hoi huong ngau thu

 Sử dụng phép tiểu đối, kết hợp kể, tả Sử dụng phép tiểu đối, kết hợp kể, tả để biểu cảm; lời thơ vừa chân thực vừa để biểu cảm; lời thơ vừa chân thực vừa tượng trưng?. tượng trưng[r]

Kiểm tra bài cũ

Quan sỏt bức tranh và trả lời cỏc cõu hỏi:

* Hình ảnh trên gợi nhớ đến bài thơ Đ ờng nào?

* Đọc thuộc lòng bài thơ (phần phiờn õm và dịch thơ)?

* Nêu nghệ thuật và nội dung của bài thơ?

* NghÖ thuËt:

Tõ ng÷ gi¶n dÞ, lêi Ýt ý nhiÒu; võa miªu t¶ ® îc c¶nh tr¨ng

s¸ng võa nãi lªn t×nh c¶m cña nhµ th¬ víi quª h ¬ng.

* Néi dung:

ThÓ hiÖn t×nh c¶m yªu quª h ¬ng tha thiÕt s©u s¾c cña nhµ

th¬.

Phiªn ©m

Sàng tiền minh nguyệt quang,

Nghi thị địa thượng sương

Cử đầu vọng minh nguyệt,

Đê đầu tư cố hương

DÞch th¬

Đầu giường ánh trăng rọi, Ngỡ mặt đất phủ sương

Ngẩng đầu nhìn trăng sáng, Cúi đầu nhớ cố hương

Tĩnh dạ tứ

T : V n – Nh c- H a ổ ă ạ ọ Giáo viên: Nguy n Anh V ễ ũ

Ti t : ế 38

TiÕt 38 - NgÉu nhiªn viÕt nh©n buæi míi vÒ quª

(Håi h ¬ng ngÉu th ) -H¹ Tri Ch

¬ng-*Nội dung bài học:

Quy ước nội dung ghi bảng:

Tổng kết về giá trị nội dung, ý nghĩa, nghệ thuật

Nhận xét, phân tích về hình thức nghệ thuật

Ngữ liệu,từ ngữ được trích dẫn từ văn bản trong quá trình phân tích.

-

làm quan hơn 50 năm ở Tràng

An Trải qua 4 đời vua đều

được trọng dụng.

- Để lại cho đời hơn 20 bài thơ,

trong đó nổi tiếng nhất là 2 bài

“Hồi hương ngẫu thư”

(Håi h ¬ng ngÉu th ) -H¹ Tri Ch

Bài thơ Hồi Hương Ngẫu Thư

- Kỳ Nhị (nguyên tác):

Bài thơ Hồi Hương Ngẫu Thư

- Kỳ Nhất (nguyên tác):

Thiếu tiểu li gia, lão đại hồi,

Hương âm vô cải, mấn mao tồi.

Nhi đồng tương kiến, bất tương thức

(Håi h ¬ng ngÉu th ) -H¹ Tri Ch

¬ng-Phiên âm

Bài thơ: Hồi Hương Ngẫu Thư - Kỳ Nhất

(nguyên tác)

2 Tác phẩm

- Sáng tác ngay khi tác giả vừa

đặt chân về tới quê sau bao

nhiêu năm xa cách (năm 744)

1- Táác gi : ả

II Đọc:

(Håi h ¬ng ngÉu th ) -H¹ Tri Ch

¬ng-? Em hiĨu ngÉu th (ngÉu “ ”

? Em hiĨu ngÉu th (ngÉu “ ”

nhiªn viÕt) ë ®©y cã

Thiếu tiểu li gia, lão đại hồi, Hương âm vơ cải , mấn mao tồi.

Nhi đồng tương kiến , bất tương thức, Tiếu vấn: Khách tịng hà xứ lai?

Rời nhà từ lúc cịn trẻ, già mới quay về, Giọng quê khơng đổi, nhưng tĩc mai đã rụng Trẻ con gặp mặt, khơng quen biết,

Cười hỏi: Khách ở nơi nào đến?

