Vì thế tôi viết ra tài liệu này với mong muốn cùng tháo gỡnhững vướng mắc tồn tại nói trên đáp ứng được phần nào nhu cầu của ngườidạy, người học khi tổ chức một hoạt động ngoại khoá tron
Trang 1A ĐẶT VẤN ĐỀ
I Cơ sở lý luận
Mục đích của đổi mới phương pháp dạy học là chú trọng hình thành cácnăng lực tự học, sáng tạo, hợp tác ; dạy học sinh cách tìm ra chân lý Vì thế,trong nhà trường ngoài chương trình học chính khoá cần có những hình thứckhác nhau để hỗ trợ thêm cho hoạt động dạy học nhằm nâng cao chất lượngtoàn diện cho học sinh Một trong những hình thức hỗ trợ học tập thiết thực bổích, lí thú đó là hoạt động ngoại khoá - Học mà vui – vui mà học Hoạt độngnày tạo ra một sân chơi có tác dụng nhiều mặt :
Củng cố, bổ sung thêm những kiến thức đ• học ở trên lớp ,giúp các em có
cơ hội liên hệ các kiến thức đ• học với thực tế cuộc sống
Học sinh được làm quen và luyện tập các kỹ năng cơ bản cần thiết : kỹnăng giao tiếp, kỹ năng tham gia các hoạt động tập thể một cách chủ động và cótrách nhiệm, kỹ năng thích ứng nhạy bén trước những tình huống khác nhautrong cuộc sống
Có thái độ đúng đắn, tích cực, phấn khởi khi được góp sức lực và khả năngcủa mình vào hoạt động nhóm, tập thể…
Có thể nói ngoại khoá về văn học là một hình thức tiếp cận “mở”, dễ đan càisân khấu hoá làm cho tác phẩm văn chương trở nên gần gũi với đời sống Vớichương trình học chính khoá đã có đầy đủ các tài liệu để thực hiện còn ởchương trình ngoại khoá chưa hội đủ các điều kiện khách quan, chủ quan tổchức thực hiện để đạt được hiêụ quả theo yêu cầu đặt ra
II Cơ sở thực tiễn
Tuy không được qui định trong phân phối chương trình, nhưng đây làmột hoạt động bắt buộc vô cùng quan trọng Trong điều lệ trường THCS cóviết “ Nhà trường phối hợp với các tổ chức, cá nhân tham gia giáo dục ngoàinhà trường thực hiện các hoạt động GDNGLL Hoạt động GDNGLL bao gồmcác hoạt động ngoại khoá về khoa học, văn học, nghệ thuật, thể dục thể thao, antoàn giao thông…nhằm phát triển toàn diện và bồi dưỡng năng khiếu ; các hoạtđộng vui chơi ;tham quan, du lịch, giao lưu văn hoá … ” Nhận thức được tầmquan trọng của hoạt động này, nhà trường đã chú trọng đưa vào kế hoạch chỉđạo trong việc thực hiện nhiệm vụ năm học Song vì không có một kịch bảnđịnh sẵn nên gặp không ít những khó khăn vướng mắc, giáo viên còn ngại thựchiện vì hoạt động này liên quan đến nhiều tổ chức lại phải có một quá trình dàycông chuẩn bị Vì thế, hoạt động này chưa phát huy được hiệu quả tích cựcđúng với ý nghĩa của nó
Đặc biệt với môn Ngữ văn trong xu thế hiện nay học sinh phần lớn được địnhhướng theo các môn khoa học tự nhiên dẫn đến các em không mặn mà, yêu
Trang 2thích cũng chẳng muốn bén duyên với văn chương Vì thế, các em học còn đốiphó, lại sẵn có nhiều phao cứu trợ nào là sách học tốt, bài văn mẫu , sách nângcao… Sự thiếu hứng thú học tập, ỷ vào các tài liệu có sẵn đ• làm cho các emthiếu khả năng sáng tạo, bị bào mòn khô héo dần trong cảm xúc , thờ ơ vô cảmtrước những biến cố cuộc đời
Là một giáo viên bản thân tôi cũng trải qua những thực tiễn nêu trên ngại tìmtòi,sáng tạo ; thiếu sự kiên trì nhẫn nại, chưa mạnh dạn tự tin để tổ chức mộtbuổi ngoại khoá, nhất là tổ chức ngoại khoá về một tác phẩm văn chương Cóthể nói dây vẫn còn là một khối tươi nguyên trong trường học Nay qua nhiềunăm dạy Ngữ văn lớp 9, được sự chỉ đạo BGH nhà trường, tổ chuyên môn kếthợp với các đồng nghiệp tôi đ• trình bày ý tưởng , thực hiện và đ• thu đượcnhiều kết quả Vì thế tôi viết ra tài liệu này với mong muốn cùng tháo gỡnhững vướng mắc tồn tại nói trên đáp ứng được phần nào nhu cầu của ngườidạy, người học khi tổ chức một hoạt động ngoại khoá trong nhà trường
Dựa trên cơ sở lí luận, cơ sở thực tiễn với khuôn khổ bài viết này tôi xin đượctrình bày cụ thể Một hoạt động ngoại khoá về truyện Kiều ( chương trình Ngữvăn 9 )
- Chị em Thuý Kiều tiết 27 -g?m 24 câu từ câu 15 đến câu 38
- Cảnh ngày xuân tiết 28 –gồm 18 câu từ câu 39 đến câu 56
- M• Giám Sinh mua Kiều tiết 36,37 gồm 26 câu từ câu 623 đến câu 648
- Kiều ở lầu Ngưng Bích gồm 22 câu từ câu 1033 đến câu 1054
