Trong cuéc ®êi mçi con ngêi, nh÷ng kØ niÖm tuæi häc trß thêng ®îc gi÷ bÒn l©u trong trÝ nhí.. Giíi thiÖu chung..[r]
Trang 1Tuần 1- Tiết 1
Soạn ngày 20/8/2011
Bài 1 Văn bản: Tôi đi học
-Thanh
Tịnh-A Mục tiêu cần đạt:
1 Kiến thức:
- Cốt truyện, nhân vật, sự kiện trong đoạn trích "Tôi đi học".
- Nghệ thuật miêu tả tâm lý trẻ nhỏ ở tuổi đến trờng trong một văn bản tự sự qua ngòi bút Thanh Tịnh
2 Kĩ năng:
- Đọc- hiểu đoạn trích tự sự có yếu tố miêu tả và biểu cảm
- Trình bày suy nghĩ, tình cảm về một sự việc trong cuộc sống của bản thân
3 Thái độ:
- Giáo dục HS biết rung động, cảm xúc với những kỉ niệm thời học trò và biết trân trọng, ghi nhớ những kỉ niệm ấy
B Chuẩn bị:
- Giáo viên: Chuẩn bị kiến thức, soạn giáo án,đọc t liệu tham khảo
- Học sinh: Ôn lại một số bài văn bản nhật dụng ở chơng trình Ng văn 7.Soạn bài trớc ở nhà
C Ph ơng pháp:
- Sử dụng phơng pháp vấn đáp, nêu và giải quyết vấn đề
- Sử dụng kỹ thuật động não: nêu câu hỏi, liệt kê các ý kiến phát biểu, phân loại và làm sáng tỏ ý kiến
D Tiến trình các hoạt động dạy- học
* ổ n định lớp
* Kiểm tra bài cũ.
Kiểm tra việc chuẩn bị bài của học sinh
* Bài mới.
Hoạt động của thầy Hoạt động
Hoạt động 1: Khởi động:
- Mục tiêu: Tạo tâm thế cho học sinh trong giờ học
- Phơng pháp: Thuyết trình
- Giáo viên giới
thiệu bài - Học sinh nghe Trong cuộc đời mỗi con ngời, những kỉ niệm tuổihọc trò thờng đợc giữ bền lâu trong trí nhớ Đặc
biệt là những kỉ niệm về buổi đến trờng đầu tiên:
Ngày đầu tiên đi học
Mẹ dắt tay đến trờng
Em vừa đi vừa khóc
Mẹ dỗ dành bên em.
(Viễn Phơng)
Truyện ngắn Tôi đi học đã diễn tả những kỉ
niệm mơn man, bâng khuâng của một thời thơ ấy
Hoạt động 2: Giới thiệu chung
- Mục tiêu: + Học sinh nắm đợc những nét cơ bản về tác giả Thanh Tịnh và xuất xứ văn bản "Tôi đi học"
- Phơng pháp: Sử dụng phơng pháp vấn đáp, thuyết trình và kỹ thuật động não
? Bằng sự hiểu biết cỏ nhõn và Nghe, trả lời
I Giới thiệu chung.
1 Tác giả:
- Thanh tịnh(1911-1988)
Trang 2qua việc soạn bài, hóy giới thiệu
về tỏc giả Thanh Tịnh?
-Bổ sung, giới thiệu thêm
? Xuất xứ của vbản Tôi đi học?
GV bổ sung thêm: “TĐH” là một
tác phẩm tiêu biểu cho giọng văn
nhẹ nhàng mà thấm sâu mang lại
d vị vừa man mác buồn thơng,
vừa ngọt ngào quyến luyến
Cá nhân trả
lời
- Tỏc phẩm mang văn phong đằm thắm, ờm dịu, trong trẻo
- Ông là tác giả của nhiều tập truyện ngắn, tập thơ; trong đó
nổi tiếng nhất là tập Quê mẹ (truyện ngắn) và Đi từ giữa một
mùa sen (truyện thơ).
2 Văn bản:
- Tôi đi học in trong tập Quê
mẹ, xuất bản năm 1941.
