Tuan 9 dai so 9 Quang Hieu

[r]

Ngày soạn : 28/10/09

Ngày dạy : 02/11/09

A/Mục tiêu

 Học xong tiết này HS cần phải đạt đợc :

 Kiến thức

- HS nắm đợc dạng tổng quát, sự xác định và sự biến thiên của hàm số bậc nhất

- HS hiểu và xác định đợc một hàm số là hàm số bậc nhất, chứng minh

là hàm số đồng biến hay nghịch biến trên R và thừa nhận trờng hợp tổng quát.

 Kĩ năng

- Rèn kĩ năng nhận dạng định nghĩa, áp dụng tính chất để giải bài tập

 Thái độ

- HS thấy đợc hàm số đợc xuất phát từ bài toán thực tiễn.

B/Chuẩn bị của thầy và trò

- GV: Thớc, bảng phụ

- HS: Thớc

C/Tiến trình bài dạy

I Tổ chức (1 phút)

II Kiểm tra bài cũ (3 phút)

- HS1: Phát biểu định nghĩa hàm số ? Cho ví dụ ?

- HS2: Hàm số đợc gọi là đồng biến (nghịch biến) khi nào ?

III Bài mới (13 phút)

1 Khái niệm về hàm số bậc nhất (phút) +) GV đặt vấn đề vào bài, giới

thiệu bài toán (Sgk/46) và ?1 , ?2

trên bảng phụ.

- Hs đọc đề bài và tóm tắt, giáo

viên vẽ sơ đồ bài toán lên bảng.

+) GV yêu cầu HS thảo luận nhóm

làm ?1 , ?2

- Gọi đại diện các nhóm lên bảng

điền kết quả vào bảng phụ  H/s

khác nhận xét.

- Gv giới thiệu VD đó là hàm số

bậc nhất và chuyển hàm số trên về

dạng tổng quát khi ta thay thế s

bởi y; t bởi x thì hàm số s = 50.t +

8 đợc viết nh thế nào ?

? Vậy thế nào là hàm số bậc nhất,

viết công thức tổng quát  HS đọc

định nghĩa

? Hãy lấy một số ví dụ về hàm số

bậc nhất

+) Nếu b = 0 thì hàm số trên có

a Bài toán: (Sgk-46)

Huế Bến xe

Trung tâm HN

8km

?1 Điền vào chỗ trống

Thời gian

S (km) 50 100 50t

 Sau t(h) ô tô cách Hà Nội 1 khoảng

s = 50.t + 8 ( km)

?2 Tính các giá trị tơng ứng của s khi t

= 1h; 2h; 3h;

t(h) 1 2 3

S = 50.t+ 8 58 108 158

- Ta có S phụ thuộc vào t

- Với mỗi giá trị của t chỉ có 1 giá trị của s.

 s là hàm số của t

b Định nghĩa : (Sgk-47)

Hàm số bậc nhất có dạng y = ax + b

(trong đó a, b là các số cho trớc và a  0)

dạng ntn ? ( y = ax )  Ví du : y = x - 5 ; y = 2x + 3; y = 3x

 Chú ý : Khi b = 0, hàm số có dạng:

y = ax

2 Tính chất ( 20 phút)

- Yêu cầu HS đọc VD/Sgk (3

phút)

? Hàm số trên xác định với giá trị

nào của x và nó là hàm số đồng

biến hay nghịch biến ?

 HS lên bảng chứng minh lại ví

dụ này.