Với một tác phẩm mà suốt trong nhiều thập kỷ qua được đông đảo các tầng lớpcông chúng Việt Nam tiếp nhận như một thành công vẻ vang nhất, một áng vănchương tiêu biểu nhất của thi ca Tiếng Việt Truyện Kiều, nơi hội tụ ánh sángvăn chương chân chính của mọi thời đại - đó là áng sáng của một chủ nghĩanhân văn lặn sâu vào mọi kiếp người : là tiếng nói ngợi ca vẻ đẹp con người,tình yêu tự do, khát vọng công lý; là tiếng nói lên án các thế lực tàn bạo bấtlương chà đạp lên nhân phẩm con người; là tiếng lòng xót thương vô hạn trướcnhững bất hạnh khổ đau mà con người phải gánh chịu Truyện Kiều là kết tinhthành tựu nghệ thuật văn học dân tộc trên các phương diện ngôn ngữ, thể loại;ngôn ngữ văn học dân tộc và thể thơ lục bát đạt tới đỉnh cao rực rỡ; nghệ thuật
tự sự đ• có bước phát triển vượt bậc từ nghệ thuật dẫn truyện đến nghệ thuật
Trang 3miêu tả thiên nhiên, khắc hoạ tính cách nhân vật, miêu tả tâm lý Tác phẩm đ•
đi vào đời sống tinh thần của hành triệu người dân Việt Nam và cả người nướcngoài, góp phần tôn vinh bản sắc văn hoá Việt trên trường Quốc tế Trongchương trình mới trích học tổng số 90 câu/3254 câu thơ lục bát, thật là con sốcòn quá bé nhỏ Thiết nghĩ, với lượng thời gian và số câu trích học như trênchưa thể giải quyết được những yêu cầu mà mỗi tiết học đặt ra, chưa tạo đượcnhững cơ hội để giúp các em hiểu, thẩm thấu hết những giá trị nhân văn vốn cócủa áng văn chương bất hủ này
II, Hình thức tổ chức ngoại khóa
Có thể tổ chức hoạt động ngoại khóa bằng các hình thức sau:
- Diễn thuyết (phân công giáo viên, học sinh chuẩn bị các nội dung rồi cửngười lên trình bày)
- Hái hoa dân chủ
- Trao đổi thảo luận từng vấn đề theo yêu cầu của người chủ trì
- Giáo dục ý thức tham gia hoạt động cộng đồng cho học sinh
Từ yêu cầu đặt ra đó trong bài viết này tôi trình bày cụ thể Một hình thức tổchức hội thi tìm hiểu về truyện Kiều ( dành cho ngoại khoá Ngữ văn 9) và giớithiệu một số bài viết sử dụng trong hội thi
Phần I : Một hình thức tổ chức hội thi tìm hiểu về truyện Kiều của Nguyễn DuA,Mục tiêu cần đạt
- Học sinh tìm hiểu về truyện Kiều
- Biết phân tích, bình luận một số câu thơ đặc sắc, độc đáo mà mình yêuthích
- Trình bày được những hiểu biết của mình trước tập thể
- Khơi gợi những những tình cảm nhân văn trong sáng, lòng tự hào, yêumến những di sản văn hoá của quê hương, đất nước
B, Chuẩn bị của thầy và trò
I Chuẩn bị của thầy
1 Lên kế hoạch cho học sinh tham gia cuộc thi
3 đội/3 lớp 9, mỗi đội gồm 5 em
Các phần thi : - Phần I : chào hỏi (tự giới thiệu về đội)
Trang 4- Phần II : hiểu biết về truyện Kiều theo các mảng nộidung
+ Thế giới nhân vật trong truyện Kiều.+ Thiên nhiên trong truyện Kiều
+ Ngôn ngữ trong truyện Kiều
- Phần III : năng khiếu : dựng kịch, ngâm Kiều, lẩy Kiều,đọc kiều
- Phần IV : hùng biện cho các đội thi biết trước nội dunghùng biện một ngày (công bố trước thể lệ cuộc thi cho từng phần)
2 Chuẩn bị nội dung (giáo viên nhóm Ngữ văn 9 ra câu hỏi theo các mảng nộidung trên)
3 Phân công người dẫn chương trình
4 Thời gian 90 phút
5 Chuẩn bị loa máy, phần thưởng, sân chơi đủ cho 140->150 người
II, Chuẩn bị của trò
1 Thành lập đội thi, phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng thành viên thamgia hội thi
+ Tập màn chào hỏi
+ Trình bày hiểu biết
+ Tập phần năng khiếu
+ Viết bài, tập cách trình bày phần hùng biện trong khoảng thời gian 3->5 phút
2 Chuẩn bị các tiết mục văn nghệ, các cổ động viên…
3 Tất cả các học sinh khối 9 phải tham gia, đọc tìm hiểu trước về truyệnKiều (có phần thi dành cho khán giả)
C,Trình tự hoạt động của buổi ngoại khoá
Bước 1 : ổn định tổ chức
- Kiểm tra sĩ số, chỗ ngồi
- Kiêm tra sự chuẩn bị của các học sinh (các cổ động viên, các đội thi có
vở để ghi chép)
- Ngâm 1 đoạn trong truyện Kiều (giáo viên hoặc học sinh)
Bước 2 : Người dẫn chương trình (DCT) nêu mục đích, ý nghĩa của buổingoại khoá, giới thiệu đại biểu, các phần thi, ban giám khảo
