; quản lý tốt hoạt động học của học sinh và đặc biệt chú trọng công tác kiểm tra trong nhà trường Bên cạnh đó, cần quan tâm đến các điều kiện hỗ trợ tích cực cho hoạt động dạy học

1.2 CÁC KHÁI NIỆM CHÍNH CỦA ĐỀ TÀI

1.2.1 Khái niệm quản lý, quản lý giáo dục, quản lý nhà trường

a Khái niệm Quản lý

Quản lý là một khái niệm có ý nghĩa rất tổng quát Theo F.W.Taylor

(Mỹ): “Quản lý là biết được chính xác điều bạn muốn người khác làm và sau

đó hiểu được rằng họ đã hoàn thành công việc một cách tốt nhất và rẻ nhất”

Harold Koontz lại cho rằng: “Quản lý là một hoạt động thiết yếu, nó bảo

đảm phối hợp những nỗ lực cá nhân nhằm đạt được các mục đích của nhóm”

Theo K Marx: “Quản lý là một chức năng tất yếu của lao động xã hội,

nó gắn chặt với sự phân công và phối hợp” [19]

Ở Việt Nam, khái niệm Quản lý cũng được định nghĩa khác nhau Theo từ

điển Tiếng Việt: “Quản lý là trông coi và giữ gìn theo những yêu cầu nhất định”

Với Đặng Quốc Bảo: Quản lý bao gồm Quản và Lý Quản là sự nắm giữ, duy trì; còn Lý là sự sửa sang, đổi mới Quản là cái tối thiểu của Lý và

Lý là cái tối đa của Quản [1]

Theo Vũ Dũng: “Quản lý là sự tác động có định hướng, có mục đích,

có kế hoạch và có hệ thống thông tin của chủ thể đến khách thể của nó” [11]

Tác giả Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc cho rằng: “Hoạt

động quản lý là tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức” [19]

Theo Lê Quang Sơn: “Quản lý là quá trình thực hiện các công việc xây

dựng kế hoạch hành động (bao gồm cả xác định mục tiêu cụ thể, chế định kế hoạch, quy định tiêu chuẩn đánh giá và thể chế hóa), sắp xếp tổ chức (bố trí tổ chức, phối hợp nhân sự, phân công công việc, điều phối nguồn lực tài chính và

kỹ thuật, …), chỉ đạo, điều hành, kiểm soát và đánh giá kết quả, sửa chữa sai sót (nếu có) để bảo đảm hoàn thành mục tiêu của tổ chức đã đề ra” [19]

Như vậy, có thể nói: Quản lý là những tác động của chủ thể quản lý trong việc huy động, phát huy, kết hợp, sử dụng, điều chỉnh, điều phối các nguồn lực (nhân lực, vật lực, tài lực) trong và ngoài tổ chức (chủ yếu là nội lực) một cách tối ưu nhằm đạt mục đích của tổ chức với hiệu quả cao nhất

b Khái niệm Quản lý giáo dục

Về thuật ngữ "Quản lý giáo dục" cũng có nhiều quan niệm khác nhau:

Theo Trần Kiểm: “Quản lý giáo dục là sự tác động liên tục, có tổ chức,

có hướng đích của chủ thể quản lý lên hệ thống giáo dục nhằm tạo ra tính vượt trội/tính trồi của hệ thống; sử dụng một cách tối ưu các tiềm năng, các

cơ hội của hệ thống nhằm đưa hệ thống đến mục tiêu một cách tốt nhất trong điều kiện bảo đảm sự cân bằng với môi trường giáo dục bên ngoài luôn luôn biến động” [14]

Với tác giả Nguyễn Kỳ, Bùi Trọng Tuân: "Quản lý giáo dục được hiểu là

những tác động tự giác (có ý thức, có mục đích, có kế hoạch, có hệ thống, hợp quy luật) của chủ thể quản lý đến tất cả các mắt xích của hệ thống (từ cấp cao nhất đến các cơ sở giáo dục là nhà trường) nhằm thực hiện có chất lượng và hiệu quả mục tiêu phát triển giáo dục, đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu của xã hội" [17]

Tác giả Lê Quang Sơn cho rằng: “Quản lý giáo dục là hệ thống những

tác động có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý trong hệ thống giáo dục, là sự điều hành hệ thống giáo dục quốc dân, các cơ sở giáo dục nhằm thực hiện mục tiêu nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài Quản lý giáo dục tác động lên tập thể học sinh, giáo viên và các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường nhằm huy động mọi lực lượng trong xã hội cùng tham gia vào các hoạt động của nhà trường để đạt đến mục tiêu dự kiến” [19]

Như vậy có thể khái quát: Quản lý giáo dục là hoạt động tự giác của chủ thể quản lý nhằm huy động, tổ chức, điều phối, điều chỉnh, giám sát, … một cách có hiệu quả các nguồn lực giáo dục (nhân lực, vật lực, tài lực) phục vụ cho mục tiêu phát triển giáo dục, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế, xã hội

Quản lý giáo dục có sự phân chia theo cấp độ:

