Kiến thức: Giúp HS : - Cảm nhận được vẻ đẹp hùng vĩ, mĩ lệ của thiên nhiên Miền tây và nét hào hoa dũng cảm, vẻ đẹp bi tráng của hình ảnh người lính Tây Tiến.. - Nắm được những nét đặc s
Trang 1Ngày soạn Ngày giảng 12B7 12B8
Tiết 21: Đọc Văn:
TÂY TIẾN Quang Dũng
I
MỤC TIÊU :
1 Kiến thức:
Giúp HS :
- Cảm nhận được vẻ đẹp hùng vĩ, mĩ lệ của thiên nhiên Miền tây và nét hào hoa dũng cảm, vẻ đẹp bi tráng của hình ảnh người lính Tây Tiến
- Nắm được những nét đặc sắc về nghệ thuật của bài thơ: Bút pháp lãng mạn, những sáng tạo về hình ảnh và giọng điệu
2 Kĩ năng:
- Đọc, phân tích thơ trữ tình
3 Thái độ, tư tưởng:
- Tự hào truyền thống anh bộ đội cụ Hồ
- Học sinh tích cực học tập bộ môn, hăng say nghiên cứu khoa học.
4 Năng lực:
- Năng lực thu thập thông tin liên quan đến văn bản
- Năng lực giải quyết các tình huống đặt ra trong bài học
- Năng lực thưởng thức và cảm thụ thẩm mỹ
- Năng lực trao đổi, hợp tác
II
CHUẨN BỊ :
1 Giáo viên:
- Giáo án lên lớp; Sách giáo khoa Ngữ văn 12 – tập 1.; Sách giáo viên Ngữ văn 12 – tập 1
2 Học sinh:
Trang 2- SGK, vở ghi, vở soạn.
I II TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:
* Hoạt động 1: 5 phút
1.& KHỞI ĐỘNG ( 5 phút)
cần đạt
- B1: GV giao nhiệm vụ: GV hướng dẫn học sinh đến với tìm hiểu về tác
phẩm Việt Bắc bằng cách cho HS: TRÒ CHƠI XEM HÌNH ĐOÁN CHỮ
Quan sát các hình ảnh và tư liệu sau và đi tìm từ khóa
Xem hình ảnh về Tây Bắc ( Sông Mã, Mai Châu, …)
CH 2: Những hình ảnh trên gợi dẫn em tới địa danh, sự kiện nào? Tác
phẩm, tác giả nào?
Yêu cầu HS đoán hình biết nội dung
- B2: HS thực hiện nhiệm vụ:
- B3: HS báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ:
- B4: GV nhận xét từ đó giới thiệu Vào bài.
HS quan sát tranh
và tư liệu
2.& HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI
HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS NỘI DUNG BÀI HỌC
Hoạt động Tìm hiểu tiểu chung.
Mục tiêu: Nắm được những nét
chính về tác giả, tác phẩm
Phương pháp: Phát vấn; kĩ thuật trình
bày 1 phút, công não
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học
tập.
– khái quát những nét chính về tg,
giới thiệu đoàn quân Tây Tiến và
hcrđ bài thơ?
I.Tìm hiểu chung 1.Tác giả:
– Quang Dũng: 1921 – 1988 – Quê: Hà Tây
– Ông là nghệ sĩ đa tài, nhưng được biết đến nhiều nhất với tư cách là nhà thơ, với hồn thơ phóng khoáng, hồn hậu, lãng mạn và tài hoa 2.Tác phẩm
* Hoàn cảnh sáng tác – 1947: Đơn vị Tây Tiến được thành lập để bảo
vệ biên giới Việt Lào Quang Dũng là đại đội trưởng
Trang 3Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học
tập
HS dựa vào sgk và hiểu biết của bản
thân suy nghĩ trả lời ra giấy nháp
Bước 3: Báo cáo kết quả học tập:
GV gọi hs trả lời, gọi hs khác nhận
xét
Bước 4: đánh giá kết quả thực hiện
nhiệm vụ
– GV nhận xét, đánh giá, bổ sung,
chốt lại kt
GV goị HS đọc diễn cảm bài thơ,
nhận xét cách đọc của HS
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học
tập.