Hoạt động 3: Đọc - hiểu văn bản
- Mục tiêu: +Thông qua hoạt động giúp HS có kĩ năng đọc, trình bày sự việc trong
đoạn trích
+ Giúp học sinh cảm nhận đợc tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật “tôi” ở buổi tựu trờng đầu tiên trong đời, học sinh thấy đợc ngòi bút văn xuôi giàu chất thơ, gợi d vị trữ tình man mác của Thanh Tịnh
- Phơng pháp, kỹ thuật: Sử dụng phơng pháp vấn đáp, nêu và giải quyết vấn đề kết hợp với phơng pháp thuyết trình và kỹ thuật động não
- Y/c đọc: giọng chậm, dịu, hơi
buồn, sâu lắng
- GV đọc mẫu một đoạn
- GV nhận xét, uốn nắn cách đọc
của HS
? Trong các chú thích nêu ở SGk
có chú thích nào mà em cha hiểu
cần đợc giải đáp?
? Nội dung xuyên suốt trong
vbản Tôi đi học là gì?
- GV nhận xét, bổ sung
? Văn bản này thuộc kiểu văn
bản nào? Vì sao?
? Kỉ niệm ngày đầu tiên đến
tr-ờng của “tôi” đợc kể theo trình tự
không gian và thời gian nào?
T-ơng ứng với trình tự ấy là các
đoạn nào của văn bản?
->nhận xét, bổ sung
- Nghe, đọc
3 - 4 HS nối nhau đọc toàn bài một lần
- Lớp nhận xét
- HS tự bộc lộ
- Nghe, trả lời
Cá nhân trả
lời
nghe, trả lời
II Đọc - hiểu văn bản
1 Đọc và tìm hiểu chú thích
- VD: chú thích 2 (Ông đốc: ở
đây là ông hiệu trởng)
2 Đề tài của văn bản
- Toàn bộ tác phẩm là “những
kỉ niệm mơn man của buổi tựu trờng” qua hổi tởng của nhân vật “tôi”
3 Tìm hiểu thể loại và bố cục
- Văn biểu cảm vì toàn truyện
là cảm xúc tâm trạng của nhân vật “tôi” trong buổi tựu trờng
đầu tiên (Ngoài ra còn có các yếu tố tự sự, miêu tả)
+ Cảm nhận của “tôi” trên đ-ờng tới truđ-ờng: “Buổi mai hôm ấy trên ngọn núi”
+ Cảm nhận của “tôi” lúc ở sân trờng: “Trớc sân trờng nghỉ cả ngày nữa”
+ Cảm nhận của “tôi” trong lớp học: đoạn còn lại
=> Bài văn là những cảm nhận của tác giả trên đờng tới trờng, lúc ở sân trờng và trong lớp học
4-Phân tích.
Trang 3?Em hãy nêu những hoàn cảnh và
thời điểm khiến tác giả nhớ về
buổi tựu trờng đầu tiên của mình
?Vì sao vào thời điểm đó tác giả
lại nhớ về buổi tựu trờng đầu tiên
của mình
?Tâm trạng của nhân vật tôi khi
nhớ về những kỉ niệm buổi tựu
trờng đầu tiên nh thế nào
?Để diễn tả tâm trạng đó tác giả
đã sử dụng những từ ngữ nh thế
nào? Em hãy phân tích giá trị
biểu cảm của những từ ngữ đó
- Đọc, trả lời
- Suy ngẫm, trả lời
- Đọc, tìm, suy ngẫm, trả
lời
a-Khơi nguồn nỗi nhớ.