- Cấp độ vĩ mô: là quản lý một nền/một hệ thống giáo dục

- Cấp độ vi mô: là quản lý trường học/một tổ chức giáo dục cơ sở

Dù ở cấp độ nào thì quản lý giáo dục cũng bao gồm các yếu tố: chủ thể quản lý, phương pháp quản lý, công cụ quản lý, đối tượng quản lý, khách thể quản lý và mục tiêu quản lý Mối quan hệ giữa các yếu tố này được thể hiện trong sơ đồ sau:

Sơ đồ 1.2 Các yếu tố quản lý giáo dục [19]

Như vậy: Chủ thể quản lý bằng cách thức và công cụ quản lý cụ thể tác động lên đối tượng bị quản lý, nơi tiếp nhận tác động trực tiếp của chủ thể quản lý và cùng với chủ thể quản lý hoạt động theo một quỹ đạo nhằm thực hiện mục tiêu của tổ chức Khách thể quản lý nằm ngoài hệ thống giáo dục và

hệ thống quản lý giáo dục, có thể chịu tác động hoặc tác động trở lại hệ thống giáo dục và hệ quản lý giáo dục Vấn đề đặt ra đối với chủ thể quản lý là làm như thế nào để cho những tác động từ phía khách thể quản lý đến giáo dục là tích cực, cùng nhằm thực hiện mục tiêu chung

c Khái niệm Quản lý nhà trường

Theo P.V.Zimin, M.I Kônđakôp, N.I Xaxerđôtôp: “Quản lý nhà

trường là hệ thống xã hội sư phạm chuyên biệt, hệ thống này đòi hỏi những tác động có ý thức, có kế hoạch và hướng đích của chủ thể quản lý lên tất cả các mặt của đời sống nhà trường để đảm bảo vận hành tối ưu xã hội – kinh tế và tổ chức sư phạm của quá trình dạy học và giáo dục thế hệ đang lớn lên” [17]

Phương pháp quản lý

Chủ thể

quản lý

Đối tượng quản lý

Khách thể quản lý Công cụ

quản lý

Mục tiêu quản lý

Tác giả Nguyễn Ngọc Quang cho rằng: “Quản lý trường học là thực hiện

đường lối giáo dục của Đảng trong phạm vi trách nhiệm của mình, tức là đưa nhà trường vận hành theo nguyên lý giáo dục để tiến tới mục tiêu giáo dục, mục tiêu đào tạo đối với ngành giáo dục, với thế hệ trẻ và với từng học sinh”[18]

Theo Phạm Minh Hạc: “Quản lý nhà trường, quản lý giáo dục là tổ

chức hoạt động dạy học, có tổ chức được hoạt động dạy học, thực hiện được các tính chất của nhà trường phổ thông Việt Nam xã hội chủ nghĩa mới quản

lý được giáo dục, tức là cụ thể hóa đường lối giáo dục của Đảng và biến đường lối đó thành hiện thực, đáp ứng yêu cầu của nhân dân, của đất nước”

Lê Quang Sơn cho rằng: “Quản lý nhà trường là hệ thống những tác động

có chủ đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý đến tập thể giáo viên, nhân viên, học sinh, cha mẹ học sinh và các lực lượng xã hội trong và ngoài nhà trường nhằm thực hiện có chất lượng và hiệu quả mục tiêu giáo dục”[19]

Như vậy, có thể khái quát: Quản lý nhà trường là những tác động của chủ thể quản lý vào quá trình giáo dục (được tiến hành bởi tập thể giáo viên và học sinh, có sự hỗ trợ đắc lực của các lực lượng xã hội) nhằm hình thành và phát triển toàn diện nhân cách học sinh theo mục tiêu đào tạo của nhà trường

1.2.2 Hoạt động dạy – học

a Khái niệm Hoạt động

Theo Từ điển bách khoa: Hoạt động là phương pháp đặc thù của con người quan hệ với thế giới xung quanh nhằm cải tạo thế giới theo hướng phục

vụ cuộc sống của mình, chủ thể của hoạt động là con người, khách thể hoạt động là tất cả những gì mà hoạt động tác động vào, qua đó tạo ra sản phẩm thỏa mãn nhu cầu của chủ thể

b Khái niệm Hoạt động dạy học

Hoạt động dạy học chỉ là một trong những hoạt động giáo dục nhưng

nó là nền tảng và có vị trí chủ đạo trong tất cả các hoạt động giáo dục của nhà

trường, được xem là hoạt động đặc trưng nhất, là con đường giáo dục tiêu biểu nhất Hoạt động dạy học bao gồm hai hoạt động thống nhất biện chứng: hoạt động dạy và hoạt động học

- Hoạt động dạy: là toàn bộ hoạt động của giáo viên trong quá trình dạy học nhằm làm cho học sinh nắm vững kiến thức, hình thành thế giới quan và đạo đức cách mạng

- Hoạt động học: là hoạt động của trò dưới sự chỉ đạo của thầy nhằm nắm vững kiến thức, kỹ năng, phát triển năng lực nhận thức, hình thành thế giới quan và rèn luyện đạo đức cách mạng

Hoạt động học có hiệu quả khi đảm bảo thực hiện tốt 4 khâu liên hoàn là: học - hỏi - hiểu – hành