Chia bố cục của văn bản và nêu nội
dung chính của mỗi đoạn?
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học
tập
HS dựa vào sgk và hiểu biết của bản
thân suy nghĩ trả lời ra giấy nháp
Bước 3: Báo cáo kết quả học tập:
GV gọi hs trả lời, gọi hs khác nhận
xét
Bước 4: đánh giá kết quả thực hiện
nhiệm vụ
– GV nhận xét, đánh giá, bổ sung,
chốt lại kt
Hoạt động 2: Đọc-hiểu văn bản.
Mục tiêu: Cảm nhận được vẻ đẹp
riêng của thiên nhiên miền Tây và
hình ảnh người lính Tây Tiến trong
khổ một của bài thơ Có thái độ trân
trọng, yêu quý anh bộ đội cụ Hồ, có ý
thức trách nhiệm với đất nước ; HS
phát triển năng lực: Năng lực chuyên
– Cuối 1948 Quang Dũng chuyển đơn vị nhớ lại đơn vị tác giả viết bài thơ trong tâm thế xa cách, hoài niệm
* Bố cục – Đoạn 1: (14 câu đầu): Thiên nhiên hoang sơ, hùng vĩ của Tây Bắc và những cuộc hành quân gian khổ của binh đoàn Tây Tiến
– Đoạn 2: (8 câu tiếp): Kĩ niệm đẹp về tình quân dân và cảnh núi rừng miền Tây thơ mộng
– Đoạn 3: (8 câu tiếp): Chân dung người lính Tây Tiến
– Đoạn 4: (4 câu cuối): Lời thề của người chiến sĩ Tây Tiến
II Đọc – hiểu văn bản
1 Bức tranh thiên nhiên của núi rừng Tây Bắc
* Hai câu đầu:
“Sông Mã xa rồi…nhớ chơi vơi”
– Sông Mã xa rồi Tây Tiến ơi!:
– Thán từ ơi!à khiến sông Mã, Tây Tiến trở nên
có linh hồn
Trang 4môn, năng lực làm việc theo nhóm.
Phương pháp: Phát vấn, thảo luận
nhóm; kĩ thuật công não, phòng
tranh.
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học
tập.
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học
tập.
– Câu thơ mở đầu có vai trò gì đối
với bài thơ? Em hiểu ntn về nỗi “nhớ
chơi vơi”?
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học
tập
HS dựa vào sgk và hiểu biết của bản
thân suy nghĩ trả lời ra giấy nháp
Bước 3: Báo cáo kết quả học tập:
GV gọi hs trả lời, gọi hs khác nhận
xét
Bước 4: đánh giá kết quả thực hiện
nhiệm vụ
– GV nhận xét, đánh giá, bổ sung,
chốt lại kt
– GV chia lớp thành nh 4 nhóm,
bầu nhóm trưởng, thư kí.
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học
tập.
–Nhóm 1,2: Núi rừng Tây Bắc được
tg tập trung miêu tả qua những hình
ảnh nào?Hình ảnh đó có đặc điểm
gì? Nhận xét thanh điệu của 4 câu
thơ? Thanh điệu có hiệu quả gì trong
việc miêu tả thiên nhiên?
– Nhóm 3,4: Người chiến sĩ Tây Tiến
được miêu tả qua những hình ảnh,
chi tiết nào?
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học
tập
– Cụm từ Nhớ chơi vơiàNỗi nhớ lơ lửng không
mất đi mà trở thành nỗi thao thức, ám ảnh
=> Là lời gọi tha thiết, lời giải bày tâm sự mang cảm xúc bâng khuâng hoài niệm để gợi lại nỗi nhớ trong lòng nhà thơ
* Thiên nhiên Tây Bắc (6 câu tiếp)
– Sương lấp, hoa về trong đêm hơi à Hình ảnh
vừa ảo, vừa thực
– Dốc: khúc khuỷu, thăm thẳm –Ngàn thước lên cao >< ngàn thước xuống.
