- Đánh giá học sinh về mức độ nhận thức, vận dụng kiến thức về kiểu bài văn tự sự có sử dụng yếu tố miêu tả và biểu cảm thông qua bà viết cụ thể của các em.. Kĩ năng.[r]
Trang 1TUẦN 5 Ngày soạn:
Ngày dạy :
Bài 5
TIẾT 17:: TỪ NGỮ ĐỊA PHƯƠNG VÀ BIỆT NGỮ XÃ HỘI
A MỤC TIÊU BÀI HỌC
I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
- Hiểu thế nào là từ ngữ địa phương, biệt ngữ xã hội
- Nắm được hoàn cảnh sử dụng và giá trị của từ ngữ địa phương, biệt ngữ xã hội trong văn bản
II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG
1 Kiến thức
- Khái niệm từ ngữ địa phương, biệt ngữ xã hội.
- Tác dụng của việc sử dụng từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội trong văn bản.
2 Kĩ năng
- Nhận biết, hiểu nghĩa một số từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội
- Dùng từ ngữ địa phương và biệt ngữ phù hợp với tình huống giao tiếp
B PHƯƠNG PHÁP
- Thảo luận nhóm
- Phân tích mẫu
- Trực quan
- Vấn đáp
C CHUẨN BỊ
1 Giáo viên : Máy chiếu
2 Học sinh : Soạn bài trước ở nhà
D TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1 Ổn định tổ chức
2 Kiểm tra bài cũ
- Mục tiêu: + Đánh giá trình độ nắm kiến thức của học sinh.
+ Đánh giá ý thức chuẩn bị bài của các em
+ Phát hiện và sửa lỗi trong diễn đạt, dùng từ…
- Phương pháp : Đàm thoại, thuyết trình
- Thời gian : 5 phút
- Câu hỏi:
H1: Thế nào là từ tượng hình, từ tượng thanh?
H2: Nêu công dụng của từ tượng hình, từ tượng thanh? Cho ví dụ cụ thể?
3 Bài mới
Hoạt động 1: Tạo tâm thế
- Mục tiêu: Tạo tâm thế và định hướng chú ý cho học sinh.
- Phương pháp : Giới thiệu, thuyết trình
- Thời gian : 2 phút
Trang 2Ngôn ngữ Tiếng Việt của chúng ta rất phong phú đa dạng Bên cạnh từ ngữ toàn dân còn
có các từ ngữ địa phương và các biệt ngữ xã hội Vậy hiểu như thế nào là từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội, bài học hôm nay chúng ta sẽ đi tìm hiểu
Hoạt động 2: Tri giác, phân tích và tổng hợp
- Mục tiêu: Tổ chức cho học sinh nắm được khái niệm từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã
hội Có ý thức sử dụng từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội phù hợp với tình huống giao tiếp, tránh lạm dụng các lớp từ ngữ này
- Phương pháp : Quan sát, phân tích, giải thích, đối chiếu so sánh, thảo luận nhóm.
- Thời gian : 15 phút.
I Hướng dẫn học sinh tìm
hiểu mục I từ ngữ địa phương
I Từ ngữ địa phương
I Từ ngữ địa phương
GV đưa ví dụ trong SGK/56 lên
mà hình cho HS quan sát
-HS quan sát ngữ liệu
1 Ví dụ
? Đọc ví dụ trên màn chiếu? - HS đọc 2 Nhận xét
? Đọc các từ in đậm trong ví dụ
và cho biết nghĩa của các từ đó?
- HS đọc và tìm nghĩa từ
- “Bắp” và “bẹ” đều có nghĩa là
“ngô”
? Trong ba từ : bắp, bẹ, ngô từ
nào được dùng phổ biến hơn?
Vì sao?
- Từ ngô được dùng phổ biến
hơn vì nó là từ nằm trong vốn
từ vựng toàn dân, có tính chuẩn mực cao
? Trong ba từ trên từ nào được
gọi là từ địa phương? Vì sao?
