Tiet 19 tay tien

II- Đọc, hiểu văn bản.- Đoạn 2 8 câu tiếp: Nhớ những kỉ niệm đẹp, ấm áp tình quân dân trong đêm liên hoan và cảnh sông nước miền Tây thơ... a, Đoạn 1: 14 câu đầu: Nhớ về thiên nhiên miền

Thủy điện Sông Mã – Sơn La (Từ một góc nhìn)

KiÓm tra bµi cò:

nhân ngày thế giới phòng chống AIDS ?

Sông Mã chảy từ Điện Biên qua Sơn La, Lào, Thanh Hóa ra biển Đông

Ti ế t: 19 (PPCT)

TÂY TIẾN Quang Dũng (1921 – 1988)

Trường THPT Đồng Yên, ngày22/9/2011

- Ông học đến bậc trung học

ở Hà Nội

- Sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, Quang Dũng

tham gia quân đội

- Từ sau 1954, ông là biên tập viên ở Nhà xuất bản Văn học

- Quang Dũng là một nghệ sĩ đa tài: làm thơ, viết văn, vẽ tranh và soạn nhạc.

- Phong cách thơ của ông phóng khoáng, lãng mạn, tài hoa

- Năm 2001, ông được tặng Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật

2, Tác phẩm chính (SGK- tr.87).

Mây đầu ô (thơ, 1986), Thơ văn Quang Dũng (tuyển thơ văn, 1988).

3, Hoàn cảnh ra đời của bài thơ

“Tây Tiến”

- Năm 1947, Quang Dũng được điều đi

học Trường bổ túc trung cấp quân sự

Sơn Tây Sau khoá học, ông làm đại đội

trưởng ở Tiểu đoàn 212, Trung đoàn Tây

Tiến (thành lập đầu năm 1947)

- Cuối 1948, Quang Dũng chuyển sang

đơn vị khác

- Rời xa đơn vị, Quang Dũng nhớ đồng

đội cũ Tại Phù Lưu Chanh, Quang Dũng

đã viết bài thơ này

“Tây Tiến” - bản viết tay

II- Đọc, hiểu văn bản.

- Đoạn 2 (8 câu tiếp): Nhớ những kỉ niệm đẹp, ấm áp tình quân dân trong đêm liên hoan và cảnh sông nước miền Tây thơ

→ Mạch liên kết giữa các đoạn

trong bài thơ là mạch cảm xúc,

tâm trạng của nhà thơ

2, Phân tích

a, Đoạn 1: (14 câu đầu): Nhớ về thiên nhiên miền Tây và những cuộc hành

quân gian khổ của đoàn quân Tây Tiến.

Nỗi nhớ về thiên nhiên miền Tây, nhớ đơn vị cũ của nhà thơ được diễn tả như thế nào ở 2 câu thơ đầu ?

* Hai câu đầu:

Sông Mã xa rồi Tây Tiến ơi!

Nhớ về rừng núi nhớ chơi vơi

- Nỗi nhớ đơn vị cũ trào dâng, da

diết, bao trùm lên cả không gian và

thời gian, không kìm nén nổi, nhà

thơ đã thốt lên thành tiéng gọi “Tây

Tiến ơi!”

Hình ảnh Sông Mã – Sơn La

Hình ảnh núi rừng miền Tây

Em có nhận xét gì về nỗi nhớ “nhớ

chơi vơi” ở 2 câu thơ đầu ?

- Hai chữ “chơi vơi” như vẽ ra trạng

thái cụ thể của nỗi nhớ, hình tượng hóa

nỗi nhớ, khơi nguồn cho cảnh núi cao,

dốc sâu, vực thẳm… liên tiếp xuất hiện

ở những câu thơ sau

Hình ảnh Tây Tiến hiểm trở, khắc

nghiệt

Cách diễn tả nỗi nhớ của tác giả ở 2 câu thơ đầu như thế nào ?- Câu cảm thán (!), điệp từ “nhớ”, cách hiệp vần “ơi” và từ láy “chơi vơi” nhấn mạnh nỗi nhớ

khôn nguôi, ám ảnh trong tâm trí nhà thơ

Nét đặc sắc của bức tranh thiên nhiên được vẽ ra ở đoạn thơ 1 như thế nào ?

* Câu thơ 3 – 4:

Sài Khao sựơng lấp đoàn quân mỏi

Mường Lát hoa về trong đêm hơi

- Sài Khao, Mường Lát là những miền đất xa lạ, hoang sơ, hẻo lánh mà người lính Tây Tiến từng đi qua

Hình ảnh đoàn quân Tây Tiến hiện ra trên nền cảnh thiên nhiên như thế nào ?