Khi đi trẻ, lúc về già Trẻ đi, già trở lại nhà,

Giọng quê vẫn thế, tĩc đà khác bao Giọng quê khơng đổi ,sương pha mái đầu Trẻ con nhìn lạ khơng chào Gặp nhau mà chẳng biết nhau

Hỏi rằng : Khách ở chốn nào lại chơi? Trẻ cười hỏi:”Khách từ đâu đến làng ?“

(Phạm Sĩ Vĩ d ch, trong Thơ ường t p 1 (Trần Trọng San d ch,trong Thơ ị Đ ậ ị

(Håi h ¬ng ngÉu th ) -H¹ Tri Ch

¬ng-II.Đọc:

Phiờn õm

Thiếu tiểu li gia, lóo đại hồi,

Hương õm vụ cải, mấn mao tồi

Nhi đồng tương kiến, bất tương thức

Tiếu vấn: Khỏch tũng hà xứ lai?

Dịch nghĩa

Rời nhà từ lỳc cũn trẻ, già mới quay về,

Giọng quờ khụng đổi, nhưng túc mai

đó rụng.

Trẻ con gặp mặt, khụng quen biết,

Cười hỏi: Khỏch ở nơi nào đến?

Trẻ đi, già trở lại nhà, Giọng quờ khụng đổi, sương pha mỏi đầu Gặp nhau mà chẳng biết nhau

Trẻ cười hỏi: Khỏch từ đõu đến làng?

(Trần Trọng San dịch, trong Thơ Đường, tập I

Bắc Đẩu, Sài Gũn, 1966)

- Dịch không sát nghĩa từ : “không chào”

- Mất từ: tiếu (cườ ườ i i)

Dịch thơ

Khi đi trẻ, lỳc về già Giọng quờ vẫn thế, túc đà khỏc bao

Trẻ con nhỡn lạ khụng chào Hỏi rằng: Khỏch ở chốn nào lại chơi?

( Phạm Sĩ Vĩ dịch, trong Thơ Đường, tập I

NXB Văn học, Hà Nội, 1987)

-

-

-

-

-

- Dịch ch a sát nghĩa :”S ơng pha mái đầu” - Mất từ: “nhi đồng”

-

TiÕt 38 - NgÉu nhiªn viÕt nh©n buỉi míi vỊ quª

(Håi h ¬ng ngÉu th ) -H¹ Tri Ch

¬ng-Th¬ lơc b¸t.

Thất ngơn tứ tuyệt Đường luật

1 Cấu trúc:

* B n B n ả ả dịch dịch :

Chỉ ra thể thơ và nêu những hiểu biết của

em về đặc điểm hình thức của bài thơ?

II Đọc:

b Phương thức biểu đạt:

 Biểu cảm thông qua tự sự

a Thể thơ:

I Tác giả, tác phẩm :

III Tìm hi u v n b n ể ă ả

* Nguyªn t¸c: Thiếu tiểu li gia, lão đại hồi,

Hương âm vơ cải, mấn mao tồi Nhi đồng tương kiến, bất tương thức

Theo em bài thơ được viết

để kể chuyện về làng hay nhân chuyện về làng mà bày tỏ tình quê hương?

Vậy phương thức biểu đạt của văn bản này là gì?

TiÕt 38 - NgÉu nhiªn viÕt nh©n buæi míi vÒ quª

(Håi h ¬ng ngÉu th ) -H¹ Tri Ch

TiÕt 38 - NgÉu nhiªn viÕt nh©n buỉi míi vỊ quª

(Håi h ¬ng ngÉu th ) -H¹ Tri Ch

¬ng-a Hai câu đầu : Vậy câu thơ thứ nhất cho ta biết khái quát điều gì về cuộc

đời của tác giả?

2 Phân tích:

1 Cấu trúc:

II Đọc:

III Tìm hi u v n b n ể ă ả

I Tác giả, tác phẩm : Thiếu tiểu li gia lão đại hồi

Khi đi trẻ, lúc về già

 Sử dụng từ ngữ đối lập (tiểu đối)

- Thiếu tiểu

Gia

Hãy chỉ ra các biểu hiện của thủ pháp đối lập trong câu thơ đầu trên các phương diện: ý nghĩa vế câu, từ loại, cú pháp?