+) áp dụng, cả lớp làm ?3

- Gọi 2 HS lên bảng trình bày lời

giải

- Gv và Hs dới lớp nhận xét và sửa

sai sót ( nếu có)

? Em có nhận xét gì về hệ số a

trong các hàm số trên

? Vậy thì hàm số bậc nhất đồng

biến (nghịch biến) khi nào

+) Gv nhận xét và giới thiệu tính

chất

+) GV yêu cầu HS cả lớp thảo

luận làm ?4

- Gọi đại diện HS lên bảng lấy các

ví dụ

- Gv nhận xét và khắc sâu định

nghĩa

a Ví dụ: (Sgk-47)

- Hàm số y = - 3x + 1 luôn xác định

x R

- Khi x 1 < x 2  f(x 1 ) > f(x 2 ) nên hàm số trên là hàm số nghịch biến trên R

?3 Với x 1 , x 2 bất kì thuộc R và x 1 < x 2

hay x 2 – x 1 > 0, ta có : f(x 1 ) = 3x 1 + 1, f(x 2 ) = 3x 2 + 1

Ta có: f(x 2 ) - f(x 1 ) = (3x 2 + 1) - (3x 1 + 1) = 3x 2 + 1 - 3x 1 - 1= 3 (x 2 - x 1 ) > 0  f(x 1 ) < f(x 2 )

Do đó hàm số y = 3x +1 đồng biến.

b Tổng quát: (Sgk-47)

Hàm số y = ax + b xác định  x  R

- Khi a > 0  hàm số đồng biến trên R

- Khi a < 0  hàm số nghịch biến trên R

?4 Cho ví dụ về hàm số bậc nhất:

a) Hàm số đồng biến:

y = 4x - 5, y = x + 2 b) Hàm số nghịch biến:

y = - x - 1; y = - 2x + 5

- Nhắc lại định nghĩa hàm số bậc

nhất và nêu các tính chất của

hàm số bậc nhất

- Để chứng minh một hàm số là

hàm số bậc nhất, hoặc biết một

hàm số là đồng biến, hàm số

nghịch biến ta chú ý đến đại lợng

nào ?

- Yêu cầu HS làm nhanh bài tập 8

*) Giải bài tập 8/SGK

a) y = 1 – 5x là hàm số bậc nhất, có a =

- 5 và b = 1, là hàm số nghịch biến trên R

b) y = - 0,5x là hàm số bậc nhất, có a =

- 0,5 và b = 0, là hàm số nghịch biến trên R

c) y = 2 x 1   3  2 x  3  2

là hàm số bậc nhất, có a = 2 và b =

3  2 , là hàm số đồng biến trên R d) y = 2x2 3, không phải là hàm số bậc nhất

V Hớng dẫn về nhà (1 phút)

- Nắm chắc định nghĩa và các tính chất về hàm số bậc nhất và nắm chắc cách xác định một hàm số là hàm số bậc nhất, cách chứng minh một hàm số đồng biến hay nghịch biến.

- Làm các bài tập 10, 11 (Sgk / 48)

- Chuẩn bị các bài tập giờ sau “Luyện tập”.

*******************************

Ngày soạn : 28/10/09

Ngày dạy : 04/11/09

A/Mục tiêu

 Học xong tiết này HS cần phải đạt đợc :

 Kiến thức

- HS đợc củng số định nghĩa và các tính chất của hàm số bậc nhất.

 Kĩ năng

- Tiếp tục rèn luyện kĩ năng nhận dạng hàm số bậc nhất, kĩ năng áp dụng tính chất của hàm số bậc nhất để xét xem hàm số đó đồng biến hay nghịch biến trên R, biểu diễn điểm trên mặt phẳng toạ độ.

 Thái độ

- Có thái độ nghiêm túc và ý thức học tập tích cực, cẩn thận

B/Chuẩn bị của thầy và trò

- GV:

- HS: Thớc có chia khoảng

C/Tiến trình bài dạy

I Tổ chức (1 phút)

II Kiểm tra bài cũ (6 phút)

- HS1: Phát biểu định nghĩa và các tính chất của hàm số bậc nhất.

- HS2: Lấy 6 ví dụ về hàm số bậc nhất, trong đó có 3 hàm số đồng

biến, 3 hàm số nghịch biến

III Bài mới (35 phút)

1 Bài tập 9/SGK (7 phút) +) Để hàm số bậc nhất đồng biến

hay nghịch biến ta xét đại lợng

nào ?

- Hàm số trên đồng biến (a > 0)

hay nghịch biến (a < 0)

+) GV yêu cầu 2 học sinh lên bảng

chữa từng phần của bài tập trên.

