Gián án SKKN của Huỳnh Thị Lan chi-Lịch Sử

Phòng:GD-ĐT Thị xã CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Trường:THCS Vĩnh Phúc Độc lập - Tự do - Hạnh phúc GV:Huỳnh Thị Lan Chi ********************* SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM Tên đề tài : ĐỔ

Phòng:GD-ĐT Thị xã CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Trường:THCS Vĩnh Phúc Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

GV:Huỳnh Thị Lan Chi *********************

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

Tên đề tài : ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP KIỂM TRA-ĐÁNH GIÁ BỘ MÔN LỊCH SỬ TRONG TRƯỜNG THCS

PHẦN I: MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài-Tên của đề tài

a Lý do chọn đề tài:

_ Trong công cuộc đổi mới toàn diện giáo dục phổ thông hiện nay, đổi mới phương pháp dạy học là quan trọng nhất tạo nên sự chuyển biến về chất lượng giáo dục Đổi mới PPDH chỉ có thể đạt được hiệu quả khi có sự kết hợp nhiều yếu tố, đặc biệt là sự kết hợp chặt chẽ với sự đổi mới kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh _ Theo hướng phát triển đó, việc kiểm tra, đánh giá không chỉ dừng lại ở yêu cầu tái hiện các kiến thức, rèn luyện các kĩ năng đã học mà phải khuyến khích tư duy năng động, sáng tạo của HS Muốn vậy, phải có những phương pháp kiểm tra, đánh giá thích hợp

_ Xuất phát từ thực tế của việc dạy học :

1 Trước đây, quan niệm về kiểm tra, đánh giá là GV giữ độc quyền về đánh giá HS là đối tượng được đánh giá

2 Ngày nay, trong dạy học người ta coi trọng chủ thể tích cực, chủ động củaHS Việc dạy và học lịch sử đang được xã hội quan tâm, trong đó có vấn đề kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của HS Thông qua kiểm tra đánh giá mới nắm được HS có vững kiến thức hay không? Thực hành rèn luyện kỹ năng trong môn lịch sử, giáo viên mới biết được kết quả quá trình giảng dạy đã tác động đến HS như thế nào? Trong chương trình bao giờ cũng có hình thức kiểm tra, đánh giá để xem xét kết quả trình độ

HS đã đạt được so với mục tiêu chương trình, đồng thời đánh giá kết quả của GV có

phù hợp HS, có giúp học sinh đạt được mục tiêu của chương trình đã đề ra? Vì vậy đây là yêu cầu cần thiết trong DH lịch sử hiện nay,giúp GV, HS dạy và học đạt kết quả tốt.Đây là một vấn đề rất cần thiết cho thực tiễn dạy hoc lịch sử ở nhà trường THCS

Với sự thay đổi về cấu trúc nội dung và PPDH của bộ môn lịch sử hiện nay Là một GV trực tiếp giảng dạy, tôi nhận thấy cần có sự đổi mới kiểm tra đánh giá kết quả học tập của HS cho phù hợp và hiệu quả cao

b Tên đề tài: Đổi mới phương pháp kiểm tra,đánh giá trong bộ môn Lịch sử

2 Mục đích và nhiệm vụ của đề tài:

-Việc kiểm tra đánh giá trong bộ môn lịch sử nhằm giải quyết được vấn đề cho: giáo viên -học sinh-bộ môn…

* Giáo viên: nhận thức được chỉ có hoàn thiện khâu kiểm tra đánh giá sau mỗi bài

dạy, mỗi chương, GV phải tìm cách đánh giá kết quả của HS để từ đó rút kinh nghiệm xem phương pháp dạy có phù hợp với HS, có mang lại kết quả cho học sinh theo mục tiêu chương trình qui định? Đánh giá đúng kết quả của HS là hình thức gián tiếp đánh

giá kết quả của GV Do đó, phải nắm chắc khoa học kiểm tra đánh giá: Biết- Hiểu-Vận dụng

* Học sinh: Phải luôn nhận thức chỉ thông qua kiểm tra đánh giá mới khẳng định

được kết quả học tập.Đây là việc làm tất yếu của GV_HS ,vì vậy học sinh phải học thật tốt:tích cực, chủ động,nhận xét đánh giá, thực hành… mới đạt kết quả tốt

