gõ...mà phải “ thử lời”, tức là thông qua hoạt động gõ...mà phải “ thử lời”, tức là thông qua hoạt động giao tiếp bằng lời nói chúng ta có thể biết trình độ, giao tiếp bằng lời nói ch[r]
Trang 1TRƯỜNG THPT QUANG TRUNG
VĂN HỌC
Trang 2Kiểm tra bài cũ
*Đặc điểm ngôn ngữ nói:
-Là ngôn ngữ âm thanh, sử dụng trong
giao tiếp hàng ngày, mục đích trao
đổi thông tin, tâm tư, tình cảm
+ Có vai nói – nghe (luân phiên vai nói - nghe)
+Ngưòi nói có thể thay đổi lời nói căn cứ vào thái độ và phản ứng của người nghe, ít có điều kiện lựa chọn, gọt giũa các phương tiện ngôn ngữ.
+ Người nghe phải tiếp nhận tức thời nên ít có điều kiện suy ngẫm Phân tích kỹ.
+Sử dụng các phương tiện hỗ trợ: nét mặt, cử chỉ, điệu bộ, giọng nói trầm bổng nhanh - chậm, mạnh - yếu, liên tục - ngắt quãng
-Từ ngữ: Từ khẩu ngữ, địa phương, tiếng lóng, các biệt ngữ, trợ từ, thán từ,
từ đưa đẩy, chêm xen
- Câu: câu tỉnh lược, rườm rà có yếu tố trùng lặp
Hãy nêu những đặc điểm cơ bản của ngôn ngữ
nói?
Trang 3Tiết PPCT: 38
Tiếng Việt
Phong c¸ch ng«n ng÷ sinh ho¹t
Trang 4Phân tích VD( SGK):
( Buổi trưa, tại khu tập thể X, hai bạn Lan và Hùng gọi bạn Hương
đi học)
-Hương ơi! Đi học đi!
-( im lặng)
-Hương ơi! Đi học đi! ( Lan và Hùng gào lên)
-Gì mà ầm ầm lên thế chúng mày! Không cho ai ngủ ngáy nữa à!
( tiếng một người đàn ông nói to)
- Các cháu ơi, khẽ chứ! Để cho các bác ngủ trưa với ! Nhanh lên con, Hương ! (tiếng mẹ Hương nhẹ nhàng ôn tồn)
- Đây rồi, ra đây rồi! (tiếng Hương nhỏ nhẹ)
- Gớm, chậm như rùa ấy! Cô phê bình chết thôi! (tiếng Lan càu nhàu)
- Hôm nào cũng chậm Lạch bà lạch bạch như vịt bầu! ( tiếng Hùng tiếp lời)
1.Khái niệm ngôn ngữ sinh hoạt
Trang 5- Cuộc hội thoại
đó diễn ra trong không gian, thời gian nào?
- Không gian: Tại khu tập thể X
- Thời gian: buổi trưa
Các nhân vật giao tiếp là ai ? Quan hệ giữa họ như thế nào ?
-Nhân vật chính: (Lan, Hùng, Hương) quan hệ bạn
bè, bình đẳng về vai giao tiếp
- Nhân vật phụ: (người đàn ông hàng xóm, mẹ
Hương) quan hệ ruột thịt hoặc quan hệ xã hội (vai
bề trên lớn tuổi hơn Lan, Hùng, Hương)
Trang 6Nội dung, hình thức
và mục đích cuộc hội thoại này là gì?
- Nội dung: báo đến giờ đi học
- Hình thức : gọi- đáp
- Mục đích: Đến lớp đúng giờ quy định
Ngôn ngữ trong cuộc hội thoại có đặc điểm gì?
- Sử dụng nhiều từ hô - gọi, tình thái: ơi, rồi, à, chứ,
với, gớm, ấy, chết thôi
- Sử dụng những từ ngữ thân mật, suồng sã, khẩu ngữ:
Chúng mày, lạch bà lạch bạch
- Sử dụng câu ngắn, câu tỉnh lược: Hương ơi! ra đây
rồi, hôm nào cũng chậm
Trang 7Căn cứ kết quả phân tích cuộc hội thoại trên, hãy cho biết ngôn ngữ sinh hoạt là gì?
Khái niệm: Ngôn ngữ sinh hoạt là lời ăn
tiếng nói hàng ngày dùng để thông tin, trao đổi
ý nghĩ, tình cảm đáp ứng những nhu cầu
trong cuộc sống.
Những đặc điểm
ở VD trên em thường thấy ở
đâu?
Đó là những đặc điểm
thường thấy trong ngôn ngữ
sinh hoạt.
Trang 8* Đoạn Văn:
Trời nhá nhem tối, bây giờ chị em Liên mới
thấy thằng cu bé xách điếu đóm và khiêng hai
cái ghế trên lưng ở trong ngõ đi ra; chị Tí, mẹ
nó, theo sau, đội cái chõng trên đầu và tay
mang không biết bao nhiêu là đồ đạc: tất cả
cái cửa hàng của chị.
- Sao hôm nay chị dọn hàng muộn thế?
Chị Tí để chõng xuống đất, bày biện các bát
uống nước mãi rồi mới chép miệng trả lời
Liên:
- Ối chao, sớm với muộn mà có ăn thua gì.
(Thạch Lam, Hai đứa trẻ)
Đoạn văn trên có sử dụng ngôn ngữ sinh hoạt không?