-Thời điểm: Cuối thu -Cảnh thiên nhiên: Lá ngoài đ-ờng rụng nhiều, mây bàng bạc -Cảnh sinh hoạt: Mấy em nhỏ cùng mẹ tới trờng
=>Thời điểm khai giảng hàng năm
-Tâm trạng: Náo nức; mơn man; tng bừng; rộn rã
Cảm xúc chân thực, cụ thể góp phần rút ngắn khoảng cách thời gian giữa quá khứ và hiện tại
* Củng cố
?Hãy nêu những nét chính về nhà văn Thanh Tịnh và văn bản “Tôi đi học” của ông
?Em hãy kể một lỉ niệm đẹp về buổi tựu trờng đầu tiên của bản thân
* H ớng dẫn học bài
- Học kĩ bài cũ, kể tóm tắt lại văn bản
-Soạn tiếp phần còn lại của văn bản( Tâm trạng của nhân vật tôi theo những dòng hồi tởng về buổi tựu trờng đầu tiên)
Tuần 1- Tiết 2
Soạn ngày 20/8/2011
Bài 1 Văn bản: Tôi đi học
-Thanh
tiếp theo
A Mục tiêu cần đạt:
1 Kiến thức:
- Học sinh cảm nhận đợc những hồi tởng về không khí của ngày hội tựu trờng và tâm trạng, cảm xúc, ấn tợng của nhân vật tôi
- Thấy đợc nghệ thuật miêu tả tâm lý tinh tế chân thực với giọng điệu trữ tình trong sáng và ngôn ngữ giàu yếu tố biểu cảm của tác giả
2 Kĩ năng:
- Phát hiện, phân tích, trình bày suy nghĩ, tình cảm về sự việc
3 Thái độ :
- Giáo dục HS tình cảm nâng niu trân trọng những kĩ niệm đẹp
B Chuẩn bị.
- Giáo viên: Chuẩn bị kiến thức, soạn giáo án,đọc t liệu tham khảo
- Học sinh: Đọc kỹ văn bản, nắm chắc các sự việc trong văn bản, soạn bài
C Ph ơng pháp :
- Sử dụng phơng pháp vấn đáp, nêu và giải quyết vấn đề
- Sử dụng kỹ thuật động não: nêu câu hỏi, liệt kê các ý kiến phát biểu, phân loại
và làm sáng tỏ ý kiến
D Tiến trình các bớc dạy và học:
* ổ n định lớp
* Kiểm tra bài cũ:
? Em hãy trình bày những hiểu biết của em về nhà văn Thanh Tịnh và tác phẩm “ Tôi đi học”
? Điều gì khiến nhân vật tôi có những liên tởng về ngày đầu tiên đi học của mình?
Trang 4Giáo viên nhận xét, cho điểm.
* Bài mới:
Hoạt động của thầy Hoạt động
của trò Nội dung cần đạt
?Khi nhớ về những kỉ niệm buổỉ
tựu trờng đầu tiên những cảm xúc
của "tôi" đợc tác giả miêu tả nh thế
nào
? Những hình ảnh, chi tiết nào
trong văn bản cho ta biết đợc tâm
trạng của chú bé khi cùng mẹ tới
trờng
? Từ những chi tiết đó, em có cảm
nhận gì về tâm trạng của nhân vật
tôi trong ngày hội tựu trờng.
?Trong đoạn văn này tác giả sử
dụng nghệ thuật gì.Em có nhận xét
gì về nghệ thuật này
*Tâm trạng của cậu bé lần đầu tiên
đến trờng -> Có sự thay đổi lớn
? Cảnh trớc sân trờng làng Mĩ Lí
lu lại trong tâm trí tác giả có gì nổi
bật?
? Cảm nhận của “tôi” về ngôi
tr-ờng lúc này có gì khác với cảm
nhận về ngôi trờng khi cha đi học?
? Khi tả những học trò nhỏ tuổi
lần đầu đến trờng, tác giả dùng
hình ảnh so sánh nào?
*? Những hình ảnh ấy có ý nghĩa
gì?
- Đọc, trả
lời
- Suy nghĩ, trả lời
- Thảo luận cặp, trả lời
HS theo dõi
đoạn văn bản: “Trớc sân trờng làng rộn ràng trong các lớp”
trả lời
- Đọc, trả
lời
- Suy nghĩ, trả lời
II Đọc hiểu văn bản(tiếp).
4 Phân tích (tiếp):
b-Tâm trạng của nhân vật tôi khi cùng mẹ trên đờng tới tr-ờng.
- “Những cảm giác trong sáng
ấy lại nảy nở nh mấy cành hoa tơi mỉm cời…”
- “Buổi mai hôm ấy …mẹ tôi lắm tay tôi …Con đờng này tôi
đã quen đi lại lắm lần…vì
chính lòng tôi đang có sự thay
đổi lớn :hôm nay tôi đi học”
- Trong chiếc áo vải thấy
mình trang trọng và đứng đắn.
- “Tôi có ý nghĩ … ớt ngangl trên ngọn núi …”
-> Đó là tâm trạng náo nức, vui
vẻ nhng cũng rất trang trọng.