Như vậy: Hoạt động dạy và hoạt động học là hai mặt của một quá trình thống nhất - hoạt động dạy học Hoạt động dạy của thầy có tác dụng điều khiển hoạt động học của trò; hoạt động học của trò một mặt phải biết dựa vào hoạt động dạy, mặt khác nó phải là quá trình tự giác, tích cực và tự học của trò Hoạt động dạy học ở nhà trường phổ thông giữ vị trí trung tâm bởi nó chiếm hầu hết thời gian, khối lượng công việc của thầy và trò trong một năm học, là nền tảng để thực hiện thành công mục tiêu giáo dục toàn diện của nhà trường phổ thông, đồng thời nó quyết định kết quả đào tạo của nhà trường

c Khái niệm hoạt động dạy học môn Hóa học

Hoạt động dạy học môn Hóa học bao gồm hoạt động dạy và hoạt động học môn Hóa học của thầy và trò nhằm giúp cho học sinh phổ thông nắm vững được các sự kiện, khái niệm, định luật, học thuyết cơ bản về Hóa học

và ngôn ngữ Hóa học, giúp cho học sinh được giáo dục và phát triển nhằm góp phần tốt nhất vào việc thực hiện mục tiêu đào tạo chung của nhà trường phổ thông [10]

1.2.3 Quản lý hoạt động dạy - học môn Hóa học

a Quản lý hoạt động dạy học

Quản lý hoạt động dạy học là quản lý hai hoạt động dạy và học trong mối quan hệ thống nhất biện chứng của chúng, đây là một nội dung cơ bản, cốt lõi của quá trình lãnh đạo và quản lý phát triển giáo dục toàn diện học sinh Chủ thể của quản lý hoạt động dạy học là Hiệu trưởng, tổ chuyên môn, giáo viên và ứng với mỗi chủ thể sẽ có đối tượng quản lý tương ứng

Theo Lê Quang Sơn: “Quản lý hoạt động dạy - học thực chất là những

tác động của chủ thể quản lý vào quá trình dạy học (được tiến hành bởi tập thể giáo viên và học sinh, với sự hỗ trợ đắc lực của các lực lượng xã hội) nhằm góp phần hình thành và phát triển toàn diện nhân cách học sinh theo mục tiêu đào tạo của nhà trường” [19]

Phan Thị Hồng Vinh cho rằng: "Quản lý hoạt động dạy học là tổ chức

chỉ đạo giáo viên và học sinh thực hiện quá trình dạy học theo những quy luật khách quan nhằm thực hiện mục tiêu dạy học” [26]

Theo Hoàng Thị Kim Huệ: "Quản lý hoạt động dạy học là những tác

động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý (bao gồm Hiệu trưởng, tổ chuyên môn, giáo viên) đến các đối tượng quản lý tương ứng nhằm huy động

họ tham gia, cộng tác, phối hợp trong các hoạt động của nhà trường giúp quá trình dạy học vận động tối ưu đến các mục tiêu dự kiến" [13]

Công tác quản lý hoạt động dạy - học giữ vị trí quan trọng trong công tác quản lý nhà trường, đây cũng là nhiệm vụ trọng tâm của người Hiệu trưởng Xuất phát từ vị trí quan trọng của hoạt động dạy học, người Hiệu trưởng cần dành nhiều thời gian và công sức cho công tác quản lý hoạt động dạy học nhằm ngày càng nâng cao chất lượng đào tạo của nhà trường, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của xã hội Trong thực tế, hoạt động dạy học được vận hành thông qua rất nhiều chủ thể (Hiệu trưởng, tổ chuyên môn, giáo

viên), do vậy họ phải quản lý chính hoạt động của bản thân

b Quản lý hoạt động dạy - học môn Hóa học

Quản lý hoạt động dạy - học môn Hóa học là một nhiệm vụ cá thể trong tổng thể quản lý hoạt động dạy học của nhà trường, chính vì vậy có thể định

nghĩa quản lý hoạt động dạy - học môn Hóa học là những tác động có mục

đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý (bao gồm Ban giám hiệu, tổ chuyên môn) vào quá trình dạy học môn Hoá học (được tiến hành bởi tập thể giáo viên

và học sinh, với sự hỗ trợ đắc lực của các lực lượng xã hội) nhằm góp phần hình thành và phát triển toàn diện nhân cách học sinh theo mục tiêu đào tạo của nhà trường nói chung và mục tiêu cụ thể của môn Hoá học nói riêng [10]

1.3 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN HÓA HỌC Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ

1.3.1 Mục tiêu hoạt động dạy học môn Hóa học

Trang bị cho học sinh hệ thống kiến thức cơ bản, thiết thực đầu tiên về Hóa học bao gồm những khái niệm cơ bản, định luật, học thuyết, một số chất hóa học quan trọng; Hình thành một số kỹ năng thao tác với chất hóa học, với thiết bị hóa học đơn giản; Biết quan sát và giải thích một số hiện tượng hóa học trong tự nhiên; Biết giải bài toán Hóa học theo công thức và phương trình hóa học, có thói quen học tập và làm việc khoa học