Li>< Hồi >< Lão đại

/

Thiếu tiểu li gia, lão đại hồi

V C



gia

Thiếu tiểu li gia>< lão đại hồi

Li Hồi

/

C V

TiÕt 38 - NgÉu nhiªn viÕt nh©n buỉi míi vỊ quª

(Håi h ¬ng ngÉu th ) -H¹ Tri Ch

¬ng-a Hai câu đầu :

Li>< Hồi >< Lão đại -Nhấn mạnh ý nghĩa trở về của tác giả. -Khái quát cuộc đời của tác giả

-Tạo nhịp điệu cân đối cho lời thơ.

TiÕt 38 - NgÉu nhiªn viÕt nh©n buỉi míi vỊ quª

(Håi h ¬ng ngÉu th ) -H¹ Tri Ch

¬ng-a Hai câu đầu :

Trong câu thơ thứ 2, tác giả nĩi đến “giọng quê” của mình Theo

em giọng quê cĩ ý nghĩa gì?

Li>< Hồi >< Lão đại

Hương âm vơ cải, mấm mao tồi.

Hương âm

Hương âm vơ cải

1 Giọng quê: (hẹp) tiếng nĩi, ngữ điệu mang bản sắc của địa phương

2 Giọng quê: (rộng) hồn quê, chất quê, dấu ấn của quê hương trong tâm hồn mỗi con người.

Hương âm cải, mấm mao tồi bất

TiÕt 38 - NgÉu nhiªn viÕt nh©n buỉi míi vỊ quª

(Håi h ¬ng ngÉu th ) -H¹ Tri Ch

¬ng-a Hai câu đầu :

Trong lời thơ thứ 2 cĩ sự đối lập, hãy chỉ ra và giải thích ý nghĩa của sự đối lập đĩ?

Li>< Hồi >< Lão đại

Hương âm vơ cải

Ở câu thơ thứ 2 này, tác giả đã sử dụng yếu tố biểu đạt nào để biểu lộ tình cảm quê hương của mình?

Sử dụng yếu tố miêu tả để biểu cảm

Em cĩ nhận xét gì về hình ảnh và các chi tiết được kể và tả ở 2 câu thơ đầu?

Vừa chân thực, vừa tượng trưng

TiÕt 38 - NgÉu nhiªn viÕt nh©n buỉi míi vỊ quª

(Håi h ¬ng ngÉu th ) -H¹ Tri Ch

¬ng-a Hai câu đầu :

Nhắc lại các biện pháp nghệ thuật

mà tác giả sử dụng trong 2 câu thơ đầu?

 Sử dụng phép tiểu đối, kết hợp kể, tả

để biểu cảm; lời thơ vừa chân thực vừa

tượng trưng

Chỉ ra tác dụng của những biện pháp nghệ thuật đĩ trong việc biểu lộ tình cảm của tác giả đối với quê

hương?

Tình cảm gắn bĩ sâu nặng và bền

chặt của tác giả đối với quê hương

TiÕt 38 - NgÉu nhiªn viÕt nh©n buỉi míi vỊ quª

(Håi h ¬ng ngÉu th ) -H¹ Tri Ch

¬ng-a Hai câu đầu :

Cho biết tình huống bất ngờ gì đã xảy ra khi tác giả về quê, khiến ơng phải ngẫu nhiên viết lên những dịng thơ đầy cảm xúc trên?

chặt của tác giả đối với quê hương

Nhi đồng tương kiến, bất tương thức.Tiếu vấn : Khách tịng hà xứ lai ?

Trong tiếng cười hỏi của trẻ, lời nào khiến nhà thơ đau lịng nhất?

Tại sao tác giả vốn quê ở đĩ, nĩi giọng quê lại bị lũ trẻ xem như khách lạ? Đĩ cĩ phải là điều bất hợp

lí khơng? Tại sao?

