Giao an Lich su 7

Theá kyû V, do söï xaâm nhaäp cuûa ngöôøi Giecman xaõ hoäi Taây Aâu coù nhöõng bieán ñoåi lôùn: nhaø nöôùc RoâMa suïp ñoå, ruoäng ñaát cuûa noâng noâ ñöïôc chia cho quyù toäc, noâng daâ[r]

Trang 1

PHẦN I KHÁI QUÁT LỊCH SỬ THẾ GIỚI TRUNG ĐẠI

TIẾT 1 BÀI 1: SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA XÃ HỘI PHONG KIẾN Ở CHÂU ÂU (Thời sơ – trung kỳ Trung đại)

I Mục tiêu bài học:

1 Kiến thức:

- HS nắm được quá trình hình thành xã hội phong kiến Châu Aâu; cơ cấu xã hội( gồm 02 giai cấp cơbản là lãnh chúa và nông nô)

- Hiểu khái niệm lãnh địa phong kiến và đặc trưng của nền KT trong lãnh địa

- Hiểu được thành thị trung đại xuất hiện như thế nào; kinh tế trong thành thị trung đại xuất hiệnnhư thế nào và khác với KT lãnh địa ra sao?

2 Tư tưởng, thái độ:

Bồi dưỡng cho HS nhận thức về sự phát triển hợp quy luật của xã hội loài người từ xã hội chiếmhữu nô lệ sang phong kiến

3 Kỹ năng:

- Biết sử dụng bản đồ châu Aâu để xác định vị trí các quốc gia phong kiến

- Biết vận dụng phương pháp so sánh, đối chiếu để thấy rõ sự chuyển biến từ xã hội CHNL sangxã hội PK

II Đồ dùng dạy học:

- Bản đồ châu Aâu thời phong kiến

- Tranh ảnh các thành quách, lâu đài, dinh thự của các lãnh chúa phong kiến

- Tư liệu về lãnh địa và đời sống của lãnh chúa

III Hoạt động dạy- học:

1 Giới thiệu bài:

GV liên hệ kiến thức lớp 6 về các quốc gia cổ đại phương Đông và phương Tây, đến khi quốc giaRô-ma suy sụp thì ở châu Aâu xã hội phong kiến đã hình thành và phát triển ntn?

2 Dạy – học bài mới:

Hoạt động của Giáo viên và Học sinh Nội dung ghi bảng

Hoạt động 1 Tìm hiểu sự hình thành xã hội PH châu

Aâu

GV nhắc lại kiến thức lớp 6 về chế độ CHNL của nhà

nước Hi Lạp và Rô Ma cổ đại Khi các quốc gia này suy

yếu thì người Giecman xâm chiếm

? Khi tràn vào lãnh thổ của người RôMa, người Giec

man đã làm gì, những việc làm ấy có tác động ntn đến

sự hình thành xã hội phong kiến Châu Aâu?

HS: chúng chiếm ruộng đất chia nhau, phong tước vị

cao, lập nên những quốc gia mới Tác động: BMNN của

RôMa sụp đổ, ruộng đất của chủ nô chia cho quý tộc,

nông dân công xã nên tạo thành những tầng lớp mới:

nông nô và lãnh chúa

? Lãnh chúa và nông nô được hình thành từ những tầng

lớp nào của xã hội cổ đại? Mối quan hệ của 02 giai cấp

đó ntn?

HS: + Những nô lệ được giải phóng, nông dân mất đất

biến thành nông nô – sống phụ thuộc vào lãnh chúa

1 Sự hình thành xã hội phong kiến ở châu Aâu:

Thế kỷ V, do sự xâm nhập của ngườiGiecman xã hội Tây Aâu có những biếnđổi lớn: nhà nước RôMa sụp đổ, ruộngđất của nông nô đựơc chia cho quý tộc,nông dân công xã, hình thành 02 giaicấp : lãnh chúa và nông nô.Quan hệ sảnxuất phong kiến hình thành ở châu Aâu

Trang 2

+ Các thủ lĩnh quân sự của người Giecman và quan lại

người Giecman được ban cấp nhiều ruộng đất trở thành

lãnh chúa – kẻ có thế lực trong xã hội

GV: mối quan hệ sản xuất phong kiến hình thành ở

châu Aâu

HS chỉ lược đồ các quốc gia phong kiến Tây Aâu(

Ang-glô-xacxong, Phơrăng, Tây Gốt, Đông Gốt…)

Hoạt động 2 Tìm hiểu về tổ chức của lãnh địa

GV cho HS quan sát tranh ảnh về thành quách và lâu

đài của lãnh chúa và nhận xét

? Em hãy miêu tả lãnh địa phong kiến và đời sống của

lãnh chúa trong lãnh địa

GV gợi ý cho HS trả lời theo các ý sau:

+ về tổ chức của lãnh địa

+ đời sống trong lãnh địa

+ sự phát triển kinh tế và đặc điểm của lãnh địa

Gv mở rộng: giải thích khái niệm “lãnh địa”, “lãnh

chúa”, Trong lãnh địa, lãnh chúa có quyền sở hữu tối

cao về ruộng đất, đặt ra các loại tô thuế, đứng đầu cơ

quan luật pháp và thống trị nông nô về mặt tinh thần

GV đọc cho HS nghe tài liệu tham khảo về “Lãnh địa

và đời sống của lãnh chúa”

Nền KT trong lãnh địa: CN gắn chặt với NN, nhưng khi

TCN phát triển thì một số thợ thủ công có xu hướng

muốn rời khỏi lãnh địa đến những nơi thuận lợi hơn để

làm ăn  sự xuất hiện các thành thị trung đại

Hoạt động 3 Tìm hiểu sự xuất hiện của các thành thị

trung đại

GV chia lớp thành 02 nhóm

Câu hỏi thảo luận: Em hãy cho biết nguyên nhân nào

làm xuất hiện các thành thị trung đại? So sánh nền kinh

tế thành thị với kinh tế trong lãnh địa phong kiến ?

Thành thị có vai trò ntn đối với sự phát triển của xã hội

Tây Aâu?

GV hướng dẫn HS thảo luận các ý sau:

- Nguyên nhân xuất hiện:

- Tổ chức:

- Thành phần cư dân:

- Vai trò của thành thị:

- So sánh nền KT thành thị và KT lãnh địa:

Tự sản, tự tiêu, tự cấp tự

túc KT thủ công nghiệp&thương nghiệp mang

tính chất hàng hoá

HS quan sát H.2 và mô tả hội chợ ở Đức: miêu tả cảnh

sôi động của buôn bán, bên cạnh hội chợ là hình ảnh

lâu đài, nhà thờ với những kiến trúc đặc sắc, hiện

đại.Bức tranh phản ánh thành thị ko chỉ là TT KT mà

2 Lãnh địa phong kiến:

- Tổ chức: dinh thự, lâu đài

- Đời sống trong lãnh địa: lãnh chúasống đầy đủ, xa hoa; nông nô sống phụthuộc, khổ cực và đói nghèo

- Sự phát triển kinh tế và đặc điểm củalãnh địa: kinh tế tự cấp tự túc

3 Sự xuất hiện các thành thị trung đại:

a Nguyên nhân:

Cuối thế kỷ XI, KT thủ công nghiệpphát triển dẫn đến nhu cầu trao đổi vàbuôn bán hàng hoá

b Tổ chức: lập thị trấn, hội chợ,

phường hội…

c Sự phát triển kinh tế: KT hàng hoá

thủ công nghiệp

d.Thành phần cư dân: thị dân, gồm

thương nhân và thợ thủ công

e Vai trò: thúc đẩy sự phát triển của

xã hội PK châu Aâu

Trang 3

còn là TT VH.

GV phân tích thêm: Thành thị có vai trò to lớn là thúc

đẩy sự phát triển của XH phong kiến, nền KT hàng hoá

ở châu Aâu phát triển, là nguyên nhân suy vong của chế

độ PK châu Aâu

* Sơ kết bài học: Sự hình thành XH PK châu Aâu là hợp

quy luật của XH, đặc trưng cơ bản của nền KT lãnh địa

biểu hiện sự phân quyền của XH PK châu Aâu, sự xuất

hiện của thành thị trung đại thúc đẩy sự phát triển KT

hàng hoá châu Aâu và làm cho XH PK châu Aâu suy

vong

3 Củng cố – Dặn dò:

- XH PK châu Aâu hình thành ntn?

- Thế nào là lãnh địa PK? Em hãy nêu những đặc điểm chính của nền kinh tế lãnh địa?

- Vì sao xuất hiện thành thị trung đại? Nền KT trong các thành thị có gì khác so với nền KT lãnhđịa?

- Dặn dò: HS học bài, xác định chính xác trên lược đồ các quốc gia PK châu Aâu

Chuẩn bịb bài 2 “ Sự suy vong của chế độ phong kiến và hình thành Chủ nghĩa tư bản ở châu Aâu”Sưu tầm những mẩu chuyện về các nhà thám hiểm trái đất

Trang 4

- -TIẾT 2 BÀI 2 : SỰ SUY VONG CỦA CHẾ ĐỘ PHONG KIẾN VÀ HÌNH THÀNH CHỦ NGHĨA TƯ BẢN Ở CHÂU ÂU

- HS nắm được nguyên nhân và hệ quả của các cuộc phát kiến địa lý như là một trong những nhântố quan trọng, tạo tiền đề cho sự hình thành quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa

- Quá trình hình thành quan hệ sản xuất TBCN trong lòng xã hội phong kiến châu Aâu

Qua các sự kiện lịch sử, giúp HS thấy được tính tất yếu, tính quy luật của quá trình phát triển từ xãhội phong kiến lên xã hội TBCN

3 Kỹ năng:

- Biết sử dụng bản đồ Thế giới để xác định , đánh dấu đường đi của các nhà phát kiến địa lý

- Biết sử dụng, khai thác tranh ảnh lịch sử

- Bản đồ Thế giới

- Những tư liệu , câu chuyện về các cụôc phát kiến địa lý

- Tranh ảnh các con tàu và những thuỷ thủ tham gia các cuộc phát kiến phát kiến địa lý

1 Kiểm tra bài cũ:

- XH PK châu Aâu hình thành ntn?

- Thế nào là lãnh địa PK? Em hãy nêu những đặc điểm chính của nền kinh tế lãnh địa?

- Vì sao xuất hiện thành thị trung đại? Nền KT trong các thành thị có gì khác so với nền KT lãnhđịa?

Ở thế kỷ XV, nền KT hàng hóa phát triển điều đó đã thúc đẩy người phương Tây tiến hành cáccuộc phát kiến địa lý, làm cho giai cấp tư sản châu Aâu ngày một giàu lên và thúc đẩy quan hệ sảnxuất TBCN nhanh chóng ra đời

Hoạt động 1 Tìm hiểu những cuộc phát kiến lớn về địa

lý

? Nguyên nhân nào dẫn đến các cuộc phát kiến địa lý?

Các cuộ phát kiến đó tác động như thế nào đến xã hội

châu Aâu?

HS thảo luận theo tổ, trong 3 phút

GV hướng dẫn HS thực hiện theo gợi ý sau:

+ Nguyên nhân các cuộc phát kiến địa lý:

+ Điều kiện thực hiện:

+ Các cuộc phát kiến địa lý:

+ Kết quả:

+ Tác động:

Gv sử dụng bản đồ thế giới yêu cầu HS tái hiện lại con

đường của các nhà phát kiến, chỉ rõ vị trí những điểm mà

các nhà thám hiểm đã phát hiện ra nhờ cuộc hành trình

này

GV cung cấp thêm cho HS những tư liệu về các chuyến

1 Những cuộc phát kiến lớn về địa lý:

Do sản xuất phát triển nên đã làm nảysinh nhu cầu về thị trường, nguyênliệu, vàng bạc

b Các cuộc phát kiến:

Năm 1487 Đi-a-xơ đến cực Nam ChâuPhi; 1492 Cô- lôm- bô phát hiện rachâu Mỹ; 1498 Va-cô đơ Ga-ma đếnAán Độ; Ma-gien –lan đã đi vòngquanh thế giới từ năm 1519 đến 1522

c Kết quả:

Đã tìm ra những con đường mới,những vùng đất mới, những tộc ngườimới và đem về cho giai cấp tư sảnnhững món lợi khổng lồ

Trang 5

thám hiểm các vùng đất mới của Cô-lom-bô,

Ma-gien-lan, Va-xcô đơ Ga-ma

Hoạt động 2 Tìm hiểu sự hình thành CNTB ở châu Âu

GV : sau các cuộc phát kiến địa lý, quá trình tích luỹ tư

bản nguyên thuỷ dần hình thành , đó là quá trình tạo ra số

vốn đầu tiên và một đội ngũ những người lao động làm

thuê

? Giai cấp tư sản châu Aâu đã làm cách nào để có được

tiền vốn và đội ngũ nhân công làm thuê?

