Ga tây tiến khổ 3

TIẾN TRÌNH DẠY HỌC: Lời dẫn: Ra đời trong thời kì đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp đầy gian khổ, Tây Tiến là một hồi tưởng rất đẹp về những kỉ niệm đầy sống động về người chiến sĩ tr

Tuần: 7

Tiết: 19, 20

Giảng văn

Ngày soạn: 02/11/2017 Ngày dạy: 03/11/2017 Người soạn: Nguyễn Thành Phúc

TÂY TIẾN

Quang Dũng

A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT: Giúp HS nắm:

1 Kiến thức

- Bức tranh thiên nhiên hung vĩ, dữ dội nhưng mĩ lệ, trữ tình và hình

ảnh người lính Tây Tiến với vẻ đẹp hào hung, hào hoa

- Bút pháp lãng mạn đặc sắc, ngôn từ giàu tính tạo hình

2 Kỹ năng

- Đọc - hiểu một bài thơ trữ tình theo đặt trưng thể loại

- Cảm thụ thơ

3 Thái độ

- Trân trọng tài hoa của nhà thơ Quang Dũng

- Thấu hiểu cho sự vất vả, gian nan của người lính trong chiến tranh

khốc liệt

B CHUẨN BỊ

1 Giáo viên: sách giáo khoa, sách giáo viên, chuẩn kỹ năng,

2 Học sinh: sách giáo khoa, đọc trước bài ở nhà,

C PHƯƠNG PHÁP: thuyết giảng, vấn đáp, gợi tìm, thảo luận nhóm, đọc sáng

tạo,

D TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:

Lời dẫn: Ra đời trong thời kì đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp đầy gian khổ, Tây Tiến là một hồi tưởng rất đẹp về những kỉ niệm đầy sống động về người chiến sĩ trong đoàn quân Tây Tiến Bài thơ mặc dù là dòng chảy thương nhớ hướng về đoàn quân nhưng vẫn tập trung khắc họa được vẻ đẹp bi tráng và lãng mạn của những người lính Tây Tiến

Quang Dũng đã bắt gặp vẻ đẹp tài hoa nhưng cũng rất đỗi phi thường ở những người lính Tây Tiến Họ mang trong mình lý tưởng của Đảng, chút mộng mơ của thời cắp sách đến trường, sức mạnh của tuổi trẻ và chất con người Hà Nội vốn từ lâu đã nổi tiếng thanh lịch hào hoa Ở khổ ba của bài thơ đã xây dựng nên bức tượng đài người lính Tây Tiến trong buổi đầu kháng chiến chống Pháp bi tráng nhưng cũng không kém phần lãng mạn hào hoa

Hoạt động 1: Hướng dẫn học sinh

tìm hiểu vẻ đẹp tâm hồn, tính cách

của người lính Tây Tiến

GV: Theo các em nhà thơ Quang

Dũng đã sử dụng biện pháp nghệ

thuật gì trong hai câu thơ:

Tây Tiến đoàn binh không mọc tóc

Quân xanh màu lá dữ oai hùm

HS: Trả lời

GV: Nhận xét, bình giảng

Những hình ảnh hiện thực được nhìn

qua cảm hứng lãng mạn cho thấy

hình ảnh một đoàn quân ốm mà

I Tìm hiểu chung

II Đọc - hiểu văn bản:

3 Hình ảnh người lính Tây Tiến 3.1 Vẻ đẹp tâm hồn, tính cách

- Tương phản: Ngoại hình “không mọc tóc”,“quân xanh màu lá” >< “dữ oai hùm”

 bên ngoài như là xanh xao, gầy yếu nhưng bên trong chứa đựng sức mạnh diệu

kì

không yếu vẫn mang vẻ đẹp của sức

mạnh hùm thiêng sông núi

GV: Em nghĩ gì về việc tác giả sử

dụng từ ngữ “đoàn binh” mà

không phải là “đoàn quân”;

“không mọc tóc” mà không phải là

“không có tóc”?