Nó được thể hiện như thế
nào?
Vậy ngôn ngữ sinh hoạt còn biểu hiện ở trường hợp nào nữa?
Chú ý: Dạng lời nói tái hiện thể hiện trong các tác phẩm văn học Đó là những mô phỏng các lời nói
trong đời sống, nhưng đã được gọt giũa, biên tập và phần nào đó mang tính ước lệ, mang tính cách điệu
có chức năng như các tín hiệu nghệ thuật VD: lời
nói của các nhân vật trong kịch, tuồng, chèo, truyện, tiểu thuyết
Ngôn ngữ
sinh hoạt có những dạng biểu hiện nào?
* Dạng nói: lời độc thoại, đối thoại
* Dạng viết: (nhật ký, hồi ức cá nhân, thư từ).
Trang 9 Ghi nhớ:
• Ngôn ngữ sinh hoạt là lời ăn tiếng nói hàng ngày,
dùng để thông tin, trao đổi ý nghĩ, tình cảm đáp ứng những nhu cầu trong cuộc sống.
• Ngôn ngữ sinh hoạt chủ yếu thể hiện ở dạng nói,
nhưng cũng có thể ở dạng viết Trong văn bản văn học, lời thoại của nhân vật là dạng tái hiện, mô
phỏng ngôn ngữ sinh hoạt hàng ngày.
Trang 103 Luyện tập:
Phát biểu ý kiến của mình
về nội dung các câu sau
Lời nói chẳng mất tiền mua, Lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau.
của cộng đồng, không mất tiền mua, ai cũng có thể sử dụng
có suy nghĩ, có ý thức, phải chịu trách nhiệm về lời nói của mình
xúc phạm nhau, không a dua theo những điều sai trái
Trang 11Vàng thì thử lửa thử than, Chuông kêu thử tiếng, người ngoan thử lời.
“ Chuông”: là vật chất có thể gõ để nghe âm vang của tiếng để xác định chất liệu tốt hay xấu
“Người ngoan”: Phẩm chất năng lực không thể thử bằng các phương tiện vật chất như: đo, gõ mà phải “ thử lời”, tức là thông qua hoạt động giao tiếp bằng lời nói chúng ta có thể biết trình độ, nhân cách ,quan hệ của người đó Đó là căn
cứ để đánh giá người đó” ngoan” hay “không ngoan”
“ Vàng”: là vật chất có thể thử bằng lửa, than để biết chất liệu tốt hay xấu
Đánh giá con người thông qua giao tiếp bằng lời
Phát biểu ý kiến của mình về nội dung các câu
sau
Trang 12Trong đoạn trích dưới ngôn ngữ sinh hoạt được biểu hiện
ở dạng nào?Em có nhận xét gì về việc dùng từ ngữ ở đoạn
trích này
Đoạn văn:
Ông Năm Hên đáp:
-Sáng mai sớm, đi cũng không muộn.
Tôi cần một người dẫn đường đến
ao cá sấu đó Có vậy thôi! Chừng một giờ đồng
hồ sau là xong chuyện! Sấu ở ao giữa rừng, tôi bắt nhiều rồi Bà con cứ tin tôi Xưa nay,
bị sấu bắt là người đi ghe xuồng hoặc ngồi rửa chén dưới bến, có bao giờ sấu rượt
người ta giữa rừng mà ăn thịt ? Tôi đây không tài giỏi gì hết, chẳng qua là biết mưu mẹo chút ít, theo như người khác thì họ nói đó là bùa phép để kiếm tiền Nghề bắt sấu có thể làm giàu được, ngặt tôi không mang thứ phú quới đó Cực lòng biết bao nhiêu khi nghe ở miền Rạch Giá, Cà Mau này có nhiều con rạch, ngã ba mang tên Đầu Sấu, Lưng Sấu, Bàu Sấu, sau này hỏi lại tôi mới biết đó là nơi ghê gớm, hồi xưa lúc đất còn hoang Rạch Cà Bơ He, đó là chỗ sấu lội nhiều, người Miên sợ không dám đi qua nên đặt tên như vậy, cũng như phá Tam Giang, truông nhà Hồ của mình ngoài Huế Theo Sơn Nam, Bắt sấu rừng U Minh Hạ
sinh hoạt ở vùng Nam Bộ, cụ thể là lời ăn tiếng nói của người dân chuyên bắt cá sấu Cách mô phỏng này làm cho văn bản mang dấu ấn văn hoá địa phương, đồng thời khắc hoạ những đặc điểm riêng của nhân vật Năm Hên.
Trang 13*Củng cố bài học:
=> Nắm được khái niệm ngôn ngữ sinh hoạt và các dạng biểu hiện
=> Nâng cao kỹ năng phân tích và sử dụng ngôn ngữ theo phong cách ngôn ngữ sinh hoạt
Trang 14*H H ướ ướ ng d n H t h c ng d n H t h c ẫ ẫ ự ọ ở ự ọ ở
nh : à
nh : à
Học bài
Tập xây dựng đoạn văn có sử dụng ngôn ngữ sinh hoạt
Chuẩn bị bài “ Tỏ lòng”
+ Sơ nét về tác giả
+ Đọc 3 văn bản và tìm hiểu chú thích + Phân tích hình ảnh người trai và quân đội thời Trần
trong câu 1,2
+ Phân tích nỗi lòng của tác giả trong câu 3,4
Trang 15HÕT
Xin ch©n thµnh c¸m ¬n!