- Hai từ bắp, bẹ là từ địa
phương vì nó chỉ được dùng trong phạm vi hẹp, ở địa phương nhất định
? Qua ví dụ vừa phân tích em
hiểu thê nào là từ ngữ địa
phương?
- Phát biểu * Ghi nhớ 1/SGK/56
? Đọc ghi nhớ 1/SGK/56 - Đọc ghi nhớ1
Các từ mè đen, trái thơm có
nghĩa là gì? Chúng là từ địa
phương ở vùng nào?
- Làm bài tập nhanh
- Nghĩa là vừng đen, quả dứa
- Từ ngữ địa phương Nam Bộ
II Hướng dẫn học sinh tìm
hiểu mục II.Biệt ngữ xã hội
II Biệt ngữ xã hội
II Biệt ngữ xã hội
GV đưa ngữ liệu a mục
II/SGK/57 cho HS quan sát
- Quan sát ngữ liệu và trả lời câu hỏi
1 Ví dụ
? Tại sao tác giả dùng từ mẹ và 2 Nhận xét
Trang 3mợ để chỉ cùng một đối tượng? - Tác giả dùng từ mẹ để miêu
tả những suy nghĩ của nhân vật
- Dùng từ mợ để nhân vật xưng
hô đúng với đối tượng và hoàn cảnh giao tiếp
? Trước cách mạng tháng Tám,
trong tầng lớp xã hội nào
thường dùng các từ mợ, cậu?
- Tầng lớp xã hội trung lưu
thường dùng các từ này
GV GV đưa ngữ liệu b mục
II/SGK/57 cho HS quan sát
- Quan sát ngữ liệu và trả lời câu hỏi
? Các từ ngữ ngỗng, trúng tủ
trong ví dụ trên có nghĩa là gì?
- Từ ngỗng có nghĩa là điểm 2
- Từ trúng tủ có nghĩa là đúng
phần đã học, đã thuộc, đã biết
? Tầng lớp xã hội nào thường
dùng các từ ngữ này?
- Tầng lớp học sinh, sinh viên thường dùng
GV Người ta gọi các từ mợ,
ngỗng, trúng tủ trong các ví dụ
trên là các biệt ngữ xã hội
- HS nghe
? Vậy em hiểu biệt ngữ xã hội là
gì?
* Ghi nhớ 2/SGK/57
? Đọc ghi nhớ 2/SGK/57? - Đọc
? Cho ví dụ về biệt ngữ xã hội? -HS lấy ví dụ
III Hướng dẫn học sinh tìm
hiểu mục III Sử dụng từ ngữ
địa phương, biệt ngữ xã hội
III Sử dụng
từ ngữ địa phương, biệt ngữ xã hội
III Sử dụng từ ngữ địa phương, biệt ngữ xã hội
? Khi sử dụng lớp từ ngữ này
cần lưu ý những điều gì?
- Trả lời - Cần lưu ý đến đối tượng giao
tiếp, tình huống giao tiếp, hoàn cảnh giao tiếp để đạt hiệu quả giao tiếp cao
? Tại sao không nên lạm dụng
từ ngữ địa phương và biệt ngữ
xã hội?
- Không nên lạm dụng vì nó dễ
gây ra tối nghĩa, khó hiểu
? Tại sao trong các tác phẩm thơ
văn tác giả vẫn dùng một số từ
ngữ địa phương và biệt ngữ xã
hội?
- Để tô đậm sắc thái địa phương hoặc tầng lớp xuất thân, tính cách của nhân vật
? Đọc ghi nhớ 3/SGK/58? - Đọc ghi nhớ * Ghi nhớ3/SGK/58
? Vậy bài học hôm nay có mấy
đơn vi kiến thức cần ghi nhớ?
- Trả lời
Trang 4Hoạt động 3: Luyện tập
- Mục tiêu: Học sinh vận dụng kiến thức vừa học vào làm bài tập thực hành.