HS: cướp bóc thuộc địa, buôn bán nô lệ da đen, cướp

biển, rào đất cướp ruộng…

? Hậu quả của quá trình tích luỹ tư bản nguyên thuỷ là gì?

HS: Về KT: hình thưc kinh doanh TB ra đời – công trường

thủ công; là cơ sở sản xuất được xây dựng dựa trên việc

phân công lao động và kỷ thuật làm = tay, chuẩn bị

chuyển sang giai đoạn sản xuất = máy móc Ở nông thôn

sản xuất nhỏ của nông dân được thay thế = đồn điền hay

trang trại sản xuất với quy mô lớn Các công ty thương

mại nổi tiếng thời đó như : công ty Đông Aán, Tây Aán…

Về XH: các giai cấp mới hình thành: Tư sản và Vô sản

( công nhân)

? Giai cấp tư sản và vô sản được hình thành từ những tầng

lớp nào trong xh PK châu Aâu?

HS: Tư sản: thợ cả, thương nhân, thị dân giàu có, quý

tộc…họ nắm nhiều của cải và đại diện cho lực lượng sản

xuất tiến bộ

Vô sản: những người lao động làm thuê, bị bóc lột thậm

tệ

GV kết luận: quan hệ sản xuất TBCN hình thành ngay

trong lòng xã hội phong kiến

2 Sự hình thành chủ nghĩa tư bản ở châu Aâu:

- Sau các cuộc phát kiến địa lý, quátrình tích luỹ tư bản được hình thành:đó là vốn và một đội ngũ nhân cônglàm thuê

- Hậu quả:

+Về kinh tế: hình thức kinh doanhtheo lối TBCN hình thành, các côngtrường thủ công, công ty thương mại…+ Về xã hội: hình thành hai giai cấpmới: Tư sản và vô sản( công nhân).+ Chính trị: mâu thuẫn giữa tư sản vàvô sản gay gắt  tạo điều kiện choquan hệ sản xuất TBCN phát triển

- Kể tên các cuộc phát kiến địa lý và nêu tác động của nó đến xã hội phong kiến châu Aâu?

- Quan hệ sản xuất TBCN được hình thành ntn? ở châu Aâu.?

- Dặn dò: HS học bài, chỉ được rõ ràng và chính xác trên lược đồ đường đi của các nhà thám hiểmChuẩn bị tiếp bài 3 “ Cuộc đấu tranh của giai cấp tư sản chống phong kiến thời hậu kỳ trung đại ởChâu Aâu”

Trang 6

- -TIẾT 3 BÀI 3 : CUỘC ĐẤU TRANH CỦA GIAI CẤP TƯ SẢN CHỐNG PHONG KIẾN THỜI HẬU KỲ TRUNG ĐẠI Ở CHÂU ÂU

- HS nắm được nguyên nhân xuất hiện và nội dung tư tưởng của phong trào văn hoá Phục hưng

- Nguyên nhân dẫn tới phong trào Cải cách tôn giáo và những tác động trực tiếp của phong tràonày đến xã hội phong kiến châu Aâu lúc bấy giờ

GV tiếp tục bồi dưỡng cho HS nhận thức về sự phát triển hợp quy luật của XH loài người, về vaitrò của giai cấp tư sản, giúp HS thấy được loài người đang đứng trước một bước ngoặt lớn: sự sụpđổ của chế độ phong kiến – một chế độ XH độc đoán, lạc hậu và lỗi thời

3 Kỹ năng:

Biết cách phân tích cơ cấu giai cấp để chỉ ra mâu thuẩn XH, từ đó thấy được nguyên nhân xâu xacuộc đấu tranh của giai cấp tư sản chống phong kiến

- Bản đồ Thế giới

- Tranh ảnh về thời văn hoá phục hưng

- Những tư liệu nói về nhân vật lịch sử và danh nhân văn hoá tiêu biểu của thời kỳ văn hoá phụchưng

- Kể tên các cuộc phát kiến địa lý (chỉ lược đồ) và nêu tác động của nó đến xã hội phong kiếnchâu Aâu?

- Quan hệ sản xuất TBCN được hình thành ntn? ở châu Aâu.?

Thế lực KT của giai cấp tư sản ngày càng trở nên mạnh hơn trong khi đó giai cấp PK là thế lựccản trở sự phát triển đó, tuy tư sản có địa vị KT nhưng không có địa vị xã hội nên họ đã đấu tranhđể giành địa vị xã hội cho tương xứng

Hoạt động 1 Tìm hiểu sự ra đời của phong trào văn hố

Phục hưng, và tác động của nĩ đối với xã hội châu Aõu

? Nguyên nhân nào dẫn đến phong trào văn hố phục hưng?

Nội dung và tác động của nĩ?

HS: Giai cấp tư sản tuy cĩ thế lực KT nhưng khơng cĩ địa

vị XH nên đấu tranh giành địa vị XH, mở đầu bằng cuộc

đấu tranh trên lĩnh vực văn hốNội dung: phê phán XH PK

và giáo hội, đề cao giá trị con người và đề cao khoa học tự

nhiên…

Tác động: thức tỉnh, kêu gọi quần chúng đấu tranh chống

PK

GV mở rộng: giới thiệu gương một số nhân vật lịch sử và

danh nhân văn hố giúp HS thấy được những tấm gương về

tinh thần lao động và khả năng độc lập và sáng tạo của họ

VD: Cơ-pec-nich, Bru-nơ, Ga-li-lê, Lê-ỡ-na-đơ-vanh-xi,

…

Gv giới thiệu cho HS một số tranh ảnh, tác phẩm của các

tác gia tiêu biểu thời Phục hưng

1 Phong trào Văn hố Phục h ư ng (thế kỷ XIV – XVIIt):

Giai cấp tư sản cĩ thế lực KT nhưngkhơng cĩ địa vị xã hội nên đấu tranhgiành địa vị xã hội

b Nội dung:

Phê phán XH PK và giáo hội, đề cao giátrị con người và đề cao khoa học tựnhiên…

c Tác động: thức tỉnht, kêu gọi quần

chúng đứng lên đấu tranh chống phongkiến

2 Phong trào cải cách tơn giáo:

Trang 7

Hoạt động 2 Tìm hiểu nguyên nhân, nội dung và tác động

của phong trào cải cách tơn giáo

? Vì sao xuất hiện phong trào cải cách tơn giáo? Phong trào

này cĩ tác động trực tiếp ntn? đến xã hội châu Aõu thời bấy

giờ.?

HS: Thiên chúa giáo là hệ tư tương của PK, là thế lực KT,

xã hội, tinh thần, ngăn cản mọi hoạt động của giai cấp tư

sản đang lên vì vậy, giai cấp TS khởi xướng phong trào này

nhằm gạt bỏ những chướng ngại làm cản trở sự phát triển

của giai cấp TS và chế độ TB đang lên

GV mở rộng: trong xã hội châu Aõu, giáo hội cĩ vai trị to

lớn, thống trị nhân dân về mặt tinh thần, và giáo hội cĩ

cụơc sống vật chất phong phú

GV yêu cầu HS nêu nội dung cải cách của LuThơ và

Canvanh theo Sgk

Tác động: chia Kito giáo thành hai phái; châm ngịi cho các

cuộc khỡi nghĩa của nơng dân

Tuy cĩ nhiều tiến bộ, song hạn chế của cải cách này là TS

vẫn khơng thể xố bỏ tơn giáo mà chỉ thay đổi cho phù hợp

với “ kích thước” của nĩ

Giáo hội tăng cường bĩc lột nhân dân,

là cơng cụ thống trị nhân dân về mặttinh thần, đã cản trở sự phát triển củagiai cấp tư sản đang lên

c Tác động:

Chia Kito giáo thành hai phái: Kitogiáo(cựu giáoc) và Tin lành (Tân giáo);châm ngịi cho các cuộc khởi nghĩanơng dân đúng lên chống phong kiến

Trang 8

- -TIếT 4 BàI 4: TRUNG QUốC THờI PHONG KIếN (2 tiết2)

- HS nắm được xã hội phong kiến Trung Quốc đựơc hình thành như thế nào? Tên gọi và thứ tự của cáctriều đại phong kiến ở Trung Quốc

- Tổ chức bộ máy chính quyền phong kiến

- Những đặc điểm kinh tế, văn hố của xã hội phong kiến Trung Quốc

2 T ư t ư ởng, thái độ :

GV giúp HS hiểu được Trung Quốc là một quốc gia phong kiến lớn, điển hình ở phương Đơng, đồngthời là một nuớc láng giềng gần gũi của Việt Nam, cĩ ảnh hưởng khơng nhỏ tới quá trình phát triểnLịch sử Việt Nam

3 Kỹ năng:

Biết lập niên biểu thế thứ các triều đại Trung Quốc Bước đầu biết vận dụng phương pháp lịch sử đểphân tích và hiểu giá trị của các chính sách XH của mỗi triều đại cùng những thành tựu văn hố.B

- Bản đồ Trung Quốc thời phong kiến

- Tranh ảnh về một số cơng trình kiến trúc Trung Quốc thời PK: Vạn lý trường thành, cung điện, cốcung…

III Hoạt động dạy - học:

- Nguyên nhân xuất hiện phong trào văn hố Phục hưng Nội dung tư tưởng của phong trào văn hốPhục hưng là gì?

- Phong trào cải cách tơn giáo đã cĩ tác động trực tiếp ntn đến xã hội châu Aõu thời bấy giờ?

Tiết 1

Trên lưu vực của con sơng Hồng Hà và Trường Giang trước đây đã hình thành nhà nước TrungQuốc và xã hội cĩ giai cấp đầu tiên Từ thời Tần – Hán đến triều đại phong kiến cuối cùng - nhàThanh xã hội phong kiến Trung Quốc cĩ những biến đổi to lớn ntn?

Hoạt động 1

Gv dùng lược đồ giới thiệu cho HS thấy địa điểm và quá

trình hình thành xã hội Trung Quốc

? Xã hội phong kiến Trung Quốc đã được hình thành như

thế nào?

HS: đến thời Xuân Thu – Chiến Quốc từ thế kỷ III TCN,

nhờ sự xuất hiện của cơng cụ bằng sắt, năng suất lao động

tăng, hình thành hai giai cấp: một số quan lại và nơng dân

giàu chiếm nhiều ruộng đất cĩ quyền lực trở thành giai cấp

địa chủ; ngược lại nhiều nơng dân bị mất ruộng nghèo túng

phải nhận ruộng của địa chủ cày cấy trở thành nơng dân tá

điền

Gv mở rộng và giải thích thế nào là địa chủ, và sự phân hố

của nơng dân: quý tộc, nơng dân tá điền, lĩnh canh…

Hoạt động 2 Tìm hiểu sự xác lập của xã hội Trung Quốc

thời Tần – Hán

? Dưới thời Tần, các vua Tần đã thi hành những chính sách

đối nội và đối ngoại ntn?

HS: chia đất nước thành các quận huyện, cử quan lại đến

cai trị, ban hành chế độ đo lường, tiền tệ, bắt lao dịch…

đồng thời gây chiến tranh mở rộng lãnh thổ về phía Bắc và

Nam

GV cho HS nĩi qua về sự tàn bạo của Tần Thuỷ Hồng qua

1 Sự hình thành xã hội phong kiến Trung Quốc:

Do việc sử dụng cơng cụ bằng sắt và kỹthuật canh tác mới, giao thơng, thuỷ lợichú trọng  năng suất lao động tăng

Xã hội cĩ sự biến đổi: giai cấp địa chủxuất hiện, nơng dân bị phân hố thànhnơng dân tự canh và nơng dân lĩnh canh

 quan hệ sản xuất phong kiến hìnhthành

2 Xã hội Trung Quốc thời Tần – Hán:

Đối nội: Chia đấtnước thành cácquận, huyện; cửquan lại cai trị;

ban hành chế độ

đo lường và tiền

Đối nội: xố bỏpháp luật hà khắcthời Tần, giảm tơ

khích nơng dâncày cấy, khai

Trang 9

sử sách phim ảnh… mà các em biết.

