Tiet 38 Hoi huong ngau thu

Dịch nghĩa Rời nhà từ lỳc cũn trẻ, già mới quay về, Giọng quờ khụng đổi, nhưng túc mai đó rụng.. => Phộp tiểu đối, phương thức kể, tả => Khái quát ngắn gọn cuộc đời xa quê; sự thay đổ

Tiết 38: Hồi hương ngẫu thư

Hạ Tri Chương

GV: Nguyễn Thị Phương Lan Trường THCS Nguyễn Đăng Đạo

Kiểm tra bài cũ

Quan sát bức tranh sau:

* Hình ảnh trên gợi nhớ đến bài thơ Đường nào?

* Nêu nghệ thuật và nội dung của bài thơ?

TiÕt 38 HỒI HƯƠNG NGẪU THƯ

(Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê)

-H¹ Tri Ch­

ơng-I Tỡm hiểu chung

1 Tác giả:

+ Quờ:

- Vĩnh Hưng thuộc Việt Chõu (nay là

Hợp Phố tỉnh Quảng Đụng)

+ Bản thõn:

- Giỏi về văn từ, kiến thức uyờn bỏc, tớnh

tỡnh phúng khoỏng

- Được người đương thời gọi là Ngụ

trung tứ sĩ (Bốn danh sĩ đất Ngụ).

+ Sự nghiệp:

- Đỗ Tiến Sĩ làm đến Bớ thư giỏm

- ễng cũn để lại 20 bài thơ, trong đú bài

Hồi hương ngẫu thư là nổi tiếng

nhất

+ Cuộc đời: Trẻ từ gió quờ hương ra đi

để mưu tỡm cụng danh Làm quan

ở kinh đụ Trường An hơn 50 năm

Năm 85 tuổi mới trở về quờ hương

Hạ Tri Chương

(659 - 744)

• + Hồi :

Trở về Làng, quê hương Tình cờ, ngẫu nhiên Chép, viết, ghi lại

=> Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê

2 Tác phẩm:

*Nhan đề bài thơ:H i h ồ ươ ng ng u th ẫ ư

- “Ngẫu nhiên viết” chứ không phải chủ động, tình cảm

được bộc lộ một cách ngẫu nhiên

*Thể loại:

- Nguyên tác: Thể thơ thất ngôn tứ tuyệt Đường luật.

- Dịch thơ: Thể thơ lục bát.

Phiờn õm

Thiếu tiểu li gia, lóo đại hồi,

Hương õm vụ cải, mấn mao tồi.

Nhi đồng tương kiến, bất tương thức

Tiếu vấn: Khỏch tũng hà xứ lai?

Dịch nghĩa

Rời nhà từ lỳc cũn trẻ, già mới quay về,

Giọng quờ khụng đổi, nhưng túc mai

đó rụng.

Trẻ con gặp mặt, khụng quen biết,

Cười hỏi: Khỏch ở nơi nào đến?

Trẻ đi, già trở lại nhà, Giọng quờ khụng đổi, sương pha mỏi đầu Gặp nhau mà chẳng biết nhau

Trẻ cười hỏi: Khỏch từ đõu đến làng? (Trần Trọng San dịch, trong Thơ Đường, tập I

Bắc Đẩu, Sài Gũn, 1966)

- Dịch không sát nghĩa từ : “không chào”

- Mất từ: “ c ườ ườ i i ”

Dịch thơ

Khi đi trẻ, lỳc về già Giọng quờ vẫn thế, túc đà khỏc bao.

Trẻ con nhỡn lạ khụng chào Hỏi rằng: Khỏch ở chốn nào lại chơi?

( Phạm Sĩ Vĩ dịch, trong Thơ Đường, tập I

NXB Văn học, Hà Nội, 1987)

-

-

-

-

-

-

- Dịch chưa sát nghĩa :”Sương pha mái đầu” - Mất từ: “nhi đồng”

-

-• Bài thơ Hồi Hương Ngẫu Thư - Kỳ Nhất

(nguyên tác)

II Phân tích văn bản:

Thiếu tiểu li gia, lão đại hồi,

Hương âm vô cải, mấn mao tồi.