Việc tác giả gặp bọn trẻ và được chúng xem như người lạ ngay trên chính quê hương mình

 Cùng khơng nhận ra nhau

bất tương thứcKhách tịng hà xứ lai

 Bọn trẻ hồn nhiên, hiếu khách khi gặp người lạ

 Điều hợp lí: vì tác giả đã thay đổi,

và quê hương cũng đã đổi thay

Hãy hình dung cảm xúc của tác giả vào cái lúc đặt chân về quê, lại được bọn trẻ xem như người khách lạ?

b Hai câu cu i: ố

 vui mừng, hy vọng buồn tủi

ngậm ngùi, hụt hẫng

TiÕt 38 - NgÉu nhiªn viÕt nh©n buỉi míi vỊ quª

(Håi h ¬ng ngÉu th ) -H¹ Tri Ch

¬ng-a Hai câu đầu :

Nêu nhận xét của em về nghệ thuật

mà tác giả sử dụng trong 2 câu thơ cuối?

Nêu tác dụng của các biện pháp nghệ thuật đĩ?

Thể hiện tâm trạng ngậm ngùi, tình yêu quê của tác giả trong tình huống

bi hài: làm khách lạ trên chính quê hương mình

- Nhi đồng tương kiến, bất tương thức

Tiếu vấn : Khách tịng hà 2 / 5 xứ lai?

b Hai câu cu i: ố

1 Nhận xét về cách biểu hiện tình cảm,

giọng điệu, tâm trạng của tác giả trong 2 câu thơ đầu và 2 câu thơ cuối?

(Håi h ¬ng ngÉu th ) -H¹ Tri Ch

tình cảm của bản thân đối với quê

hương?

- Giọng thơ khách quan,

- Tâm trạng bồi hồi, pha

lãn niềm vui, hy vọng

trong buổi trở về quê.

- Tâm sự ngậm ngùi, chua xót của tác giả trong tình huống bi hài- trở thành khách lạ tại quê mình.

- Thể hiện tình yêu quê

TiÕt 38 - NgÉu nhiªn viÕt nh©n buỉi míi vỊ quª

(Håi h ¬ng ngÉu th ) -H¹ Tri Ch

¬ng-a Hai câu đầu :

Nhắc lại các biện pháp nghệ thuật đã được sử dụng trong bài thơ “Hồi

hương ngẫu thư” ?

Nêu nội dung, ý nghĩa của bài “ Hồi hương ngẫu thư” ?

Thể hiện tâm trạng ngậm ngùi, tình yêu quê của tác giả trong tình huống

bi hài: làm khách lạ trên chính quê hương mình

- Nhi đồng tương kiến, bất tương thức Tiếu vấn: Khách tịng hà xứ lai?

b Hai câu sau:

IV Ghi

nh : ớ SGK/128

IV Luyện tập-Củng cố:

1: Bài thơ trên được viết theo thể thơ nào?

A.Thất ngơn bát cú B.Thất ngơn tứ tuyệt

2: Chỉ ra những biện pháp nghệ thuật được sử

dụng trong bài thơ :

A.Phép tiểu đối

B.Tạo tình huống bất ngờ.

C.Biểu cảm qua tự sự.

khi trở về quê

Đau đớn, luyến tiếc khi phải rời xa chốn

kinh thành

Buồn th ơng tr ớc cảnh quê h ơng nhiều thay đổi

Bồi hồi, hỏo hức rồi ngậm ngùi, hụt hẫng khi trở thành khách lạ giữa quê h ơng

So sánh điểm giống nhau và khác nhau về chủ

đề và ph ơng thức biểu đạt của hai bài thơ:

+ Bài “Tĩnh dạ tứ”: từ nơi xa nghĩ về quê h ơng

+ Bài “Hồi h ơng ngẫu th ”: từ quê h ơng nghĩ về quê h

ơng

- Ph ơng thức biểu cảm :

+ Bài “Tĩnh dạ tứ”: biểu cảm trực tiếp

+ Bài “ Hồi h ơng ngẫu th ”: biểu cảm gián tiếp

-Học thuộc lòng bài thơ (phần phiên âm, dịch

- Chuẩn bị kiểm tra 1 tiết văn (tiết 42).

- Soạn bài “ Nhà tranh bị gió thu phá”.

+ Tinh thần nhân đạo của Đỗ Phủ.

+ Hiểu vai trò, tác dụng các yếu tố tự sự, miêu

tả trong biểu cảm.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

Bài học kết thúc