Hình thành năng lực nhận thức, năng lực hành động và năng lực thích ứng cho học sinh; kỹ năng vận dụng kiến thức, tiến hành nghiên cứu khoa học Hóa học như: quan sát, phân loại, ghi chép, thông tin, đề ra giả thuyết khoa học, giải quyết vấn đề, tiến hành thí nghiệm Hóa học từ đơn giản đến phức tạp, … để học sinh tự phát hiện và giải quyết công việc một cách chủ động, sáng tạo các vấn đề thực tế có liên quan đến Hóa học [9]

1.3.2 Nội dung dạy học môn Hóa học ở trường THCS

Nội dung dạy học môn Hóa học ở trường phổ thông bao gồm một hệ

thống khái niệm và các kiến thức chuyên ngành có liên quan chặt chẽ với nhau, được sắp xếp theo trình tự đảm bảo tính khoa học, tính tư tưởng, tính sư phạm, tính thực tiễn và giáo dục kỹ thuật tổng hợp, tính đặc trưng của bộ môn

Căn cứ vào nội dung hóa học, các bài học có thể chia thành các dạng bài tập sau:

- Bài hình thành các khái niệm hóa học, các định luật hóa học như các bài: Hóa trị, Phản ứng hóa học, Nguyên tử, Nguyên tố hóa học, Đơn chất-Hợp chất, …

- Bài nghiên cứu tính chất hóa học của đơn chất và các loại hợp chất vô

cơ, hữu cơ cụ thể Ví dụ: bài Tính chất của Oxit, Tính chất hóa học của bazơ, …

- Bài hình thành kỹ năng giải bài tập cơ bản như: Tính theo công thức hóa học, Tính theo phương trình hóa học, Mol, Nồng độ dung dịch, …

- Các bài thực hành hóa học như: kiểm chứng tính chất hoá học của oxi, hiđro, axit, bazơ,

- Các bài ôn tập, luyện tập cuối chương hoặc phần

- Bài có nội dung sản xuất hóa học như bài Phân bón hóa học, Một số oxit quan trọng, …

1.3.3 Phương pháp, hình thức, kế hoạch tổ chức dạy học môn Hóa học ở trường THCS

a Phương pháp dạy học môn Hóa học ở trường THCS

Theo Vụ giáo dục trung học, thuật ngữ “Phương pháp” bắt nguồn từ

tiếng Hi Lạp (methodos) có nghĩa là con đường để đạt mục đích, theo đó phương pháp dạy học là con đường để đạt mục đích dạy học Có nhiều định nghĩa về phương pháp dạy học, theo I.Lecne-nhà lý luận, nhà giáo dục Xô

Viết nổi tiếng: “Phương pháp dạy học là một hệ thống tác động liên tục của

giáo viên nhằm tổ chức hoạt động nhận thức và thực hành của học sinh để học sinh lĩnh hội vững chắc các thành phần và nội dung giáo dục nhằm đạt được mục tiêu đã định”[4]

Phương pháp dạy học là một khoa học được thể hiện ở chỗ nó giúp làm sáng tỏ các quy luật của quá trình dạy học Hóa học Chức năng của phương pháp dạy học Hóa học là đi tìm những con đường tối ưu giúp cho học sinh nắm vững các sự kiện, khái niệm, định luật, học thuyết cơ bản về Hóa học và ngôn ngữ Hóa học, giúp cho học sinh được giáo dục và phát triển, nhằm góp phần tốt nhất vào việc thực hiện mục tiêu đào tạo chung của nhà trường phổ thông

Luật giáo dục 2005 (Điều 5) quy định: Phương pháp giáo dục phải phát huy tính tích cực, chủ động, tư duy sáng tạo của người học; bồi dưỡng cho người

học năng lực tự học, khả năng thực hành, lòng say mê học tập và ý chí vươn lên

Như vậy, dạy Hóa học không phải chỉ là quá trình dạy, truyền thụ kiến thức, thông báo thông tin, “rót” kiến thức vào học sinh mà chủ yếu là quá trình giáo viên thiết kế, tổ chức, điều khiển các hoạt động nhận thức tích cực của học sinh

để đạt được các mục tiêu cụ thể ở mỗi bài, chương, phần hóa học cụ thể

Phương pháp dạy học Hóa học giải đáp 3 câu hỏi lớn:

- Dạy và học Hóa học để làm gì? (mục đích và nhiệm vụ của môn Hóa học)

- Dạy và học cái gì? (nội dung của môn Hoá học)

- Dạy và học như thế nào? (Phương pháp, phương tiện tổ chức việc dạy

và việc học môn Hoá học)

Đối với môn Hoá học, với đặc thù là môn khoa học thực nghiệm, thí nghiệm là một bộ phận không thể tách rời của quá trình dạy học nên trong quá trình dạy học cần đặc biệt quan tâm đến thí nghiệm thực hành và thí nghiệm nghiên cứu nhằm giúp học sinh thông qua thí nghiệm để nắm kiến thức vững vàng và sâu sắc hơn

