- Hiện thức cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước được phản ánh trong tác phẩm; vẻ đẹp hiên ngang, dũng cảm, tràn đầy niềm lạc quan cách mạng...của những con người đã làm nên đường Trường S[r]
Trang 1Ngày soạn: 19/10/2010
Ngày giảng: 20/10/2010
Bài 10: tiết 47 Văn bản: Bài thơ về tiểu đội xe không kính ( Phạm Tiến Duật)
I Mục tiêu :
1.Kiến thức:
- Những hiểu biết bước đầu về nhà thơ Phạm Tiến Duật
- Đặc điểm của thơ Phạm Tiến Duật qua một sỏng tỏc cụ thể: giàu chất hiện thực và tràn đầy cảm hứng lóng mạn
- Hiện thức cuộc khỏng chiến chống Mĩ cứu nước được phản ỏnh trong tỏc phẩm; vẻ đẹp hiờn ngang, dũng cảm, tràn đầy niềm lạc quan cỏch mạng của những con người đó làm nờn đường Trường Sơn huyền thoại được khắc họa trong bài thơ
2 Kĩ năng:
- Đọc – hiểu một bài thơ hiện đại,
- Phõn tớch được vẻ đẹp hỡnh tượng người chiến sĩ lỏi xe Trường Sơn trong bài thơ
- Cảm nhận giỏ trị của ngụn ngữ, hỡnh ảnh độc đỏo trong bài thơ
3 Thỏi độ:
Giáo dục ý thức yờu mến, trõn trọng, nhớ ơn những anh bộ đội Cụ Hồ
1 GV: Đọc tài liệu, nghiên cứu soạn bài
2 HS : Đọc bài, soạn bài
III Tiến trình .
1 ổn định tổ chức
2 Kiểm tra
Đọc thuộc lòng VB" Đồng chí "? Nêu nội dung chính của VB?
3 Bài mới:
“Cùng mắc võng trên rừng TS/2 đứa ở 2 đầu xa thẳm ”Nghe những câu thơ này của nhà thơ Phạm Tiến Duật chắc hẳn không ai có thể quên đợc những tháng năm hào hùng cả nớc ta tham gia đánh Mỹ Những cánh rừng TS khốc liệt phải hứng chịu hàng ngàn, hàng vạn tấn bom…lớp lớp thế hệ thanh niên lên đờng tòng quân trong
đó PTD nổi lên nh một nhà thơ-chiến sĩ của những chàng lái xe dũng cảm, những cô TNXP xinh xắn tơi trẻ “Bài thơ về tiểu đội xe không kính”đã góp một tiếng nói NT mới mẻ về đề tài thế hệ trẻ chống Mỹ cứu nớc
GV Y/C HS đọc mục chú thích
*
? Em hãy nêu những nét chính về
tác giả?
ễng là đảng viờn Đảng Cộng
sản Việt Nam, được tặng Giải
thưởng Nhà nước về Văn học
nghệ thuật năm 2001
Ngày 19 thỏng 11 năm 2007,
- Quờ: Thanh Ba- Phỳ Thọ
- Là gương mặt tiờu biểu của htế hệ nhà thơ trẻ thời khỏng chiến chống Mĩ cứu nước
I Đọc, tìm hiểu chung
1 Tác giả, tác phẩm.
Tác giả,
(14/01/1941 -04/12/2007)
- Quờ ở huyện Thanh Ba, tỉnh Phỳ Thọ,
- Là nhà thơ trưởng thành trong khỏng chiến chống
Mỹ cứu nước - Sỏng tỏc
Trang 2Chủ tịch Nguyễn Minh Triết đó
ký lệnh tặng thưởng Huõn
chương Lao động hạng nhỡ cho
nhà thơ Phạm Tiến Duật
Ngày 4 thỏng 12 năm 2007, vào
khoảng 8:50, ụng mất tại Bệnh
viện Trung ương Quõn đội 108
vỡ căn bệnh ung thư phổi
Nhiều bài thơ của ụng đó được
phổ nhạc thành bài hỏt trong đú
tiờu biểu nhất là "Trường Sơn
đụng, Trường Sơn tõy".Những
tập thơ chớnh
Ông được ca tụng là "con chim
lửa của Trường Sơn huyền
thoại", "cõy săng lẻ của rừng
già”, "nhà thơ lớn nhất thời
chống Mỹ” Thơ ụng thời chống
Mỹ từng được đỏnh giỏ là "cú
sức mạnh của một sư đoàn
?Nêu hoàn cảnh sáng tác bài thơ
Thời điểm này cuộc k/c chống
Mỹ đang bớc vào gđ khốc liệt
nhất, trên tuyến đờng mòn HCM
có hệ thống những con đờng
chằng chịt phần lớn sức vóc vật
chất tinh thần của hậu phơng MB
chuyên chở vận hành vào MN
đều trên con đờng naỳ mà lực
l-ợng chủ yếu là ô tô trong đó tiểu
đoàn vận tải 61 là đv đã 2 lần
đoạt danh hiệu AHLLVT PTD
là một chiến sĩ trong tiểu đoàn
đó đã từng ngồi trên những chiếc
xe chở hàng và bài thơ ra đời
trong một chuyến đi
Hãy nêu cách đọc văn bản?
