Tây tiến tiết 3

Bài thơ có hai nét đặc sắc nổi bật là thể hiện qua hình tượng thiên nhiên Tây Bắc và hiện hình tượng người lính Tây Tiến.. Với Tây Tiến, cảm hứng lãng mạn và tinh thần bi tráng là nột đặ

TIẾT 3

IV LUYỆN TẬP

ĐỀ 1

Phân tích vẻ đẹp lãng mạn và bi tráng qua hình tượng thiên nhiên và hình tượng người lính.

* Mở bài: Tây Tiến là bài thơ hay nổi tiếng của Quang Dũng, đồng thời là thành tựu nghệ thuật

xuất sắc của thơ ca kháng chiến chống Pháp Tác giả sáng tác bài thơ này sau khi đã xa đơn vị Tây Tiến một thời gian nhưng những kỉ niệm về đoàn quân Tây Tiến vẫn sống trong tâm khảm nhà thơ

Vốn là người lính của binh đoàn Tây Tiến, sau đó chuyển công tác, một lần ngồi ở Phù Lưu Chanh -

một địa danh của Hà Đông cũ, nhớ lại kỉ niệm Tây Tiến, Quang Dũng xúc động viết bài thơ này Bài thơ có hai nét đặc sắc nổi bật là thể hiện qua hình tượng thiên nhiên Tây Bắc và hiện hình tượng người lính Tây Tiến

* Thân bài:

- Nhắc lại hoàn cảnh ra đời (Phần dưới) và kết cấu bài thơ:

- Trước hết, cần hiểu cảm hứng lãng mạn và tinh thần bi tráng là gỡ?

1 Lãng mạn Nói đến cảm hứng lãng mạn là nói đến một thế giới giàu cảm xúc, giàu trí tưởng

tượng trên cơ sở hiện thực mà lãng mạn hóa hiện thực Ở đó, người ta hay hướng tới cái cao cả, phi thường cái lí tưởng hơn là cái bình thường, bình dị đời thường Để làm rõ cảm hứng lãng mạn, các nhà thơ sử dụng rộng rãi thủ pháp nghệ thuật đối lập tương phản

2 Bi tráng : tinh thần bi tráng là không né tránh cái đau thương dám nhìn thẳng vào hi sinh mất

mát Bi thương nhưng không bi lụy, trái lại đem đến cho cái bi vẻ đẹp hào hùng tráng lệ Với Tây Tiến,

cảm hứng lãng mạn và tinh thần bi tráng là nột đặc sắc chính làm nên vẻ đẹp và giá trị của bài thơ

Điều đó thể hiện chủ yếu qua hình tượng thiên nhiên miền Tây và hiện hình tượng người lính Tây Tiến.

3 Hình tượng thiên nhiên:

- Hùng vĩ dữ dội khác thường (phần phân tích đoạn đầu )

- Vẻ đẹp mĩ lệ thơ mộng (phần phân tích chủ yếu ở đoạn 2)

4 Hình tượng người lính : vẻ đẹp lãng mạn và bi tráng

- Dáng vẻ oai phong lẫm liệt khác thường: Tây Tiến đoàn binh không mọc tóc

- Tâm hồn lãng mạn

+ Những nhu cầu văn hóa tinh thần (đoạn nói về đêm liên hoan văn nghệ)

+ Tâm hồn nhiều mộng và mơ ( Mắt trừng gửi mộng qua biên giới )

- Tư thế lên đường vì lí tưởng :

+ Vẻ đẹp thanh thản trước những khó khăn gian khổ, sự hi sinh ( Anh bạn dãi dầu không bước nữa

+ Vẻ đẹp lí tưởng cao đẹp coi cái chết nhẹ tựa lông hồng.( Rải rác biên cương mồ viễn xứ )

- Sự hi sinh cao đẹp: áo bào thay chiếu anh về đất

5 Lý giải vì sao bài thơ có vẻ đẹp lãng mạn và bi tráng

- Hoàn cảnh sáng tác gợi lên cảm hứng lãng mạn Bài thơ được viết sau khi tác giả đã rời xa đơn

vị Tây Tiến một thời gian nhưng những kỉ niệm về đoàn quân Tây Tiến vẫn sống trong tâm khảm của nhà thơ Trước đây Quang Dũng đã từng làm đại đội trưởng đoàn quân Tây Tiến nhưng sau đó chuyển sang đơn vị khác Một lần tại đại hội chiến sĩ thi đua toàn quân ở Phù Lưu chanh (một địa danh cũ của tỉnh Hà Đông ) tác giả nhớ lại đơn vị Tây Tiến và cảm xúc viết bài thơ này Bài thơ ban đầu có tên:

Nhớ Tây Tiến, sau đó tác giả bỏ đi từ Nhớ còn lại hai chữ Tây Tiến.