DCT : Nói tới văn học cổ điển Việt Nam, trước hết ta phải nhắc đến đạithi hào Nguyễn Du và kiệt tác truyện Kiều của ông, tên tuổi của ông không chỉgóp phần làm rạng danhvùng non nước Hồng Lam mà còn góp phần tôn vinhbản sắc văn hoá Việt trên trường quốc tế Truyện Kiều là tác phẩm thể hiện xúcđộng nhất và cũng thành công nhất “ nỗi đau nhân tình ”, được viết bằng cả tâmhuyết “ như có máu chảy đầu ngọn bút, nước mắt thấm ở trên tờ giấy ”.Cũng vì
Trang 5lẽ đó, truyện Kiều đ• đi vào đời sống tinh thần của hàng triệu người dân ViệtNam và người nước ngoài Hôm naycuộc sống đ• đổi thay nhưng truyện Kiềuvẫn giữ nguyên vẻ thanh tâm của nó Say mê học tập, nghiên cứu truyện Kiềutức mỗi chúng ta đang bảo tồn một di sản văn hoá của dân tộc, cùng tôn vinh,ngưỡng vọng một cái đẹp vĩnh hằng
Để giúp các em hiẻu – cảm sâu sắc hơn về tác phẩm văn học quí giá này,hômnay chúng ta tổ chức hoạt động buổi ngoại khoá học mà vui, vui mà học
Về dự với chúng ta, tôi xin trân trọng giới thiệu và nhiệt liệt chào đón các vị đạibiểu :
Vâng! Xin cảm ơn các bạn, hoạt động ngoại khoá của chúng ta hôm nay được
tổ chức bằng môt hình thức hấp dẫn, lý thú đó chính là cuộc so tài giữa3 đội thiđến từ các lớp 9A, 9B, 9C Mỗi đội thi gồm 5 bạn cùng nhau vượt qua 4 phầnthi, đó là :
- Phần chào hỏi
- Phần kiến thức hiểu biết về truyện Kiều
- Phần thể hiện năng khiếu
Còn bây giờ xin mời phần ra mắt của các đội thi
-Các đội thi trình bày, DCT có lời động viên, khích lệ, bình luận khi sau khimỗi đội thể hiện xong phần thi
- BGK công bố kết quả
Phần thứ hai : Kiến thức hiểu biết về truyện Kiều
DCT nêu thể lệ : tìm hiểu 3 mảng kiến thức tương ứng với số thăm 1,2,3
Mảng 1 : Thế giới nhân vật trong truyện Kiều
Mảng 2 : Nhân vật trong truyện Kiều
Mảng 3 : Thiên nhiên trong truyện Kiều
Trang 6Mỗi mảng kiến thức có 5 câu hỏi Mỗi câu hỏi trả lời đúng được 10 điểm, tổng
số điểm cả phần 50 điểm (chỉ chấm điểm những câu trả lời đúng hoàn toàn),thời gian suy nghĩ mỗi câu là 10 giây
- Các đội sẽ lên bốc thăm, trả lời
Lưu ý : phần thi này DCT phải linh hoạt xử lý các tình huống tuỳ theo tình hìnhthực tế trả lời của các đội thi ở bài viết này tôi chỉ nêu các câu hỏi, đáp án vàgợi ý một vài lời dẫn cần thiết cho người DCT
-Tuỳ theo nhận thức của học sinh chúng ta có thể thay đổi mức độ câu hỏi trongtừng mảng kiến thức
A, Thế giới nhân vật truyện Kiều
Câu hỏi 1 “Một người vừa trạc thanh xuân
Hình dong chải chuốt, áo khăn dịu dàng”
Hai câu thơ trên miêu tả ngoại hình của nhân vật nào?
Đáp án : Hai câu thơ trên miêu tả ngoại hình nhân vật Sở Khanh với vẻ bềngoài khá dễ ưa, thích chưng diện, lời nói kiểu cách văn hoa đ• làm cho nhiềungười bị nhầm Nhưng ngoài cái vỏ hào hoa ấy thì Sở Khanh trở nên :
“Bạc tình nổi tiếng Lầu xanh Một tay chôn biết mấy cành phù dung”
Câu hỏi 2 Khi bàn về nhân vật trong truyện Kiều, nhà phê bình văn học HoàiThanh đ• nhận xét : Nguyễn Du đ• đưa lên sân khấu một nhân vật tàn ác và nhơbẩn nhất trong truyện Kiều
Theo bạn đó là nhận định về nhân vật nào?
Đáp án : Nhân vật M• Giám Sinh
Câu hỏi 3 Khi bàn về vai trò ý nghĩa của các nhân vật trong truyện Kiều, có ýkiến cho rằng : Nếu như …… là hiện thân của cuộc sống thì …… là ước mơcủa cuộc sống
Theo bạn đó là những nhân vật nào nhân vật nào?
Đáp án : Thuý Kiều-Từ Hải
DCT : Vâng ,đây là hai nhân vật thể hiện lý tưởng thẩm mĩ của nhà thơNguyễn Du, thể hiện hai mặt cuộc sống: Thuý Kiều là hiện thân của vẻ đẹpnhan sắc tài năng nhưng cuộc đời đau khổ bất hạnh ; Từ Hải là ước mơ về côngbằng,tự do, nhân ái , chính nghĩa …
Câu hỏi 4 Trong câu thơ :
“ Sâm thương chẳng vẹn chữ Tòng
Trang 7Theo bạn đó là câu thơ miêu tả tên nào?
DCT : Khi miêu tả Hồ Tôn Hiến, Nguyễn Du có viết :
Nghe càng đắm, ngắm càng say
Lạ cho mặt sắt cũng ngây vì tình……
Còn khi miêu tả tên quan xử kiện, Nguyễn Du viết :
Trông lên mắt sắt đen sìLập nghiêm trước h•y ra uy nặng lời
G• kia dại nét chơi bời
Mà con người thế là người đong đưa Đáp án : Tên quan xử kiện (xử kiện Thúc Sinh-Thuý Kiều)
B, Thiên nhiên trong truyện Kiều
Câu hỏi 1 Bút pháp nghệ thuật đặc sắc và cũng đặc trưng nhất của văn họctrung đại được Nguyễn Du vận dụng tài hoa khi tả cảnh thiên nhiên
Theo bạn, đó là bút pháp nghệ thuật gì?