Gv nhận xét
Gv yêu cầu hs tự tìm hiểu các
chú thích Sgk
- Bài thơ đợc viết vào năm
1969, in trong tập “Vầng
trăng quầng lửa
- Đọc với giọng vui tơi, sôi nổi, thể hiện tinh thần lạc quan
- Hai HS đọc văn bản -> Nhận xét
Thơ tự do
TS-MT-BC
thơ của Phạm Tiến Duật thời kỡ này tập trung viết
về thế hệ trẻ trong cuộc khỏng chiến chống Mỹ
TP: Bài thơ đợc viết vào năm 1969, in trong tập
“Vầng trăng quầng lửa
2 Đọc và chú thích từ khó
3 Thể loại: Thơ tự do
Trang 3?XĐ Thể loại của bài thơ?
?Bố cục của bài thơ có gì đặc
biệt?
Khó chia
Nhng nổi bật là 2 hình tợng
+ Hỡnh ảnh những chiếc xe
khụng kớnh
+ Hỡnh ảnh những chiến sĩ lỏi
xe
? Nhan đề bài thơ có gì khác lạ ?
nhng thu hút ngời đọc : Nó làm
nổi bật hình ảnh của toàn bài
Những chiếc xe không kính Qua
từ “bài thơ” -> chất thơ của hiện
thực ấy, chất thơ của tuổi trẻ
Nhan đề của bài thơ đó làm rừ
hỡnh ảnh toàn bài với những
chiếc xe khụng kớnh Hỡnh ảnh
này là một phỏt hiện thỳ vị của
tỏc giả, thể hiện sự gắn bú và am
hiểu hiện thực cuộc sống chiến
tranh trong trận tuyến đường
Trường Sơn
Tác giả đa vào bài thơ những
hình ảnh độc đáo nào?
? Hình ảnh những chiếc xe
không kính đợc miêu tả mt ntn?
?Nguyên nhân nào khiến xe
không có kính?
Do bom đạn của chiến tranh đó
phỏ huỷ nú Cỏch giải thớch của
tỏc giả rất rừ, rất thực, lại được
tỏc giả diễn tả hai cõu thơ rất gần
với giọng điệu văn xuụi, lại cú
giọng thản nhiờn càng gõy thờm
sự chỳ ý về vẻ khỏc lạ của nú
? Qua đú em cú cảm nhận được
gỡ về cuộc chiến tranh?
Vào năm này tại địa bàn binh
-> Bài thơ có nhan đề khá
dài, tởng có chỗ thừa
-> Hình ảnh những chiếc xe không kính và ngời lính Tr-ờng Sơn
Hs nêu câu thơ
Do bom đạn của chiến tranh đó phỏ huỷ nú
Đú là cuộc chiến tranh đầy cam go và ỏc liệt nhất tại chiến trường đường Trường Sơn
4 Bố cục bài thơ.
5.Nhan đề của bài
-> Bài thơ có nhan đề khá dài
Nhan đề của bài thơ đó làm rừ hỡnh ảnh toàn bài với những chiếc xe khụng kớnh
II Phân tích.
1/ Hỡnh ảnh những chiếc
xe khụng kớnh:
- Xe khụng có kính,
-> Do bom đạn của chiến tranh đó phỏ huỷ nú
Trang 4trạm 27 lộ trình vận chuyển có
những nút giao thông nh cua chữ
A, Cổng trời,đờng 10, 20 cứ sau
vài tiếng lại có 1 tốp 3 chiếc B52
rải thảm bom với hàng trăm
quả.Những con đờng quang dần
vì bom đạn ĐV của PTD có
nhiều chiếc xe bị cháy , bị lật
nhào xuống vực, bị vỡ hết cửa
kính…
?Trải qua chiến tranh những
chiếc xe ấy còn bị biến dạng nh
thế nào ?
Bom đạn làm cho chiếc xe ấy
biến dạng, trần truị hơn
?Nhận xét về nghệ thuật
đợc tác giả sử dụng trong những
câu thơ trên? Tác dụng?
? Với những chiếc xe không kính
này đã tạo nên điều gì đối với
chúng ta?
Xa nay h/a xe cộ đa vào thơ
th-ờng đợc miêu tả mĩ lệ hoá mang
ý nghĩa tợng trng hơn tả thực nh
cỗ xe tam mã, chiếc xe trong
“bài ca lái xe đêm’ con tàu của
CLV, đoàn thuyền của HC …
Hình ảnh những chiếc xe không
kính vốn không hiếm trong chiến
tranh, nhng phải có hồn thơ nhạy
cảm với nét ngang tàng, tinh
nghịch nh Phạm Tiến Duật mới
nhận ra đợc và đa nó vào thành
hình tợng thơ độc đáo của chiến
tranh chống Mĩ ác liệt trên tuyến
đờng Trờng Sơn đầy bom đạn.