HS: Trả lời

GV: Bình giảng

- Hai câu thơ có âm hưởng mạnh mẽ

nhờ cách sử dụng từ ngữ tài hoa,

dùng “đoàn binh” có âm vang hơn

“đoàn quân’, đồng thời gợi ra hình

ảnh đoàn binh luôn cầm chắc vũ khí

trong tay với tư thế sẵn sàng chiến

đấu với tinh thần quyết tử cho Tổ

quốc quyết sinh Hai câu thơ đó

chính là cái gân guốc bắt nguồn từ

hiện thực khắc nghiệt

- Hiện thưc được khúc xạ qua bút

pháp lãng mạn của Quang Dũng trở

thành cách nói mang khẩu khí ngang

tàng, cứng cỏi, không mọc tóc chứ

không phải tóc không thể mọc được

vì sốt rét Đây là ách nói chủ động

làm cho người lính Tây Tiến trở nên

hiên ngang trên chiến trận

GV: Trong hai câu thơ: Mắt trừng

gửi mộng qua biên giới/ Đêm mơ

Hà Nội dáng kiều thơm Nhà thơ

Quang Dũng đã sử dụng thủ pháp

nghệ thuật nào, với việc sử dụng thủ

pháp ấy, nhà thơ là làm nổi bật lên

điều gì?

HS: Trả lời

GV: Nhận xét, bình giảng

Những người lính Tây Tiến gân

guốc, cứng rắn mạnh mẽ lại là những

chàng trai hào hoa, phong nhã đầy

mộng mơ “mộng” và “mơ” của

người lính được gửi về hai phương

trời:

- Biên cương - nơi còn đầy bóng giặc

với mộng giết giặc lập công

Hà Nội nơi quê hương yêu dấu

-mơ những dáng hình thân yêu “dáng

kiều thơm” ấy là vầng sáng lung linh

trong kí ức, nỗi nhớ ấy của họ khác

với nỗi nhớ của những người lính

trong bài thơ “Đồng chí” của Chính

Hữu”:

- Sử dụng từ ngữ chính xác, gợi hình, gợi cảm :

+ “đoàn binh”  gợi âm vang mạnh mẽ, hào hùng

+ “không mọc tóc”  gợi vẻ ngang tàng rất lính

- Tương phản giữa ý chí mãnh liệt “mắt trừng gửi mộng” >< với tình cảm đắm say, tâm hồn lãng mạn “đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm”

 Tạo nên vẻ đẹp hài hòa trong tính cách người lính : lãng mạn, kiêu bạc, anh hùng

“Ruộng nương anh gửi bạn thân cày

Gian nhà không mặc kệ gió lung lay

Giếng nước gốc đa nhớ người ra

lính”

Nhưng nỗi nhớ này của những người

lính Tây Tiến lại rất giống nỗi nhớ

của Nguyễn Đình Thi trong bài thơ

“Đất nước”

“Những đêm dài hành quân nung

nấu

Bỗng bồn chồn nhớ mắt người yêu”

Nỗi nhớ của người lính Tây Tiến về

dáng kiều thơm, thanh lịch, duyên

dáng của thiếu nữ Hà Nội mang một

vẻ hào hoa, lịch lãm vốn có của

những trí thức đất nước Hà Thành

Hoạt động 2: Hướng dẫn học sinh

tìm hiểu vẻ đẹp trong lí tưởng của

người lính Tây Tiến

GV: Em có cảm nhận gì về vẻ đẹp

trong lí tưởng của người lính Tây

Tiến qua hai câu thơ:

“Rải rác biên cương mồ viễn xứ

Chiến trường đi chẳng tiếc đời

xanh”