- Đối tượng cảm xúc thẩm mĩ gợi lên cảm hứng lãng mạn: Đối tượng cảm xúc thẩm mĩ là những người lính Tây Tiến, có đặc điểm: Phần lớn xuất thân từ học sinh, sinh viên, những người ra đi từ thành

đo Hà Nội, cho nên mang vẻ đẹp hào hoa lãng mạn

- Địa bàn chiến đấu của người lính Tây Tiến là núi rừng Tây Bắc cũng gợi lên cảm hứng lãng mạn: Thiên Tây Bắc vừa hùng vĩ dữ dội vừa mĩ lệ thơ mộng Cuộc sống của những chiến binh Tây Tiến đầy gian khổ, hi sinh, bệnh tật nhất là bệnh sốt rét rừng hiểm nghèo gây nhiều tử vong Nhưng những người lính Tây Tiến mang trong mình lí tưởng cao đẹp cho nên tư thế vẫn hiên ngang coi cái

chết nhẹ tựa lông hồng Chính đối tượng là những người lính ấy đã gợi lên cảm hứng lãng mạn rất phù hợp với hồn thơ lãng mạn và bút pháp lãng mạn của Quang Dũng

- Hoàn cảnh lịch sử thời kỡ đầu cuộc kháng chiến chống Pháp rực lửa anh hùng làm nền cho cảm xúc lóng mạn và tinh thần bi tráng

Đề 2: Bình giảng khổ thơ đầu trong bài thơ Tây Tiến của Quang Dũng: "Sông Mã …nếp xôi".

Sự hùng vĩ dữ dội huyền bí của thiên nhiên Tây Bắc không chỉ được mở ra trong chiều không gian mà còn được gợi lên theo chiều thời gian:

" Chiều chiều oai linh thác gầm thét

Đêm đêm Mường Hịch cọp trêu người"

Thời gian ở những thời điểm "chiều chiều, đêm đêm" vùng rừng núi đây là thời điểm chứa đầy sự huyền bí, sự khủng khiếp đối với đời sống con người Hai chữ Mường Hịch với dấu nặng đọc lên nghe

nặng trịch vừa gợi lên một địa danh xa xôi vừa như thấy có cả tiếng chân cọp đi trong đêm khuya Tuy

nhiên động từ trêu lại đem đến sự cảm nhận huyền bí chỉ là thử thách đối với con người Tiếng thác

gầm thét, tiếng cọp trêu người giữa đêm khuya cũng không hù doạ được người chiến sĩ Tây Tiến Những người chiến sĩ Tây Tiến dũng cảm yêu đời này với khí phách hiên ngang đã vượt lên trên hoàn cảnh, chiến thắng hoàn cảnh

Đoạn thơ khép lại cũng với nỗi nhớ Tây Tiến nhưng không phải là cảnh núi rừng hoang vu mà cảnh sống sinh hoạt của con người:

" Nhớ ôi Tây Tiến cơm lên khói

Mai Châu mùa em thơm nếp xôi"

Câu thơ ghi lại một sự thực trên đường hành quân nhưng vẫn tràn đầy cảm hứng lãng mạn Sau những chặng đường hành quân vất vả người lính Tây Tiến dừng chân bên bản làng có vườn tược có tình người, họ được sống trong tình thương yêu đùm bọc của nhân dân Cơm nếp thơm mà cũng là sự

thơm thảo của tình người Nhớ ôi không phải là sự lạ hoá về ngôn từ mà là sự tăng cường cho nỗi nhớ.