Đáp án : Bút pháp nghệ thuật : Tả cảnh ngụ tình
Cảnh nào nảnh chẳng đeo sầu
Người buồn cảnh có vui đâu bao giờ
Câu hỏi 2 “Long lanh đáy nước in trời
Thành xây khói biếc non phơi bóng vàng”
Hai câu thơ trên gợi tả mùa nào của cảnh sắc thiên nhiên Việt Nam?Đáp án : Mùa thu
DCT : Nước non xanhphủ một màu vàng tươi bức tranh mùa thu vừa lộng lẫy,kiêu sa lại vừa gần gũi quen thuộc Bởi đó là sắc màu thân thuộc của bâu trời,ngọn núi, dòng sông đất Việt
Câu hỏi 3 Trong câu thơ : “Ngày xuân con én đưa thoi” có sử dụng biện pháp
tu từ gì?
Đáp án : ẩn dụ
Hình ảnh con én đưa thoi -> chỉ thời gian mùa xuân trôi mau
Trang 8Câu hỏi 4 Trong đoạn trích Kiều ở lầu Ngưng Bích tâm trạng buồn cô đơn,trống vắng, ngổn ngang … của Kiều được diễn tả qua những câu thơ tả cảnhthiên nhiên đặc sắc nào? Đọc những câu thơ đó?
Đáp án : Trước lầu Ngưng Bích khoá xuân
Vẻ non xa tấm trăng gần ở chung
Bốn bề bát ngát xa trôngCát vàng cồn nọ bụi hồng dặm kia
Đáp án : Cỏ áy là cỏ vàng úa
Tiếng áy là tiếng địa phương Thái Bình (quê vợ Nguyễn Du) áy là úa vàng
C, Ngôn ngữ trong truyện Kiều
Câu hỏi 1 Vẻ đẹp nhan sắc của Thuý Kiều được gợi tả rõ nhất qua những câuthơ nào?
Đáp án : Làn thu thuỷ nát xuân sơn
Hoa ghen thua thắm, liễu hờn kém xanh -> Ngôn ngữ trang trọng, giàu sức biểu cảm qua bút pháp ước lệ đặc sắc
Câu hỏi 2 Trong câu thơ
Tưởng người dưới nguyệt chén đồngTin sương luống những rày trông mai chờ Chữ đồng ở đây có nghĩa là gì?
Vầng trăng tròn vặc giữa trời
Đinh ninh hai mộng một lời song song
Trang 9- Ngoài ra trong truyện Kiều còn có câu : Trăm năm tạc một chữ đồng đếnxương.
Câu hỏi 3 Khi bàn về tài năng của Nguyễn Du trong việc sử dụng ngôn ngữmiêu tả nhân vật, nhà phê bình văn học Hoài Thanh đ• có nhận xét :
“Khi miêu tả nhân vật, chỉ bằng một từ mà nhà thơ đ• tóm được thần thái củanhân vật : tả Tú Bà-gái làng chơi hết thì bằng một màu da……, sự lén lút của
Sở Khanh bằng một chữ……, sự vô học của M• Giám Sinh bằng một nh•ntự……”
Theo bạn, đó là những từ nào mà Nguyễn Du đ• dùng để tả?
- Thoắt trông nhờn nhợt màu da
Ăn gì to lớn đẫy đà làm sao
- Dẫy song đ• thấy Sở Khanh lẻn vào
- Ghế trên ngồi tót sỗ sàng …
Câu hỏi 4 Cũng giống như tất cả các tác phẩm văn học đương thời, ngôn ngữtruyện Kiều có hai thành phần, theo bạn đó là hai thành phần ngôn ngữ nào?Đáp án : Ngôn ngữ bác học – Ngôn ngữ bình dân
(Thành phần Hán Việt – Thành phần thuần Việt)
Câu hỏi 5 Trong tác phẩm truyện Kiều có nhiều câu được nhà thơ Nguyễn
Du vận dụng từ những câu ca dao quen thuộc - tạo nên một thứ ngôn ngữ đậm
đà bản sắc dân tộc
Theo em trong câu thơ
Có tài mà cậy chi tàiChữ tài đi với chữ tai một vầnđược Nguyễn Du vận dụng từ câu ca dao nào?
Đáp án : Một vừa hai phải ai ơi
Tài tình chi lắm cho trời đất ghen
Phần thứ ba : Thi năng khiếu
DCT nêu thể lệ : các đội thi sẽ thể hiện tài năng của mình Đây cũng là cơ hội
để các em thể hiện sự hiểu-cảm-học hỏi về truyện Kiều
Trang 10• Đan xen phần thi giành cho khán giả
Chuẩn bị câu hỏi, phần thưởng
Một số câu hỏi :
Câu 1: Bạn h•y cho biết truyện Kiều lúc đầu có tên gọi là gì?
Đáp án : Đoạn trường tân thanh
Câu 2: Bạn h•y cho biết đoạn trích Chị em Thuý Kiều nằm ở phần nào trongtruyện Kiều? Gồm bao nhiêu câu? Từ câu nào đến câu nào?
Đáp án : ở phần đầu truyện : gặp gỡ và đính ước, gồm 24 câu, từ câu 15đến câu 38
Câu 3: Bạn h•y cho biết lần đầu tiên gặp chị em Thuý Kiều, Kim Trọng mặc áomàu gì?
Đáp án : Màu xanh da trời
Tuyết in sắc ngựa câu giòn
Cỏ pha màu áo nhuộm non da trờiPhần thứ tư : Thi hùng biện
DCT : Ai sẽ là nhà hùng biện tài ba , đội thi nào sẽ dành được kết quả cao nhấtchúng ta cùng chúc các đội thi tự tin trong phần thi cuối cùng : phần hùng biện Nội dung phần hùng biện của các đội là :
Trong phần cuối truyện Kiều Nguyễn Du viết :
“ Thương thay cũng một kiếp người
Hại thay mang lấy sắc tài làm chi
Những là oan khổ lưu ly
Chờ cho hết kiếp còn gì là thân.”