Cách kể chuyện nhẹ nhàng ,
nghệ thuật miêu tả những cảm
giác bằng những lời văn giàu
chất thơ , hình ảnh so sánh đầy
thơ mộng cho thấy sự thay đổi
lớn trong “tôi”
c-Tâm trạng và cảm giác của nhân vật tôi khi trên sân trờng
và khi nghe thấy tên mình.
* Khi đứng giữa sân trờng
- Rất đông ngời (Trớc sân trờng
làng Mĩ Lí dày đặc cả nguời)
- Ngời nào cũng đẹp (Ngời nào
quần áo cũng sạch sẽ, gơng mặt vui tơi và sáng sủa)
- Lúc này ngôi trờng đợc so sánh với đình làng - nơi thờ cúng tế lễ, nơi thiêng liêng cất giấu những điều bí ẩn => sự trang nghiêm của ngôi trờng
- Họ nh con chim non đứng bên
bờ tổ, nhìn quãng trời rộng muốn bay, nhng còn ngập ngừng
e sợ.
- Miêu tả sinh động hình ảnh và tâm trạng các em nhỏ lần đầu tới trờng
- Đề cao sức hấp dẫn của nhà
Trang 5tr-? Cho biết cảm nhận của “tôi” khi
nghe ông đốc gọi tên vào lớp?
?Em có nhận xét gì về cách miêu
tả tâm trạng của nhân vật tôi
? Tại sao lúc này cảm giác hồi hộp
của “tôi” lại rõ nét đến nh vậy?
? Em nghĩ gì về tiếng khóc của
các cậu học trò bé nhỏ khi sắp
hàng để vào lớp?
- Tiếng khóc nh một phản ứng dây
chuyền, rất tự nhiên, rất ngây thơ
và giàu ý nghĩa Nó vừa là sự e sợ
trớc một thử thách vừa là một niềm
quyết tâm để bớc vào một thế giới
khác lạ mà đầy hấp dẫn
? Hãy nhớ và kể lại cảm xúc của
chính mình vào lúc này, trong ngày
đầu tiên đi học nh những bạn nhỏ
kia?
? Những cảm giác mà nhân vật
“tôi” nhận đợc khi vào lớp học là
gì?
? Hãy lí giải những cảm giác đó
của nhân vật “tôi”?
HS theo dõi
đoạn: “Ông
đốc càng lúng túng hơn” Trả
lời
- Suy nghĩ, trả lời
HS theo dõi
đoạn: “Ông
đốc đẩy cặp kính
trắng…chút nào hết”
Trả lời
- HS tự bộc lộ
HS theo dõi
đoạn: “Một mùi hơng lạ Tôi đi học”
Trả lời
- Theo dõi
ờng
- Thể hiện khát vọng bay bổng của tác giả với trờng học
* Khi ông đốc gọi tên vào lớp
- “tôi cảm thấy nh quả tim tôi ngừng đập” đến “quên cả mẹ tôi
đứng sau tôi”, và khi nghe gọi
đến tên “tôi tự nhiên giật mình
và lúng túng”
- Cảm thấy mình và các bạn đợc mọi ngời ngắm nhìn nhiều hơn
=> đã lúng túng lại càng lúng túng hơn
->Dùng lối so sánh , từ ngữ miêu tả tâm trạng chính xác cảm xúc của nhân vật.
- Vì đây là một giờ phút hệ trọng khi “tôi” chính thức trở thành HS của trờng
* Khi phải rời bàn tay mẹ cùng các bạn đi vào lớp
+ Khóc một phần vì lo sợ (do phải tách rời ngời thân để bớc vào môi trờng hoàn toàn mới lạ), một phần vì sung sớng (lần
đầu đợc tự mình học tập) + Đó là những giọt nớc mắt báo hiệu sự trởng thành, những giọt nớc mắt ngoan chứ không phải nớc mắt vòi vĩnh nh trớc
* Khi ngồi trong lớp học
- “Một mùi hơng lạ không cảm thấy sự xa lạ chút nào”
- Cảm giác lạ lẫm vì lần đầu đợc vào lớp học, một môi trờng sạch
sẽ, ngay ngắn
- Không cảm thấy sự xa lạ với
bàn ghế và bạn bè vì bắt đầu ý
thức đợc
Trang 6*?Những chi tiết đó nói thêm điều
gì về nhân vật “tôi”?