- Phương pháp : Vấn đáp giải thích, thảo luận nhóm
- Thời gian : 15 phút
1 Bài 1
- Cho HS làm bài luyện tập
- GV chia lớp thanh 3
nhóm + N1 Tìm từ ngữ ở
vùng Bắc Bộ
+ N2 Tìm từ ngữ ở
vùng Trung Bộ
+ N3 Tìm từ ngữ ở
vùng Nam Bộ
Sử dụng kĩ thuật khăn trải bàn
1.Bài 1
-HS làm việc
theo nhóm
1.Bài 1 N1: bá – bố, u- mẹ….
N2: ngái- xa, chộ-thấy, mè-vừng, đào- quả doi
N3: nón- mũ, thơm-quả dứa, trái-quả…
GV gọi HS đại diện nhóm trình
bày
GV nhận xét phần trả lời của HS
2 Bài 2
- GV gọi HS đọc và nêu yêu
cầu bài tập 2?
- Gọi một số HS tìm từ và
giải thích nghĩa
-GV gọi nhận xét, GV nhận
xét
2.Bài 2
-HS làm việc
cá nhân
2.Bài 2
-Gậy- điểm 1 -Học gạo – học thuộc lòng máy móc
- phao- tài liệu mang vào phòng thi
- xế - xe
- vi tính – tinh tướng
- bèo – rẻ mạt
- 1 lít – 100 nghìn
- 1 trai- 1 triệu
- 1 xịch- 10 nghìn…
3 Bài 3
? Đọc và nêu yêu cầu bài 3?
? GV gọi từng HS đọc các
trường hợp và trả lời câu hỏi?
? Gọi HS nhận xét
GV nhận xét, củng cố bài
3.Bài 3
-HS làm việc
cá nhân
3.Bài 3
- Các trường hợp dùng từ ngữ địa phương: a
- Các trường hợp không nên dùng từ ngữ địa phương là các trường hợp còn lại
Hoạt động 4: Củng cố bài học
Trang 5- Mục tiêu: HS khái quát và khắc sâu kiến thức vừa được học.
- Phương pháp : Khái quát hóa
- Thời gian : 6 phút
GV hỏi lại các kiến thức cơ bản
vừa học
GV cho HS đọc phần đọc
thêm/SGK/59
- Nhắc lại kiến
thức, ghi nhớ
- Đọc phần đọc thêm
-Khắc sâu hệ thống kiến thức bài học
Hoạt động 5: Bài tập về nhà
-Thời gian: 2 phút
HD các nội dung tự học - Nghe và ghi
chép
-Học lý thuyết
- Hoàn thành các bài tập còn lại
- Chuẩn bị bài tiết sau soạn bài Tóm tắt văn bản tự sự
Trang 6TUẦN 5 Ngày soạn:
Ngày dạy :
Bài 5
TIẾT 18:: TÓM TẮT VĂN BẢN TỰ SỰ
A MỤC TIÊU BÀI HỌC
I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
- Biết cách tóm tắt một văn bản tự sự
II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG
1 Kiến thức
- Các yêu cầu đối với việc tóm tắt văn bản tự sự
2 Kĩ năng
- Đọc – hiểu, nắm bắt được toàn bộ cốt truyện của văn bản tự sự
- Phân biệt sự khác nhau giữa tóm tắt khái quát và tóm tắt chi tiết
- Tóm tắt văn bản tự sự phù hợp với yêu cầu sử dụng
B PHƯƠNG PHÁP
- Thảo luận nhóm
- Phân tích mẫu
- Nêu vấn đề
- Vấn đáp
C CHUẨN BỊ
1 Giáo viên : Máy chiếu
2 Học sinh : Soạn bài trước ở nhà
D TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1 Ổn định tổ chức
2 Kiểm tra bài cũ
- Mục tiêu: + Đánh giá trình độ nắm kiến thức của học sinh.