(Rời nhà từ lúc còn trẻ, già mới quay về,

Giọng quê không đổi, nhưng tóc mai đã rụng.)

=> Phộp tiểu đối, phương thức kể, tả

=> Khái quát ngắn gọn cuộc đời xa quê; sự thay đổi và khụng thay đổi của nhà thơ

 Tạo giọng điệu: Bề ngoài dường như khách quan,

bình thản (kể lại các sự việc) song phảng phất một

cảm xúc buồn, bồi hồi trước sự chảy trôi của thời

gian và thể hiện tấm lòng của tác giả với quê hương.

2/ Hai câu thơ cuối:

Nhi đồng tương kiến, bất tương thức,

Tiếu vấn: Khách tòng hà xứ lai.

(Trẻ con gặp mặt, không quen biết,

Cười hỏi: Khách ở nơi nào đến?)

- Bị coi là khách ngay giữa quê mình, giữa nơi chôn rau cắt rốn

 Điều này không vô lí vì: + Tác giả đã thay đổi

+ Quê hương cũng đã thay đổi

- Tâm trạng: Lúc đầu ngạc nhiên bất ngờ  buồn tủi ngậm ngùi

xót xa cùng ập đến

 Tạo giọng điệu bi hài thấp thoáng ẩn hiện sau những lời tường thuật khách quan, hóm hỉnh

- Nội dung của hai câu thơ đầu và hai câu thơ sau có mối liên hệ chặt chẽ: Vẫn là những lời miêu tả, kể tự nhiên khách quan, vẫn là những

sự ngẫu nhiên Nhưng đằng sau tất cả sự khách quan và ngẫu nhiên đó

là tình cảm tha thiết, gắn bó sâu nặng của tác giả đối với quê hương

III Tổng kết:

1 Nghệ thuật:

- Từ ngữ mộc mạc giản dị.

- Sử dụng phép đối.

- Giọng điệu vừa khách quan, hóm hỉnh, vừa ngậm ngùi.

2 Nội dung:

Bài thơ thể hiện tình yêu thắm thiết của tác giả với quê hương.

3 Ghi nhớ:

Bài thơ biểu hiện một cách chân thực mà sâu sắc, hóm hỉnh mà ngậm ngùi tình yêu quê hương thắm thiết của một người sống xa quê lâu ngày, trong khoảnh khắc vừa mới đặt chân trở về quê cũ.

So sánh điểm giống nhau và khác nhau về chủ

đề và phương thức biểu đạt của hai bài thơ:

Tĩnh dạ tứ

a, Giống nhau:

- Chủ đề: tình yêu quê hương sâu nặng

- Phương thức biểu đạt: biểu cảm

b, Khác nhau

- Cách thức thể hiện chủ đề :

+ Bài “Tĩnh dạ tứ”: từ nơi xa nghĩ về quê hương

+ Bài “Hồi hương ngẫu thư”: từ quê hương nghĩ về

quê hương

- Phương thức biểu cảm :

+ Bài “Tĩnh dạ tứ”: biểu cảm trực tiếp

+ Bài “ Hồi hương ngẫu thư”: biểu cảm gián tiếp

Bài tập

hoàn cảnh nào?

A Mới rời quê ra đi

B Xa nhà xa quê đã lâu

C Xa quê rất lâu nay mới trở về

D Sống ở ngay quê nhà

A Vui mừng, háo hức khi trở về quê

B Buồn thương trước cảnh quê

hương nhiều đổi thay

C Ngậm ngùi, hẫng hụt khi trở thành khách lạ giữa quê

hương

D Đau đớn, luyến tiếc khi phải xa chốn kinh thành

Hướng dẫn về nhà:

- Học thuộc lòng bài thơ.

- Viết đoạn văn phát biểu cảm nghĩ của em về quê hương.