* Tổ bộ môn: Qua kiểm tra đánh giá các GV biết được kết quả của HS, thống kê

chất lượng bộ môn: số lượng-tỉ lệ: giỏi-khá- trung bình-yếu, để từ đó có kế hoạch bồi dưỡng hoặc phụ đạo, hay chỉnh sửa kiểm tra, đánh giá cho phù hợp đối tượng nhằm nâng cao chất lượng dạy-học trong nhà trường Qua đó GV trong tổ trao đổi rút kinh nghiệm để đạt hiệu quả hơn trong dạy học lịch sử

* Với nhà trường: Đổi mới kiểm tra, đánh giá kết quả dạy-học môn Lịch sử sẽ tạo

động lực góp phần nâng cao chất lượng bộ môn, chất lượng giảng dạy trong nhà trường

3 Phương pháp nghiên cứu:

_Về lý luận nghiên cứu tài liệu: Sách bồi dưỡng thường xuyên chu kỳ 2

_Thông tin Khoa học Giáo dục số 65 (Bộ Giáo Dục-Đào tạo)

_Thực tiễn:

* Tổ chuyên môn họp trao đổi về Hội thảo kiểm tra đánh giá trong tổ Sư-û Địa – Giáo dục công dân tháng 1-2009

* Khảo sát: đề kiểm tra của PGD- giáo viên tổ trong các năm 2005 -2009.

* Từ kinh nghiệm giảng dạy môn lịch sử trong nhà trường THCS

4 Phạm vi nghiên cứu của đề tài:

_ Phạm vi áp dụng đề tài: trong dạy-học lịch sử của GV-HS, tổ chuyên môn trong trường THCS, được thực hiện trong kiểm tra, đánh giá chất lượng học tập môn lịch sử qua: kiểm tra miệng, 15 phút, 1 tiết thi học kì…

_Thời gian nghiên cứu và áp dụng đề tài: Từ khi thực hiện phương pháp DH đổi mới, việc kiểm tra đánh giá được áp dụng trong nhà trường và được trao đổi thực hiện trong tổ chuyên môn những năm gần đây

PHẦN II- NỘI DUNG

1/ Tổng quan về các cơ sở lý luận liên quan đến đề tài:

* Khái niệm: Kiểm tra, đánh giá là một khâu vô cùng quan trọng trong quá trình

dạy học lich sử Trong quan niệm hiện đại về chương trình môn học, đánh giá là một bộ phận hữu cơ không thể tách rời trong các yếu tố cấu thành chương trình.Kiểm tra, đánh giá tác động lớn đến phương thức làm việc của thầy, phương pháp học tập của trò Đổi mới kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của HS là hoạt động nhằm xác định kết quả mà HS thu nhận được trong quá trình giảng dạy của thầy, đối chiếu với mục tiêu đề ra, qua đó điều chỉnh hoạt động dạy và học của thầy và trò, đây là khâu then chốt Do đặc trưng của bộ môn lịch sử nên việc kiểm tra, đánh giá kết quả học tập lịch sử của HS phải mang tính toàn diện, đảm bảo 3 mặt: Kiến thức –Kỹ năng –Thái độ và đảm bảo: Biết-Hiểu-Vận dụng

_Dẫn chứng:Theo quan điểm đổi mới PPDH-Viện Khoa học giáo dục năm 2003:

“ Đổi mới kiểm tra đánh giá kết quả học tập của HS phải đảm bảo các yêu cầu của dạy học bộ môn gắn liền với đổi mới PPDH Vì vậy việc kiểm tra,đánh giá tiến hành

thường xuyên,liên tục,sáng tạo,linh hoạt từ việc kiểm tra miệng,15 phút,45 phút,thi học kỳ.Trong quá trình tổ chức các hoạt động ngoài giờ lên lớp,việc quan sát của GV cũng đóng vai trò hết sức quan trọng nhằm phát hiện năng lực học tập của mỗi HS cũng như từng lớp.Ngoài ra cũng cần coi trọng khâu thiết kế đề kiểm tra theo tinh thần đổi mới.”