Tuy nhiên Tần Thuỷ Hoàng còn là người có công thống

nhất đất nước chấm dứt thời kỳ chiến tranh loạn lạc kéo dài

ở Trung Quốc

? Dưới thời Hán chính sách đối nội và đối ngoại có gì thay

đổi? Tác dụng của các chính sách đó ntn?

HS: Đối nội: xoá bỏ pháp luật hà khắc thời Tần, giảm tô

thuế khuyến khích nông dân cày cấy, khai hoang…Đối

ngoại: tiến hành chiến tranh xâm lược… Làm cho kinh tế

phát triển, xã hội ổn định thế nước vững vàng

Hoạt động 3 Tại sao nói xã hội Trung Quốc thời Đường

+ kinh tế: thực hiện chế độ quân điền

+ chính sách đối ngoại: luôn tìm mọi cách mở rộng bờ cõi

bằng cách mở các cụôc chiến tranh xâm lược các nứơc

láng giềng

GV giải thích rõ cho HS về chế độ “quân điền” và tô thuế

? Em có nhận xét gì về chính sách của nhà Đường so với

các triều đại trước đự? Theo em chính sách nào của nhà

Đường tạo điều kiện cho Sx phát triển?

HS: nhà Đường có nhiều chính sách khôn khéo và tiến bộ;

đó là chính sách giảm tô thuế, chia đều ruộng đất cho nông

dân cày cấy

tệ thống nhất, bắtlao dịch

Đối ngoại: gâychiến tranh mởrộng lãnh thổ

hoang…

Đối ngoại: tiếnhành chiến tranhxâm lược

3 Sự thịnh v ư ợng của Trung Quốc thời Đ ư ờng:

- Đối nội: tổ chức BMNN đựơc hoànthiện từ TW  địa phương

Tuyển dụng quan lại qua thi cử thể hiệnchính sách trọng người tài

+ Kinh tế: thực hiện chế độ quân điền

- Đối ngoại: luôn tìm mọi cách mở rộng

bờ cõi bằng cách mở các cụôc chiếntranh xâm lược các nứơc láng giềng.(Nội MôngN, Tây Vực, Nam TriềuTiên)

4 Củng cố – Dăn dò:

? Trình bày sự hình thành của xã hội phong kiến Trung Quốc?

? Theo em vì sao đến thời Đường xã hội Trung Quốc lại phát triển thịnh vượng? Nêu những biểu hiệncủa sự thịnh vượng đó?

Dặn dò: HS học bài, chuẩn bị tiếp mục 4, 5, 6 còn lại của bài, tiết sau học tiếp Sưu tầm tên những nhàkhoa học nổi tiếng của Trung Quốc và các phát minh của họ

Trang 10

- -TIếT 5 BàI 4: TRUNG QUốC THờI PHONG KIếN (Tiếp theoT)

I Hoạt động dạy - học:

? Trình bày sự hình thành của xã hội phong kiến Trung Quốc?

? Theo em vì sao đến thời Đường xã hội Trung Quốc lại phát triển thịnh vượng? Nêu những biểu hiệncủa sự thịnh vượng đó?

Tiết 2

Sau khi phát triển cực thịnh dưới thời nhà Đường, Trung Quốc lại lâm vào cảnh chia cắt lâu dài Năm

960 nhà Tống thành lập và thống nhất đất nước tiếp tục phát triển đất nước nhưng không còn mạnh mẽnhư trước

Hoạt động 1 Tìm hiểu tiến trình lịch sử TQ thời Tống và

Nguyên

GV nói qua cho HS nghe về sự hình thành nhà Tống và

Nguyên: Sau hơn nữa thế kỷ loạn lạc, nhà Tống đã thống

nhất Trung Quốc ( 960 – 1279) giữa lúc đó vua Mông Cổ là

Hốt Tất Liệt đem quân đánh chiếm và lật đổ Tống lập nên

nhà Nguyên (1271 – 1368)

? Chính sách cai trị của nhà Tống và Nguyên có gì khác

nhau? Vì sao có sự khác nhau đó?

Gv chia lớp thành 02 nhóm để HS thảo luận nhóm

Xoá bỏ, miễn giảm các loại

thuế và sưu dịch nặng nề

của thời trước, mở mang

các công trình thuỷ lợi,

khuyến khích khai mỏ,

luyện kim, rèn vũ khí…

Thi hành nhiều biện phápphân biệt đối xử giữa cácdân tộc: người Hán vàngười Mông Cổ…

Sỡ dĩ có sự khác nhau đó là vì nhà Nguyên do người Mông

Cổ lập nên và bọn chúng muốn tiêu diệt hết người Hán…S

Hoạt động 2 Thời Minh – Thanh, xã hội Trung Quốc có

những biến chuyển gì quan trọng?

Năm 1368 Chu Nguyên Chương lật đổ nhà Nguyên lập nên

nhà Minh đến năm 1644 Lý Tự Thành lật đổ nhà Minh

nhưng ngay sau đó thì bị quân Mãn Thanh chiếm toàn bộ

Trung Quốc lập ra nhà Thanh

? Các chính sách của triều Minh và những biểu hiện của

quan hệ sản xuất TBCN được hình thành ntn?

HS: các cơ sở sản xuất, công trường thủ công, các xưởng

dệt lớn thuê nhiều nhân công

? Chính sách đối nội đối ngoại của nhà Thanh và biểu hiện

suy thoái của XH phong kiến TQ thời Minh – Thanh?

HS: vua quan chỉ biết ăn chơi xa hoa, đục khoét nhân dân;

còn nông dân thì bị bóc lột nặng nề…

GV mở rộng thêm cho HS nắm được vài nét khác của nhà

Thanh khi chế độ PK dần suy vong, mầm móng Sx TBCN

đã hình thành và phát triển ở khắp nơi trên đất nước TQ

Hoạt động 3 Tìm hiểu về những thành tựu văn hoá, khoa

học kỹ thuật thời phong kiến

? Em hãy nêu những thành tựu lớn về văn hoá, khoa học –

kỹ thuật của nhân dân Trung Quốc thời phong kiến?

4 Trung Quốc thời Tống – Nguyên:

- Năm 960 nhà Tống thống nhất TQ vàphát triển đất nước, đến 1271 VuaMông Cổ Hốt Tất Liệt đem quân đánhchiếm và lật đổ Tống lập nên nhàNguyên (1271 – 1368)

- Chính sách cai trị:

5 Trung Quốc thời Minh – Thanh:

- Năm 1368 Chu Nguyên Chương lật đổnhà Nguyên lập nên nhà Minh đến năm

1644 Lý Tự Thành lật đổ nhà Minhnhưng ngay sau đó thì bị quân MãnThanh chiếm toàn bộ Trung Quốc lập ranhà Thanh

- Cuối thời Minh - Thanh xã hội phongkiến Trung Quốc dần suy yếu, quan hệsản xuất TBCN được hình thành

6 Văn hoá, khoa học – kỹ thuật Trung Quốc thời Phong kiến

Trang 11

GV cho HS làm việc cá nhân bằng cách viết phiếu cho HS

điền vào, theo mẫu sau:

GV cho HS quan sát tranh ảnh về những cơng trình nghệ

thuật và một số thành tựu khác và yêu cầu HS nêu nhận xét

về các giá trị của nĩ cho đến ngày nay

Tư tưởng chủ đạo của nền VH

Trung Quốc

Nho giáo (Tam cương, Ngũ thường) Khổng Tử, Mạnh Tử, Lão Tử

Văn học

(Tác phẩmT, tác giả) Thơ Đường, Tiểu thuyết, Sử kýĐỗ Phủ, Bạch Cư Dị, Thi Nại Am, Ngơ Thừa Aõn, La Quán Trung

Nghệ thuật Hội hoạH, kiến trúc, điêu khắc, thủ cơng mỹ nghệ: Cung điện cổ

kính, tượng phật

Khoa học – kỹ thuật Giấy, nghề in, la bàn, thuốc súng, đĩng thuyền, luyện sắt, khai thác

dầu mỏ, khí đốt…

4 Củng cố - Dặn dị:

? Chính sách cai trị của nhà Tống và Nguyên cĩ gì khác nhau? Vì sao cĩ sự khác nhau đĩ?

? Những biểu hiện của quan hệ sản xuất TBCN được hình thành ntn ở thời Minh – Thanh

? Em hãy nêu những thành tựu lớn về văn hố, khoa học – kỹ thuật của nhân dân Trung Quốc thờiphong kiến?

-Dặn dị:

HS hồn thành bài làm của mình trên phiếu học tập, học bài và chuẩn bị tiếp bài 5 “ Aỏn Độ thờiPhong kiến”

Trang 12

- -TIếT 6 BàI 5: ấN Độ THờI PHONG KIếN

- HS nắm được các giai đoạn của lịch sử Aỏn Độ từ thời Cổ đại đến giữa thế kỷ XIX

- Những chính sách cai trị của các vương triều và những biểu hiện của sự phát triển thịnh đạt của Aỏn

Độ thời phong kiến

- Một số thành tựu của văn hoá Aỏn Độ thời cổ, trung đại

- Bản đồ Aỏn Độ thời phong kiến

- Tranh ảnh về một số công trình kiến trúc Aỏn Độ và Đông Nam á:

? Chính sách cai trị của nhà Tống và Nguyên có gì khác nhau? Vì sao có sự khác nhau đó?

? Những biểu hiện của quan hệ sản xuất TBCN được hình thành ntn ở thời Minh – Thanh

? Em hãy nêu những thành tựu lớn về văn hoá, khoa học – kỹ thuật của nhân dân Trung Quốc thờiphong kiến?

Bên cạnh sự phát triển cường thịnh và huy hoàng của Trung Quốc, Aỏn Độ từ lâu đời đã hình thànhmột nền văn minh rực rỡ, Aỏn Độ đã có những đóng góp lớn lao trong sự phát triển của lịch sử nhânloại

Hoạt động của Giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung bài học

Hoạt động 1.

GV chỉ lược đồ vị trí địa lý của

Aỏn Độ gắn liền với hai dòng

sông Aỏn – Hằng

? Nền văn minh sông Aỏn,

Hằng được hình thành vào thời

gian nào? Có tác động ntn đến

sự hình thành và phát triển của

nền văn minh Aỏn Độ?

Đến TK III.TCN A -sô-ca mở

mang bờ cõi xuống phía Nam

nhưng sau đó Aỏn Độ lại bị

chia cắt thành nhiều vương

quốc nhỏ

? Sự phát triển của Aỏn Độ

dưới vương triều Gup -ta được

biểu hiện ntn? Vì sao vương

triều Gup -ta sụp đổ?

? Người Hồi giáo đã thi hành

những chính sách ntn? Tác

động?

? Quá trình hình thành vương

triều Aỏn Độ Mõ-gôn? Các

biện pháp của Vua A -cơ-ba?