+ Đánh giá ý thức chuẩn bị bài của các em
+ Phát hiện và sửa lỗi trong diễn đạt, dùng từ…
- Phương pháp : Đàm thoại, thuyết trình
- Thời gian : 5 phút
- Câu hỏi:
Hãy nêu tác dụng và cách liên kết các đoạn văn trong văn bản?
3 Bài mới
Hoạt động 1: Tạo tâm thế
- Mục tiêu: Khởi động tiết học và định hướng chú ý cho học sinh.
- Phương pháp : Giới thiệu, thuyết trình
- Thời gian : 2 phút
Trang 7- Giáo viên : Em hãy kể tên các văn bản tự sự em đã được học từ đầu chương trình ngữ văn 8 đến nay?
- Học sinh : Tôi đi học, Trong lòng mẹ, Tức nước vỡ bờ, lão Hạc
- Giáo viên : Cô giả sử cô chưa từng đọc các văn bản trên mà bây giờ cô muốn biết nội dung các văn bản đó nhưng chỉ trong một thời gian ngắn thì em sẽ làm thế nào để giúp cô đạt được mong muốn đó?
- Học sinh : Có thể tóm tắt các văn bản trên để cô hiểu được nội dung
- Giáo viên : Tóm tắt văn bản tự sự cũng là một cách tiếp nhận tác phẩm nhanh Vậy thế nào
là tóm tắt tác phẩm tự sự và cách tóm tắt như thế nào để đạt hiệu quả, chúng ta học bài hôm nay
Hoạt động 2: Tri giác, phân tích và tổng hợp
- Mục tiêu: Tổ chức cho học sinh tìm hiểu thế nào là tóm tắt văn bản tự sự, cách thức tóm
tắt văn bản tự sự
- Phương pháp : Quan sát, phân tích, giải thích, vấn đáp, thảo luận nhóm.
- Thời gian : 33 phút.
I.Hướng dẫn học sinh tìm hiểu
mục I Thế nào là tóm tắt văn
bản tự sự?
I Thế nào là tóm tắt văn bản tự sự?
I Thế nào là tóm tắt văn bản
tự sự?
* GV hướng dẫn HS tìm hiểu
mục đích của việc tóm tắt văn
bản tự sự
* Mục đích của việc tóm tắt văn bản tự sự
* Mục đích của việc tóm tắt văn bản tự sự
? Theo em trong tác phẩm tự sự
bao gồm những yếu tố nào ?
- Hoạt động cá nhân trả lời
- Yếu tố : nhân vật chính, sự việc, các chi tiết, các nhân vật phụ, yếu tố biểu cảm, yếu tố miêu tả
?Trong các yếu tố đó, yếu tố nào
đóng vai trò quan trọng nhất?
- Hoạt động cá nhân trả lời
- Yếu tố quan trọng nhất là : Sự việc và nhân vật chính
? Vậy khi tóm tắt tác phẩm tự sự
thì phải dựa vào yếu tố nào là
chính?
- Dựa vào yếu tố sự việc và nhân vật chính để tóm tắt
? Em hiểu mục đích của việc
tóm tắt văn bản tự sự là gì?
-> Mục đích là kể lại một cốt truyện để người đọc hiểu được nội dung cơ bản của tác phẩm ấy.
GV : Trong cuộc sống hàng
ngày, có những văn bản chúng
ta được học, được đọc, và nếu
muốn ghi lại nội dung chính của
chúng để học tập hoặc thông
-HS nghe
Trang 8báo cho người khác biết thì
chúng ta phải tóm tắt văn bản tự
sự đó
GV chiếu các phương án a,b,c,d
mục I/SGK/60 lên màn chiếu
cho HS quan sát
-HS quan sát màn chiếu chọn đáp án đúng
? Trong các đáp án trên đáp án
nào đúng nhất trả lời cho câu
hỏi thế nào là tóm tắt văn bản tự
sự?
- Đáp án b
? Qua những điều vừa tìm hiểu
hãy phát biểu em hiểu tóm tắt
văn bản tự sự là gì?