2 Thực trạng của việc kiểm tra,đánh giá trong môn lịch sử ở trường THCS:

_Trước đây việc kiểm tra đánh giá môn lịch sử thường không toàn diện, chỉ tập trung vào những kiến thức có sẵn, các đề kiểm tra thường kiểm trí nhớ của HS Chất lượng dạy học lịch sử thường được qui về chỉ ở ghi nhớ các sự kiện lịch sử

Kiểm tra miệng:còn thực hiện máy móc, nội dung kiểm tra chủ yếu nhắc lại các

kiến thức của bài cũ.Chính vì điều này HS có thói quen học bài thuộc lòng

Ví dụ:Em hãy nêu việc làm của Hai Bà Trưng sau khi đánh thắng quân Hán

Kiểm tra 15 phút-Giáo viên yêu cầu HS trả lời qua giấy kiểm tra Mục đích chính

là thực hiện theo qui định của kế hoạch dạy học để lấy cho đủ số điểm qui định

Ví dụ: Hãy trình bày diễn biến và kết quả cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng?

Qua kiểm tra, HS nhớ lại nội dung học trong tập chép ra giấy nộp thầy

Kiểm tra một tiết, GV chỉ ra 3 câu hỏi dạng học thuộc bài

2 Câu 1: Trình bày diễn biến khởi nghĩa Bà Triệu năm 248 ?(3 điểm)

3 Câu 2: Nêu việc làm của Lý Bí sau khi đánh thắng quân Lương?(3 điểm)

4 Câu 3: Cho biết tình hình kinh tế –văn hoá nước ta từ thế kỉ I đến thế kỉ VI? (4 điểm)

Như thế HS chỉ nhớ lại sự kiện một cách máy móc có học thì làm bài được và ngược lại…Từ đó, HS không bao quát, nắm vững kiến thức trong giai đoạn, quá trình của lịch sử Không rèn luyện được kĩ năng phân tích,nhận xét, đánh giá lịch sử, nhân vật lịch sử…

Khảo sát đề kiểm tra Học kỳ I năm học:2000-2001 (Sử 6)Tổ trưởng ra đề

Câu1:Em hãy cho biết nguyên nhân, diễn biến cuộc KN Hai Bà Trưng?(4 đ)

Câu2:Nêu những việc làm của Lý Bí sau khi đã đánh thắng quân Lương(3 đ) Câu3:Trình bày tình hình kinh tế nước-văn hoá nước Champa TKII-TKX(3 đ) Qua đây chúng ta rút ra rằng: Giữa yêu cầu kiến thức và yêu cầu kỹ năng thì yêu cầu kiến thức chiếm tỉ lệ rất lớn Kỹ năng-nếu có chỉ những kỹ năng riêng lẻ, không thể hiện tính ứng dụng Đại đa số câu hỏi không hề có nội dung liên hệ thực tế Bản thân phương pháp kiểm tra truyền thống không hoàn toàn tiêu cực nhưng áp dụng

phương pháp kiểm tra này trong tính hình giáo dục đổi mới hiện nay thì không phù hợp

1 Thống kê chất lượng bộ môn lịch sử năm học 2000-2001 Sử 6:(7 lớp)

Trường:Vĩnh Phúc

Qua kết quả trên chứng tỏ việc kiểm tra,đánh giá theo hình thức cũ chất lượng không cao trên T.Bình:85 %-Yếu-Kém:15 %

2 Đánh giá thực trạng là do những hạn chế sau:

Về phía thầy: Một bộ phận GV chưa có nhận thức đầy đủ về đổi mới kiểm

tra,đánh giá kết quả học tập của HS, việc kiểm tra còn mang tính hình thức, cốt để hoàn thành lượng điểm theo qui đinh, chưa chú ý đúng mức đến việc động viên,khích lệ HS trong học tập.Việc kiểm tra đánh giá còn nhiều hạn chế