Tìm hiểu những trang sử đầu tiêncủa Aỏn Độ

2500 năm TCN, dọc hai bờ sôngAỏn xuất hiện thành thị của ngườiAỏn

1500 năm TCN một số thành thịkhác hình thành trên lưu vực sôngHằng

Những thành thị này liên kết vớinhau thành nước Ma -ga-đa ở vùng

hạ lưu sông Hằng, gắn liền với sự

ra đời và truyền bá đạo Phật thế kỷ

TK XII người Thổ Nhĩ Kỳ tiêu diệtmiền Bắc Aỏn

1 Những trang sử đầu tiên:

- 2500 năm TCN nhiều thànhthị của người Aỏn xuất hiệndọc hai bờ sông Aỏn

- 1500 năm TCN một số thànhthị khác hình thành trên lưuvực sông Hằng cùng với sựtruyền bá đạo Phật

Các thành thị liên kết với nhauthành nước Ma -ga-đa pháttriển mạnh dưới thời vua A-sô-ca(TK III.TCN)

2 Aỏn Độ thời phong kiến:

- Vương triều Gup -ta(thế kỷ V -VI): là thời kỳ thống nhất,

phục hưng và phát triển củamiền Bắc Aỏn Độ

- Vương triều Hồi giáo Đêli

(thế kỷ XII -XVI): cấm đoán

đạo Hinđu, gây mâu thuẫn dântộc

- Vương triều Aỏn Độ Mô -gôn

(thế kỷ XVI -XIX):

Trang 13

Gv giới thiệu thêm về vua A

-Cơ-ba

Hoạt động 3:

Aỏn Độ là một nứơc đựơc hình

thành từ lâu đời – là một trong

những trung tâm văn hoá lớn

của nhân loại, biểu hiện trên

lĩnh vực: Chữ viết, Tôn giáo,

Kiến trúc, Văn học, …

? Người Aỏn Độ đã đạt được

những thành tựu gì về văn hoá

Gv hướng dẫn HS thảo luận

GV: Kinh Vêda là bộ kinh cầu

nguyện nổi tiếng, nói về sự

hiểu biết của con người

GV giới thiệu về tranh ảnh về

kiến trúc Aỏn Độ: như lăng

Taji; Mahall; chùa Hang

Ajanta

Đặc điểm: Tháp nhọn nhiều

tầng, trang trí bằng phù điêu;

chùa xây hoặc khoét sâu vào

vách núi, mái tròn như hình

chiếc bát úp

Quốc gia Aỏn Độ thời hoàng

kim đã để lại trong kho tàng

văn hoá nhân loại những công

HS thảo luận 03 phút

-Chữ viết: Phạn – dùng để sáng tácvăn học, thơ ca, các bộ kinh… lànguồn gốc của chữ Hinđu sau này

-Các bộ kinh: Kinh Veđa, kinhTam Tạng…

-Văn học: Sử thi, chính luận, kịch,thơ (nổi tiếng là bộ sử thiRamayana và Kalidasan)

-Kiến trúc: Chia làm 02 phái: Phậtgiáo và Hindu giáo

Phật giáo: Pagan, Thatluong(LàoL)

Hinđu: Angcovat ( Campuchia)

3-Văn hoá Aỏn Độ:

-Chữ viết: Chữ Phạn ra đờicách đây 1500 năm TCN – lànguồn gốc, ngôn ngữ văn tựHindu ngày nay

-Các bộ kinh: Đạo Hinđu: kinhVêđa và Balamôn; Đạo Phật cókinh Tam Tạng

-Văn học: Giáo lý chính luận,

sử thi, kịch thơ

-Nghệ thuật kiến trúc: Hinđu( Angcovat), Phật giáo ( Pagan,Thatluong )

4- Củng cố – Dặn dò:

Củng cố: HS khái quát sự hình thành xã hội Aỏn Độ thời phong kiến và sự phát triển qua các triều

đại: Gupta, Hồi giáo Đêli, Aỏn Độ Môgôn

Dặn dò: HS học bài, sưu tầm thêm về văn hoá Aỏn Độ Chuẩn bị bài 6 “ Các quốc gia Ñoâng Nam

- Các gia đoạn phát triển lịch sử lớn của ĐNá

- Nhận rõ vị trí địa lý của Campuchia, Lào và các giai đoạn phát triển của hai nước

2 T ư t ư ởng, thái độ :

GV giúp HS hiểu được quá trình phát triển lịch sử tính chất tương đồng và sự gắn bó lâu đời của cácdân tộc ở ĐNá Trân trọng giữ gìn truyền thống đoàn kết giữa Việt Nam và hai nước Campuchia vàLào

3 Kỹ năng:

HS biết sử dụng bản đồ hành chính ĐNá để xác định vị trí của các vương quốc cổ và phong kiến.H

- Bản đồ hành chính Đông Nam á

Trang 14

- Tranh ảnh về một số công trình kiến trúc văn hoá Đông Nam á:

? Quá trình hình thành vương triều Aỏn Độ Mô -gôn? Các biện pháp của Vua A -cơ-ba?

? Người Aỏn Độ đã đạt được những thành tựu gì về văn hoá

GV yêu cầu HS kể tên các quốc gia Đông Nam á hiện nay và chỉ lược đồ, có thể nêu khái quát tìnhhình hợp tác phát triển của các nước này trong khối ASEAN

? Em hãy kể tên các quốc gia

trong khu vực ĐNA hiện nay và

xác định vị trí các nước đó trên

bản đồ

Điều kiện tự nhiên có nét gì

chung? Tác động của nó đến sự

phát triển kinh tế của ĐNA

? Các quốc gia cổ ĐNA xuất hiện

từ bao giờ? Em hãy kể tên và xác

định trên bản đồ

Các quốc gia phong kiến ĐNA

cũng trãi qua giai đoạn hình

thành phát triển và suy vong

Thời gian từ sau thế kỷ X và đầu

Tk XIII, do sự thiên di của

ngườiThái từ khu vực phía Bắc

xuống định cư ở lưu vực sông

Mênam lập nên nước Sukhothey

(Thái LanT), một bộ phận khác

định cư ở lưu vực sông Mêkông

lập nên nước Lanxạng

? Em hãy kể tên một số thành tựu

của các quốc gia phong kiến

HS kể tên kết hợp chỉ lựơc đồtrên bảng

Nêu đựơc những thuận lợi vàkhó khăn của điều kiện tự nhiên

HS kết hợp trả lời trong Skg vàchỉ bản đồ tên quốc gia, thờigian hình thành

Sự hình thành các quốc giaphong kiến ĐNá

HS đọc đoạn chữ in nghiêngtrong Sgk trang 19

In đônexia: cuối thế kỷ XIIIPagan: XI

Sukhothey: XIIILạnxạng: XIVChân lạp: VIChampa: X…

Hs dựa vào Sgk và liên hệ vớibài Aỏn Độ có thể nêu một sốnhững thành tựu cơ bản

1 Sự hình thành các v ươ ng quốc cổ ở Đong Nam á:

- Điều kiện tự nhiên: khí hậugió mùa thuận lợi cho sự pháttriển nghề nông nghiệp

- Thời gian: từ đầu thế kỷ X

- các quốc gia: Champa, PhùNam,…

2 Sự hình thành và phát triển của các quốc gia phong kiến Đông Nam á:

- Thời gian: từ thế kỷ X đếnnửa sau thế kỷ XVIII là thời kỳthịnh vượng

- Các quốc gia: Inđonêxia(XIII-XVI), Campuchia(IX-XV), Thái Lan(XIII), Lào(XV-XVII)

-Đến nữa sau thế kỷ XVIII cácquốc gia phong kiến ĐôngNam á suy yếu và trở thànhthuộc địa của chủ nghĩa tư bảnphương Tây (Trừ Thái Lan)

Trang 15

nhiên, là miếng mồi ngon cho các

nước tư bản phương Tây xâm

Trang 16

- -TIếT 8 BàI 6: CáC QUốC GIA PHONG KIếN ĐôNG NAM á

(Tiếp theo)

I Mục tiêu bài học (Soạn ở tiết 7)

- Bản đồ hành chính Đông Nam á

- Tranh ảnh về một số công trình kiến trúc văn hoá Đông Nam á: Lào và Campuchia

Kiểm tra 15 phút

Câu hỏi Em hãy kể tên các quốc gia Đông Nam á hiện nay? Đặc điểm chung của các nước này là gì?

Có ảnh hưởng như thế nào đến sự phát triển kinh tế của khu vực

3 nước Đông Dương Việt Nam, Lào, Campuchia có mối quan hệ chặt chẽ với nhau trong cuộc đấutranh chống giặc ngoại xâm cũng như hợp tác phát triển kinh tế văn hoá xã hội Thời phong kiến, hainước Campuchia và Lào đạt được những thành tựu gì đáng kể?

? Cư dân cổ sống đầu tiên ở

Campuchia là ai, họ sinh sống bằng

nghề gì?

GV chỉ lược đồ vị trí nước Capuchia

? Nền văn hoá của họ có nét gì tiêu

biểu? Tác động ntn đến sự phát triển

của Cpc?

Càng thúc đẩy nhanh quá trình hình

thành nhà nước của người Khơme

Lập niên biểu sự phát triển của

Campuchia qua các giai đoạn?

Hướng dẫn HS lập niên biểu theo thế

kỷ:

Thế kỷ VI: nước Chân Lạp

IX- XV: thời Aờngco huy hoàng

XVI : suy yếu và là thuộc địa của

Pháp

Cho HS quan sát tranh ảnh về

Angcovat và miêu tả

Đến đầu thế kỷ XV Campuchia bước

vào giai đoạn suy yếu, năm 1432

chuyển kinh đô về Phnôm -pênh, đến

năm 1862 Nô -rô-đôm chính thức

thừa nhận sự bảo hộ của Pháp

HĐ 2

GV chỉ lựơc đồ vị trí Lào và gới

thiệu về người Lào Thơng Cung cấp

cho HS những thông tin về chiếc

Chum đá và cánh đồng Chum Xiêng

Khoảng Liên hệ thực tế trong cụôc

chiến chống Pháp và Mỹ bộ đội ta và

Lào phối hợp cùng nhau

Người Khơme sống ở phía Bắccao nguyên Cò Rạt, đến thế kỷ

VI khi Phù Nam suy yếu thìngười Khơme bắt đầu xâydựng vương quốc riêng củamình gọi là Chân Lạp Họ giỏisăn bắn, đào ao, đắp hồ

Tiếp thu và chịu ảnh hưởngcủa nền văn hoá Aỏn Độ: Đạo

Bà -la-môn, Phật, Chữ Phạn,kiến trúc, điêu khắc…

HS lập niên biểu theo từng thếkỷ

HS quan sát tranh và nêu nhậnxét của mình

Tìm hiểu nước LàoTheo dõi lược đồ

3.V

ươ ng Quốc Campuchia:

- Thế kỷ VI: nước Chân Lạp

- Thế kỷIX – XV: phát triểnhuy hoàng dưới thời Angco:phát triển sản xuất nôngnghiệp, mở rộng lãnh thổsang Thái Lan và lào

- Thế kỷ XV: suy yếu

- 1863 bị Pháp xâm lược và

đô hộ

4 V ươ ng quốc Lào:

- Thế kỷ XIII: người LàoThơng

- Sau XIII: người Thái di cư– người Lào Lùm

- XV – XVIII : phát triểnmạnh: vua chia nước thành

Trang 17

? Nước Lạn Xạng được thành lập

ntn?

Lập niên biểu sự phát triển của

Campuchia qua các giai đoạn?

Thế kỷ XIII: người Lào Thơng

Sau XIII: người Thái di cư – người

Lào Lùm

XV – XVIII : phát triển mạnh: vua

chia nước thành các mường, xây

dựng quân đội, giữ quan hệ hoà hiếu

với Campuchia và Đại Việt, chống

quân xâm lược Miến Điện

? Những thành tựu văn hoá lớn của

người Lào?

Giới thiệu cho HS nét văn hoá tiêu

biểu của Lào (Thạt LuổngT)

Thế kỷ XIII người Thái bịMông Cổ tấn công đã di cư ồ

ạt xuống lưu vực sông MêKông (Lào LùmL) họ sốngtrong các mường trồng lúanương, săn bắn, làm thủcông… 1353 PhaNgừm thốngnhất các bộ lạc lập nước LạnXạng

Quan sát tranh ảnh trong Sgk

và nhận xét đặc điểm kiến trúccủa Lào

các mường, xây dựng quânđội, giữ quan hệ hoà hiếu vớiCampuchia và Đại Việt,chống quân xâm lược MiếnĐiện

- Sau thế kỷ XVIII: suy yếu

và bị lệ thuộc vào Pháp

Lập niên biểu sự phát triển của Campuchia và Lào qua các giai đoạn

Những nét văn hoá lớn, tiêu biểu của nhân dân Campuchia và Lào

Dặn dò: HS học bài, xác định vị trí của hai nước trên lược đồ Chuẩn bị tốt cho tiết sau học bài tổngkết “ Những nét chung về xã hội phong kiến”

Trang 18

- -TIếT 9: BàI 7 NHữNG NéT CHUNG Về Xã HộI PHONG KIếN.

I/ Mục tiêu bài học:

1/ Kiến thức.