- Người lính Tây Tiến xuất hiện trong sự khắc nghiệt của thiên nhiên và chiến

tranh

Sài Khao sựơng lấp đoàn quân mỏi

Mường Lát hoa về trong đêm hơi

- Hình ảnh “sương lấp”, “đêm hơi” làm tăng

không khí lãng mạn hấp dẫn, quyến rũ nhân vật trữ tình và người đọc Đó là nét lãng mạn của hồn thơ Quang Dũng

Bản Sài Khao (xã Mường Lý, huyện Mường Lát, tỉnh Thanh Hóa)

Thiên nhiên miền Tây được tác giả

miêu tả như thế nào ở 4 câu thơ

tiếp ?

* 4 câu tiếp:

Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm

Heo hút cồn mây súng ngửi trời

Ngàn thước lên cao, ngàn thước xụống

Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi

- Địa thế hiểm trở: Những từ ngữ giàu giá

trị tạo hình “khúc khuỷu”, “thăm thẳm”,

“heo hút”, “súng ngửi trời” diễn tả đặc

sắc cảnh núi cao, dốc sâu, vực thẳm

+ Điệp từ “dốc” nhấn mạnh sự hiểm trở,

trùng điệp, cao vút của núi đồi miền Tây

+ Các từ láy tượng hình “khúc khuỷu”,

“thăm thẳm”, “heo hút” gợi sự trúc trắc,

gập ghềnh, khó đi

+ Hình ảnh “súng ngửi trời”: vừa tả độ

cao của núi vừa gợi nét hóm hỉnh, tinh

nghịch, hồn nhiên của người lính Tây

Tiến

- Câu thơ “Ngàn thước lên cao, ngàn

thước xụống” bị cắt làm đôi với 2 con số ước phỏng “ngàn thước”, với hai chiều đối lập “lên - xuống” tả độ dài, độ cao, độ

dốc nguy hiểm tột cùng

- Câu thơ “Nhà ai Pha Luông mưa xa

khơi”:

+ Những nếp nhà chìm khuất, thấp

thoáng ẩn hiện trong màn mưa

+ Toàn thanh bằng (B) tạo cảm giác nhẹ

nhàng, diễn tả tâm trạng bình thản của

người lính trước gian lao

Em hiểu như thế nào về 2 câu thơ:

“Anh bạn dãi dầu không bứơc nữa;

Gục lên súng mũ bỏ quên đời” ?

* 2 câu tiếp:

Anh bạn dãi dầu không bứơc nữa Gục lên súng mũ bỏ quên đời

Có thể hiểu theo 2 nghĩa:

- Người lính quá mệt mỏi, tựa đầu lên súng, mũ, ngủ ngồi say sưa như quên tất cả sự đời

- Người lính hi sinh vì mệt mỏi, kiệt sức

Em có suy nghĩ, nhận xét gì về thiên nhiên miền Tây qua 2 câu thơ:

“Chiều chiều oai linh thác gầm thét;

Đêm đêm Mường Hịch cọp trêu

Chiều chiều oai linh thác gầm thét

Đêm đêm Mường Hịch cọp trêu

người

- Phép nhân hóa “thác gầm thét, cọp trêu người” gợi thiên nhiên hoang sơ, man dại,

đầy bí ẩn

- Từ láy “chiều chiều, đêm đêm” chỉ sự

thường xuyên đối mặt với nguy hiểm

tiềm ẩn ở chốn rừng thiêng nước độc

Bên cạnh vẻ hoang sơ, huyền bí, dữ

dội, thiên nhiên miền Tây còn được nhà thơ tái hiện ở khía cạnh nào ?

* 2 câu kết:

Nhớ ôi Tây Tiến cơm lên khói Mai Châu mùa em thơm nếp xôi

- Hình ảnh “cơm lên khói, mùa em

thơm nếp xôi” tả thực, gợi bữa cơm

nóng, thơm hương nếp mới

Nhớ ôi Tây Tiến cơm lên khói

Mai Châu mùa em thơm nếp xôi

- Cách diễn đạt tài hoa “mùa em thơm nếp xôi” gợi mùa lúa chín, mùa nếp

thơm, mùa của tình quân dân

→ Thiên nhiên Tây Bắc còn mang

hương vị của cuộc sống

Cñng cè, luyÖn tËp

xét chung gì về bức tranh thiên nhiên miền Tây và người lính Tây Tiến trong đoạn thơ đầu ?

⇒ Bức tranh thiên nhiên miền Tây

hùng vĩ, thơ mộng nhưng cũng rất dữ dội, hiểm trở thử thách lòng quả cảm của người lính Tây Tiến

H íng dÉn tù häc

- Học thuộc lòng đoạn thơ đầu

trong bài thơ Tây Tiến của Quang