Về phía HS :Nhiều học sinh còn học lệch, coi bộ môn lịch sử môn phụ nên chưa

chăm học… Phương pháp học lịch sử còn hạn chế, cá biệt còn có HS không viết bài, chán học đòi nghỉ học luôn… Những bất cập trên, khiến cho việc kiểm tra, đánh giá kết quả học tập lịch sử của HS còn nhiều chế, ảnh hưởng đến chất lượng dạy học lịch sử của HS trong nhà trườngTHCS hiện nay

Do đó, tình trạng nói trên cần phải sửa đổi theo phương thức mới nhằm nâng cao chất lượng dạy học lịch sử

3 Các giải pháp,biện pháp đề xuất để khắc phục:

Trong những năm gần đây, bộ môn Lịch sử đã đổi mới nhiều trong kiểm tra

đánh giá kết quả học tập của HS, phát huy ưu điểm của phương pháp kiểm tra vào trườngTHCS Do vậy, từ năm 2002-2003 cùng với việc thay đổi SGK và PPDH Bộ Giáo Dục-Đào Tạo áp dụng phương pháp kiểm tra trắc nghiệm đối với lớp:6-7-8-9 _ Qua những năm học theo SGK mới, Phòng Giáo Dục-Đào Tạo Thị xã mở lớp tập huấn về việc sử dụng PP kiểm tra, đánh giá mới cho GV dạy THCS

_ Tổ Sử: Trao đổi về Hội thảo kiểm tra, đánh giá PPDH đổi mới tháng 1-2009 _Bản thân tôi nhận thấy bộ môn Lịch sử rất phù hợp với phương pháp kiểm tra trắc nghiệm Trong thực tế giảng dạy ở Trường THCS Vĩnh Phúc,tôi và GV trong tổ đã áp dụng việc đổi mới kiểm tra, đánh giá HS trong phương pháp kiểm tra trắc nghiệm đối với KT miệng, 15 phút 1 tiết, thi học kỳ

_Việc kiểm tra,đánh giá kết quả học tập lịch sử của HS cần phải đạt tới sự khách

quan, chính xác.

_Cần được tiến hành thường xuyên nhằm kịp thời cung cấp thông tin về tình trạng dạy và học,kịp thời đưa ra những quyết định mới để tạo ra chất lượng dạy học mới _ Nội dung kiểm tra,cách thức đánh giá,kết quả đánh giá cần phải công khai.HS cần phải được biết những điều nói trên,

_Cần tạo cho HS được “chấm bài” của bạn mình và của chính mình theo các đáp án, thang điểm công khai,cụ thể và có căn cứ khoa học

_Kiểm tra, đánh giá phải đảm bảo 3 yếu tố: Biết –Hiểu –Vận dụng

_ Ở trườngTHCS Vĩnh Phúc, việc giảng dạy môn Lịch sử được phân 4 GV đảm nhiệm Các GV đều áp dụng phương pháp kiểm tra trắc nghiệm trong đánh giá kết quả học tập của HS theo phương pháp sau:

3 Đối với kiểm tra miệng :

Không nhứt thiết phải kiểm tra đầu mỗi giờ học Vì như thế vừa mất thời gian,vừa mang tính công thức thủ tục và đặt HS vào tình thế căng thẳng, bắt buộc học để đối phó Thay vào đó GV có thể linh hoạt về thời gian và hình thức kiểm tra.Cụ thể trong quá trình giảng bài mới,khi cần liên hệ đến kiến thức của bài học các tiết trước,GV nêu câu hỏi,sau đó gọi HS phát biểu, giáo viên nhận xét và cho điểm.Nội dung kiểm tra,không chỉ kiểm tra bài tiết học trước, mà giáo viên có thể kết hợp vừa kiểm tra bài cũ, vừa kiểm tra phần chuẩn bị baì mới Trong quá trình dạy, có những câu hỏi cần HS tư duy trả lời, nếu các em trả lời đúng,giáo viên cần cho điểm

Ví dụ: Em hãy đính các kí hiệu trên (lược đồ câm VN)nơi xuất hiện người tối cổ? Qua đó, em có nhận xét như thế nào về sự xuất hiện người tối cổ trên đát nước ta? GiúpHS rèn luyện kĩ năng đính kí hiệu và nhận xét về sự kiện lịch sử

1 Kiểm tra 15 phút,kiểm tra 45 phút,thi học kì:Phải thực hiện qui trình thiết kế

đề kiểm tra,đánh giá(7 bước)

2 Bước 1: Xác định mục đích kiểm tra,đánh giá

2 Bước 2: Xác định nội dung trọng tâm cần kiểm tra,đánh giá

3 Bước 3: Lập bảng ma trận phân bố câu hỏi

4 Bước 4: Lựa chọn câu hỏi,viết câu hỏi cho đề kiểm tra

Ví dụ:Câu hỏi điền khuyết :

Đông Nam Á gồm những nước ………….Đính tên các nước ĐNA vào lược đồ trống cho đúng ?