Đây là bài cĩ tính chất khái quát nên cần giúp Hs nắm được những kiến thức cơ bản sau:

- Thời gian hình thành và tồn tại của xã hội phong kiến

- Nền tảng kinh tế và các giai cấp cơ bản trong xã hội

- Thể chế chính trị của xã hội phong kiến

II/ Ph ươ ng tiện dạy và học:

- Bản đồ châu Aõu và châu á

- Tư liệu về xã hội phong kiến phương Đơng và phương Tây

- Tranh ảnh khác

III/ Hoạt đơng dạy và học:

1 Oồn định lớp.

2 Kiểm tra bài cũ.

- Sự phát triển của vương quốc Campuchia thời Aờngco được biểu hiện như thế nào?

- Trình bày chính sách đối nội và đối ngoại của vua LanXạng? Vương quốc Lào bị suy yếu vào thờigian nào?

Qua các tiết học trước chúng ta đã biết được sự hình thành và phát triển của XHPK ở phương Đơng

và phương Tây Chế độ phong kiến là một giai đoạn quan trọng trong quá trình phát triển của lịch sửlồi người Bài này mang tính chất tổng hợp lại những kiến thức đã học

Hoạt động 1.

GV hướng dẫn HS tìm hiểu, nhắc lại

khái niệm XHPK là gì?

GV phát phiếu học tậpG

? XHPK Phương Đơng và phương

Tây được hình thành và phát triển

như thế nào? Quá trình khủng hoảng

và suy vong của XHPK ở hai khu vực

+ Phương Đơng: TCN(Trung

QuốcT) Các nước Đơng Nam á đầu

cơng nguyên.Nĩi chung được hình

thành sớm

+ Phương Tây: TK V

Tìm hiểu nội dung 1

HS thảo luận, lên bảng trình bày

1 Sự hình thành và phát triển của XHPK:

- XHPK ở phương Đơngđược hình thành sớm, pháttriển chậm và suy vong kéodài

- XHPK châu Aõu hìnhthành

muộn hơn, kết thúc sớm hơn.CNTB hình thành

Trang 19

* Thời kỳ phát triển.

+ Phương Đơng Phát triển chậm

Trung Quốc VII - XVI.cịn các nước

Đơng Nam á từ thế kỷ X đến XVI

+ Châu Aõu: Từ TK XI – XIV

* Thời kỳ suy vong:

+ Phương Đơng Kéo dài suốt 3 thế

kỷ ( XVI – XIX )

+ Châu Aõu: Từ XV – XVI

? Em hày nhận xét quá trình hình

thành, phát triển và suy vong của chế

độ XHPK của phương Đơng và

phương Tây?

Nhận xét và kết lận.N

* Gv hướng dẫn HS xác định vấn đề

? Theo em, cơ sở kinh tế của XHPK ở

phương Đơng và châu Aõu diễn ra

như thế nào?

GV kết luận

+ Giống nhau: Nơng nghiệp là chủ

yếu

+ Khác nhau: - Phương Đơng Bĩ

hẹp ở cơng xã nơng thơn

- Ph ương Tây: Đĩng

kín trong lãnh địa phong kiến

? Nền kinh tế phong kiến ở phương

Đơng và phương Tây cịn khác nhau

ở điểm nào?

Từ sau thế kỷ XI ở châu Aõu xuất

hiện thành thị trung đại, nền cơng

nghiệp và thương nghiệp phát triển

? Chế độ quân chủ ở phương Đơng và

châu Aõu cĩ gì khác biệt nhau?

Hs: Trình bày, bổ sung, nhậnxét

Hs dựa vào Sgk trả lời

+ Phương Đơng: Địa chủ vànơng dân

+ Phương Tây: Lãnh chúa vànơng nơ

Họ đều giao đất cho nơng dân

và nơng nơ Thu thuế rất nặng

Bĩc lột bằng địa tơ (Giải thíchkhái niệmG: Địa tơ.)

+ Châu Aõu: Lúc đầu hạn chếtrong các lãnh địa Sang thế kỷ

XV quyền lực tập trung trong tayvua

2 C ơ sở kinh tế – xã hội của XHPK.

- Cơ sở kinh tế: Nơng nghiệp

- Chế độ quân chủ ở phươngĐơng và châu Aõu cĩ sự khácnhau

+ Phương Đơng: Vua cĩnhiều quyền lực, gọi là Hồngđế

+ Châu Aõu: Lúc đầu hạn chếtrong lãnh địa, Thế kỷ XVquyền lực tập trung trong tayvua

Trang 20

Hoạt đơng 4H: Gv hướng dẫn Hs chơi trị chơi tiếp sức (chia lớp thành 3 nhĩmc - 3 bảng phụ.).Bằng

cách lập bảng so sánh chế độ phong kiến ở phương Đơng và phương Tây theo mẫu sau

Học bài và ơn tập lại tất cả các bài tập thuộc phần lịch sử thế giới Tiết sau làm bài tập lịch sử

Lưu ý các bài sau,

Bài 1: Sự hình thành và phát triển của XHPK ở châu Aõu.

Bài 2: Sự suy vong của XHPK và sự hình thành CNTB ở châu Aõu.

Bài 6: Các quốc gia phong kiến Đơng Nam á.

Bài 7: Những nét chung về xã hội phong kiến.

Trang 21

- -TIếT 10 LàM BàI TậP LịCH Sử (PHầN LịCH Sử THế GIớI.P)

Khái quát và tổng kết lại những đặc trưng cơ bản của XHPK về thời gian hình thành, phát triển vàkhủng hoảng suy vong của XHPK Nền tảng kinh tế, các giai cấp cơ bản và thể chế chính trị củaXHPK

2/ T ư t ư ởng.

Giáo dục niềm tự hào về truyền thống lịch sử, những thành tựu về văn hĩa, KHKT… mà các dântộc trong khu vực đã đạt được Tơn trọng và giữ gìn truyền thống đồn kết giữa dân tộc Việt Nam vàcác nước láng giềng

3/ Kỹ năng.

Rèn luyện kỹ năng tổng hợp, so sánh và phân tích những kiến thức đã học và liên hệ thực tế

II/ Thiết bị và tài liệu dạy học:

- Bản đồ châu Aõu và châu Aự

- Tranh ảnh và một số tư liệu khác

III/ Hoạt động dạy và học.

1/ Oồn định lớp.

2/ Kiểm tra bài cũ.

Gv kiểm tra phần chuẩn bị bài học của 5 HS

3/ Dạy- Học bài mới:

Hoạt động 1: GV đưa ra các câu hỏi.

Câu 1: Khi tràn vào lãnh thổ của đế quốc Rơ -ma, người Giec -man đã làm những việc gì?

 Tiêu diệt các vương quốc cũ trên đất Rơ -ma

 Thành lập nhiều vương triều mới

 Chiếm ruộng đất chia cho các tướng lĩnh

 Phong tước vị cao thấp cho các tướng lĩnh và quý tộc

Câu 2C: Thành thị trung đại được hình thành từ?

 Trong các lãnh địa

 Các thị trấn

Câu 3: Giai cấp tư sản tích lũy vốn ban đầu bằng những hình thức nào?

 Cướp bĩc tài nguyên, của cải của các nước

 Tổ chức sản xuất thu được nhiều lợi nhuận

 Đuổi nơng dân ra khỏi ruộng, họ trở thành người làm thuê

 Buơn bán người da đen

Câu 4: Pong trào văn hĩa Phục hưng cĩ nội dung phong phú.

 Lên án nghiêm khắc giĩ hội, đả phá trật tự phong kiến

 Coi kinh thánh là chân lý Thần thánh là nhân vật trung tâm

 Đề cao giá trị con người, KHTN

 Con người phải được tự do phát triển

Câu 5: Lập bảng niên biểu các giai đoạn lịch sử lớn của các quốc gia Đơng Nam á?

Câu 6: Lập bảng so sánh các thời kỳ lịch sử của các quốc gia phương Đơngvà châu Aõu?

Hoạt động2: GV hướng dẫn HS thực hiện những câu hỏi khĩ và khái quát.G

Hoạt động 3: GV yêu cầu HS nhắc lại những kiến thức cơ bản.

Hoạt động 4: ơn bài cũ và chuẩn bị bài mới Phần Lịch sử Việt Nam.

Trang 22

Ndg1: Ngơ Quyền xây dựng đất nước?

Ndg2: Tại sao xảy ra “ Loạn 12 sứ quân”?

Ndg3: Cơng lao của Ngơ Quyền và Đinh Bộ Lĩnh trong việc xây dưïng đất nước?

Trang 23

PHẦN HAI LỊCH SỬ VIỆT NAM TỪ THẾ KỶ X ĐẾN GIỮA THẾ

KỶ XIX.

CHƯƠNG I - BUỔI ĐẦU ĐỘC LẬP THỜI NGÔ-ĐINH-TIỀN LÊ.

TIẾT 11 BÀI 8: NƯỚC TA BUỔI ĐẦU ĐỘC LẬP

Rèn luyện kỹ năng lập biểu đồ, sử dụng bản đồ khi học bài

II/ Tài liệu và phương tiện dạy học :

- Sơ đồ tổ chức bộ máy nhà nước thời Ngô Quyền

- Lược đồ 12 sứ quân

- Tranh ảnh khác

III/ Hoạt động dạy và học:

- Trình bày những đặc điểm của XHPK Châu Aâu?

- Xã hội PK phương Đông có gì khác với XHPK châu Âu? Chế độ quân chủ là gì?

2/ Giới thiệu bài mới:

Năm 938 Ngô Quyền đại phá quân Nam Hán trên sông Bạch Đằng lịch sử Chiến thắng vang dộiđó đã khẳng định quyền tự chủ của nhân dân ta thoát khỏi sự đô hộ của bọn phong kiến phươngBắc, mở ra một thời kỳ mới – Thời kỳ độc lập tự chủ của dân tộc

3/ Hoạt động dạy và học:

Hoạt động của Giáo viên Hoạt động của Học sinh Nội dung.

? Chiến thắng Bạch Đằng năm

938 có nghĩa gì?

GV định hướng

? Tại sao Ngô Quyền lại bãi bỏ

bộ máy cai trị của họ Khúc để

thiết lập triều đình mới?

Hs vẽ sơ đồ

1/ Ngô Quyền xây dựng nền độc lập tự chủ.

- Năm 938 ngô Quyền lênngôi vua Đóng đô ở CổLoa

- Tổ chức laị bộ máy nhànước.( Hs vẽ sơ đồ bộ máynhà nước)

- Đất nước được bình yên

Vua

Quan Văn

Quan Võ

Thứ sử các châu

Trang 24

? Vua có vai trò gì trong bộ máy

nhà nước?

- GV hướng dẫn

? Em có nhận xét gì về bộ máy

nhà nước thời Ngô?

Hoat động 2:

? Sau khi trị vì đất nước được 5

năm thì qua đời Lúc đó tình

hình nước ta thay đổi như thế

nào?

- Gv định hướng

Năm 950 Ngô Xương Văn

giành lại được ngôi vua nhưng

uy tín của nhà Ngô bị giảm sút,

đất nước không ổn định

? Sứ quân là gì?

-GV sử dụng lược đồ: Loạn 12

sứ quân hoạc sử dụng bản đồ

câm để HS điền các sứ quân vào

các khu vực trên

? Việc chiếm đóng của các sứ

quân ảnh hưởng như thế nào tới

đất nước?

Gv định hướng

GV yêu cầu HS đọc mục 3 Sgk

GV: Loạn 12 sứ quân gây tang

tóc cho nhân dân, nhà Tống

đang có âm mưu xâm lược nước

ta Do vậy việc thống nhất đất

nước trỏ nên cấp bách hơn bao

giờ hết

? Em hãy nêu sơ qua về tiểu sử

của Đinh Bộ Lĩnh?

- GV hướng dẫn HS trả lời

?Ôâng đã làm gì để chuẩn bị dẹp

lọan 12 sứ quân?

GV nhận xét, trình bày quá trình

thống nhất đất nước trên lược

đồ

- Kết luận

? Vì sao Đinh Bộ Lĩnh lại dẹp

yên được loạn 12 sứ quân?