Bạn có suy nghĩ gì về lời khái quát trên của Nguyễn Du ?
- Thời gian : 3 phút
- Điểm : 20 điểm yêu cầu trình bày của mỗi đội phải nói hay, rõ ràng, hàmsúc, tư thế và ngữ điệu phù hợp
Trang 11+ Các đội lần lượt trình bày
Phần II: Giới thiệu một số bài viết trong phần thi chào hỏi và phần thi hùng biện
mà các đội thi đ• thể hiện trong hội thi
* Phần chào hỏi
Bài 1 :Đầu trò năm ả tố nga
ánh, Tú, hai Thảo cuối là Phương Linh
Trông ai cũng đẹp cũng xinh
Mỗi người một vẻ, chúng mình 9A
Tú đây sắc sảo mặn mà
So bề “bánh mật” lại là phần hơn
Phương Linh cô bé giận hờn
Mọng mơ bay bổng tâm hồn cây đu
Thảo đây con gái Nguyễn Du
Học hành chăm chỉ chẳng bù cho chơi
Chua ngoa vốn sẵn tính trời
Ngọc ánh mà nói tơi bời bay xa
Hát hay Hoàng Thảo chúng ta
Tuy hơi mập mạp nhưng là họa mi
Chúng mình đến với cuộc thi
Giật được giải thưởng cho kỳ mà thôi
Bài 2 :
Đầu lòng hai ả tố nga
Bảo Quỳnh là trưởng Trang là thứ hai
Quỳnh đây tươi tắn như mai
Còn Thu Trang đó cười hoài rất xinh
Quỳnh, Trang trong lớp chúng mình
Văn tài, Toán giỏi cái tình dễ ưa
Đình Đức đây cũng không vừa
Trang 12Nhìn vào đ• biết Đức thừa hào hoa
Chính lòng tôi cũng xuýt xoa
Môn nào cũng giỏi thật là tuyệt ghê
Thái Hồng đây chẳng dám chê
Hoá hay văn giỏi làm mê lòng người
Miệng Hồng lại rất hay cười
Khiến lòng ai đó điểm 10 nở hoa
Cuối cùng chính là tôi đây
Thuỳ Dung nhắm thử xinh tươi nhất đoàn
Càng nhình lại thấy càng ngoan
Thầy yêu bạn mến cho toàn điểm cao
Lung linh như những vì sao
Chúng em xin gửi lời chào thân thương
Bài 3 :
Mừng Đảng mừng xuân năm nay
Trường ta tổ chức những ngày thơ ca
Truyện Kiều thi phẩm ngọc ngà
Văn hào kiệt tác xứng là danh nhân
9C chăm chỉ luyện cần
Quyết tâm học giỏi góp phần tiến lên
Tham dự có năm thành viên
Thứ nhất đội trưởng Thu Hiền đáng yêu
Trẻ trung, nhí nhảnh yêu kiều
Góp Đoàn tiến bộ mong nhiều là tôi
Trần Huyền thật xứng với ngôi
Là nhà thông thái yêu đời yêu thơ
Hồng Thịnh hiền dịu mộng mơ
Thương yêu bầu bạn bến bờ nào so
Diệu Linh hay nhỏ hay to
Hay suy hay nghĩ hay lo lớp mình
Võ Ngọc sôi nổi nhiệt tình
Tháng ngày tìm kiếm bóng hình nhân tâm
Chúng tôi cùng một cung cầm
Kính chúc quý vị sang xuân khang cường
Chúc cho bầu bạn muôn phương
Về đây dự hội mỗi đường thành công
* Phần hùng biện
Bài 1 :
Trang 13Từ khi ra đời đến nay, “Truyện Kiều” đ• đi vào tiềm thức con người ViệtNam Không hề xa lạ bởi đây là những vần thơ thấm đẫm hồn dân tộc của đạithi hào Nguyễn Du Nhiều nhân vật trong Truyện Kiều đ• bước ra cuộc đời gầngũi và chân thực Như Hoài Thanh có kể lại một bà cụ nông dân nói “NướcNam mình đẹp nhất cũng con Kiều, khổ nhất cũng con Kiều, thương nó quá.”
