Doc phim CT so

Trong trục Liên tục màng cứng - + Ranh giới trắng-xám, mạch máu vỏ não gần xương xa xương Dịch não tuỷ bên cạnh hẹp rộng Tăng quang màng cứng - + Ngoài trục TỔN THƯƠNG... TỔN THƯƠN

HÌNH ẢNH

BỆNH LÝ NỘI SỌ

Bs Lê Văn Phước Bs.Phạm Ngọc Hoa

Khoa Chẩn đoán hình ảnh Bệnh viện Chợ Rẫy

GIẢI PHẪU CT

SỌ NÃO

TRIỆU CHỨNG HỌC CT

Đậm độ

sọ

MÔ TẢ ĐẬM ĐỘ Đậm độ cao (Hyperdensity)

Đậm độ thấp (Hypodensity)

Đồng đậm độ (Isodensity)

So với cấu trúc nhu mô não lân cận

ĐẬM ĐỘ CAO

Đóng vôi bất thường

Máu đông

Protein cao (dịch nang)

Mật độ tế bào cao (meningioma,medullo blastoma)

Đóng vôi bình thường

Màng cứng

Đám rối mạch mạc

Mạch máu

Dịch não tuỷ

Mỡ hốc mắt

Khí xoang

Thay đổi

Mức độ tăng quang Dạng tăng quang THAY ĐỔI ĐẬM ĐỘ SAU TIÊM CẢN QUANG

THAY ĐỔI ĐẬM ĐỘ SAU TIÊM CẢN QUANG

DẠNG BẮT QUANG -Đồng nhất > < Không đồng nhất -Toàn bộ hay một phần

-Viền, ngoại biên, thành, dạng nhẫn (ring) -Nốt thành (mural nodular )

-Ngoằn ngoèo (serpentine)

Di căn K phổi

Dị dạng mạch máu não (AVM)

Gliosarcoma

Hemangioblastoma

TRIỆU CHỨNG HỌC CT

Trong trục-Ngoài trục

(Intra, Extra axial)

Trong trục

Liên tục màng cứng - +

Ranh giới trắng-xám,

mạch máu vỏ não gần xương xa xương

Dịch não tuỷ bên cạnh hẹp rộng

Tăng quang màng cứng - +

Ngoài trục

TỔN THƯƠNG

Di căn K phổi Tụ máu dưới màng cứng

DẤU HIỆU TỔN THƯƠNG

NỘI SỌ KHU TRÚ

DẤU HIỆU TRỰC TIẾP

Vị trí Đậm độ Hình dáng Kích thước

Số lượng

DẤU HIỆU GIÁN TIẾP

HIỆU ỨNG CHOÁN CHỔ

Tổn thương gây đẩy , ép cấu trúc bình thường nội sọ 

Hiệu ứng choán chổ

Glioblastoma multiforme

Di lệch đường giữa

THOÁT VỊ NÃO

Thoát vị não là sự đè đẩy tổ chức não từ khoang này sang khoang khác trong nội sọ

Cấu trúc liềm-lều não và khoang nội

sọ

EDH

-Thoát vị dưới liềm (Subfalcial H.)

-Thoát vị xuyên lều (Transtentorial H.)

+Trên xuống dưới +Dưới lên trên

-Thoát vị hạnh nhân tiểu não (Tonsilar H.)

THOÁT VỊ NÃO

Thoát vị não

Thoát vị não xuyên lều trên xuống dưới

EDH

-Hẹp do chèn ép

rộng não thất, khoang dưới nhện, rộng rãnh-khe não)

-Bẩm sinh

RỘNG HAY HẸP NÃO THẤT KHU

TRÚ

EDH

THAY ĐỔI XƯƠNG

-Tăng sinh, bào

DẤU HIỆU TỔN THƯƠNG

NỘI SỌ LAN TOẢ

-Não úng thuỷ

-Teo não

-Bẩm sinh

Não úng thuỷ cấp

Não thất người lớn bình thường và não úng thuỷ

-Tuổi già

-Bệnh lý

-Khu trú, hay lan toả

-Trung tâm hay ngoại biên

Hình ảnh: Não thất và khoang dưới nhện rộng

TEO NÃO

EDH

-Phù não

-Giả u não

CHẤN THƯƠNG

SỌ NÃO

TỔN THƯƠNG TRONG CHẤN THƯƠNG

SỌ NÃO

Nhu mô

não

Màng mềm

Màng nhện

Màng cứng

Hộp sọ

Tụ máu ngoài màng cứng

Tụ máu dưới màng cứng

Xuất huyết khoang dưới

nhện Trong trục Ngoài trục

Cấu trúc liên quan sọ-màng não-nhu

mô não

Vỡ hộp sọ

Tổn thương ngoài trục (extraaxial)

-Tụ máu ngoài màng cứng -Tụ máu dưới màng cứng -Xuất huyết khoang dưới nhện

TỔN THƯƠNG NGUYÊN PHÁT

Tổn thương trong trục (intraaxial)

-Dập não

-Xuất huyết trong não

-Tổn thương trục lan toả

-Tổn thương chất xám sâu -Tổn thương cuống não

-Xuất huyết trong não thất

Vỡ lún sọ (depressed fracture)