-Gv: + Nhân dân ủng hộ

Hs trả lời.Còn đơn giản, sơ sài, nhưngbước đầu đã thể hiện ý thức độc lậptự chủ

HS thực hiện Ndg2

HS dựa vào sgk trả lời

HS: Sứ quân là các thế lực phongkiến nổi dậy chiếm lĩnh một vùng

Đất nước loạn lạc, tạo điều kiện chogiặc ngoại xâm xâm lược nước ta

HS thực hiện Ndg3

HS dựa vào Sgk trả lời

Tổ chức lực lượng, rèn vũ khí, xâydựng căn cứ Hoa Lư

- Hs quan sát, lắng nghe

HS trả lời, bổ sung, nhận xét

Thống nhất đất nước, lập lại hòa

2/ Tình hình chính trị cuối thời Ngô.

- Năm 944 Ngô Quyền mất,Dương Tam Kha cướp ngôi,triều đình lục đục

- 950 Ngô Xương Văn lậtđổ Dương Tam Kha nhưngkhông quản lý được đấtnước

- Năm 965 Ngô Xương Vănchết, trong triều xảy ra loạn

- Nhà Tống có âm mưuxâm lược đất nước

* Quá trình thống nhất đấtnước

- Đinh Bộ Lĩnh lập căn cứ ởHoa Lư

- Liên kết với sứ quân TrầnLãm

- Được nhân dân ủng hộ

- Năm 967 đất nước đượcthống nhất

Trang 25

+ có tài…

? Việc Đinh Bộ Lĩnh dẹp yên

loạn 12 sứ quân có ý nghĩa như

thế nào?

- Gvkết luận

bình…

Đánh dấu X vào câu trả lời đúng.

Câu 1: Khi Ngô Quyền mới lên ngôi đã có những việc làm như thế nào?

 Chọn đất đóng đô

 Bỏ tiết độä sứ phong kiến phương Bắc

 Cử các tướng có công coi giữ những nơi quan trọng

 Tổ chức thi chọn người làm quan

Câu 2: Nguyên nhân tình trạng đất nước hỗn loạn thời Ngô?

 Ngô Quyền mất con trai còn nhỏ

 Các quan ngoại thích lộng quyền

 Mâu thuẫn nội bộ

 Nhân dân đói khổ

Câu 3: Hậu quả của loạn 12 sứ quân.?

 Đất nước bị chia cắt, mỗi sứ quân chiếm giữ một vùng

 Quân xâm lược phương Bắc

 Mùa màng bị tàn phá

H: Loạn 12 sứ quân là gì?

H: Lý do vì sao Ngô Quyền lại chọn Cổ Loa làm kinh đô

Học bài và soạn bài mới

Bài 9: “ Nước Đại Cồ Việt thời Đinh Tiền Lê”

*1: Nhà Đinh đã làm gì để xây dựng đất nước?

*2: Bộ máy chính quyền Trung ương và địa phương thời Tiền Lê?

*3: Trình bày diễn biến cuộc kháng chiến chống Tống của Lê Hoàn?

Trang 26

- BÀI 9: NƯỚC ĐẠI CỒ VIỆT THỜI ĐINH – TIỀN LÊ

- Lòng tự hào, tự tôn dân tộc

- Biết ơn các vị anh hùng dân tộc đã có công xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

3/ Kỹ năng:

Bồi dưỡng kỹ năng vẽ sơ đồ, lập biểu đồ trong quá trình học bài

II/ Phương tiện dạy và hocï:

- Lược đồ cuộc kháng chiến chống Tống lần I

- Tranh ảnh các di tích lịch sử

- Tư liệu về nước Đại Cồ Việt

III/ Tiến trình dạy và học:

- Trình bày công lao của Ngô Quyền và Đinh Bộ Lĩnh trong quá trình thống nhất đấtnước?

- Vẽ sơ đồ bộ máy nhà nước thời Ngô

Sau khi dẹp loạn 12 sứ quân thống nhất đất nước, Đinh Bộ Lĩnh bắt tay vào công cuộc xây dựngđất nước và tổ chức chính trị hoàn thiện từ trung ương đến địa phương

3/ Hoạt động dạy – học:

Hoạt đông của Giáo viên Hoạt động của Học sinhø Nội dung.

? Sau khi thống nhất đất nước

Đinh Bộ Lĩnh đã làm gì?

- Gv giải thích tên nước “Đại”

và “Cồ” … ĐBL là người Việt

đầu tiên xưng đế

? Tại sao Đinh Tiên Hoàng lại

đóng đô ở Hoa Lư?

-Gv: Là quê hương của ông ……

thuận lợi cho việc phòng thủ…

? Đinh Tiên Hoàng đã áp dụng

những chính sách gì để xây

dựng đất nước? Nhửng biện

pháp đó có ý nghĩa gì?

- Gv nhận xét và kết luận

+ Hoàng đế là tước hiệu của

nước lớn mạnh … So với thời

Ngô Quyền, Đinh Bộ Lĩnh đã

tiến thêm một bước tiến mới

trong việc xây dựng chính

quyền độc lập, tự chủ … ( Ngô

Hs thực hiện Ndg1

HS: + Lên ngôi hoàng đế

+ Đặt tên nước

+ Chọn đất đóng đô

- Hs thảo luận: 2 phút

Đại diện nhóm trả lời.Nhận xét

+ Phong vương cho các con

+ Cắt cử quan lại

+ Xây dựng cung điện, đúc tiền …xử phạt nghiêm với nhửng kẻphạm tội

+ Giữ quan hệ hòa hiếu với cácnước láng giềng…

* Nhằm ổn định đời sống xã hội,

… là cơ sở để xây dựng và phát

1/ Nhà Đinh xây dựng đất nước:

- Năm 968 Đinh Bộ Lĩnh lênngôi Hoàng đế đặt tên nướclà Đại Cồ Việt, đóng đô tạiHoa Lư

- Năm 970 đặt niên hiệu làThái Bình Phong vương chocác con

- Dựng cung điện, đúc tiền,xử phạt nghiêm đối vớinhững kẻ phạm tội

Trang 27

Quyền chỉ xưng vương.)

Thời này chưa có luật pháp

cụ thể vua đã sai đặt vạc dầu,

chuồng cọp để răn đe kẻ phản

loạn

? Nhà tiền Lê được thành lập

trong hoàn cảnh nào?

-Gv hướng dẫn

? Vì sao Lê Hoàn lại được suy

tôn làm vua? Việc thái hậu

Dương Vân Nga trao áo bào

cho Lê Hoàn nói lên điều gì?

- GV hướng dẫn HS thảo luận

và kết luận

* GV cho HS phân biệt khái

niệm “ Tiền Lê” và “ Hậu Lê”

? Chính quyền nhà Tiền Lê

được tổ chức như thế nào?

-GV hướng dẫn HS vẽ sơ đồ

? Quân đội thời Tiền Lê được

tổ chức như thế nào?

- Gv kết luận

Hoạt đổng 3:

? Quân Tống xâm lược nước ta

trong hoàn cảnh nào?

GV hướng dẫn

GV treo lược đồ yêu cầu HS

tường thuật lại diễn biến cuộc

kháng chiến

? Ý nghĩa của cuộc kháng

chiến chống quân Tống là gì?

HS thảo luận: 1 phút

+ Lê Hoàn là ngươi có tài…

+ Thể hiện sự thông minh, quyếtđoán đặt lợi ích quốc gia lên trênlợi ích của dòng họ, vượt lên trênquan niệm phong kiến vì lợi íchdân tộc

HS quan sát trình bày Lắng nghenhận xét bổ sung

- Ở TW; Vua đứng đầu, giúpvua bàn việc nước là quanđại sư và thái sư Bên dưới cóquan văn, quan võ

- Ở ĐP: Chia nước làm 10 lộbên dưới là phủ và châu

- QĐ chia làm 2 bộ phận:cấm quân và quân địaphương

3/ Cuộc kháng chiến chống Tống của Lê Hoàn.

- Năm 979 nhà Đinh rối loạn,quân Tống xâm lược

- 981 quân Tống do HầuNhân Bảo đem quân xâmlược nước ta theo hai đườngthủy và bộ

- Lê Hoàn cho đón giặc ở ảiChi Lăng và sông BạchĐằng Quân ta giành thắnglợi vẻ vang

Trang 28

Trình bày diễn biến và ý nghĩa lịch sử của cuộc kháng chiến chống Tống do Lê Hoàn chỉ huy năm981?

Quan sát H18/tr 29: Việc nhân dân ta lập đền thờ vua Đinh ở Ninh Bình có ý nghĩa gì?

Dựa vào những kiến thức đã học hãy điền những thông tin thích hợp vào chỗ trống trong bảng dướiđây

Triều đại Các chức tước Nhiệm vụ.

Các con vua

Đánh dấu ( X ) vào câu trả lời đúng

Câu 1: Thái hậu họ Dương suy tôn Lê Hoàn lên làm vua vì?

 Vua Đinh vừa mất, Đinh Toàn còn nhỏ

 Quân Tống chuẩn bị xâm lược nước ta

 Lê hoànđược lòng người quy phục

 Thái hậu có cảm tình với Lê Hoàn

Câu 2:Việc Đinh Bộ Lĩnh là nhười đầu tiên xưng đế, đặt tên nước là Đại Cồ Việt, đặt niên hiệu

là Thái Bình ý muốn nói lên điều gì?

 Xem mình làvua nước lớn mạnh

 Khẳng định người Việt có giang sơn bờ cõi riêng

 Khẳng định chúng ta ngang hàng với nhà Tống của TQ

 Không phụ thuộc vào bất cứ nước nào

Câu 3: Tại sao nói NQ là người có công dựng nền độc lập tự chủ, còn Đinh Bộ Lĩnh là người

thống nhất đất nước?

………

…

Học bài cũ soạn bài mới phần tiếp theo II “ Sự phát triển kinh tế – văn hóa”

Ndg1.Nguyên nhân nào làm cho nền kinh tế thời Đinh, Tiền Lê có bước phát triển?

Ndg2:Đời sống xã hội và văn hóa nước Đại Cồ Việt có gì thay đổi?

Trang 29

- BÀI 9: NƯỚC ĐẠI CỒ VIỆT THỜI ĐINH – TIỀN LÊ.( TT )

TIẾT 13 :II/ SỰ PHÁT TRIỂN KINH TẾ VÀ VĂN HÓA.

I/ Mục tiêu bài học.

Rèn luyện kỹ năng phân tích…

II/ Phương tiện dạy học:

- Tranh ảnh các công trình văn hóa, kiến trúc thời Tiền Lê

- Tư liệu khác

III/ Tiến trình dạy và học.

Vẽ sơ đồ bộ máy nhà nước thời Tiền Lê và giải thích?

Tường thuật lại diễn biến chống cuộc kháng chiến chống Tống của Lê Hoàn? Nêu ý nghĩa lịch sử?

Sau khi ổn định xong tình hình Chính trị quan sự, nhà Tiền lê bắt tay vào công cuyộ phát triển nềnkinh tế tự chủ của dân tộc với những chính sách và biện pháp cụ thể nào? Kết quả ra sao?

3/ Hoạt động dạy- học:

Hoạt động của Giáo Viên Hoạt động của Học sinh Nội dung.

- GV hướng dẫn HS xác định

vấn đề

? Em có suy nghĩ gì về tình

hình nông nghiêp thồi Đinh,

Tiền Lê? Nêu một số biện

pháp?

- GV hướng dẫn HS thảo luận

? Vua Lê Đại Hành tổ chức

cày tịch điền có ý nghĩa như

thế nào?

- GV:

? Nền thủ công nghiệp phát

triển thể hiện ở những mặt

nào?

- GV định hướng

Đất nước được độc lập, các

ngành nghề được tự do phát

triển … những người thợ giỏi

không bị cống nạp sang TQ

? Em hãy miêu tả lại cung điêïn

- Hs thảo luận: 1 phút

Đại diện trả lời, bổ sung, nhậnxét

+ Nông nghiệp được coi trọng

vì đây là nền tảng kinh tế củađất nước …

- Hs suy nghĩ trả lời

- Hs dựa vào sgk trả lời

HS dựa vào hình miêu tả

1/ Bước dầu xây dựng nền kinh tế tự chủ.

a/ Nông nghiệp.

- Chia ruộng đất cho nông dân

- Khai khẩn đất hoang

- chú trọng đến công tác thủylợi

Nền nông nghiệp được ổnđịnh và phát triển

b/ Thủ công nghiệp.