Số phận cuả nàng Kiêù, đoạn trường đầy nước mắt của nàng vẫn âm thầm chảysuốt mấy thế kỉ qua
“ Thương thay cũng một kiếp người
Hại thay mang lấy sắc tài làm chi
Những là oan khổ lưu ly
Chờ cho hết kiếp còn gì là thân
Bốn câu thơ đ• khái quát được cuộc đời của Thúy Kiều và cảm hứng củaNguyễn Du khi xây dựng nhân vật này
Vâng như chúng ta đ• biết, Thúy Kiều là một thiếu nữ tài sắc vẹn toàn sốngtrong cảnh êm đềm trướng rủ màn che Rõ ràng, bằng ngòi bút sắc sảo củamình, Nguyễn Du d• xây dựng được một nhân vật lí tưởng nhưng ông lại khôngđặt vào một vương quốc lí tưởng mà ông đặt ngay vào cuộc đời thực mà mìnhđang sống Đó là một x• hội phong kiến đen tối, bất nhân chà đạp lên quyềnsống của con người Vì vậy, đang đắm say bên mối tình đầu đầy mộng đẹp bênchàng Kim Trọng thì tai họa ập đến nhà Kiều không lường trước được Trướccảnh gia biến ấy Kiều đ• quyết định bán mình chuộc cha và em
“Hạt mưa s• nghĩ phận hèn
Liều đem tấc cỏ quyết đền ba xuân”
Theo bánh xe khấp khểnh của M• Giám Sinh, Kiều bị dẫn vào một thế giớitoàn đau khổ và nước mắt ở nơi ấy, nàng đ• gặp bọn người tanh bẩn như M•Giám Sinh, tên Sở Khanh “đểu cáng, mụ Cả Bà “ngoa ngoắt”, mẹ con nhà họHoạn mưu mô, xảo trá, là bọn tay chân ưng Khuyển……Suốt 15 năm, chưa mộtngày nàng được sống bình yên, hạnh phúc cho đến khi Kiều gặp anh hùng TừHải “râu hùm hàm én mày ngài / vai năm tấc rộng thân mười thước cao” NàngKiều và Từ Hải đến với nhau bằng một tình yêu tự do, tôn trọng lẫn nhau tưởngrằng từ đây nàng sẽ sống bình yên nhưng do bị mắc mưu của quan tổng đốc HồTôn Hiến, Từ Hải bị giết, Kiều bị ép hầu rượu đàn cho hắn Sau đó hắn gả Kiềucho viên thổ quan Kiều đ• nhảy xuống sông Tiền Trường tự vẫn Kiếp đoạntrường của nàng chấm dứt Suốt 15 năm, cứ đau khổ này dẫm đạp lên đay khổkhác, có lúc nào nguôi Tất cả cứ dày vò tấm thân người con gái mỏng manh,yếu mềm, nước mát nàng cứ chảy, thấm đượm cả trang thơ cụ Tiên Điền.Nguyễn Du gọi đấy là “oan khổ lưu ly” còn như nhà thơ Chế Lan Viên đ• viết :
“ Chạnh thương cô Kiều như đời dân tộc
Trang 14Sắc tài sao mà lắm truân nguyên”
Nguyễn Du đ• xây dựng một nhân vật Thúy Kiều với cuộc đời làm đau lòngngười Nhưng chính ông, ông cũng đau xót cất lên rằng “Thương thay”, “Hạithay” Suốt đời của Thúy Kiều, Nguyễn Du đ• đi sâu vào nội tâm tâm trạng củaThúy Kiều rất tinh tế Ông cũng từng hóa thân vào Thúy Kiều để đồng cảm, đểthấu hiểu Nhiều lần trong tác phẩm của ông đ• thẳng tay lên án phê phán nhữngthế lực xấu xa vô nhân đạo chà đạp lên cuộc sống của nhân dân như một M•Giám Sinh “ngồi tót sỗ sàng”, một mụ Tú Bà “nhờn nhợt màu gia”, một Hồ TônHiến “mặt sắt cũng ngây về tình”…Thế nhưng khi tìm hiểu nguyên nhân vì saocuộc dời Kiều lại phải chịu khổ đau thì ông lại cho là vì “mang lấy sắc tài”-nghĩa là vì trời Đây là một quan điểm bị hạn chế nhưng lại không phải điều khóhiểu Bởi vì, ông sống trong hoàn cảnh đương thời, bị ảnh hưởng của tư tưởngthiên mệnh Hơn nữa, trong “Truyện Kiều” ông cũng dám lên án, phê phán thếlực xấu xa
Nhưng điểm hạn chế không đủ làm mất đi giá trị của tập đại thành thấm đẫmđiệu hồn dân tộc, một thi phẩm ngọc ngà trong kho báu văn học Ngàn năm saungười ta vẫn nhắc tên ông-Nguyễn Du, đến “Truyện Kiều” và nàng Kiều vớimột sự ngưỡng vọng, ngợi ca
“Tiếng thơ ai động đất trời
Nghe như non nước vọng lời ngàn thu
Nghìn năm sau nhớ Nguyễn Du
Tiếng thương như tiếng mẹ ru mỗi ngày…”
Bài 2 :Nguyễn Du- một đại thi hào của dân tộc, danh nhân văn hóa thế giới ông làngơười có đóng góp to lớn đối với sự phát triển của văn học Việt Nam qua kiệttác “Truyện Kiều” Tác phẩm ấy đ• để lại trong lòng độc giả những ấn tươợngkhó phai về nhân vật “Thúy Kiều” Tổng kết cuộc đời Thúy Kiều tác giả đ• viết:
“Thươơng thay cũng một kiếp ngơời
Hại thay mang lấy sắc tài làm chi
Những là oan khổ lươu li
Chờ cho hết kiếp còn gì là thân”
Những lời thơ chan chứa tình cảm của Nguyễn Du dành cho nhân vật ThúyKiều – nhân vật mà ông ươu ái, làm sao không thơương, không xót khi ThúyKiều,ngơười con gái tài sắc vẹn toàn nhơng phải chịu cuộc đời đau khổ ThúyKiều, nàng là nươớc là non, là năm tháng sâu thẳm rộng dài của không gian,thời gian, chẳng dễ gì đo đếm Cái sắc ấy lại có thêm cái tài cái tình Những
Trang 15tơưởng cô Kiều với vẻ đẹp đạt đến đỉnh cao của sự hoàn hảo sẽ sống trong cuộcđời êm ấm thế nhương ông ta thơường bảo:
“Một vừa hai phải ai ơi
Tài tình chi lắm cho trời đất ghen”
Các cụ xem đó là một quy luật, một định mệnh khắc nghiệt Nghiền ngẫm sâuhơn, chúng ta hiểu đươợc quy luật, định mệnh ấy bắt nguồn từ một triết lí đạoKhổng Cụ Khổng Tử cho rằng “ con ngươời chúng ta là sự tơương giao,tơương trợ của khí âm-dương, là một tiểu vũ trụ trong cái đại vũ trụ thiênnhiên, trời, đất Nếu ai hòa hợp đơược với thiên nhiên và vũ trụ thì sống annhàn thanh thản Nếu ai chươa đạt hoặc vượt quá xa thì than ôi số phận khôngtránh đơược gian truân, vất vả.” Có lẽ Nguyễn Du- một học trò xuất sắc củaĐạo Khổng đ• tuân theo quy luật này khi viếi:
“Làn thu thủy nét xuân sơn / Hoa ghen thua thắm liễu hờn kém xanh”
Để dự báo số phận của Thúy Kiều Đó là một cuộc đời chìm nổi Kiều đangsống trong “êm đềm trướng rủ màn che” bỗng chốc nàng đ• trở thành món hàngtrao bán của bọn buôn thịt bán ngươời Bất đắc dĩ nàng phải từ bỏ mối tình đẹp
đẽ với chàng Kim Trọng để theo M• Giám Sinh Nào ngờ nàng bị lừa vào lầuxanh, phải chịu những ô nhục, đau khổ nhất đời mình Kiều đ• phải vào lầuxanh hai lần Lần thứ nhất nàng đươợc Thúc Sinh cươới về làm vợ lẽ Lần thứhai nàng đơược anh hùng Từ Hải cứu thoát từ lầu xanh và “danh chính ngônthuận” cơưới nàng làm vợ Đang sống những ngày tháng hạnh phúc thì Từ hải
bị Hồ Tôn Hiến làm hại Cuộc đời nàng lại bươớc vào những ngày tháng đentối ức quá, nhục nh• và đau đớn tột cùng, Thuý Kiều nhảy sông Tiền Đươờng
tự vẫn nhơưng nàng đơượcơ Giác Duyên cứu vớt, nàng hội ngộ với cha mẹ vàKim Trọng Cuộc đời Thuý Kiều là thế gói gọn trong 3254 câu thơ lục bát dậpdềnh
Truyện Kiều đ• để lại trong lòng bạn đọc những ấn tơượng sâu sắc bởi giá trịnhân đạo bao trùm toàn tác phẩm bởi vậy trong phần tổng kết này cảm quannghệ thuật của tác giả đươợc thể hiện rõ nét Nguyễn Du đ• bộc lộ thái độ, tìnhcảm, quan điểm của mình đối với Thuý Kiều Viết “truyện Kiều” nhà thơ thực
sự hoá thân vào nhân vật, đồng cảm với nhân vật Ông bộc lộ một cách trực tiếpthái độ, tình cảm của mình qua các từ nhơư “thươơng thay, hại thay” Có lẽchính vì Nguyễn Du đ• cùng khóc, cùng chia sẻ những nỗi đau, nỗi nhục với côKiều mà Mộng Liên Đươờng đ• nhận xét : “Lời văn tả ra nhươ có máu chảy đầungọn bút, nươớc mắt thấm trên trang giấy” Tổng kết tác giả Nguyễn Du nói lênquan điểm của mình :
“Hại thay mang lấy sắc tài làm chi
Trang 16Những là oan khổ lơưu li”
Thuý Kiều đơược trời đất ban cho cái sắc, cái tài và chính cái sắc, cái tài ấy đ•khiến nàng phải chịu cuộc đời oan khổ, phải chăng Nguyễn Du cho rằng nhữngnỗi đau khổ của Kiều là do trời Cái tài, cái sắc của mỗi ngơười đúng là do trờiban cho nhơưng điều cốt yếu là mỗi ngơười phải biết tài sắc của mình Tuynhiên cuộc đời của mỗi ngươời còn phụ thuộc rất nhiều vào hoàn cảnh thời đại Chính vì vậy mà tôi cho rằng quan điểm của Nguyễn Du là quan điểm hạn chế.Bởi lẽ bên cạnh giá trị nhân đạo “truyện Kiều” còn toát lên giá trị hiện thực sâusắc Đó là hiện thực về một x• hội bất công vô lý, x• hội chỉ có đồng tiền làmchủ Thực chất M• Giám Sinh, Tú Bà, Sở Khanh, Bạc Bà, Bạc Hạnh, HoạnThơư hay Hồ Tôn Hiến đều là những công cụ, đại diện cho x• hội đen tối thờibấy giờ đến gieo tai hoạ cho nàng Kiều Đọc phần tổng kết của “truyện Kiều”chắc nhiều ngươời không khỏi băn khoăn : vì sao xuyên suốt “truyện Kiều”Nguyễn Du luôn lên án, tố cáo bộ mặt xấu xa của x• hội phong kiến thối nát,nhơưng cuối cùng thay vì giải thích nguyên nhân gây ra nỗi đau của Kiều thìông lại đổ lỗi cho trời Cũng dễ hiểu thôi bởi dươới x• hội lúc bấy giờ, nhà thơcũng nhơư những ngơười dân khác bị ảnh hươởng bởi tươ tươởng phong kiến,tơư tưởng thiên mệnh, mọi việc đều tại trời
Tuy vậy những phần hạn chế cũng không thể lấp nổi giá trị to lớn mà Nguyễn
Du đ• đóng góp cho nền văn học Việt Nam Có thể nói kiệt tác “Truyện Kiều”
là nơi hội tụ ánh sáng văn chơương chân chính của mọi thời đại Truyện m•i âmvang trong lòng ngơười đọc
( Trên đây là những bài viết của học sinh tôi gới thiệu để các bạn tham khảothêm )
III , Đánh giá kết quả
Sau buổi tổ chức ngoại khoá tôi đ• dùng một số câu hỏi sau để kiểm tra họcsinh :
Câu 1 Sinh thời Nguyễn Du từng trăn trở :
“ Bất tri tam bách dư niên hậu
Thiên hạ hà nhân khấp Tố Như”
Em hiểu như thế nào về điều trăn trở ấy của Nguyễn Du? Em có suy nghĩ gì vềđiều trăn trở ấy của Nguyễn Du trong thực tế cuộc sống hiện nay ?