Dãn khớp sọ

Dập xuất huyết não vùng trán

EDH

-10% tất cả chấn thương, 10-30 tuổi

-Thường gặp một bên, thái dương-đính 95%

-Tổn thương động mạch màng não giữa

(90%), tĩnh mạch tuỷ sọ, xoang màng cứng (10%)

-Thường kết hợp với nứt sọ cùng bên và tụ máu dưới màng cứng đối bên (90%)

TỤ MÁU NGOÀI MÀNG CỨNG

(Epidural hematoma)

TỤ MÁU NGOÀI MÀNG CỨNG

(Epidural hematoma)

Tụ máu ngoài

màng

cứng

Tụ máu ngoài

màng

cứng

EDH

-Hình liềm

-Chạy qua các khớp sọ

-Không vượt qua các nếp màng cứng (liềm, lều não)

-Mức dịch-máu (+/-)

TỤ MÁU DƯỚI MÀNG CỨNG

(Subdural hematoma)

Tụ máu dưới

màng

cứng

Tụ máu dưới

màng

cứng

Tụ máu dưới màng cứng mãn

Tụ máu dưới màng cứng mãn

Phân biệt tụ máu dưới và ngoài màng cứng

EDH

-Thường gặp người già, trẻ em

-Tăng đậm độ các khe, rãnh não

XUẤT HUYẾT KHOANG DƯỚI NHỆN

(Subarachnoid hemorrhage)

Xuất huyết khoang dưới nhện

XUẤT

HUYẾT TRONG NÃO

THẤT

(Intraventricular hemorrhage)

EDH

-Do đập vào mặt trong hộp sọ, liềm-lều não

-Thái dương (50%)trán (30%)cạnh đường giữa

-Dạng tổn thương:

+dập phù não: hình giảm đậm độ

+nếu kèm xuất huyết não: tăng đậm độ

DẬP NÃO (Contusion)

Dập-xuất

huyết não trán

Dập-xuất huyết não trán-thái dương

EDH

-Cơ chế do căng-kéo

+Khác biệt tỉ trọng chất trắng-xám +Xoắn vặn các sợi thần kinh

-Các khảo sát hình ảnh thường bỏ sót, không đánh giá hết tổn thương

TỔN THƯƠNG TRỤC LAN TOẢ

(Diffuse axonal injure/ Shear injury)

Tổn thương trục lan toả (DAI)

TAI BIẾN MẠCH MÁU NÃO

NHŨN NÃO

Nhũn não động mạch não giữa (P)

Nhũn não động mạch não trước

Nhũn não động mạch não giữa

Nhũn não động mạch não sau

Nhũn não giai đoạn sớm-Dấu ‘dải băng

thuỳ đảo’

Nhũn não giai đoạn Dấu ‘tăng đậm độ động

sớm-mạch não giữa’

Nhũn não cấp ><bán cấp [Hiện tượng tăng quang cuộn vỏ não-tăng tưới máu xa xỉ]

Nhũn não cũ [Tạo hốc dịch-Teo não]

XUẤT HUYẾT NÃO

Xuất huyết não bán cấp- tăng quang viền

Xuất huyết não-máng não [não thất và khoang

dưới nhện]

BỆNH LÝ U NÃO

Supratentorial brain tumors, Richard J Hicks, MD and John R Hesselink

TẦN XUẤT U NÃO NỘI SỌ

U TRONG TRỤC

Glioma Medulloblastoma

U NGOÀI TRỤC

Meningioma Pituitary adenoma Craniopharyngioma

Schwannoma

Chordoma, Dermoid, epidermoid cyst

Germ cell tumor, Lymphoma

Infra-Sufratentorial masses-James G Smirniotopoulos

Astrocytoma[ bất thường tín hiệu nhu mô não, xoá các rãnh não trán (T) ]

Glioblastoma

U MÀNG NÃO

PL: Đồng hoặc đậm độ cao, đóng vôi

CE: Tăng quang mạnh, đồng nhất

Meningioma [ đồng đậm độ nhu mô não, bắt

quang mạnh, tương đối đồng nhất ]

Di căn từ ung thƣ phổi [ đa ổ ]

BỆNH LÝ

NHIỄM TRÙNG

TỔN THƯƠNG VIÊM MÀNG NÃO

-Tăng quang màng não bất thường

-Dày khu trú hay lan toả màng não

Xuất huyết khoang dưới nhện >< Viêm màng não

TỔN THƯƠNG VIÊM-ABSCESS NÃO

-PL: Giảm đậm độ do viêm, phù -CE:

* Tăng quang viền

* Một hay nhiều ổ

*Tổn thương cũ-> Đóng vôi, tổn thương cũ nhu mô não

Abscess não

Abscess não >< U não

Abscess não biến chứng viêm não thất

Cysticercosis

Toxoplasmosis

EDH

CT rất có giá trị bệnh lý hệ thần kinh trung ƣơng

Cần phối hợp lâm sàng khi phân tích phim

KẾT LUẬN

XIN CÁM ƠN