- Xây dựng các xưởng thủ côngnhà nước

- Các ngành nghề cổ truyềnphát triển

- Xây dựng nhiều nhà chùa,cug diện

Trang 30

Hoa Lư để thấy được sự phát

triển của nước ta thời Tiền Lê?

? Nêu sự phát triển của thương

nghiệp thời Tiền Lê?

- GV hướng dẫn và kết luận

? Việc thiết lập mối quan hệ

giao bang với nhà Tống có mối

quan hệ như thế nào?

- GV sử dụng bảng phụ vẽ sơ

đồ các tầng lớp trong xã hội

? Trong xã hội có những tầng

lớp nào?

- GV hướng dẫn

? Những tầng lớp nào thuộc

tầng lớp thống trị và bị trị?

- GV kết luận

? Vì sao các nhà sư thời kỳ này

lại được trọng dụng?

-GV: Kể chuyện đón tiếp sứ

thần nước Tống

? Đời sống sinh hoạt của người

dân diễn ra như thế nào?

Cột dát vàng, bạc,có nhiềuđiện, đài tế, chùa chiền, khovũ khí, kho thóc thuế … quy môhoành tráng hơn …

- HS:Dựa vào Sgk trả lời

HS: Củng cố nền độc lập, tạođiều kiện cho ngoại thươngphát triển

- HS: Bình dị, nhiều loại hìnhvăn hóa dân gian như ca hátnhảy múa, đua thuyền

2 / Đời sống xã hội và văn hóa a/ Xã hội:

Có hai giai cấp cơ bản: thốngtrị và bị trị

- Thống trị: Vua, quan văn,quan võ, các nhà sư

- Bị trị: Nông dân, thợ thủcông, thương nhân, địa chủ, nôtì

Chuẩn bị bài 10 với các nội dung sau:

Ndg1 Nhà Lý được thành lập như thế nào?

Ndg2 Nhà Lý đã tổ chức chính quyền trung ương và địa phương ra sao?

Ndg3 Nhà Lý đã làm gì để củng cố quốc gia thống nhất?

Trang 32

 -CHƯƠNG II: NƯỚC ĐẠI VIỆT THỜI LÝ.( THẾ KỶ XI-XII )

TIẾT 14 - BÀI 10 NHÀ LÝ ĐẨY MẠNH CÔNG CUỘC

XÂY DỰNG ĐẤT NƯỚC.

Giúp HS hiểu các chính sách của nhà Lý để xây dựng đất nước

Nắm vững các sự kiện về việc thành lập nhà Lý và việc dời đô về Thăng Long

Việc tổ chức lại bộ máy nhà nước, xây dựng luật phpá và quân đội

2/ Tư tưởng

Lòng tự hào là con dân nước Đại Việt Có ý thức trong việc chấp hành pháp luật và nghĩa vụ bảovệ Tổ quốc

3/ Kỹ năng.

Phân tích và nêu ý nghĩa các chính sách xây dựng, bảo vệ đất nước của nhà Lý

Rèn luyện kỹ năng đánh giá công lao của nhân vật lịch sử tiêu biểu ở thời Lý

Lập bảng thống kê, hệ thống các sự kiện

II/ Phương tiện dạy học.

Bản đồ Việt Nam; Khung sơ đồ tổ chức hành chính nhà nước

III/ Tiến trình dạy-học.

1/ Ổn định lớp

Nêu những nét phát triển của nền kinh tế tự chủ dưới thời Đinh, Tiền Lê?

3/ Dạy học bài mới.

Hoạt động của Giáo viên Hoạt động của Học sinhø Nội dung.

? Hãy cho biết ông vua cuối cùng

của nhà Lê là ai? Nêu sơ qua về

nhân vật này?

* GV: 3-1005 Lê Hoàn mất,

tháng 10 Long Việt lên ngôi

được ba ngày thì Long Đĩnh sai

người vào giết tự lập mình làm

vua …)

- GV: Lê Long Đĩnh mắc bệnh trĩ

không thể coi chầu gọi là Lê

Ngọa Triều Đây là ông vua rất

tàn bạo, nhân dân ai cũng căm

ghét … ông cho người vào củi thả

trôi sông, róc mía trên đầu sư,

dùng dao cùn xẻo thịt người

? Khi Long Đĩnh chết quan lại

trong triều suy tôn ai làm vua?

Nêu tiểu sử? Tại sao ông được

suy tôn làm vua?

- GV hướng dẫn

Hs thực hiện ND1

-HS: 3-1005 Lê Hoàn mất, tháng

10 Long Việt lên ngôi được bangày thì Long Đĩnh sai người vàogiết tự lập mình làm vua …

- HS: Lý Công Uẩn

HS đọc phần chữ in nghiêngtrong Sgk

Vì ông là người vừa có đức, có

1/ Sự thành lập nhà Lý.

- Năm 1009 Lê Long Đĩnhchết, triều Tiền Lê chấmdứt.Lý Công Uẩn lên ngôi

- Năm 1010 Lý Công Uẩndời Đô về Đại La, đổi tênlà Thăng Long

- Năm 1054 nhà Lý đổi tênnước là Đại Việt Tổ chứclại bộ máy nhà nước

Trang 33

?Sau khi lên ngôi Lý Công Uẩn

đã có những việc làm cụ thể

nào?

GV dùng bản đồ chỉ hai vùng đất

Hoa Lư và Thăng Long

- GV dẫn “ Chiếu dời đô”

? Tại sao Lý Công Uẩn quyết

định dời đô về Đại La và đổi tên

là Thăng Long? Việc dời đô này

nói lên nguyện vọng gì của cha

ông ta?

- GV: nhận xét

? Nhà Lý đã tổ chức chính quyền

như thế nào? Có gì khác với thời

Đinh – Tiền Lê?

? Tại sao nhà Lý lại giao những

chức vụ quan trọng cho những

người thân cận nắm giữ?

- GV nhận xét

* GV treo khung sơ đồ, yêu cầu

Hs hoàn chỉnh sơ đồ chính quyền

trung ương và địa phương?

- GV nhận xét và kết luận

-GV: Dưới thời Ngô, Đinh và

Tiền Lê nhà nước ta chưa có

pháp luật Năm 1042 nhà Lý ban

hành bộ luật Hình Thư, đây là bộ

luạt đầu tiên của nước ta nhưng

đến nay đã bị thất lạc

? Em hãy nêu lên nội dung của

bộ luật Hình Thư?

- GV hướng dẫn

tài, có uy tín …

- HS trả lời, bổ sung và nhận xét

HS xem bản đồ

- HS thảo luận: 1 phút Đại diệntrình bày, bổ sung và nhận xét

+ Địa thế thuận lợi và là nơi tụhội quan yếu của bốn phương

+ Muốn xây dựng đất nước giàumạnh và khẳng định ý chí tựcường của dân tộc

- Hs trả lời:

+ Năm 1054 nhà Lý đổi tên nướclà Đại Việt, xây dựng và củng cốchính quyền từ trung ương đếnđịa phương

+ Vua trực tiếp nắm mọi quyềnhành, nhường ngôi sớm cho congọi là Thái thượng hoàng

- HS trả lời, bổ sung

- HS hoàn thành sơ đồ

HS thực hiện ND3 dưới địnhhướng của GV

Những ngươi cầm cố ruộng đất sau 20 năm được chuộc lại, trả lại ruộng cho những người đã bỏ không cày cấy.

Những người trôm trâu bò bị xử nặng, những người biết mà không báo cũng bị phạt nặng …”

- HS: trả lời

2/ Pháp luật và quân đội.

* Pháp luật: năm 1042

nhà Lý ban hành bộ luật

Hình thư

Trang 34

? Bộ Hình thư bảo vệ quyền lợi

cho ai?

-GV nhận xét

? Quân đội nhà Lý được tổ chức

như thế nào? Nhận xét về tổ

chức này?

- GV: nhận xét

? Nhà Lý đã thi hành những chủ

trương gì để củng cố khối đoàn

kết dân tộc?

? Trình bày chính sách đối ngoại

của nhà Lý đối với các nước láng

giềng?

? Em hãy nhận xét về các chủ

trương và chính sách của nhà Lý

GV kết luận

- HS: + Cấm quân và quân địaphương

+ Tổ chức chặt chẽ, quy cũ

-HS: Dựa vào Sgk trả lời

- HS: Dựa vào Sgk trả lời

- Hs trao đổi trả lời

* Quân đội.

- Gồm có Cấm quân vàQuân địa phương Nhà Lýthi hành chính sách “ Ngụbinh ư nông” Vũ khí thôsơ

* Ngoại giao: củng cố khối

đoàn kết dân tộc ít người.Quan hệ bình đẳng với cácnước láng giềng

Hoạt động 3: Đánh dấu X vào câu trả lời đúng

1/ Hoàn cảnh ra đời của nhà Lý?

 Lê Hoàn mất các con tranh giành ngôi vua

 Lê Long Đĩnh lên ngôi nhưng tham lam bạo tàn

 Triều thần chán ghét nhà Tiền Lê

 Nhân dân đòi thay triều khác

 Các đại thần tôn Lý công Uẩn lên làm vua

2/ Lý Thái Tổ dời kinh đô từ Hoa Lư về Thăng Long vì:

 Thăng Long có cảnh đẹp, khí hậu mát mẻ

 Thuận lợi về giao thông và phát triển đất nước lâu dài

 Thăng Long có địa thế hiểm yếu, thuận lợi cho việc baỏ vệ đất nước

3/ Vẽ sơ đồ tổ chức bộ máy hành chính nhà nước?

Hoạt động 4: Dặn dò HS học bài, chuẩn bị tiếp Bài 11: “I/ cuộc kháng chiến chống Tống ( giai

đoạn I: 1075-1077)”

1: Aâm mưu xâm lược của nhà Tống đối với Đại Việt

2: Nhà Lý đã làm gì trước âm mưu xâm lược nước Đại Việt của nhà Tống?

Trang 35

 -BÀI 11: CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC

TỐNG( 1075- 1077 ).

TIẾT 15 - GIAI ĐOẠN THỨ NHẤT ( 1075-1076)

- Giúp HS hiểu âm mưu xâm lược nước ta của nhà Tống lúc đó nhằm bành trướng lãnh thổ và giảiquyết những khó khăn về tài chính và xã hội trong nước

- Cuộc tập kích sang đất Tống của Lý Thường Kiệt là hành động tự vệ chính đáng của ta

- Nắm được diễn biến cuộc kháng chiến chống Tống ở giai đoạn hai và chiến thắng to lớn củaquân dân Đại Việt

Bản đồ Đại Việt thời Lý, Trần

III/ Tiến trình dạy học.

1/ Oån định lớp:

2/ Kiểm tra bài cũ:

- Nhà Lý được thành lập như thế nào? Vẽ sơ đồ chính quyền trung ương và địa phương?

- Nhà Lý đã làm gì để củng cố đất nước?

3/ Dạy học bài mới:

* Giới thiệu bài.

Hoạt động của Giáo viên Hoạt động của Học sinhø Nội dung.

Hướng dẫn Hs xác định vấn đề

? Nhà Tống âm mưu xâm lược

Đại Việt nhằm mục đích gì?

- Gv định hướng và nhận xét

Xâm lược ĐV nhằm giải quyết

những khó khăn đó

? Để chiếm được Đại Việt nhà

Tống đã làm gì?

- GV hướng dẫn Kết luận

Chúng xúi giục Champa đánh

- HS dựa vào Sgk trả lời

1/ Nhà Tống âm mưu xâm lược nước ta.

- Nhà Tống âm mưu xâmluợc nước ta nhằm giảiquyết những khó khăntrong và ngoài nước

- Xúi giục CP đánh lên từphía Nam Ngăn cản việctrao đổi của nhân dân hainước Dụ dỗ các dân tộc ítngười

- Nhà Lý chủ động đốiphó, cử LTK làm tổng chỉhuy tổ chức kháng chiến

Trang 36

lên từ phía nam nhằm làm suy yếu

lực lượng của nhà Lý

Đứng trước âm mưu đó nhà Lý

đã cử Lý Thường Kiệt làm tổng

chỉ huy tổ chức kháng chiến

? Cho biết một vài nét về tỉêu sử

của Lý Thường Kiệt và những

việc làm của ông?

- GV hướng dẫn

GV treo bản đồ trình bày cuộc

hành quân chinh phạt CP của LTT

và LTK

? Trước tình hình quân Tống như

vậy nhà Lý đã chủ trương đối phó

như thế nào? Em hiểu câu nói của

LTK ntn?