Ví du:Câu hỏi chọn nội dung đúng nhất :

Hàng năm, chúng ta tổ chức kỉ niểm Hai Bà Trưng thời gian nào ?

A Ngày 6 và 8 tháng 2 Aâm lịch C Ngày 10 tháng 3 Dương lịch

B Vào dịp kỉ niệm ngày 8 tháng 3 D Câu A và B đúng-

Ví dụ: Câu hỏi đúng (Đ) sai(S) :

Hoạt động Nguyễn Aùi Quốc ở nước ngoài(1919-1925)

-1919: Người gởi đến Hội nghị Vecxay Bản yêu sách

-1920: Người thành lập Hội Thanh Niên

-1921:Người sang Liên xô dự Hội nghị Quốc Tế nông dân

-1927:Người viết tác phẩm “Đường Cách Mạng”

Ví dụ: Câu kết nối cột A với cột B cho đúng:

Hãy nối cột A(Thời gian) với cột B (Sự kiện) cho đúng về các cuộc KN lớn:

1 Năm 40 A Khởi nghĩa Bà Triệu

2 Năm 248 B Khởi nghĩa Lý Bí

3 Nằm 542 C Khởi nghĩa Hai Bà Trưng

4 Năm 722 D Khởi nghĩa Mai Thúc Loan

5 Năm 776

Ví dụ: Đánh dấu x phân loại cuộc cách mạng và cuộc vận động lịch sử sau:

Sự kiện Lịch sử Cách mạng Tư sản Vận động LS

-5 Cách mạng Anh 1640

-6 Cải cách nông nô ở Nga

-7 Cuộc Duy tân Minh trị

-8 Cách mạng Pháp 1871

-9 Cách mạng Nga 1905-1907

5 Bước 5: Xây dựng đáp án và biểu điểm

6 Bước 6: Duyệt lại đề kiểm tra

7 Bước 7: Tiến hành kiểm tra

Khảo sát : ĐỀ KIỂM TRA 1 TIẾT SỬ-LỚP 6

I TRẮC NGHIỆM :3 điểm

Khoanh tròn chữ cái đầu câu có nội dung đúng nhất.(Mỗi câu:0,25 đ)

1 Sử sách còn ghi lại câu: “Tôi muốn cưỡi cơn gió mạnh,đạp luồng sóng dữ,chém

cá kình ở biển khơi,đánh đuổi quân Ngô giành lại giang sơn,cởi ách nô lệ,đâu chịu khom lưng lám tì thiếp cho người.” Lời nói khẳng khái ấy là của nữ tướng nào?

A Bùi Thị Xuân B Lê Chân C Triệu Thị Trinh D Trưng Trắc 2.Kinh đô nước Vạn Xuân đặt ở đâu?

A Cổ Loa(Hà Nội) B Mê Linh (Vĩnh Phúc)

C Văn Lang(Phú Thọ) D Vùng cửa sông Tô Lịch(Hà Nội)

3.Hàng năm chúng ta tổ chức Kỉ niệm Hai Bà Trưng vào thời gian nào?