Trước đây trong giáo dục thường sử dụng phương pháp “Giáo dục lấy

thầy làm trung tâm” thì bây giờ đã thay đổi bằng “Giáo dục lấy trò làm trung tâm”, người thầy phải mang trên mình nhiều vai trò: dẫn dắt, khích lệ người

học, hỗ trợ, giúp đỡ, chỉ đạo, điều khiển, khai thác tiềm năng người học và

phát triển nhân cách toàn vẹn cho người học Bên cạnh phương pháp dạy học truyền thống, hiện nay trong giáo dục sử dụng nhiều phương pháp dạy học tích cực như: phương pháp thảo luận nhóm, vấn đáp, dạy học trực quan, …

b Hình thức dạy học môn Hóa học ở trường THCS

Trong nhà trường phổ thông, các hình thức tổ chức dạy học được xác định bởi nội dung dạy học, thành phần học sinh, địa điểm và thời gian dạy học, cách thức tổ chức hoạt động dạy học của giáo viên và học sinh Các hình thức dạy học này thuộc hệ dạy học: lớp – bài, hệ này gồm nhiều hình thức tổ chức cụ thể và được phân thành ba dạng cơ bản sau:

- Dạy học trên lớp (bài học, tự học, các hình thức khác)

- Dạy học lao động kỹ thuật tổng hợp – hướng nghiệp

- Dạy học ngoài lớp, ngoài trường, tự chọn

Ba dạng cơ bản này gắn bó chặt chẽ với nhau tạo nên một hệ thống toàn vẹn các hình thức tổ chức dạy học trong nhà trường Trong tất cả các hình thức dạy học, bài lên lớp có ý nghĩa quan trọng nhất, giữ vai trò chủ yếu

và quyết định đến chất lượng đào tạo trong nhà trường [10, tr.257]

c Kế hoạch dạy học môn Hóa học ở trường THCS

Kế hoạch dạy học là một loại kế hoạch tác nghiệp nói riêng và bao quát

về quản lý dạy học trong hoạt động quản lý của người Hiệu trưởng, được lập

từ đầu năm học và tuân theo đúng các quy định về cấu trúc của một bản kế hoạch cần có Việc xây dựng kế hoạch dạy học phải đảm bảo phù hợp các yếu

tố như: chủ trương của cấp trên, thực tế địa phương, mục tiêu cấp học, thực lực đội ngũ giáo viên và học sinh, điều kiện cơ sở vật chất – thiết bị trường học, nguồn kinh phí dành cho hoạt động dạy học

Khi lập kế hoạch dạy học phải đảm bảo các nội dung sau:

- Chỉ rõ những căn cứ để lập kế hoạch, mô tả thực trạng nhà trường, phân tích đặc điểm tình hình dạy học của trường để xác định mục tiêu cần đạt

- Nêu rõ phương hướng, nhiệm vụ, các chỉ tiêu về dạy học

- Các biện pháp thực hiện để đạt được những mục tiêu đã đề ra

- Xác định cụ thể thời gian tiến hành các hoạt động

Đối với bộ môn Hóa học, Hiệu trưởng chỉ đạo tổ trưởng chuyên môn và giáo viên xây dựng kế hoạch năm học, trong đó cụ thể hóa các nhiệm vụ và chỉ tiêu của bộ môn, thể hiện sự định mức, sự lượng hóa cụ thể các nhiệm vụ cần làm, đặc biệt là xây dựng hệ thống các biện pháp tổ chức thực hiện Đối với giáo viên cần hướng dẫn xây dựng kế hoạch năm học và kế hoạch giảng dạy bộ môn Bản kế hoạch phải thể hiện rõ nội dung chi tiết từng tuần, từng tháng và cả năm học

Chỉ đạo thực hiện và tổ chức thực hiện kế hoạch là hoạt động thường xuyên, liên tục và được tiến hành trong suốt năm học Việc chỉ đạo của Hiệu trưởng có thể được thực hiện trực tiếp hoặc thông qua Phó hiệu trưởng, Tổ trưởng chuyên môn, văn bản, …

1.3.4 Kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh

Đánh giá kết quả học tập là quá trình thu thập thông tin, phân tích và xử

lý thông tin, giải thích thực trạng việc đạt mục tiêu giáo dục, tìm hiểu nguyên nhân, ra những quyết định sư phạm giúp học sinh học tập ngày càng tiến bộ Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 khóa XI ngày 4 tháng 11 năm 2013 về đổi

mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo nêu rõ: “Đổi mới căn bản hình

thức và phương pháp thi, kiểm tra và đánh giá kết quả giáo dục, đào tạo, bảo đảm trung thực, khách quan Việc thi, kiểm tra và đánh giá kết quả giáo dục, đào tạo cần từng bước theo các tiêu chí tiên tiến được xã hội và cộng đồng giáo dục thế giới tin cậy và công nhận Phối hợp sử dụng kết quả đánh giá trong quá trình học với đánh giá cuối kỳ, cuối năm học; đánh giá của người dạy với tự đánh giá của người học; đánh giá của nhà trường với đánh giá của gia đình và của xã hội”

Xu hướng đổi mới kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh tập trung vào các hướng sau:

- Chuyển từ đánh giá kết quả học tập cuối học kì, cuối năm học (đánh giá tổng kết) nhằm mục đích xếp hạng, phân loại sang sử dụng các loại hình thức đánh giá thường xuyên, đánh giá định kỳ sau từng chủ đề, từng chương nhằm mục đích phản hồi điều chỉnh quá trình dạy học (đánh giá quá trình)