- GV kết luận

Đây là cuộc tấn công để tự vệ chứ

không phải xâm lược

? Cuộc tiến công để tự vệ của

LTK đã diễn ra như thế nào?

- GV treo bản đồ hướng dẫn HS

trình bày trên bản đồ

Để cô lập và tranh thủ sự ủng hộ

của ND TQ LTK cho yết bảng nói

rõ mục đích tến công để tự vệ của

mình

Cuộc tập kích diễn ra nhanh

chóng trong 42 ngày đêm làm cho

các căn cứ quân sự của nhà Tống

bị giáng nhiều đòn nặng nề …

? Tại sao nói đây là cuộc tấn công

để tự vệ mà không phải là cuộc

tấn công xâm lược?

- GV định hướng và kết luận

HS thựïc hiện ND2

- HS dựa vào Sgk trả lời

+ …… LTK cùng quân sĩ ngàyđêm luyện tập, mộ thêm binhlính quyết làm thất bại âm mưucủa nhà Tống

+ Mời LĐT làm thái sư

+ Vua LTTông cùng LTK chỉhuy khoảng 5 vạn quân đánhChampa Vua Champa bị bắtlàm tù binh, buộc CP phải cắt 3châu thuộc QB-QT ngày nay đểchuộc vua về

- HS: Tiến công trước để tự vệ

Kết hợp nước ta đang có đạitang 1072 vua Lý Thánh Tôngmất, nhà Tống cho rằng chúng ta

sơ hở việc phòng thủ …

* HS giải thích câu nói của LTK:

“ ngồi yên đợi giặc …… chặn thếmạnh của giặc” thể hiện chủtrương táo bạo nhằm giành thếchủ đông tiêu hao sinh lực địchngay từ lúc chúng chưa tiến hànhxâm lược

-HS xác định vị trí chiến đấu

Trình bày, nhận xét Bổ sung

+ 10-1075, 10 vạn quân ta chialàm hai đạo tấn công vào đấtTống

+ Tông Đản và Thân Cảnh Phúcvượt biên giới đánh vào ChâuUng

+ LTK Theo đường biển đổ bộChâu Khâm và Châu Liêm

HS: Vì ta chỉ tấn công các căncứ quân sự, kho lương thảo, đólà những nơi quân Tống tậptrung lực lượng, vũ khí để xâm

2/ Nhà Lý chủ động tiến công để phòng vệ.

* Diễn biến.

- 10-1075 Lý Thường Kiệtvà Tông Đản chỉ huy 10vạn quân tiến vào đấtTống

Lý Thường Kiệt cho yếtbảng nói rõ mục đích cuộctiến công để tự vệ

* Kết quả.

Sau 42 ngày đêm quân talàm chủ thành Ung Châu

Trang 37

? Việc ta chủ động tấn công có ý

nghĩa như thế nào?

- GV kết luận

lược Đại Việt

Khi hoàn thành mục đích quân

ta rút về nước

- HS: Làm thay đổi kế hoạch vàchậm lại cuộc tiến công của nhàTống

* Ý nghĩa.

- Làm thay đổi kế hoạch

- Chậm cuộc tiến côngcủa nhà Tống

Hoạt động 3: Chọn câu trả lời đúng.

1/ Aâm mưu chuẩn bị đánh Đại Việt của nhà Tống

 Xúi giục ChamPa đánh ta từ phía Nam

 Cấm nhân dân hai bên biên giới qua lại

 Cho quân sang nước ta cướp bóc dò la tin tức

 Lôi kéo các tù trưởng dân tộc ít người

 Ngấm ngầm chuẩn bị lực lượng, vũ khí

2/ Kết quả của việc chủ dộng tiến công của nhà Lý?

Hoạt động 3: Học bài cũ soạn bài mới Mục II “Giai đoạn thứ hai( 1076-1077)”

1: Trình bày cuộc chiến đấu trên phòng tuyến sông Như Nguyệt?

2: Vai trò của dân tộc ít người trong cuộc kháng chiến chống Tống?

3: Vì sao ta giành thắng lợi? Ý nghĩa của thắng lợi này?

Trang 38

 BÀI 11: CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC TỐNG

( 1075- 1077 )( tt)

TIẾT 16 - GIAI ĐOẠN THỨ HAI ( 1076-1077)

Sử dụng lược đồ để tường thuật lại cuộc chiến đấu trên sông Như Nguyệt

- Lược đồ trận chiến tại phòng tuyến trên sông Như Nguyệt

- Tư liệu khác

III/ Tiến trình dạy học.

1/ Oån định lớp.

- Trình bày âm mưu xâm lược Đại Việt của nhà Tống

- Trước âm mưu xâm lược đó triều Lý đã làm gì?

3/ Dạy học bài mới.

Sau khi rút quân về nước sau trận tập kích vào kho lương thảo khí giới của giặc Tống, Lý ThườngKiệt chuẩn bị cho cuộc kháng chiến ntn?

Hoạt động của Giáo viên Hoạt động của Học sinh Nội dung.

? Sau khi rút quân về nước

LTK đã chuẩn bị cuộc kháng

chiến ntn?

Sử dụng lược đồ chú thích các

mũi tên, ký hiệu trên lược đồ

Dự kiến địch kéo vào nước ta

theo hai hướng

+ Một đạo quân chặn giặc ở vùng

biển Quảng Ninh do Lý Kế Nguyên

chỉ huy ko cho thuỷ quân địch vượt

qua.

+ Đường bộ được bố trí dọc chiến

tuyến sông Cầu qua đoạn Như Nguyệt

và xây dựng phòng tuyến Như Nguyệt.

+ Ngoài ra các tù trưởng dân tộc ít

người ở gần biên giới đã cho quân

mai phục ở những vị trí quan trọng.

? Vì sao Lý Thường Kiệt lại

chọn khúc sông Cầu làm

phòng tuyến chống quân

HS quan sát trên lược đồ

Là vị trí chặn ngang các hướngtấn công của địch từ QuảngTây - Thăng Long

Đây được ví như chiến hào tựnhiên khó vượt qua

1/ Kháng chiến bùng nổ.

- Lý Thường Kiệt hạ lệnh chocác địa phương chuẩn bị bốphòng.Xây dựng phòng tuyếnNhư Nguyệt

Trang 39

như một bức tường thành, một

chiến hào tự nhiên khó có thể

vượt qua

? Thái độ của nhà Tống ntn?

Sau thất bại ở Ung Châu ?

Cuối 1076, 10 vạn bộ binh tinh

nhuệ, 1 vạn ngựa chiến cùng

20 vạn dân phu do Quách Quỳ

và Triệu Tiết chỉ huy kéo vào

nước ta

? Nhận xét về lực lượng của

giặc?

Tống Thần Tông đã từng tuyên bố “

Sau khi Giao Chỉ ( Đại Việt) thua hãy

đặt thành quận huyện và cai trị và

hãy sung công của cải” và nếu thắng

được Đại Việt thì “ thế Tống sẽ tăng

và các nước Liêu – Hạ sẽ phải kiêng

nể”

?Em có suy nghĩ gì về câu nói

của vua Tống?

GV dùng lược đồ tường thuật

lại cuộc tiến công xâm lược

của quân Tống

+ 08-01-1077 Quách Quỳ chỉ huy bộ

phận chủ yếu vượt qua ải Nam Quan

qua Lạng Sơn tiến vào nước ta… bị

phòng tuyến Như Nguyệt chặn lại.

Quân thủy từ QĐ theo đường Bắc

đảo Hải Nam tiến vào vịnh Bắc Bộ …

bị Lý Kế Nguyên chặn đánh.

? Việc Lý Kế Nguyên cầm

quân chặn Tống có ý nghĩa gì?

Cánh quân thuỷ ko vào hội

quân được với quân bộ

GV treo lược đồ “ Phòng

tuyến sông Như Nguyệt” miêu

tả cuộc tiến công tuyệt vọng

của quân Tống

? Không thấy quân thuỷ đến để

đánh được ta Quách Qùy phải

làm gì?

Thất vong chản nản, Quách Quỳ ra

lệnh “ Ai bàn đánh sẽ bị chém” và

chuyển sang củng cố phòng ngự,

quân sĩ chán nản, mệt mỏi, chết dần

chết mòn

Cho HS nghe đoạn băng về bài

thơ Thần của Lý Thường Kiệt

Tức giận vội vã xúc tiến đemquân xâm lược

Quân đông, tướng dày dặn kinhnghiệm, đủ các loại binh chủngtham gia

Đây là trận đánh quyết địnhvận mệnh của Tống đây làcuộc chiến mang ý nghĩa quantrọng

- HS trình bày cuộc tiến côngtrên lược đồ

Tại phòng tuyến cả hai đềugiữ thế phòng thủ, quân Tốngkhông dám vượt sông chờ tiếpviện … Quách Quỳ cho đóngbè vượt sông đánh vào phòngtuyến của ta

Nghe và nhận xétKhích lệ tinh thần chiến đấucủa quân ta làm cho địchhoang mang, khẳng định nước

- Thất bại ở Ung Châu nhàTống xúc tiến ngay việc xâmlược nước ta

- Tháng 1/1077 quân Tống tiếnvào nước ta bằng hai cánhquân thủy và bộ Quân ta chặnđịch ở nhiều nơi, cánh quânthuỷ bị ta chặn ở vùng biểnQuảng Ninh

2/ Cuộc chiến đấu trên phòng tuyến Như Nguyệt.

* Diễn biến.

- Quách Quỳ cho quân vượtsông đánh phòng tuyến của tanhưng bị quân ta đánh bật trởlại

Quân Tống ngày càng lâm vàothế khó khăn, cuối xuân 1077Lý Thường Kiệt cho quân vượt

Trang 40

? Bài thơ Thần của Lý Thường

Kiệt ra đời trong bối cảnh đó

có ý nghĩa như thế nào?

Mô tả lược đồ “ Trận phản

công trên phòng tuyến Như

Nguyệt”

Cuối xuân 1077 LTK mở cuộc tấn

công lớn vào trận tuyến của địch,

đang đêm quân ta lặng lẽ vượt sông

Như Nguyệt bất ngờ đánh thẳng vào

doanh trại giặc.

? Vì sao quân ta đang ở thế

thắng có thể tiêu diệt toàn bộ

quân xâm lược nhưng LTK lại

cử người sang thương lượng và

giảng hòa với Quách Quỳ?

GV định hướng và kết luận

Đây là cách kết thúc chiến tranh độc

đáo của LTK – ko tiêu diệt quân thù

khi chúng đã ở thế cùng lực kiệt mà

kết thúc chiến tranh bằng cách giảng

hoà để bảo đảm mối quan hệ bang

giao hoà hiếu giữa hai nước sau chiến

tranh, ko làm tổn thương danh dự của

một nước lớn, bảo đảm một hoà bình

lâu dài đó là tính cách nhân đạo

của ta.

? Nêu những nét độc đáo trong

cách đánh giặc của LTK?

GV định hướng

? Vì sao quân dân ta kháng

chiến chống Tống giành thắng

lợi? Ý nghĩa lịch sử?

Tinh thần đoàn kết, tướng giỏi,

địa thế thuận lợi, tinh thần

chiến đấu dũng cảm của nghĩa

quân

? Qua cuộc chiến đấu này các

em rút ra bài học gì cho bản

thân? Thái độ của em ntn? về

Nam là nước có chủ Đây đượcxem là bảng tuyên ngôn độclập đầu tiên của nước ta

+ Đảm bảo mối quan hệ giaobang …

+ Không làm tổn thương danhdự của nước lớn …

+ Tinh thần nhân đạo của dântộc ta

- HS: Trả lời, bổ sung

+ Cách tấn công: chủ động táobạo

+ Kết thúc chiến tranh:đangtrong thế thắng lại giảng hoàđể giữ thể diện cho Tống+ chiến thuật đánh vào lòngngười” chiến tranh tâm lí”

- HS thảo luận, đại diện trìnhbày

sông đánh thẳng vào đồn giặc

* Kết quả.

- Quân Tống chết quá nửa

- Quách Quỳ chấp nhận giảnghòa và rút quân về nước

* Nguyên nhân thắng lợi:

Định dạng
Số trang	143
Dung lượng	1,19 MB