àNghệ thuật điệp từ, láy từ, đối từ, nhiều thanh trắc tạo không gian cao, sâu, nhằm nhấn mạnh sự hùng vĩ hiểm trở
– Súng ngửi trời à Cách ví von đậm chất lính, thể
hiện tư thế hiên ngang của người lính – Câu cuối: Toàn thanh bằng tạo cảm giác bồng bềnh với không gian rộng mở
Þ Bằng thủ pháp đối lập với những nét vẽ gân guốc Quang Dũng đã làm nỗi bật bức tranh thiên nhiên Tây Bắc vừa hiểm trở, dữ dội vừa mát dịu, bồng bềnh được thể hiện qua bút pháp gợi hình đặc sắc của tác giả
* Hình ảnh binh đoàn Tây Tiến (6 câu cuối).
– Đoàn quân mỏi – Dãi dầu không bước nữa – Gục trên súng mũ
* Bi tráng, gian khổ, mất mát, hi sinh
– “Chiều chiều… cọp trêu người”
- Binh đoàn Tây Tiến thường xuyên đối diện với
Trang 5– Dựa vào sgk, thảo luận, ghi sản
phẩm ra bảng phụ, gv quan sát hỗ trợ
hs các nhóm
Bước 3: Báo cáo kết quả học tập:
– Gọi đại diện nhóm HS báo cáo sản
phẩm,
– HS nhóm khác theo dõi, nhận xét,
bổ sung,
Bước 4: đánh giá kết quả thực hiện
nhiệm vụ
– GV nhận xét, đánh giá, bổ sung
– GV kết luận.
những hiểm nguy nơi núi rừng Tây Bắc
– “Nhớ ôi … thơm nếp xôi” àNhững giờ phút
nghỉ ngơi hiếm hoi của binh đoàn Tây Tiến
* Nỗi nhớ về đoàn quân Tây Tiến sống và chiến
đấu trong hoàn cảnh dữ dội , hiểm nguy và hào hùng giữa núi rừng Tây Bắc
3 Củng cố luyện tập và hướng dẫn học sinh tự học
3.1 Củng cố, luyện tập
& HĐ LUYỆN TẬP (5 phút)
- B1: GV giao nhiệm vụ: Đọc và trả lời câu hỏi sau:
" Chiều chiều oai linh thác gầm thét, Đêm đêm Mường Hịnh cọp trêu người"
1/ Chỉ ra 02 biện pháp tu từ, tác dụng ở hai câu thơ trên?
2/ Thiên nhiên Tây bắc được cảm nhận như thế nào ở hai câu
thơ này?
- B2: HS thực hiện nhiệm vụ:
- B3: HS báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ:
- B4: GV nhận xét, chốt lại kiến thức
1/Từ láy, nhân hóa; gợi không gian thời gian;
2/ Hoang sơ, dữ dội, ẩn chứa hiểm nguy
3.2 Hướng dẫn học sinh tự học
& HĐ VẬN DỤNG
Trang 6Hoạt động của GV - HS Kiến thức cần đạt
- B1: GV giao nhiệm vụ:
Viết một đoạn văn cảm nhận về 2 câu thơ sau
của đoạn 1?
- B2: HS thực hiện nhiệm vụ: ở nhà
- B3: HS báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ: KT
bài cũ
- B4: GV nhận xét, chốt lại kiến thức
- HS sử dụng các thao tác,
phương thức biểu đạt để viết được đoạn văn về kie niệm sâu sắc
- Chất tài hoa, lãng mạn của Quang Dũng
& HĐ MỞ RỘNG VÀ SÁNG TẠO
- B1: GV giao nhiệm vụ:
1 Vẽ sơ đồ tư duy kiến thức phần 1
2 Tìm những đọc những tác phẩm thơ chống Pháp
- B2:HS thực hiện nhiệm vụ: ở nhà
- B3: HS báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ: KT
bài cũ
- B4: GV nhận xét, chốt kiến thức
- Vẽ chính xác bản đồ tư duy;
Vẽ bằng tranh theo trí tưởng tượng
- … …
Trang 7Ngày soạn Ngày giảng 12B7 12B8
TÂY TIẾN - QUANG DŨNG
Tiết 22: Đọc văn
I MỤC TIÊU
1.Về kiến thức:
– Nhận diện được bố cục của văn bản ” Tây Tiến”.