* Ghi nhớ ( chấm 1)/SGK/61
II.Hướng dẫn học sinh tìm
hiểu mục II Cách tóm tắt văn
bản tự sự.
II Cách tóm tắt văn bản tự sự.
II Cách tóm tắt văn bản tự sự.
GV chiếu đoạn văn bản tóm tắt
mục II, phần 1 /SGK/60 lên màn
chiếu để HS quan sát
HS quan sát màn chiếu trả lời câu hỏi
1 Những yêu cầu đối với văn bản tóm tắt
? Đọc đoạn văn bản trên mà
chiếu?
- Đọc văn bản
? Nội dung đoạn văn trên nói về
văn bản nào?
- Văn bản: Sơn Tinh, Thủy Tinh
? Vì sao em khảng định đoạn
văn trên nói về văn bản “ Sơn
Tinh, Thủy Tinh”?
- Dựa vào sự việc chính và nhân vật chính của văn bản này
? So sánh đoạn văn trên với
nguyên văn vủa văn bản đã
được học ? ( về độ dài, về lời
văn, về số lượng nhân vật, sự
việc)?
Sử dụng kĩ thuật khăn trải bàn
- HS hoạt động nhóm, trả lời câu hỏi
- So với tác phẩm thì độ dài của văn bản tóm tắt ngắn hơn nhiều
- Trong văn bản tóm tắt, số lượng sự việc và nhân vật ít hơn so với tác phẩm
- Lời văn của văn bản tóm tắt
là lời văn của người tóm tắt chứ không phải là lời văn của tác phẩm
? Văn bản tóm tắt mặc dù có
điểm khác so với nguyên văn
văn bản các em được học nhưng
văn bản trên có nêu được nội
dung chính của văn bản ấy
- Đảm bảo được nội dung chính
Trang 9? Từ việc tìm hiểu trên hãy cho
biết các yêu cầu đối với một văn
bản tóm tắt?
* Ghi nhớ ( chấm 2)/SGK/61
? Muốn viết được một văn bản
tóm tắt, theo em phải làm những
việc gì? Những việc ấy phải
thực hiện theo trình tự nào?
Sử dụng kĩ thuật khăn trải bàn
- HS hoạt động nhóm, trả lời câu hỏi
2 Các bước tóm tắt văn bản
- Bước 1: Đọc kĩ toàn bộ văn bản cần tóm tắt để nắm vững nội dung
- Bước 2: Xác định nội dung chính cần tóm tắt
- Bước 3: Sắp xếp các nội dung
ấy theo một trình tự hợp lý
- Bước 4: Viết văn bản tóm tắt bằng lời văn của mình
GV gọi HS đọc ghi nhớ (chấm
3) /SGK/61
- Đọc ghi nhớ * Ghi nhớ ( chấm 3)/SGK/61
GV gọi HS đọc ghi nhớ/SGK/61 - Đọc ghi nhớ
Hoạt động 3: Củng cố bài học
- Mục tiêu: HS khái quát và khắc sâu kiến thức vừa học.
- Phương pháp : Khái quát hóa, trò chơi tiếp sức
- Thời gian : 3 phút.
GV cho HS lên bản ghi lại nội
dung càn ghi nhớ cảu tiết học
thông qua trò chơi tiếp sức, mỗi
học sinh lên ghi một ý
-HS chơi trò tiếp sức
- Khắc sâu kiến thức bài học
GV gọ HS nhận xét, GV nhận
xét chốt lại kiến thức cần nhớ
của bài học
- HS nghe
Hoạt động 4: Bài tập về nhà
- Thời gian : 2 phút.