- GV và HS dới lớp nhận xét, sửa

sai sót.

Cho hàm số bậc nhất y = (m - 2)x + 3 a) Hàm số đã cho đồng biến

 m - 2 > 0  m > 2 Vậy với m > 2 thì hàm số đã cho đồng biến.

b) Hàm số đã cho nghịch biến  m - 2 < 0

 m < 2 Vậy với m < 2 thì hàm số đã cho nghịch biến.

2 Bài tập 14/SGK (10 phút) +) Để giải bài tập trên ta làm nh

thế nào ? Nêu các kiến thức áp

dụng

- GV có thể cho thêm bài tập ở câu

b, c

(Tính y khi x = 0; 1; √2 ; 3 +

√2 ; 3 - √2 ; (Tính x khi y = 0;

1; 8; 2 + √2 ; 2 - √2 )

Cho hàm số bậc nhất :

y = (1 - √5 )x - 1 a) Ta thấy a = 1 - √5 < 0 nên là hàm

số nghịch biến b) Khi x = 1 + √5

 y = 1  5 1   5 1

= 1   5 2  1

= - 5 Vậy khi x= 1 + √5 thì y = - 5

- Gọi 2 HS lên bảng trình bày lời

giải

+) Qua bài tập trên giáo viên khắc

sâu lại cách tính giá trị của hàm

số khi biết giá trị tơng ứng của

biến số và tính giá trị của biến khi

biết giá trị của hàm số

c) Khi y = √5  (1 - √5 )x - 1 =

√5

 1  5  x 5 1 

 x = −3+√5

2

Vậy khi x = −3+√5

2 thì y = √5 .

3 Bài tập 13/SGK (10 phút)

- GV giới thiệu bài tập 13 (Sgk-48)

+) Hàm số y = 5  m x.  1

là hàm

số bậc nhất khi nào ?

- Khi hệ số a 0, vậy hãy xác

định hệ số a và trình bày lời giải

bài toán trên.

-Gọi 2 HS lên bảng trình bày lời

giải

- GV và HS dới lớp nhận xét, sửa

sai

+) GV khắc sâu lại điều kiện để 1

hàm số là hàm số bậc nhất.

a) Ta có y = 5  m x.  1

 y = √5− m x - √5− m

Hàm số là bậc nhất  5 - m > 0  m < 5 Vậy khi m < 5 thì hàm số

y = 5  m x.  1

là hàm số bậc nhất.

b) Hàm số

1 1 1

m

m



 là hàm số bậc nhất  m−1 m+1  0

 m  ± 1 Vậy khi m  ± 1 thì hàm số

1 1 1

m

m



 là hàm số bậc nhất

4 Bài tập 11/SGK (8 phút) +) Muốn biểu diễn các điểm trên

mặt phẳng toạ độ Oxy ta làm nh

thế nào ?

- Yêu cầu hai HS lên bảng thực

hiện biểu diễn các điểm (A, B, C,

D) và (E, F, G, H)

+) GV kiểm tra bài làm của các

học sinh

 HS cả lớp nhận xét

Biểu diễn các điểm A, B, C, D, E, F, G,

H trên mặt phẳng toạ độ ta đợc

IV Củng cố (2 phút)

- Nhắc lại các dạng bài tập đã làm trong giờ và phơng pháp giải bài tập đó ?

? Để một hàm số là hàm số bậc nhất thì cần có điều kiện gì

? Chứng minh một hàm số bậc nhất là đồng biến hay nghịch biến ta làm nh thế nào

- Gv lu ý cho HS cách trình bày lời giải.

V Hớng dẫn về nhà (1 phút)

- Học thuộc bài, xem lại các bài tập đã chữa.

A

B

C

D

E

F

G H

- Nắm chắc định nghĩa và các tính chất của hàm số bậc nhất

- Làm bài 7; 8; 9 (SBT-57)

- Đọc và nghiên cứu trớc bài “Đồ thị của hàm số y = ax + b”

*******************************