- Tổng hợp ý kiến trả lời của của học sinh :
+ Điều trăn trở của Nguyễn Du : mong mọi người hiểu được nỗilòng của mình , khao khát một tấm lòng tri kỉ để cảm thương cùng mình trướcnỗi đau nhân tình
Trang 17+ Trong thực tế cuộc sống hiện nay, hiểu tri kỉ cùng Nguyễn Dukhông chỉ có một người, cũng không chỉ có dòng họ Nguyễn mà có hàng triệungười Người ta yêu quí ông như ông đ• yêu quí những con người đau khổ lầmthan Và hơn hết mỗi con người chúng ta đ• sống với nhau bằng tình yêuthương, sự sẻ chia trân trọng lẫn nhau …
Câu 2 Có thể nói Nguyễn Du là người thầy gợi mở chúng ta bao điều suyngẫm , vậy em có thể cảm nhận được những điều gì mà nhà thơ Nguyễn Du gửiđến bạn đọc qua tác phẩm truyện Kiều?
- Tổng hợp ý kiến trả lời của học sinh :
+ H•y biết yêu thương cảm thông chia sẻ trước những đau khổ bấthạnh của con người
+ H•y lên tiếng tố các những thế lực tàn bạo bất lương chà đạp lêncuộc sống nhân phẩm con người
+ Biết nâng niu trân trọng ngợi ca vẻ đẹp của con người, tình đời + H•y đấu tranhbảo vệ quyền sống con người ; h•y làm tất cả những
gì vì con người, chi con người
Qua những ý kiến trả lời của học sinh tham gia buổi ngoại khoá chứng tỏ các
em đ• thực sự hiểu, sống cùng tác phẩm quả thực văn chương bắt nguồn từcuộc sống và trả lại cho cuộc sống những gì vốn có
Qua hoạt động thực tế bản thân tôi rút ra được bài học kinh nghiệm như sau :
1 Để buổi ngoại khoá đạt kết quả tốt trước hết cần chủ động về mọi mặtnhư : nội dung, thời gian, phân công nhiệm vụ cụ thể cho tùng thành viên thamgia đội chơi
2 Cần phối hợp chặt chẽ các tổ chức trong nhà trường : ban GDNGLL,GVCN, nhóm Ngữ văn
3 Người dẫn chương trình cần linh hoạt chủ động xử lý các tình huống , tạokhông khí hào hứng cho cuộc chơi
4 Phân công các GV dạy Ngữ văn làm cố vấn cho các đội chơi
5 Phần thi hùng biện cần cho các đội chơi biết trước nội dung hùng biện
1-2 ngày, các đội chơi cử người viết bài , tập nói trước tập thể
6 Nội dung cuộc thi này có thể áp dụng lâu dài cho học sinh khối 9 trongnhiều năm hoặc với các tác p hẩm văn học, cụm văn bản
C những kiến nghị đề xuất
* Đối với giáo viên
Cần hướng dẫn học sinh thường tự học qua các tài liệu , giới thiệu một số sáchtham khảo bổ ích có ở thư viện trường , hiệu sách
* Về phía nhà trường
Trang 18Cần lên kế hoạch cụ thể từ đầu năm học , phân công GV phụ trách , muathêm tài liệu bổ sung vào thư viện trường
* Về phía chuyên môn Phòng GD
Cần tăng cường kiểm tra, đánh giá, tuyên truyền những mô hình hoạt độngngoại khoá có hiệu quả;về tham dự hoạt động này ở các trường học để có sựchỉ đạo đồng bộ trong toàn huyện
d : Kết luận chung
Có nhiều cách để tiếp cận tác phẩm văn chương như : qua các tài liệutham khảo từ các công trình nghiên cứu của các nhà khoa học, các bài viết đăngtrên sách báo , từ những tiết dạy thực tế của chương trình môn Ngữ văn Songtạo một cách tiếp cận mở bằng hình thức hoạt động ngoại khoá như trên quả làmột hình thức có tác dụng nhiều mặt trong việc rèn luyện kĩ năng tự học, hợptác, ý thức tham gia các hoạt động cộng đồng, tạo ra một sân chơi bổ ích giúpcác em có cơ hội hiểu, thẩm định mở rộng thêm những kiến thức đ• học ở phầnchính khoá Đặc biệt có ý nghĩa trong việc gắn văn học với thực tiễn Vì vậy,người giáo viên cần ý thức được tầm quan trọng này để mạnh dạn tổ chức nhằmnâng cao chát lượng giáo dục toàn diện trong nhà trường
Trong nhiều năm qua, ở đơn vị trường chúng tôi đ• tổ chức nhiều hoạt độngngoại khoá song những năm đầu chỉ mới dừng lại ở các hoạt động theo chủđiểm ( Tháng 11: Tôn sư trọng đạo ; tháng 12: Uống nước nhớ nguồn …) chưa
có điều kiện để đi sâu vào các mảng chuyên môn Hai năm nay hoạt động nàyđ• đi vào chiều sâu thực sự thu hút được sự tham gia nhiệt tình của nhiều họcsinh, thu được nhiều kết quả cao nổi bật nhất là kết quả học sinh giỏi huyện,tỉnh môn Ngữ văn
Năm học 2006- 2007 có 15/ 17h/s giỏi huyện,6/6 h/s giỏi tỉnh ( 1 giải nhì , 2giải ba, 3 giải kk)
Năm học 2007-2008 có 16/16 h/s giỏi huyện,5/5 h/s giỏi tỉnh ( 1 giải nhất ,3giải ba, 1 giải kk)
Với bài viết này mong rằng sẽ giúp giáo viên định hướng được nội dung,phương pháp, thiết kế mô hình tổ chức một buổi ngoại khoá về một tác phẩmvăn học cụ thể chắc còn nhiều thiếu sót rất mong sự góp ý của cấp trên và cácbạn đồng nghiệp
Trên đây là một kinh nghiệm về phương pháp tổ chức một buổi ngoại khoádành cho học sinh lớp 9 Rất mong sự góp ý của cấp trên và các bạn đồngnghiệp
Trang 19
Sáng kiến kinh nghiệm
Tổ chức hoạt động ngoại khoá
Thi tìm hiểu về truyện kiều
Người thực hiện : Trần thị hồ ly
Trường thcs nguyễn tr•i