- Chuyển từ chủ yếu đánh giá kiến thức, kỹ năng sang đánh giá năng lực của người học Tức là chuyển trọng tâm đánh giá chủ yếu từ ghi nhớ, hiểu kiến thức, … sang đánh giá năng lực vận dụng, giải quyết những vấn đề của thực tiễn, đặc biệt chú trọng đánh giá các năng lực tư duy sáng tạo

- Chuyển đánh giá từ một hoạt động gần như độc lập với quá trình dạy học sang việc tích hợp đánh giá vào quá trình dạy học, xem đánh giá như là một phương pháp dạy học

- Tăng cường sử dụng công nghệ thông tin trong kiểm tra, đánh giá: sử dụng các phần mềm thẩm định các đặc tính đo lường của công cụ (độ tin cậy,

độ khó, độ phân biệt, độ giá trị) và sử dụng các mô hình thống kê vào xử lý phân tích, lý giải kết quả đánh giá

Kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh cần chú ý một số yêu

cầu, nguyên tắc sau: Phải đánh giá được các năng lực khác nhau của học sinh,

đảm bảo tính khách quan, sự công bằng, tính toàn diện, tính công khai, tính giáo dục và tính phát triển

1.4 QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN HÓA HỌC Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ

1.4.1 Mục tiêu quản lý dạy học môn Hóa học ở trường THCS

Mục tiêu của quản lý hoạt động dạy học môn Hóa học ở trường phổ thông là nhằm trang bị cho học sinh trình độ học vấn trung học cơ sở, cung cấp cho học sinh những kiến thức và kỹ năng thực hành để hình thành 4 năng

lực chủ yếu cho học sinh: năng lực hành động, năng lực thích ứng, năng lực cùng sống và làm việc, năng lực tự khẳng định mình để phù hợp với 4 trụ cột

giáo dục thế giới “Học để biết, học để làm việc, học để làm người và học để

hòa nhập” Bên cạnh đó còn tích cực hóa hoạt động của học sinh dưới sự tổ

chức, hướng dẫn của thầy [4, tr.16]

1.4.2 Quản lý hoạt động dạy môn Hóa học của giáo viên

a Quản lí việc thực hiện nội dung, chương trình và kế hoạch dạy học

bộ môn Hóa học

Đối với cấp học trung học cơ sở, nội dung dạy học bộ môn Hóa học được cụ thể hóa trong sách giáo khoa do Bộ giáo dục và đào tạo phát hành, sử dụng thống nhất trong cả nước Ngoài sách giáo khoa còn có sách giáo viên, sách bài tập và một số sách tham khảo nhằm phục vụ tốt hơn cho việc dạy học Cán bộ quản lý cần chỉ đạo giáo viên nắm vững nội dung, chương trình, kế hoạch để tổ chức cho giáo viên thực hiện nghiêm túc: đảm bảo đúng nội dung

và trật tự sắp xếp các bài dạy, đảm bảo tính thực tiễn của nội dung dạy học Quản lý việc xây dựng kế hoạch thực hiện chương trình dạy học bám sát các yêu cầu dạy học theo chuẩn kiến thức, kỹ năng và đổi mới kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh Đặc biệt với môn Hoá học là môn khoa học thực nghiệm nên cần chú ý quản lý các tiết dạy thực hành, làm thí nghiệm nghiên cứu và chứng minh nhằm đảm bảo tính chính xác, tạo niềm tin cho học sinh

b Quản lí việc thực hiện đổi mới phương pháp, hình thức tổ chức dạy học và ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học môn Hóa học

- Quản lí việc thực hiện đổi mới phương pháp dạy học: mỗi cán bộ

quản lý phải nhận thức đúng đắn và giúp giáo viên nhận thức đúng cơ sở của đổi mới phương pháp dạy học ở trường phổ thông

+ Chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học đối với giáo viên bao gồm: lập kế hoạch dạy học, thiết kế bài dạy, đổi mới phương pháp dạy học trên lớp,

chuẩn bị giờ lên lớp và đổi mới kết quả kiểm tra, đánh giá kết quả học tập Chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học đối với học sinh là đổi mới phương pháp học tập, phát huy tính chủ động, tích cực và tự học của học sinh

+ Do tính đặc thù của bộ môn nên trong dạy môn Hoá học cần thực hiện các phương pháp thực hành, thí nghiệm nhằm tạo niềm tin vào khoa học cho học sinh, đồng thời rèn luyện kỹ năng thực hành Vì vậy, ngoài nắm vững

về lý thuyết giáo viên cần có kỹ năng thực hành tốt để hướng dẫn học sinh thực hiện các thí nghiệm, đồng thời phải biết cách xử lý tốt các tình huống khi cần thiết, chẳng hạn như: cháy, nổ, rớt axit vào tay, …

- Quản lý hình thức dạy học Hóa học: Các hình thức tổ chức dạy học cần tạo ra một môi trường đảm bảo được mối liên hệ tương tác giữa hoạt động của giáo viên, hoạt động của học sinh và có môi trường an toàn để học sinh tiến hành các hoạt động học tập có hiệu quả, chất lượng Xác định rõ các hình thức tổ chức học tập của học sinh bao gồm:

+ Học tập trên lớp gồm học tập cá nhân và học tập hoạt động theo nhóm + Học tập ở nhà, trong thư viện, trên mạng