– Nhận biết, lí giải và phân tích các thông tin nổi bật trong văn bản như:
+ Nhận biết những nét khái quát chung nhất về tác giả và tác phẩm
+ Cảm nhận được vẻ đẹp hùng vĩ, mĩ lệ của thiên nhiên miền Tây và hình tượng người lính Tây Tiến
+ Nắm được những nét đặc sắc về nghệ thuật trong bài thơ: bút pháp lãng mạn, những sáng tạo
về hình ảnh, ngôn ngữ và giọng điệu
2.Về kĩ năng:
– Rèn luyện kĩ năng đọc hiểu văn bản về thơ theo đặc trưng của văn bản thơ.
– Kết nối, vận dụng những kiến thức đã đọc được từ văn bản “Khái quát văn học Việt Nam từ
cách mạng tháng Tám năm 1945 đến hết thế kỉ XX” vào việc đọc hiểu văn bản “Tây Tiến”.
– Phân tích, so sánh, bình luận về vẻ đẹp của bài thơ, về sự thể hiện hình tượng người lính của bài thơ so với thơ ca cách mạng cùng thời đại
– Năng lực: Phát huy năng lực tự học và tự chủ, năng lực giao tiếp và hợp tác, năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo, năng lực ngôn ngữ, năng lực tìm hiểu tự nhiên và xã hội, năng lực thưởng thức văn học và cảm thụ thẩm mỹ…
3 Về thái độ:
– Tự nhận thức về tinh thần yêu nước, ý chí vượt khó của người lính Tây Tiến, qua đó tự rút ra
bài học cho cá nhân:Trân trọng, yêu quý anh bộ đội cụ Hồ, có ý thức trách nhiệm với đất nước Chủ động, tích cực học tập, sáng tạo
– Phẩm chất: Yêu nước, nhân ái, chăm chỉ, trung thực, trách nhiệm
4.Định hướng góp phần hình thành năng lực
– Năng lực giao tiếp (nghe, nói, đọc, viết)
– Năng lực thẩm mĩ (cảm thụ và sáng tạo)
– Năng lực hợp tác
– Năng lực tự học…
II.CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH
Chuẩn bị của giáo viên
– Giáo án/thiết kế bài học
Trang 8– Các slides trình chiếu (nếu có)
– Các phiếu học tập, bao gồm: các sơ đồ để HS điền thông tin, các bài tập dùng để kiểm tra, đánh giá HS trong quá trình đọc hiểu
Chuẩn bị của học sinh
Chuẩn bị bài ở nhà theo các yêu cầu sau:
– Đọc trước bài “Tây Tiến” trong SGK Ngữ văn 12, Tập một
– Soạn bài theo hệ thống câu hỏi hướng dẫn tìm hiểu cuối bài.
– Các sản phẩm chuẩn bị được giao
III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1.& KHỞI ĐỘNG ( 5 phút)
Hoạt động của GV và HS Nội dung kiến thức cần đạt
I Hoạt động 1- Khởi động
B1:GV chia HS thành 4 nhóm tham gia trò
chơi ô chữ
B2: HS thảo luận suy nghĩ, thống nhất đáp án.