GV: Nhận xét, bình giảng

Sau những câu thơ rắn rỏi đẹp đẽ thì

đến đây âm điệu của câu thơ chợt

trầm và trùng xuống để độc giả thấy

rõ hơn bản chất của sự việc Dường

như đây là một cảnh phim được cố ý

quay chậm, còn gì thiêng liêng, cao

cả hơn sự hi sinh chấp nhận gian khổ

của người lính Trên đường hành

quân người chiến sĩ Tây Tiến gặp

biết bao ngôi mộ viễn xứ của những

người chết xa quê Nhưng các chiến

sĩ vẫn bình thản bởi vì họ sẵn sàng

chấp nhận điều đó Vượt lên trên tất

cả là khát vọng được ra đi, được

dâng hiến và xả thân cho đất nước

Hoạt động 3: Hướng dẫn học sinh

tìm hiểu vẻ đẹp bi tráng của người

lính Tây Tiến

GV: Nhà thơ Quang Dũng đã sử

dụng những thủ pháp nghệ thuật gì

trong đoạn thơ:

Rải rác biên cương mồ viễn xứ

Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh

Áo bào thay chiếu, anh về đất

3.2 Vẻ đẹp lí tưởng

Đối lập “mồ viễn xứ” hiện thực khốc liệt

>< “Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh”

 quyết tâm thực hiện lý tưởng

 Ca ngợi ý chí , khí phách của tuổi trẻ một thời quyết tử cho tổ Quốc quyết sinh

Họ sẵn sàng hy sinh, hiến dâng tuổi trẻ vì nghĩa lớn của dân tộc

3.3 Vẻ đẹp bi tráng

- Sử dụng từ Hán-Việt “biên cương”, “mồ viễn xứ” + nói giảm, nói tránh “về đất”  tạo âm hưởng bi tráng, tăng thêm vẻ sang trọng và trang trọng trong sự hy sinh, đồng thời giảm nhẹ nỗi đau mất mát

- Động từ “về đất ” tạo một nét nghĩa mới : anh không chết mà anh về với đất

mẹ , về để gieo mầm cho sự sống và hòa truyền thống vẻ vang của dân tộc

Sông Mã gầm lên khúc độc hành

Sử dụng những thủ pháp nghệ thuật

ấy đã tạo được những hiệu quả nghệ

thuật như thế nào?

HS: Trả lời

GV: Nhận xét, bình kết hợp chốt ý

“Áo bào thay chiếu” là cách nói sang

trọng hóa sự hi sinh của họ Trong

thực tế các chiến sĩ hi sinh thậm chí

không có nổi một manh chiếu nhưng

khi đi vào “Tây Tiến” cái đẹp để lại

là cái đẹp trong tâm tưởng “Về đất”

là cách nói giảm nói tránh về sự mất

mát đau thương Đâu đây vẫn còn

những giọt nước mắt đọng lại sau

những hàng chữ Hai câu thơ rắn rỏi

mà cảm khái, thương cảm sâu xa

“Anh về đất” là hóa thân cho dáng

hình xứ sở sau khi đã thực hiện xong

nghĩa vụ quang vinh của mình Sự hi

sinh của những con người ấy lớn lao

thầm lặng ly động cả đất trời khiến

cho dòng sông Mã phải gầm lên

khúc đôc hành Tiếng gầm ấy như

một lời vĩnh biệt những người con

yêu của đất nước (Có thể hiểu đây là

tiếng gầm đau đớn tiếc thương trước

cái chết của người lính Tây Tiến

Nhưng cũng có thể xem đây là khúc

nhạc vinh quy, đưa người chiến sĩ về

với đất mẹ thân thương.)

- Âm thanh: “khúc độc hành”  khúc ca

bi tráng , hào hùng thay lời non sông , tổ quốc tấu lên bản hùng ca đưa tiễn linh hồn người chiến sĩ Tiếng gầm đã nâng tính bi hùng của hình tượng người lính

 Bằng bút pháp lãng mạn, cảm hứng bi tráng, Quang Dũng đã tạo dựng nên hình tượng người chiến sĩ Tây Tiến mang vẻ

đẹp hào hoa, bi tráng và lãng mạn

E RÚT KINH NGHIỆM