Đọc phim XQ ngực

Kiểm tra thông tin trước đọc phim Luôn kiểm tra: o Tên bệnh nhân/khoa o Ngày và thời gian chụp phim o Bệnh nhân có phim trước đó hay không Đánh giá phim tiêu chuẩn o Phim lấy hết được tr

XQ ngực là một xét nghiệm thường quy chẩn đoán các bệnh lý hô hấp; các bác sĩ lâm sàng cần

có kĩ năng đọc phim xq ngực để có thể nhận biết các dấu hiệu trong tình huống cấp cứu

Kiểm tra thông tin trước đọc phim

Luôn kiểm tra:

o Tên bệnh nhân/khoa

o Ngày và thời gian chụp phim

o Bệnh nhân có phim trước đó hay không

Đánh giá phim tiêu chuẩn

o Phim lấy hết được trường phổi, không hụt lệch: Phía trên lấy hết đốt sống cổ C6, phía dưới lấy hết hai vòm hoành, hai bên lấy hết khung xương sườn và phần mềm ở thành ngực

o Tư thế bệnh nhân phù hợp: Bệnh nhân đứng cân đối, không lệch, vẹo Biểu hiện trên phim là khớp ức đòn hai bên cân đối, hai xương bả vai ra ngoài trường phổi Chụp khi bệnh nhân hít vào sâu

o Phim chụp thì hít vào: 5-6 cung sườn trước, đỉnh phổi, góc sường hoành và cung sườn

sau nhìn rõ

Đọc phim XQ: tiếp cận theo ABC…

Airway :

Khí quản

Khí quản có bị lệch không

o Khí quản bình thường nằm ở giữa hoặc hơi lệch sang phải cột sống

o Nếu khí quản bị lệch nhiều, tìm các dấu hiệu có thể đè đẩy khí quản

o Tìm các khối quanh khí quản hay hạch to quanh khí quản

Đẩy lệch khí quản: ví dụ tràn dịch nhiều hay tràn khí áp lực

Kéo khí quản lệch sang bên: ví dụ xẹp thùy phổi

Tư thế bệnh nhân cũng có thể làm khí quản lệch trên phim, nên kiểm tra xem tư thế bệnh nhân

đã chuẩn chưa trước khi đọc phim

Pleural effusion with tracheal deviation 2

Hình ảnh: Tràn dịch màng phổi nhiều với khí quản bị lệch sang phải

Carina and phế quản

Carina là nơi khí quản chia thành phế quản gốc trái và phải

CXR tốt sẽ cho thấy rõ vị trí này, hình ảnh carina đặc biệt quan trọng trong trường hợp đánh giá

vị trí đặt sonde dạ dày ở trẻ nhỏ; sonde dạ dày sẽ cắt carina trên phim nếu nó được đặt đúng vị trí, không phải vào đường thở

Phế quản chính phải thường rộng, ngắn và thẳng đứng hơn bên trái Vì thế, trường hợp dị vật đường thở thường hay rơi vào phế quản chính phải hơn

Tùy thuộc vào chất lượng phim XQ mà có thể nhìn thấy các nhánh phế quản chính vào trong các thùy phổi

Carina and Bronchi (Normal CXR)

Rốn phổi

o Rốn phổi gồm có các mạch máu phổi và phế quản chính

o Mỗi rốn phổi có các hạch thường không nhìn thấy trong trường hợp bình thường

o Rốn phổi trái thường cao hơn bên phải

o Rốn phổi 2 bên thường có cùng kích thước nên nếu trường hợp bất tương xứng là dấu hiệu nghi ngờ bệnh lý

Breathing

Phổi

Khi đọc phim XQ thường chia mỗi bên phổi thành 3 phần, mỗi phần chiếm 1/3 chiều cao của phổi.

o Những vùng này không tương xứng với thùy phổi vì bên P có 3 thùy, bên T chỉ có 2 thùy

o So sánh các phần phổi, chú ý tìm điểm bất cân xứng 2 bên.

o Một vài bệnh lý hô hấp gây ra thay đổi tương xứng ở trường phổi, có thể khó nhận thấy như phù phổi, tổn thương 2 bên phổi là giống nhau