B3: HS cử đại diện trình bày
B4: GV nhận xét, đánh giá chốt lại
– Nội dung: Giải các ô chữ hàng ngang
để tìm ra từ khóa hàng dọc
– GV nêu câu hỏi ô chữ hàng ngang từ
01 đến 09 Nhóm nào trả lời nhanh nhất và
chính xác sẽ được tính điểm tối đa
– Sau khi HS giải đầy đủ các ô chữ, GV
chốt kiến thức bài cũ, lí giải ô chữ hàng dọc để
dẫn dắt sang kiến thức bài mới
– Kiến thức trọng tâm bài mới ( tiết 2):
Những kỉ niệm đẹp và chân dung người lính
Tây Tiến
– Nội dung câu hỏi giải ô chữ:
1 Tên con sông ở miền Bắc được nhắc đến
trong bài thơ Tây Tiến?
2 Bút pháp nghệ thuật tiêu biểu của bài thơ Tây Tiến?
3 Bài thơ tây Tiến được in trong tập thơ nào?
4 Tên đơn vị sát nhập của đoàn quân Tây Tiến sau khi trở về Hòa Bình?
5 Hình ảnh thơ độc đáo có sử dụng biện pháp nhân hóa trong đoạn 01 của bài thơ?
6 Tên địa danh nơi Quang Dũng sáng tác bài thơ Tây Tiến?
7 Cho biết tên khác của bài thơ Tây Tiến?
8 Một trong những vùng giải phóng đầu tiên của lực lượng kháng chiến Pa-thét Lào tại Thượng Lào được nhắc đến trong bài thơ?
9 Cho biết tên của bài thơ ra đời cùng bài thơ Tây Tiến đã học trong chương trình Ngữ văn lớp 9 – THCS?
* Đáp án giải các ô chữ hàng ngang:
1 Sông Mã
2 Lãng mạn
3 Mây đầu ô
4 Trung đoàn 52
5 Súng ngửi trời
6 Phù Lưu Chanh
7 Nhớ Tây Tiến
8 Sầm nứa
9 Đồng chí
Trang 9* Ô chữ hàng dọc: Người lính.
2.& HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI
Hoạt động của GV và HS Nội dung kiến thức cần đạt
2 GV hướng dẫn HS đọc đoạn 2 của
văn bản.
Mục tiêu: Nắm được vẻ đẹp hào hoa,
lãng mạn, oai phong, lẫm liệt của người
lính Tây Tiến, cảnh sông nước Miền tây
thơ mộng Nắm được những nét đặc sắc
về nghệ thuật của bài thơ Có thái độ
trân trọng, yêu quý anh bộ đội cụ Hồ, có
ý thức trách nhiệm với đất nước.
HS phát triển năng lực: Năng lực chuyên
môn, năng lực làm việc theo nhóm.
Phương pháp: Phát vấn, thảo luận
nhóm; kĩ thuật công não, phòng tranh.
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập.
– Câu hỏi: Kỉ niệm vui tươi hào hứng
của tình quân dân được mt qua những
chi tiết nào?Cảnh sông nước miền Tây
Bắc được miêu tả như thế nào?
-Nhận xét về nghệ thuật?
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập
HS dựa vào sgk và hiểu biết của bản thân
suy nghĩ trả lời ra giấy nháp
Bước 3: Báo cáo kết quả học tập:
GV gọi hs trả lời, gọi hs khác nhận xét
Bước 4: đánh giá kết quả thực hiện
nhiệm vụ
– GV nhận xét, đánh giá, bổ sung, chốt
lại kt
3.2 Đoạn 2: Những kỷ niệm đẹp của tình quân dân và cảnh sông núi miền Tây đầy thơ mộng của Tổ quốc
a) Cảnh đêm liên hoan văn nghệ
– Khi màn đêm buông xuống cũng là lúc đêm liên hoan văn nghệ bắt đầu
Doanh trại bừng lên hội đuốc hoa
+ Chữ “bừng”: vừa diễn tả không khí tưng
bừng, sôi nổi của đêm văn nghệ, vừa tỏa sáng không gian, xua đi màn đêm bóng tối
+ Hai chữ “đuốc hoa”: chỉ ngọn đuốc thắp
sáng trong đêm văn nghệ, vừa chỉ ngọn đuốc thắp sáng trong đêm tân hôn Ý thơ thể hiện sự tinh nghịch của chàng trai Tây Tiến
– Hình ảnh của “em” chính là trung tâm, là
linh hồn của đêm văn nghệ:
Kìa em xiêm áo tự bao giờ Khèn lên man điệu nàng e ấp Nhạc về Viên Chăn xây hồn thơ
+ Đó là cô gái dân tộc dịu dàng, duyên dáng (e ấp), trong trang phục dân tộc (xiêm
áo), trong vũ điệu dân tộc “man điệu” Vẻ
đẹp của em đã thu hút sự chú ý của các chàng trai Tây Tiến
+ Hai chữ “kìa em” biểu lộ sự ngõ ngàng
đến ngạc nhiên của chàng trai Tây Tiến trước vẻ đẹp của cô gái
+ Âm thanh của tiếng khèn, cảnh vật và tình quân dân ấm áp đã thăng hoa cảm xúc
của người nghệ sĩ: “Nhạc về Viên Chăn
xây hồn thơ”.