Trang 10- Hoàn thành vở luyện tập
- Soạn bài : Luyện tập tóm tắt văn bản tự sự
- Tóm tắt văn bản :Tức nước vỡ bờ, Lão Hạc
Trang 11TUẦN 5 Ngày soạn:
Ngày dạy :
Bài 5
TIẾT 19:: LUYỆN TẬP TÓM TẮT VĂN BẢN TỰ SỰ
A MỤC TIÊU BÀI HỌC
I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
- Biết cách tóm tắt một văn bản tự sự
II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG
1 Kiến thức
- Vận dụng các kiến thức đã học ở tiết 18 vào việc luyện tập tóm tắt văn bản tự sự
2 Kĩ năng
- Đọc – hiểu, nắm bắt được toàn bộ cốt truyện của văn bản tự sự
- Phân biệt sự khác nhau giữa tóm tắt khái quát và tóm tắt chi tiết
- Tóm tắt văn bản tự sự phù hợp với yêu cầu sử dụng
B PHƯƠNG PHÁP
- Thảo luận nhóm
- Nêu vấn đề
- Vấn đáp
-Thuyết trình
C CHUẨN BỊ
1 Giáo viên :
2 Học sinh : Soạn bài trước ở nhà
D TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1 Ổn định tổ chức
2 Kiểm tra bài cũ
- Mục tiêu: + Đánh giá trình độ nắm kiến thức của học sinh.
+ Đánh giá ý thức chuẩn bị bài của các em
+ Phát hiện và sửa lỗi trong diễn đạt, dùng từ…
- Phương pháp : Đàm thoại, thuyết trình
- Thời gian : 5 phút
- Câu hỏi:
H1: Thế nào là tóm tắt văn bản tự sự?
H2: Nêu cách tóm tắt văn bản tự sự?
3 Bài mới
Hoạt động 1: Tạo tâm thế
- Mục tiêu: Khởi động tiết học và định hướng chú ý cho học sinh.
- Phương pháp : Giới thiệu, thuyết trình
- Thời gian : 2 phút
Trang 12Qua câu trả lời của bạn chúng ta vừa ôn lại kiến thức của tiết trước về cách tóm tắt văn bản tự sự Để áp dụng kiến thức đó đac được học ở tiết 18 chúng ta vào tiết học hôm nay
Hoạt động 2: Tri giác, phân tích và tổng hợp
- Mục tiêu: Tổ chức cho học sinh áp dụng lý thuyết được học vào luyện tập tóm tắt các
văn bản tự sự cụ thể
- Phương pháp : Quan sát, phân tích, giải thích, vấn đáp, thảo luận nhóm.
- Thời gian : 33 phút.
1 Hướng dẫn HS tóm tắt văn
bản Lão Hạc
1 Tóm tắt văn bản Lão Hạc
1 Tóm tắt văn bản Lão Hạc
GV gọi HS đọc các sự việc tiêu
biểu và các nhân vật quan trọng
mà một HS đã tóm tắt văn bản
Lão Hạc SGK/61,62
- Đọc, trả lời câu hỏi
? Em có nhận xét gì về bản tóm
tắt trong SGK?
- Bản tóm tắt SGK đã nêu tương đối đầy đủ các sự việc chính, nhân vật chính, nhưng trình tự sắp xếp còn lộn xộn
? Theo em sắp xếp như thế nào
là hợp lí?
Sử dụng kĩ thuật khăn trải bàn
-HS làm việc
cá nhân, thảo luận nhóm và trả lời
- Có thể sắp xếp lại theo trình
tự sau:
+ LH có một người con trai, tài sản của lão là mảnh vườn và có con chó làm bạn
+ Con trai lão đi phu đồn điền cao su, lão chỉ còn cậu Vàng + Vì muốn giữ lại mảnh vườn cho con, lão phải bán con chó mặc dù lão rất buồn bã và đau xót
+ Lão mang tiền dành dụm được gửi ông giáo và nhờ ông trông coi mảnh vườn
+ Cuộc sống mỗi ngày một khó khăn, lão kiếm được gì thì ăn nấy, và từ chối những gì ông giáo ngầm giúp lão
+ Lão xin Binh Tư ít bả chó, nói sẽ đánh bả một con chó và mời BT uống rượu
+ Ông giáo rất buồn khi nghe