?Hỡnh ảnh những chiếc xe khụng
kớnh đó làm nổi bật lờn đối tượng
nào?
? Những chiến sĩ lái xe đợc miêu
tả qua những hình ảnh nào?
?Nhận xét về nhịp điệu, bpnt
đợc sử dụng?
?Qua đó em hình dung nh thế
nào về t thế ngời chiến sĩ?
? Từ trong những chiếc xe không
kính ấy ngời chiến sĩ đã cảm
Không có kính, rồi xe không có đèn
Không có mui, thùng xe có xớc
Dùng động từ mạnh, tả thực, thực đến trần trụi, gần gũi với văn xuôi
Những chiếc xe độc đáo khác lạ
Hỡnh ảnh những chiến sĩ lỏi
xe
Ung dung buồng lái ta ngồi
Nhìn đất, nhìn trời, nhìn thẳng
Ngắt nhịp 2/2, thanh bằng nhiều hơn thanh trắc, nhịp thơ cân đối nhịp nhàng
nhìn đất nhìn trời nhìn thẳng
Xe không có đèn, không
có mui và thùng xe xớc
->bút pháp tả thực =>tác dụng nói lên sự khốc liệt của chiến tranh
Những chiếc xe độc đáo khác lạ
2.Hỡnh ảnh những chiến
sĩ lỏi xe:
BP đảo ngữ, điệp từ ->
T thế ung dung, hiên ngang, oai hùng, coi thờng hiểm nguy
Trang 5nhận đợc điều gì ?
Vì sao ngời lái xe phải
chạy với tốc độ nhanh?
?Họ phải đối mặt với hiện
thực gì?
?Trớc hiện thực đó là hình
ảnh của những chiến sĩ TS
nh thế nào?
?Bộc lộ phẩm chất nào
của họ?
Tinh thần lạc quan, tình
yêu cuộc sống, sẵn sàng
vợt qua mọi khó khăn để
hoàn thành nhiệm vụ
?Ngoài ra em còn cảm
nhận đợc điểm chung nào
từ những chiến sĩ lái xe?
Từ đó h/a ngời lính có
thêm nét đẹp nào?
Gv liên hệ đến tình đồng
chí của Chính Hữu
?Kết thúc bài thơ hình ảnh
nào đã đợc gợi lên?
?Phân tích h/a “trái tim”?
?TG sử dụng biện pháp tu
từ nào?
?Tác dụng?
-> khẳng định quyết tõm
giải phúng miền nam
khụng lay chuyển, tỡnh
yờu miền Nam là sức
mạnh vụ song (xe cú thể
thiếu nhiều thứ, nhưng
khụng thể thiếu được trỏi
tim hướng về miền Nam
-xe chạy = trỏi tim =
xương mỏu của những
người chiến sĩ anh hựng)
Vì phải tranh thủ từng giờ, từng phút, giữa những trận bom đạn của kẻ thù ->
khẩn trơng
Bị bụi phun tóc trắng nh ngời già
Bị ớt áo vì ma
Nhìn nhau mặt lấm cời
Ma ngừng gió khô mau tinh thần lạc quan, tình yêu cuộc sống
- Những chiếc xe từ bom rơi->tiểu đội
-Chung bếp,chung bát
đũa->gđ
-Bắt tay… ->bạn bè cùng chung n/v,cùng chịu gian nguy
Hình ảnh những chiếc xe
TS trần trụi nhng trong xe
có trái tim
BP Hoán dụ: Lấy bộ phận thay cho cái tòan thể
Hs tổng hợp
- Gợi tả cụ thể và gợi cảm những ấn tợng, cảm giác của ngời lái xe-> Sảng khoái bất tận
- Gợi tả tốc độ nhanh mạnh của chiếc xe
- Ngời lính trẻ trung Yêu đời với tinh thần lạc quan yêu cuộc sống
-> tình đồng đội keo sơn gắn bó
Hình ảnh “trái tim”-> Hoán dụ
Trái tim yêu nớc, lòng dũng cảm, ý chí vì sự thống nhất của dân tộc
III Tổng kết, ghi nhớ.
1.Nghệ thuật
Trang 6?Nhận xột về những đặc
sắc về nghệ thuật của bài
thơ?
Nội dung chớnh của bài
thơ?
?Cảm nghĩ của em về thế
hệ trẻ thời kháng chiến
chống Mĩ, liên hệ với thế
hệ trẻ ngày hôm nay ?
Gv yêu cầu hs đọc ghi
nhớ
Hs đọc ghi nhớ
2 Nội dung
3 Ghi nhớ SGK
Củng c ố: So sánh hình ảnh ngời lính ở bài này với bài thơ đồng chí? Dặn dò: - Học bài + làm bài tập (SBT), Soạn "Tổng kết từ vựng…"
- ễn tập chuẩn bị cho KT