+ Học tập ở ngoài nhà trường: tham quan học tập ở ngoài trời, cơ sở sản xuất, cơ sở thực tiễn xã hội

c Quản lí công tác bồi dưỡng, tự bồi dưỡng của giáo viên và công tác phối hợp của giáo viên dạy môn Hóa học với tổ chuyên môn, với các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường

Bồi dưỡng là quá trình học tập nâng cao trình độ chính trị, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, nâng cao năng lực và đạo đức nghề nghiệp; đây là dạng đào tạo đặc biệt, là giai đoạn tất yếu tiếp theo của quá trình đào tạo liên tục; được thực hiện thường xuyên trong suốt cuộc đời nghề nghiệp của nhà giáo Theo điều lệ trường THCS, THPT và trường phổ thông có nhiều cấp

học: "Giáo viên trường THCS có nhiệm vụ rèn luyện đạo đức, học tập văn

hóa, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ để nâng cao chất lượng, hiệu quả giảng dạy và giáo dục" - Đây là nhiệm vụ quan trọng nhằm từng bước đáp

ứng yêu cầu phát triển của giáo dục theo xu hướng vận động và phát triển của

xã hội, nhất là trong thời đại ngày nay với sự phát triển vượt bậc của tri thức, đòi hỏi người thầy phải có cái nhìn toàn diện [6]

Hiện nay, công tác bồi dưỡng thường xuyên đang được ngành giáo dục đặc biệt quan tâm, điều này thể hiện ở một số văn bản như: Quy chế bồi dưỡng thường xuyên ban hành kèm theo Thông tư số 30/2011-BGD&ĐT ngày 08/08/2011 của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT về việc ban hành chương trình bồi dưỡng thường xuyên giáo viên trung học, Thông tư số 26/2012/QĐ-BGDĐT ngày 10/7/2012 của Bộ Giáo dục và Đào tạo, công văn số 2389/BGDĐT-NGCBQLGD ngày 13/5/2014 về việc hướng dẫn triển khai công tác bồi dưỡng thường xuyên giáo viên năm học 2014-2015 Vì vậy, nhà quản lý cần chú trọng công tác bồi dưỡng và tự bồi dưỡng của giáo viên, tạo điều kiện để giáo viên tham gia các lớp bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ

Chỉ đạo tổ, nhóm chuyên môn tổ chức các hoạt động như: dự giờ, thao giảng, báo cáo chuyên đề, bồi dưỡng học sinh, phụ đạo học sinh yếu, viết sáng kiến kinh nghiệm, … để giáo viên có cơ hội chia sẻ và học tập lẫn nhau, góp phần nâng cao chất lượng dạy và học của nhà trường, thực hiện việc kiểm tra, giám sát theo quy định Bên cạnh đó, cần kiểm tra sự phối hợp của giáo viên dạy Hóa học với các tổ chức Đoàn - Đội trong việc tổ chức các hoạt động ngoại khóa như sinh hoạt Câu lạc bộ Hóa học, Đố vui để học; kiểm tra sự phối hợp của giáo viên dạy Hoá học với giáo viên chủ nhiệm và phụ huynh học sinh nhằm đánh giá kết quả công việc của giáo viên

- Quản lý việc ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học môn Hóa

học: Công nghệ thông tin là tập hợp các phương pháp khoa học, các phương

tiện và công cụ kỹ thuật hiện đại nhằm tổ chức, khai thác và sử dụng có hiệu

quả nguồn tài nguyên thông tin rất phong phú và tiềm tàng trong mọi lĩnh vực hoạt động của con người và xã hội Công nghệ thông tin có nhiều ưu điểm nổi bật có thể khai thác trong giáo dục như: kỹ thuật đồ họa được nâng cao tạo điều kiện mô phỏng nhiều quá trình, hiện tượng trong tự nhiên và xã hội, trong môi trường công nghệ thông tin học sinh phát huy được các kỹ năng nghe, nhìn, nói, đọc, viết, được cung cấp nhiều thông tin qua mạng Internet, tác động mạnh mẽ, làm thay đổi nội dung, phương pháp, phương thức dạy và

học, là phương tiện để tiến đến một "xã hội học tập"

Công nghệ thông tin có vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giáo dục, vì vậy việc đưa công nghệ thông tin vào hỗ trợ hoạt động giảng dạy là việc làm cần thiết, nhất là trong xu thế toàn cầu hóa hiện nay Hiệu trưởng cần xây dựng kế hoạch ứng dụng công nghệ thông tin trong nhà trường, chỉ đạo và tổ chức tập huấn cho giáo viên sử dụng các phần mềm phổ thông như: Word, Excel, Powerpoint, Ngân hàng đề, Violet, cách tải phần mềm quay phim và các video thí nghiệm Hoá học