Lung tumour 2

Right sided pneumonia 1

Màng phổi

o Màng phổi bình thường không nhìn thấy được trên phim XQ, chỉ khi bệnh lý mới nhìn thấy, như dày màng phổi

o Kiểm tra đường viền của phổi đảm bảo phổi nở đến bờ trường phổi, nếu nhìn thấy đường viền này kèm theo vùng giảm đậm độ không có vân phổi bên cạnh có thể gợi ý đến tổn thương tràn khí màng phổi

o Tràn dịch hoặc tràn máu màng phổi gây ra hình ảnh tang độ mờ trường phổi, đôi khi có thể kết hợp cả tràn dịch và tràn khí màng phổi

Nếu nghi ngờ tràn khí màng phổi, bạn nên đánh giá khí quản tìm bằng chứng lệch khí quản

do tràn khí áp lực Đây là tình trạng cấp cứu cần can thiệp sớm trên lâm sàng

Dày màng phổi có thể gặp trong viêm phổi, màng phổi; dày dính màng phổi sau tràn máu…

Right sided pneumothorax 2

Pleural thickening in the context of mesothelioma 2

Cardiac

Đánh giá kích thước tim

Người khỏe mạnh thì kích thước tim không lớn hơn 50% chiều rộng của lồng ngực

Trẻ dưới 2 tuổi, chỉ số tim ngực dưới 55%

Tư thế nằm có thể làm bóng tim to ra Nếu chỉ số tim ngực lớn hơn 50% gợi ý tim to trong một

số bệnh cơ tim, mạch máu, tang áp phổi và tràn dịch ngoài màng tim

Đánh giá bờ tim

o Nhĩ phải tạo nên phần lớn bờ phải tim trên XQ.

o Thất trái tạo nên phần lớn bờ trái tim trên XQ

Bờ tim có thể khó phân biệt với trường phổi do các bệnh lý tang độ mờ của mô phổi

o Xóa mờ bờ phải tim có thể lien quan bệnh lý thùy giữa phổi phải

o Xóa mờ bờ trái tim có thể lien quan bệnh lý thùy lưỡi phổi trái

Cardiomegaly 2

Diaphragm

Nửa cơ hoành phải thường cao hơn bên trái (do gan phía dưới cơ hoành phải); dạ dày dưới cơ hoành trái nên thường nhìn thấy bóng hơi dạ dày tại vị trí dưới vòm hoành trái khi bệnh nhân chụp phim XQ tư thế đứng

Vòm hoành thường không phân biệt với phần gan phía dưới nhưng nếu có khí tự do dưới cơ hoành, khí sẽ làm làm cơ hoành bị đẩy lên tách ra khỏi gan và nhìn thấy được trên phim XQ Nếu có hình ảnh này, cần làm thêm các xet snghiemej khác như CT ổ bụng để tìm nguyên nhân gây ra khí tự do ổ bụng

Có một vài trường hợp có khí dưới cơ hoành (giả tràn khí khoang phúc mạc) như hội chứng Chilaiditi, do đại tràng nằm giữa gan và cơ hoành gây ra hình ảnh giống khí tự do dưới cơ hoành

Pneumoperitoneum 3

Chilaiditi syndrome 4

Góc sườn hoành

Góc sườn hoành tạo bởi cơ hoành 2 bên và thành ngực Thông thường, góc sườn hoành được nhìn rõ trên phim XQ là một góc nhọn Mất góc sườn hoành có thể do dịch hoặc tổn thương lân cận

Costophrenic blunting secondary to pneumonia 2

Everything else

Bờ trung thất

Trung thất chứa tim, mạch máu lớn, mô lympho và khoảng không tiềm tàng có thể xuất hiện trong một số bệnh lý Ranh giới của trung thất không nhìn rõ được trên XQ tuy nhiên có một số cấu trúc đặc biệt nên đánh giá

Cung động mạch chủ

Cửa sổ chủ-phổi

o Vùng giữa động mạch chủ và động mạch phổi

o Vùng này có thể bị mất do hạch to trung thất

Aortic knuckle and Aortopulmonary window

Tubes / Valves / Pacemakers

Tubes – sonde dạ dày thi thoảng có nhìn thấy trên phim XQ

Lines ví dụ như catheter tĩnh mạch trung tâm.

Van tim nhân tạo

Máy tạo nhịp ( thường thấy dưới xương đòn trái