A Vào ngày 6 và 8 mùng 2 âm lịch B Ngày 8 tháng 3 dương lịch

C Mùng 10 tháng 3 âm lịch D Câu A và B đều đúng

4 Lí Bí lên ngôi hoàng đế “Lí Nam Đế” vào thời gian nào?

A Năm 542 B Năm 544 C Năm 548 C Năm 550

5.Hãy nối thời gian(cột A) với sự kiện(cột B) cho đúng:1 điểm

1 Năm 40 A Khởi nghĩa Lý Bí

2 Năm 248 B Khởi nghĩa Hai Bà Trưng

3 Năm 542 C Khởi nghĩa Bà Triệu

4 Năm 722 D Khởi nghĩa Triệu Quang Phục

Đ Khởi nghĩa Mai Thúc Loan

6 Hãy hoàn thành sơ đồ về sự phân hoá xã hội ở nước ta :1 điểm

THỜI KỲ BỊ ĐÔ HỘ

II TỰ LUẬN :7 điểm

1 Hai Bà Trưng đã làm gì sau khi đánh thắng quân Hán?Nêu ý nghĩa việc làm đó? 2 đ

2 Các triều đại phong kiến phương Bắc đã thực hiện chính sách cai trị đối với nước ta như thế nào? Chính sách nào thâm độc nhất ? Vì sao? 3 đ

3 Trình bày tình hình kinh tế –văn hoá nước ta từ thế kỷ I đến thế kỷ VI 2 đ

Qua đó, chúng ta nhận ra rằng kiểm tra,đánh giá trong môn lịch sử phải đảm bảo các

yêu cầu của dạy học bộ môn,gồm cả:Kiến thức-Kỹ năng-Thái độ.(Biết-Hiểu-Vận dụng

_ Tuy nhiên, trong kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của HS, chủ yếu tập trung về mặt kiến thức, kĩ năng Hình thức kiểm tra nên kết hợp các loại câu hỏi kiểm tra trí nhớ với điểm số chỉ nên chiếm 20%, kiểm tra về kĩ năng với điểm số chiếm 40% và câu hỏi suy luận chiếm khoảng 40% tổng số điểm Chú ý hơn đến việc đánh giá kĩ năng lịch sử của HS sẽ góp phần vào đổi mới PPDH, bởi cách đánh giá kết quả học tập của HS sẽ tác động lại toàn bộ quá trình dạy học đổi mới của giáo viên

* So sánh chất lượng giữa kiểm tra,đánh giá cũ với kiểm tra,đánh giá mới

Năm học:2000-2001 - Năm học:2007-2008

Chất lượng Kiểm tra,đánh giá cũ Kiểm tra,đánh giá mới

YẾU 32 % - 8 % 8 % - 2 %

KÉM 8 % - 2 % 0 %

Qua kết quả thống kê:So với những năm trước, tỉ lệ HS đạt điểm giỏi-khá tăng (gấp đôi), điểm trung bình-yếu kém giảm nhiều Học sinh rất đam mê PP kiểm tra, đánh giá trên và hứng thú hơn, chăm chỉ hơn trong giờ học lịch sư trước đây vốn rất nặng nề Đậc biệt trong tiết làm bài tập lịch sử, khi đưa ra bài tập trắc nghiệm đã luôn lôi cuốn sự chú ý, tự chủ của HS trong bài học,bài làm

Như thế, việc kiểm tra, đánh giá cần được áp dụng rộng rãi trong các môn học nói chung, môn lịch sử nói riêng Vì loại hình này được sử dụng có nhiều ưu điểm

8 Trong thời gian ngắn có thể kiểm tra được nhiều nội dung

9 Kết quả đánh giá khách quan,chính xác

10 Giáo viên tốn ít thời gian cho việc chấm bài

11 Gây hứng thú và tích cực học tập cho học sinh

12 Chất lượng dạy học cao hơn so với trước kia…

_Tuy nhiên, kiểm tra đánh giá theo PP mới còn hạn chế rèn luyện kĩ năng.Việc đo đạc và phát triển các lĩnh vực:cảm xúc,thái độ và khả năng sáng tạo

Với sự phát triển nhanh chóng của các phương tiện công nghệ thông tin.Kiểm tra,đánh giá theo phương thức mới đưa vào sử dụng phổ biến mở rộng phạm vi tác dụng bằng những loại hình thích hợp và được đánh giá cao bởi nó có nhiều ưu điểm hơn và nhược điểm có hướng khắc phục.Nếu kết hợp kiểm tra,đánh giá nhuần nhuyễn góp phần nâng cao chất lượng dạy -học Lịch sử trong nhà trường