Bên cạnh đó, cần khuyến khích và tạo mọi điều kiện để cả giáo viên và học sinh thuận lợi trong việc tìm kiếm thông tin trên Internet phục vụ tốt trong việc dạy và học Tổ chức và tham gia các cuộc thi có ứng dụng công nghệ thông tin như: giáo án điện tử E-learning, Dạy học tích hợp, Vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết các tình huống thực tế, thực hiện chia sẻ và tìm kiếm tư liệu trên Internet qua trang thông tin Trường học kết nối của Bộ giáo dục Phát động việc đăng kí tham gia giảng dạy có ứng dụng công nghệ thông tin, tổ chức kiểm tra việc thực hiện để đảm bảo tính hiệu quả

d Quản lý việc học bồi dưỡng, phụ đạo môn Hóa học

Cán bộ quản lý cần nâng cao nhận thức của giáo viên và học sinh về tầm quan trọng của công tác bồi dưỡng học sinh giỏi và phụ đạo học sinh yếu Đây là hai hoạt động tuy khác nhau nhưng về cơ bản đều góp phần nâng cao

chất lượng bộ môn Hóa học

Quản lý việc học bồi dưỡng, phụ đạo của học sinh thông qua các kế hoạch có kèm theo thời khóa biểu và thông báo đến phụ huynh để nhận được

sự quan tâm hơn đến việc học của các em Tạo điều kiện cho học sinh bằng việc cho phép các em mượn sách tham khảo hoặc tìm kiếm thông tin, tài liệu liên quan đến bài học trên thư viện Bên cạnh đó, Hiệu trưởng cần làm tốt công tác kiểm tra nhằm đảm bảo việc bồi dưỡng và phụ đạo học sinh được tiến hành đúng kế hoạch và quy định của nhà trường

e Quản lý việc thực hiện quy chế làm việc của giáo viên dạy môn Hóa học

Nhà quản lý cần xây dựng quy chế làm việc để tạo sự thống nhất trong việc thực hiện các quy định của giáo viên, đảm bảo tác phong nghiêm túc, trang phục lịch sự Việc thực hiện tốt quy chế làm việc và các quy định về dạy học ảnh hưởng trực tiếp đến thái độ học tập của học sinh và chất lượng giờ dạy, trước hết là đảm bảo về thời gian quy định cho mỗi tiết dạy, giáo viên có thể thực hiện đầy đủ các hoạt động và tiến trình khi lên lớp

Xây dựng các tiêu chí đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ của giáo viên và thông báo rộng rãi, công khai trong Hội đồng sư phạm để nhận được

sự thống nhất cao của tập thể, trên cơ sở các tiêu chí để đánh giá kết quả làm việc của tập thể và từng cá nhân

Tổ chức thu thập thông tin về mức độ hài lòng của học sinh về việc dạy của giáo viên bởi học sinh là đối tượng được thụ hưởng các quyền lợi khi đến trường, việc thu thập ý kiến từ học sinh sẽ tạo cơ sở đánh giá khách quan kết quả làm việc của giáo viên

1.4.3 Quản lý việc kiểm tra, đánh giá kết quả học tập môn Hóa học của học sinh

Kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh là chức năng quản

trọng của hoạt động quản lý, thể hiện quyền hạn và trách nhiệm của Cán bộ quản lý trong việc quản lý chất lượng dạy học của nhà trường Đánh giá kết quả học tập là quá trình thu thập thông tin, phân tích và xử lý thông tin, giải thích thực trạng việc đạt mục tiêu giáo dục, nắm rõ được các ưu - khuyết điểm của học sinh và tìm hiểu nguyên nhân, từ đó ra những quyết định sư phạm giúp học sinh học tập ngày càng tiến bộ

a Triển khai thực hiện nghiêm túc các văn bản quy định việc kiểm tra, đánh giá kết quả học tập môn Hóa học của học sinh

Cán bộ quản lý và tổ trưởng chuyên môn cần cập nhật, nắm vững và triển khai đến giáo viên các văn bản quy định việc kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh như: Thông tư 58-2011/TT-BGD&ĐT, Chỉ thị số 33/2006/CT-TTg ngày 08/9/2006 về chống tiêu cực và khắc phục bệnh thành tích trong giáo

dục, phát động cuộc vận động “Nói không với tiêu cực trong thi cử và bệnh

thành tích trong giáo dục” để hạn chế những vấn đề tiêu cực trong thi, kiểm

tra Triển khai công văn số 8773/BGDĐT-GDTrH ngày 30/12/2010 về việc Hướng dẫn biên soạn đề kiểm tra cần chú ý đến tính bao quát nội dung dạy học vừa quan tâm kiểm tra trình độ tư duy Bên cạnh đó, tập huấn cho giáo viên về xây dựng ma trận đề với đầy đủ các mức độ: Biết, hiểu, vận dụng; chuẩn bị các điều kiện tham gia đánh giá học sinh lứa tuổi 15 theo chuẩn Pisa

b Chỉ đạo đổi mới đánh giá kết quả dạy học

Chỉ đạo giáo viên tăng cường hình thức, cách thức, phương pháp đánh giá kết hợp chặt chẽ giữa định tính và định lượng; đảm bảo sự chính xác, khách quan, công bằng trong đánh giá Trong đánh giá dạy học không chỉ đánh giá thành tích học tập của học sinh mà còn đánh giá quá trình dạy học nhằm cải tiến quá trình dạy học, thực hiện đúng xu hướng đổi mới kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh

Quản lý việc xây dựng ngân hàng câu hỏi và ra đề kiểm tra Hướng dẫn