?Dòng chữ tôi đi học kết thúc
truyện có ý nghĩa gì
*?Em có nhận xét gì về thái độ cử
chỉ của những ngời lớn (Ông
đốc;thầy giáo;phụ huynh )đối với
các em lần đầu tiên đi học
?Qua hình ảnh,cử chỉ và tấm lòng
của ngời lớn đối với các em nhỏ
em cảm nhận đợc gì
? Cho biết những nét đặc sắc về
nghệ thuật của truyện ngắn này?
? Truyện đã thể hiện ý nghĩa gì?
? Tình cảm nào đợc khơi gợi và bồi
đắp khi em đọc truyện Tôi đi học?
vào đoạn:
“Một con chim
liệng
đánh vần
đọc”
- Thảo luận cặp, trả lời
- Suy nghĩ, trả lời
- Trả lời
- Trả lời câu hỏi
- HS bộc lộ
- Một chút buồn khi từ giã tuổi thơ
- Bắt đầu trởng thành trong nhận thức và việc học hành của bản thân
=> Đây là phút sang trang của một tâm hồn trẻ dại, tạm biệt thế giới ấu thơ chỉ biết nô đùa, nghịch ngợm để bớc vào thế giới tuổi học trò
- Cách kết thúc truyện tự nhiên bất ngờ Dòng chữ “Tôi đi học” vừa khép lại bài văn và mở ra một thế giới mới Dòng chữ gợi cho ta hồi nhớ lại buổi thiếu thời, thể hiện chủ đề truyện
-Ông đốc: Từ tốn, bao dung
-Thày giáo trẻ: Vui tính, giàu tình yêu thơng
-Phụ huynh: Chu đáo, trân trọng ngày khai trờng
Trách nhiệm, tấm lòng của gia đình nhà trờng đối với thế hệ trẻ tơng lai
5 Tổng kết
- Nghệ thuật miêu tả tinh tế, chân thực diễn biến tâm trạng của ngày
đầu tiên đi học
- Sử dụng ngôn ngữ giàu yếu tố biểu cảm, hình ảnh so sánh độc
đáo ghi lại dòng liên tởng, hồi tởng của nhân vật tôi
- Giọng điệu trữ tình, trong sáng -> Buổi tựu trờng đầu tiên sẽ mãi không thể nào quên trong
ký ức của nhân vật tôi cũng nh
nhà văn Thanh Tịnh
Hoạt động 4: Luyện tập
- Mục tiêu: Học sinh vận dụng kiến thức hiểu biết vào làm bài tập
- Phơng pháp: Khái quát hoá
- Hớng dẫn HS biết tổng hợp, khái
quát lại dòng cảm xúc, tâm trạng
của nhân vật tôi thành các bớc theo
trình tự thời gian Chú ý chỉ ra sự
kết hợp hài hoà giữa biểu cảm,
miêu tả và tự sự
- Hớng dẫn cách viết bài văn ngắn
ghi lại ấn tợng của mình ở buổi tựu
- Đọc yêu cầu bài tập
- Học sinh khái quát
- Thực hiện
ở nhà
II Luyện tập.
1 Bài tập 1:
- Cảm xúc của nhân vật tôi bắt
đầu từ thời điểm hiện tại trở về quá khứ Từ con đờng tới trờng,
đến sân trờng rồi vào lớp học ở mỗi thời gian, không gian tác giả đều kết hợp tự sự, miêu tả và biểu cảm
2 Bài tập 2:
- Bài văn ngắn ghi lại ấn tợng của bản thân trong lần khai
Trang 7trờng đầu tiên Chú ý trình bày có
* Củng cố:
- Em học tập đợc gì rừ nghệ thuật kể chuyện của nhà văn Thanh Tịnh?
- Trong các tiết học Âm nhạc các em đã đợc học những bài hát nào về ngày đầu tiên đi học? Em hãy hát bài hát đó cho cả lớp cùng nghe?
* H ớng dẫn về nhà :
- Đọc kỹ văn bản, nắm chắc nội dung và nghệ thuật của văn bản
- Làm bài tập 2- phần luyện tập:
- Soạn bài: Cấp độ khái quát nghĩa của từ