b) Cảnh sông nước Tây Bắc.
Trang 103 3 GV hướng dẫn HS đọc đoạn 3 của
văn bản
GV chia lớp thành 4 nhóm
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập.
Nhóm 1: Vẻ đẹp kiêu hùng ( dung mạo bề
ngoài) của lính Tây Tiến
Nhóm 2: Vẻ đẹp tâm hồn lãng mạn của
lính Tây Tiến
Nhóm 3: Tinh thần hi sinh của các anh
Nhóm 4: Bút pháp nghệ thuật miêu tả
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập
– Dựa vào sgk, thảo luận, ghi sản phẩm
ra bảng phụ, gv quan sát hỗ trợ hs các
nhóm
Bước 3: Báo cáo kết quả học tập:
– Gọi đại diện nhóm HS báo cáo sản
phẩm,
– HS nhóm khác theo dõi, nhận xét, bổ
sung,
Bước 4: đánh giá kết quả thực hiện
nhiệm vụ
– GV nhận xét, đánh giá, bổ sung
– GV kết luận.
Nếu đêm liên hoan văn nghệ đem đến cho người đọc không khí say mê ngây ngất, thì cảnh sông nước Tây Bắc gợi cảm giác mênh mang huyền ảo:
Người đi Châu Mộc chiều sương ấy
Có thấy hồn lau nẻo bến bờ
Có nhớ dáng người trên độc mộc Trôi dòng nước lũ hoa đong đưa.
+ Nhà thơ không tả mà chỉ gợi Vậy mà cảnh vẫn hiện lên thơ mộng
+ Không gian của buổi chiều giăng mắc một màn sương – “chiều sương”
+ Bông hoa lau như có hồn, phảng phất trong gió
+ Bến bờ tĩnh lặng, hoang dại như thời tiền sử
+ Bông hoa rừng không “đung đưa” mà
“đong đưa” như làm duyên với cảnh, với người
– Trên dòng sông ấy là hình ảnh một cô gái duyên dáng, uyển chuyển, khéo léo trên chiếc thuyền độc mộc, giữa dòng nước lũ Hình ảnh đó tạo nên một vẻ đẹp lãng mạn cho bức tranh thơ mộng của núi rừng Tây Bắc
– Ngòi bút tài hoa của Quang Dũng thể hiện tập trung ở đoạn này, chất nhạc hòa quyện chất thơ Vì thế, Xuân Diệu có lí khi cho rằng: “Đọc đoạn thơ này như ngâm nhạc trong miệng”
=> Bằng bút pháp lãng mạn, Quang Dũng
đã vẽ ra bức tranh thiên nhiên thơ mộng, duyên dáng, mĩ lệ của núi rừng Tây Bắc
3.3 Đoạn 3: Chân dung người lính Tây Tiến.
Đoạn thơ khắc họa hình ảnh đoàn quân Tây Tiến vừa kiêu hùng, vừa lãng mạn, vừa bi tráng