Câu thơ "Nhớ ôi Tây Tiến cơm lên khói" giàu tính tạo hình Nó gợi hình ảnh những làn khói đang bốc

lên quanh những mái đầu dầu dãi như nghe thấy cả tiếng xuýt xoa cảm động của những người lính

* Kết luận:

Đoạn thơ mở đầu là một trong những đoạn thơ hay đặc sắc của bài thơ Tây Tiến, phản ánh được

vẻ đẹp lãng mạn của hồn thơ Quang Dũng Những câu thơ giàu chất hoạ và chất nhạc Chất hoạ gợi lên

từ những đường nét hình ảnh, chất nhạc lại đằm thắm trong tâm hồn những người lính trẻ phơi phới

niềm yêu đời Người xưa khi nói về nhưng câu thơ hay, đoạn thơ hay thường nói " Thi trung hữu hoạ ,

"Thi duyên tình"( Trong thơ có duyên với tình cảm, thơ bộc lộ tình cảm), có thể dùng những lời khen

ấy để nói về đoạn thơ bình giảng nói riêng và bài thơ Tây Tiến của Quang Dũng nói chung

* Bài thơ Tây Tiến có phảng phất những nét buồn những nét đau thương nhưng đó là cái buồn bi tráng chứ không bi luỵ Vả lại tả cái bi để làm nổi cái tráng cũng là một cách vẽ mây để nảy ra trăng trong hoạ trong thơ trong nghệ thuật nói chung

Đề 3: * Phân tích vẻ đẹp của hình tượng người lính trong bài thơ Tây Tiến

1- để khắc hoạ hình tượng người lính tác giả đã gợi lên bối cảnh mang vẻ đẹp lãng mạn - Bối cảnh tự nhiên: Hùng vĩ dữ dội (Bốn câu thơ như một bức tranh hoành tráng về Tây Tiến - Tây Bắc) Mỹ lệ thơ mộng (ngắn gọn những câu thơ về cảnh sông nước)

2- Trên bối cảnh thiên nhiên mang vẻ đẹp lãng mạn người lính xứng đáng với tầm vóc của họ, mang

vẻ đẹp lãng mạn và bi tráng

a- Dáng vẻ oai phong lẫm liệt khác thường

b- Tâm hồn mang vẻ đẹp lãng mạn

c- Tư thế lên đường vì lý tưởng coi cái chết nhẹ tựa lông hồng :

d- Cái chết mang vẻ đẹp lãng mạn và bi tráng

 Kiến thức chung về nội dung yêu nước trong một tác phẩm văn học

Lòng yêu nước phản ánh trong văn học rất phong phú đa dạng, mỗi

thời đại mỗi tác giả bên cạnh nét chung vẫn có cách cảm nhận riêng, cách thể hiện riêng khi viết về Đất nước Nhìn chung lòng yêu nước được thể hiện qua những nội dung chính sau:

Yêu mến gắn bó với mảnh đất quê hương – là ý thức độc lập dân tộc quyền làm chủ Đất nước

Niềm tự hào trước quyền thống dân tộc (Đất nước Nguyễn Đình Thi )

Truyền thống yêu nước bất khuất (Đất nước - Nguyễn Đình Thi, Nguyễn Khoa Điềm ).

Tuyền thống nhân đạo : Nhân ái , Nghĩa tình của người Việt Nam ( Việt Bắc- Đất nước của Nguyễn khoa Điềm.

Niềm tự hào về Văn hoá dân tộc (Đất nước của Nguyễn Khoa Điềm hội tụ Bên kia sông Đuống - Hoàng Cầm ).

Lòng căm thù giặc, quyết tâm chiến đấu tiêu diệt kẻ thù, giải phóng độc lập Đất nước

Niềm hy vọng tin tưởng vào tương lai Đất nước (Rừng Xà Nu , Mảnh trăng cuối rừng )

Lưu ý : Lòng yêu nước có thể còn biểu hiện qua những nội dung khác

như tình yêu thiên nhiên Đất nước, sự gắn bó giữa người dân và Đất nước Đất nước của Nguyễn Đình Thi, Nguyễn Khoa Điềm

Một tác phẩm có thể bao hàm đầy đủ những nội dung trên nhưng đồng thời cũng có thể đi sâu vào nội dung nào đó Lòng yêu nước trong văn học Cách mạng ( Đất nước – Nguyễn Đình Thi, Việt Bắc của Tố Hữu )

=======================================